زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
«نقاشان کوچه اختر»؛ سرنخی برای درک واقعیت حصر

📝احسان عابدی


▫️یازده سال پس از قطع ارتباط رهبران جنبش سبز با جهان خارج، کتاب نقاشی‌های میرحسین موسوی و زهرا رهنورد سرنخی برای درک واقعیت حصر و چگونگی تاثیر آن بر تجربه زیبایی‌شناختی آنها به‌دست می‌دهد که هنر، به یک معنا، آیینه‌ای از ذهن هنرمند است، بازتابی از تخیلات و ادراک او از جهان پیرامون. سال ۱۳۴۶ موسوی جوان که نمایشگاهی از آثار خود در تالار قندریز ترتیب داده بود، مسئله گرایش دوسویه خود به شوریدن و مبارزه در عرصه اجتماعی، و استقلال رنگ و فرم در نقاشی فارغ از بازنمایی موضوع اجتماعی را این گونه حل و فصل کرد: «اگر ادعا می‌شود که در هر کار هنر انسان مطرح است، نه بدان معنی است که روابط و مسائل مربوط به او را با تجسمی فیزیکی و یا فیگوراتیو نشان بدهیم. بلکه هر گونه واکنش منطقی در مقابل محیطی که انسان‌ها در آن به سر می‌برند مساله‌ای مربوط به انسان خواهد بود.» او به این سان خط افتراقی میان دو بعد هنرمند و کنش‌گر شخصیت خود کشید. با این حال طی سالیان بعد این سیاست بود که بر شخصیت هنری او سایه انداخت، همان‌طور که این اتفاق درباره زهرا رهنورد نیز افتاد. اما این زوج، هر کدام مسیر یکسره متفاوتی را در هنر پیمودند، اگرچه سرآخر این دو مسیر در مجموعه «نقاشان کوچه اختر» (نشر ناکجا، پاریس)  به یکدیگر پیوند یافت.

🔹مسکوب در یکی از گزین‌گویه‌هایش بازی ظریفی با مصرع معروف فردوسی می‌کند که «ضرورت تواناتر از دانایی است». مجموعه «نقاشان کوچه اختر» نیز پیش از هر چیز حاصل شرایط ناگزیری در حصر است که دو بیان متفاوت هنری را کنار هم می‌نشاند، اما به مجرد این اتفاق امکانات تازه‌ای نیز برای بیان خلق می‌شود که موسوی و رهنورد از آن آگاهند، چنان که در مقدمه‌ خود بر کتاب می‌نویسند: «در جهان نقاشی و مجسمه‌سازی وجود دو امضا در یک اثر چندان رواج ندارد… اما انقطاع اجباری از جهان بیرون و رجوع دو نفره به دنیای رنگ، استعاره، تمثیل و تشبیه، که در حقیقت کیمیای هنر است، خلاقیت دو نفره در یک اثر را ممکن کرد». این خلاقیت به‌ویژه در «روزنامه‌های» حصر جسمیت پیدا می‌کند؛ تکه کاغذهایی پر از واژه‌های خط‌خورده و تصویر، شرح لحظه‌‌های زندان خانگی که صورتی استعاری یافته است. به قول خود مولفان، روزنامه‌ها «نشانه گفت‌وگوی» آنها با یکدیگر است، گفت‌وگویی خاموش در حضور دوربین‌ها و شنودها که همه جای خانه بودند و «هر کلمه و هر ایما و اشاره» را می‌ربودند: «لذا، هر چه را که می‌خواستیم به یکدیگر بگوییم و به گوش و چشم نامحرمان نرسد آن را می‌نوشتیم یا تصویر می‌کردیم و سپس خط می‌زدیم. چنین شد که سریالی از روزنامه‌ها به وجود آمد.»

🔹خط‌خوردگی‌ها اما از یک نظر امتداد آثار پیشین میرحسین موسوی نیز محسوب می‌شود که این بار در کنار اکسپرسیونیسم تصویرسازی‌های زهرا رهنورد به‌ویژه در «روزنامه‌ها» تلخی عمیقی را القا می‌کند. بر خلاف آن دسته از نقاشانی که با وقوع انقلاب ۵۷ و جنگ هشت ساله‌ متعاقب آن، هنرشان معطوف به بازنمایی ایدئولوژیک موضوعات شد، موسوی اساسا با پرهیز از نقاشی فیگوراتیو همچنان در آثار خود بر چگونگی ادراک تمرکز دارد و تاثیری که شدت رنگ‌ها، فضاهای خالی و  اشکال هندسی بر مخاطب می‌گذارد. تابلوهایش جلوه‌ای از بی‌زمانی است که بر کاربردهای مبانی هنرهای تجسمی و ترکیب‌بندی‌ها اثر می‌گذارد و آنها را انتزاعی می‌کند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95688

©
@Zeitoons
تقدم ایدئولوژی بر استراتژی؛ ازدواج کنید تا خانه‌دار شوید

▫️زیتون ـ فروغ ایزدی
: با تلاطم بازارها در ایران، بحران مسکن وارد فاز تازه‏‌ای شده است. در فراسوی این بحران دو نیروی اجتماعی رویاروی یکدیگر ایستاده‏‌اند. یکی، گروه کم‏‌شماری که از بحران‏‌ها و تلاطم‌‏های بازار سودهای افسانه‌‏ای حاصل می‏‌کنند و اگر هم خواستار تخفیف بحران باشند، مهار همیشگی آن را در جهت منافع خود نمی‌‏یابند. دیگر، اکثریت اقشار اجتماعی که ناامید از آینده، نظاره‏‌گر نیست‏‌شدگی داشته‏‌های خود هستند.

🔹طبق گزارش بانک مرکزی در خردادماه سال ۹۹ متوسط قیمت هر متر مربع مسکن در تهران به ۱۹ میلیون تومان رسیده است. این امر بدان معنی است که اگر یک آپارتمان ۷۵ تا ۸۰ متری را به عنوان نیاز در حد متوسط یک خانوار تهرانی در نظر بگیریم. این خانوار برای تهیه مسکنی در حد متوسط باید رقمی حدود ۱٫۵ میلیارد تومان بپردازد. در پایگاه اینترنتی پژوهشکده مطالعات راهبردی با اشاره به گزارش سال گذشته بانک مرکزی آمده است: «اگر متوسط درآمد ماهیانه یک خانوار تهرانی را در حدود ۶ میلیون تومان در نظر بگیریم، این خانوار باید ۲۱ سال پس‌‏انداز کند تا قدرت خرید یک مسکن منطبق بر نیاز متوسط را داشته باشد.» فراموش نکنیم که وضعیت تشریح شده مربوط به دهک‏‌های درآمدی متوسط است و با این وصف وضعیت برای دهک‏‌های درآمدی پایین‏تر که هر روز بر شمار آنها افزوده می‏‌شود فاجعه‌‏بار است. خیل بی‌شماری از مردم هرگونه رویای صاحبخانه شدن را از ذهن پاک کرده‌اند.‌

▫️۸.۵ میلیون خانوار مستاجرند

آخرین گزارشهای مرکز آمار ایران حاکی از آن است که ۸ و نیم میلیون خانوار مستاجر در ایران زندگی می‌کنند که بیش از ۵۱ درصد آنها ساکن تهران هستند. پایتخت با بزرگترین جمعیت مستاجران و بالاترین نرخ اجاره خانه یکی از کانون‌های منازعه همیشگی موجر و مستاجر در ایران بوده است. سیاست‌های غلط اقتصادی طی دهه‌های اخیر و فشار تحریم‌ها موجب  شکاف روزافزون طبقاتی، فقیرسازی نظام‌مند و تلاشی طبقه متوسط و نابودی دهک‌های پایین جامعه شده است. مستاجران در این میان متحمل فشارهای مضاعفی هستند. در حالی که نرخ تورم به ۴۳ درصد رسیده، نرخ اجاره‌بها کاملا از کنترل دولت خارج و به دست دلالان بنگاه‌های مسکن افتاده است. براساس آخرین سرشماری انجام شده مربوط به سال ۱۳۹۵، جغرافیای استانی مالک و مستأجران در کشور با تغییرات زیادی همراه شده است به‌طوری که نسبت به پنج سال قبل یعنی سرشماری سال ۱۳۹۰ سهم مالکان واحدهای مسکونی ۲.۲ درصد کاهش یافته است و تعداد خانوارهای مستأجر نیز در کل کشور ۴ درصد رشد داشته است.

▫️افزایش ۵۴ درصدی اجاره‌بها نسبت به پارسال


گزارش هفته گذشته روزنامه فرهیختگان بار دیگر نمای هولناک اجاره بها را در قالب نمودار بر همگان عیان کرد. نکته قابل تامل گزارش مذکور، رشد ۵۱ درصدی نرخ اجاره‌بهای مسکونی در تهران و رشد ۵۴ درصدی آن در کل مناطق شهری کشور طی یک سال اخیر است. بررسی آمارهای تورم سالانه اجاره‌بها از سال ۱۳۶۲ تاکنون نشان می‌دهد گرچه این نرخ برای سال ۱۴۰۰ هنوز در دسترس نیست، اما از آنجایی که نرخ تورم نقطه‌ای و ماهانه اجاره‌بها در اوج دو دهه اخیر است، تورم سالانه اجاره‌بهای امسال می‌تواند رکورد ۳۸ ساله را بشکند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95678

©
@Zeitoons
نقدی بر کتاب «مسیرپیامبری»

📝مهدی یزدانی


🔹وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِی هَذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ وَکَانَ الْإِنْسَانُ أَکْثَرَ شَیْءٍ جَدَلًا ﴿۵۴-کهف﴾
و به راستى در این قرآن براى مردم از هر گونه مثلى آوردیم و انسان بیش از هر چیز سر جدال دارد
.

▫️کتاب «مسیر پیامبری»، نوشته‌ی خانم صدیقه وسمقی، تلاش صادقانه و خداباورانه ی انسان شجاعی ست در کشف حقیقت و کسب معرفت و از طرف دیگر انعکاس سنوالات و شبهات نسل جاری جامعه ایرانی ست که در اثر تجربه زندگی فردی و اجتماعی در سایه دیکتاتوری دینی و مشاهده فجایع انسانی بنام مذهب در اطراف کشور مجبور به پرسش سئوالات بنیادین از دیانت و اعتقادات مذهبی خود شده اند. از این حیث این کتاب ستودنی ست و خواندنی. بجز بخشی از این نوشته که در جواب اشکالات ایراد شده به قرآن امده سعی کرده ام بدون توسل به متن وحی به نقد مختصربرخی از مدعیات نویسنده محترم بپردازم ونظرات خود را در چهار بخش بیان کنم: اول) روش تحقیق، دوم) تناقضات در مفاهیم، سوم) جواب به برخی سنوالات مطرح شده در کتاب، و چهارم) راه حل جایگزین.

▫️روش تحقیق: بنظر میرسد سنگ بنای تحقیق و تنوری ارایه شده ی “نهاد پیامبری برساخته ی انسان است نه خداوند” ( ص،۱۹) از طریق “یافتن رد پای ادیان توحیدی در تاریخ ادیان و یافته های باستانشناسی درباره دین” میباشد (ص،۱۴). متعاقبا روایتهای تاریخی نقل شده نشان میدهند که پیدایش ادیان و بخصوص ” تلقی انسان از خدا ” پدیده ای تکاملی بوده است. بدین معنی که از روح پرستی و جانورپرستی شروع شده و به موازات تکامل تمدن بشر از عصر سنگ به دوران کشف کشاورزی تلقی انسان از خدا هم پیشرفت کرده وبه بت پرستی و سپس به چند خدایی و نهایتا به فهم خدای یگانه رسیده است. به باور نویسنده محترم عدم وجود یکتاپرستی در اعصار اولیه زندگی بشر از انجا محرز است که ”یافته های باستان شناسی ازجمله وجود بقایای جمجمه های خرس در دوره میان یخبندانی می تواند حاکی از ایین پرستش خرس باشد سنتی که تا قرن نوزدهم وجود داشته است.” و همینطور چون ” در میان شکارچیان دوره ی پارینه سنگی آیین شمنی وجود داشته است که این آیین هنوز در برخی اقوام مثل بودایی های تبتی دیده میشود ” (ص،۳۳).

🔹قابل توجه است که بنابه سطور نقل شده آیین های جانور پرستی و شمنی کم و بیش تا به زمان حال ادامه داشته اند و این در حالیستکه یگانه پرستی هم هزاران سال است که در تاریخ بشروجود دارد. بنابراین اینکه باستان شناسی سندی برای یگانه پرستی در گذشته تاریخ بشر نیافته دلیل بر این نیست که یگانه پرستی نمی توانسته همزمان با سایر ایین های مذهبی وجود داشته است. اصولا باور به خدای یگانه ایجاب میکند که فرد مومن ازانتساب اجسام واشیاء مادی به خداوند دوری و اجتناب کند. بدین ترتیب یگانه پرستی سمبولی نداشته و ندارد که باستان شناسی بخواهد در زمانی که نه انسان قادر به نوشتن و یا حتی نقش کردن بر سنگ بوده انرا کشف کند و دلیلی باشد بر وجود یگانه پرستی در اعصار اولیه. بنابر این بدیهی ست که عدم وجود یافته های باستان شناسی دلیل قانع کننده نمیتواند باشد که ثابت کند درابتدای تاریخ تمدن بشر یگانه پرستی مقارن با سایر ادیان وجود نداشته است.


🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95697

©
@Zeitoons
جمهموری اسلامی پس از سلیمانی؛ «انتقامی» که گرفتنش«سخت»‌ است

▫️زیتون
: دو سال پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس پاسداران انقلاب اسلامی، چهره‌ی رسانه‌ای بازوی نظامی جمهوری اسلامی و نماینده علی خامنه‌ای در اجرای طرح «احیای تمدن اسلامی»، نه تنها وعده «انتقام سخت» محقق نشد که مقامات جمهوری اسلامی دست از شعار دادن و خط و نشان کشیدن دن‌کیشوت وار بر نمی‌دارند تا خاطره‌ی «انتقام سخت» از یادها برود. اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، روز گذشته در گفت‌وگو با خبرگزاری صدا و سیما مدعی شد که چون «۹دی و ۱۳دی به هم نزدیکند»، نشان می‌دهد «سران اعتراضات سال ۸۸ با قاتلان شهید سلیمانی همدستند.» اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، گفته بود: «تقارن ۹ دی و شهادت حاج قاسم [سلیمانی] شاید گویای این باشد و این بصیرت را برای ما روشن کند و این هوشمندی را که سران فتنه همدستان قاتلین شهید سلیمانی هستند.» وزارت ارتباطات هم در نامه‌ای خطاب به فیسبوک و اینستاگرام به آنان امر کرد که به سانسور تصاویر سلیمانی خاتمه دهند.

🔹همزمان با دومین سالگرد کشته شدن سلیمانی و ابومهدی مهندس گروهی از هوادارن حشدالشعبی و جمهوری اسلامی و خانواده‌های این افراد در مسیر فرودگاه بغداد مراسم یادبود برگزار کردند. این‌ها در حالی است که علی فدوی، جانشین فرمانده سپاه پاسداران، مدعی است که «روال پیگیری سپاه برای انتقام سخت ادامه دارد.» سلیمانی که خود را «سرباز صفر ولایت» می‌نامید، تا پیش از حضور آشکار نظامی در عراق، معمولاً در انظار عمومی ظاهر نمی‌شد. ولی از زمان حضور او در عراق، دستگاه پروپاگانداری جمهوری اسلامی با انتشار تصاویر متعددش با نیروهای عراقی، شروع به شناساندن چهره او به عنوان «قهرمان ملی» و «آخرین سنگر در مقابل داعش» کرد. سلیمانی به خاطر مشارکت در سرکوب مخالفان بشار اسد از سوی اتحادیه اروپا و به خاطر برنامه اتمی ایران از سوی سازمان ملل تحریم شده‌ بود، همچنین دولت آمریکا هم از سال ۲۰۰۵ او را در لیست تروریست‌های بین‌المللی قرار داده بود. سلیمانی در ۱۳ دی ۱۳۹۸، هنگام خروج از فرودگاه بین‌المللی بغداد طی عملیات آذرخش کبود به دستور دونالد ترامپ، رییس‌ جمهور وقت آمریکا، مورد حملهٔ موشک پهپاد نظامی ارتش ایالات متحده قرار گرفت و کشته شد. مرگ قاسم سلیمانی اگر چه بر بلندپروازی‌های منطقه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ضربه‌ای سخت وارد کرد، اما ابزاری شد برای انتقام‌گیری از منتقدان داخلی و رجزخوانی بین‌المللی.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95746

©
@Zeitoons
مذاکرات هسته‌ای در انحصار شاگردان مصباح یزدی

▫️زیتون ـ یلدا امیری
: مذاکرات هسته­‌ای جمهوری‌اسلامی و قدرت­‌های جهانی در حالی جریان دارد که در روزهای اخیر نشانه‌های سیاست گردش به شرق حکومت ایران توجه رسانه­‌ها و کاربران شبکه­‌های اجتماعی را به خود جلب کرده است. نشانه­‌هایی که به تحقیر ملی و تن دادن مطلق به روسیه و چین به عنوان قدرت­‌های شرقی تعبیر شد. همزمان رسانه‌های جمهوری اسلامی خط غرب ستیزی که مطلوب رهبر جمهوری‌ اسلامی است را پیش می­‌برند. خبرگزاری دولتی ایرنا، مصاحبه­‌ای با کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه منتشر کرد، در این گفتگو جلالی سفر رئیسی به روسیه را «نقطه عطف در روابط تاریخی دو کشور» خواند و گفت که این سفر «نقشه راه همکاری جمهوری‌اسلامی و فدراسیون روسیه را رقم خواهدزد.»

🔹پیش از این میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات روز ۸ دی مطلبی در نشریه فارین‌پالیسی نوشت که در آن با لحنی آمرانه و تحقیرآمیز آمده‌بود که روسیه و چین ایران را وادار کرده‌اند برخی خواسته‌های حداکثری خود را کنار بگذارد. این موضوع توسط سایت نورنیوز وابسته به علی شمخانی تایید شد. علاوه بر این اولیانوف تصویری از خود در جلسه‌ با راب مالی، مذاکره‌کننده ارشد آمریکا در حال مذاکره درباره برجام منتشرکرد. کاربران شبکه‌های اجتماعی این تصویر را «توهین آمیز» و «تحقیر ملی» دانسته و نوشتند که این تصویر تداعی‌کننده عکس معروف نشست استالین، روزولت و چرچیل در تهران در سال ۱۳۲۰ بدون دعوت از شاه ایران است. نشانه­‌های تمجید از شرق و ستیز با غرب در نشست خبری سعید خطیب‌­زاده، سخنگوی وزارت­خارجه جمهوری­‌اسلامی نیز مشهود بود، او روز ۱۳ دی با قدردانی از نقش روسیه و چین، از سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان انتقاد کرد و گفت بر خلاف سه کشور اروپایی، «چین و روسیه دچار آلزایمر نیستند و می‌دانند که این آمریکایی­‌ها بودند که فعالانه تلاش کردند برجام را از بین ببرند.»

🔹اما بخش مهم سخنان خطیب­‌زاده تغییر مهمی بود که در سیاست مذاکراتی جمهوری­‌اسلامی اتفاق افتاده است، او گفت: «بین ایران و آمریکا نیز مسیر مشخصی برای تبادل نظر وجود دارد. این تبادل نظر برای جلوگیری از برخی سوءتفاهم­‌ها و سوبرداشت­‌ها به صورت مکتوب و غیررسمی از طریق هماهنگ کننده کمیسیون برجام انجام می‌شود.» البته او ۶ دی ماه نیز این خبر را بدون توضیحات اعلام کرده و گفت: «با آمریکایی ها به صورت غیرمستقیم در حال تبادل متون به صورت غیررسمی و بدون سربرگ هستیم.» و در ادامه افزود: « این خبر بزرگی است که امروز (دوشنبه ششم دی ۱۴۰۰) در اختیار خبرنگاران می‌گذارم.» اما این جمله از خروجی خبرگزاری­ها حذف شد. اگرچه ارتباط مکتوب به معنای گفتگوی نزدیکتر با مقامات آمریکایی و خروج از مذاکرات غیرمستقیمی است که آیت­‌الله خامنه­‌ای دستور آن را صادر کرده بود، اما خط خبری رسانه‌های حکومتی نشان می­‌دهد که مقامات جمهوری اسلامی این تصمیم را در راستای حذف کشورهای اروپایی از نقش واسطه و میانجی­گری اتخاذ کرده­‌اند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95781

©
@Zeitoons
رسانه‌ها؛ مردد در انتشار اخبار آسیب‌های اجتماعی یا خودسانسوری

▫️زیتون ـ فروغ ایزدی
: یک روز پس از خبرساز شدن انتشار عکس و گزارش اتوبوس‌خوابی بی‌خانمان‌ها در تهران، اظهار نظر رئیس شورای شهر تهران واکنش‌های زیادی در پی داشت. چمران گفته بود: «من با آقای زاکانی صحبت کردم و قرار شد شنبه یا یکشنبه بساط اتوبوس‌هایی که در شب محل خواب افراد است جمع کنند چون اتوبوس بهداشتی نیست.» مهدی چمران در جلسه علنی شورای شهر با مثال آوردن از شهرهای خارجی اضافه کرده بود: «خبرگزاری‌های خارجی یادشان رفته که زباله‌گردهای لندنی یا دیگر کشورها چگونه زندگی می‌کنند.» البته این نخستین بار نیست که وضعیت مردم ایران با سایر ملل جهان مقایسه می‌شود. اما هنوز هیچ مسئولی به این پرسش پاسخ نداده که چرا درآمد سرانه، شاخص‌های اشتغال و تفریح و نرخ سفر و گشت گذار سایر مردم جهان با ایرانیان مقایسه نمی‌شود؟

🔹قبل از اظهارنظر جنجالی چمران، معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، از دستور زاکانی برای استفاده از سوله‌های مدیریت بحران برای اسکان افراد بی‌خانمان خبر داده بود اما علی نصیری، سرپرست سازمان پیشگیری و مدیریت بحران آب پاکی را روی دست او ریخته و گفت:‌ «اینکه تصور شود قرار است سوله‌های بحران به کارتن‌خواب‌ها و افراد بی‌خانمان داده شود، تصور درستی نیست. این سوله‌ها تعریف و کاربری خاص خود را دارند، اما بنا شد تا در برخی از شب‌های سرد که گرمخانه‌ها و دیگر مراکز ظرفیتشان تکمیل شده بود، از طریق هماهنگی با سازمان مدیریت بحران شهر تهران و آن هم برای همان شب برخی افراد به این سوله‌ها برده شوند.» محمدرضا جوادی یگانه، معاون فرهنگی اجتماعی شهردار سابق هم در حساب توییتر خود نوشت :«آنچه در اتوبوس‌خوابی مغفول مانده، واقعیت عریان فقر در اثر سیاست‌های اقتصادی چندساله و چنددهه اخیر و البته تشدید تحریم‌ها و در نتیجه انحلال طبقه متوسط و گسترش مسکینان است.» در کشاکش این دستورها و مانع تراشی‌ها، ناگهان خبر رسید اتوبوس‌هایی که در این شبهای سرد مامن بی‌خانمان‌ها بودند جمع شدند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95814

©
@Zeitoons
ناتوانی اسلحه اتمی در ایجاد توان بازدارنگی

📝مهدی نوربخش


▫️مقدمه: این‌روزها در ایران بحث‌های زیادی در مورد دستیابی کشور ما به اسلحه اتمی برای ایجاد توان نظامی بازدارنده می‌شود. اما سئوال اصلی شاید این باشد که آیا در دنیای فعلی و خصوصا در منطقه خاورمیانه دستیابی به‌چنین اسلحه‌هایی می‌تواند برای کشور ما یک توان نظامی بازدارنده ایجاد نماید؟ به‌جز مشکلاتی که دستیابی به اسلحه اتمی برای کشور در منطقه و همسایگی ما ایجاد می‌کند، ارزیابی دقیق مشکلاتی‌ که اسلحه اتمی در حیطه بازدارندگی ایجاد می‌نماید بسیار ضروری بنظر می‌رسد.

🔹پیش از پرداختن به این سئوال باید چندین مفهوم و مکتب فکری را در روابط بین‌الملل بشناسیم. اولین مفهوم که باید تعریف کرد بازدارندگی (Deterrence) است. بازدارندگی به معنی توانی‌ست که در صورت حمله به یک کشور از آن برای مقابله به مثل و تلافی استفاده کنند. بنابراین اگر کشوری توانست بعد از حمله اول کشور دشمن بر کشور با یک حمله نظامی تلافی کند و ضررات قابل ملاحظه و قابل قبولی را بر آن کشور وارد کند، این توان بازدارنده نامیده می‎شود. بنابراین کشوری که می‌خواهد به کشور دیگر حمله کند اگر دید هزینه آن حمله بالاست، به آن کشور حمله نمی‌کند. لذا در بحث بازدارندگی حفظ بقا (Survivability) و ایجاد نیروی مقابل (Counterforce) برای مقابله نقش بسیار مهمی را ایفا می‌نماید.  اگر کشور دشمن توان نظامی نیروی اتمی‌اش بس بیشتر از کشوری‌ست که به آن حمله می‌کند، کشوری که به آن حمله می‌شود با داشتن اسلحه اتمی توان بازدارنده‌ای ایجاد نکرده است. در اولین حمله نیروی دشمن، کشوری که به آن حمله شده توان اتمی خود را از دست داده و اصولا تمام مفهوم بازدارندگی بی معنی می‌شود.

🔹دومین مفهوم، جلوگیری و پیشگیری (Prevention) است و آن‌هم به این معنی‌ست که کشورها خصوصا از طرق دیپلماتیک از بروز خطر در مقابل خود جلوگیری به عمل آورند. جلوگیری در گذشته و حال از طریق ایجاد طرح‌های امنیتی و دوستی منطقه‌ای و یا فرا منطقه‌ای صورت گرفته است. سومین مفهوم در روابط بین الملل، پیش‌دستی (Preemption) است. پیش‌دستی به این معنی‌ست که زودتر از اینکه خطری کشوری را با تهدید روبرو کند، آن کشور به دنبال برطرف کردن آن خطر و زمانی از طریق استفاده ابزارهای نظامی می‌رود. اگر کشوری خواست خطر کشور دیگری را با پیش‌دستی نظامی خنثی کند، باید توانمندی‌های نظامی‌اش بسیار برتر از کشوری‌که به‌آن حمله می‌کند باشد. در غیر این‌صورت کشور حمله کننده جنگی را شروع کرده است. حمله آمریکا در زمان بوش به عراق که با فروضات غلطی طراحی شده بود یکی از این جنگ‌های پیشگیرانه بود. در پهلوی شناخت این مفاهیم، دو مکتب فکری مهم را هم باید در صحنه روابط بین الملل شناخت. دو مکتب رئالیسم (Realism) و لیبرالیسم (Liberalism) در صحنه روابط بین الملل برای دهه هاست که کنش‌های مختلف فکری را نمایندگی می‌کنند. رئالیست‌های سنتی بیشتر بر توان نظامی در صحنه بین‌الملل اصرار داشته‌اند اما مکتب جدیدی که در طول بیش از دودهه گذشته از درون این گروه بیرون آمده است، نئوریالیست‌ها (Neorealism) هستند که در روابط بین‌الملل بر قدرت و تقسیم قدرت بین کشورها اصرار می‌ورزند و به ساختمان قدرت (Structuralism) در نظم بین‌المللی تکیه کرده‌اند. برای آن‌ها قدرت فقط در نیروی نظامی تعریف نمی‌شود و اقتصاد و شرکت در نهادهای جهانی برای کنترل و حفظ نفوذ بین‌المللی نیز بسیار مهم می‌باشد. آنها نه مانند رئالیست‌های سنتی بلکه با درس گرفتن از تجربه فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی، در پهلوی نیروی نظامی بر اقتصاد و نفوذ در نهادهای بین‌المللی و شکل دادن به انها بسیار تاکید داشته‌اند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95823

©
@Zeitoons
درخواست جمعی از زندانیان سیاسی سابق برای لغو یک مصوبه شورای عالی امنیت ملی


▫️زیتون
– جمعی از زندانیان سیاسی سابق طی نامه‌ای خطاب به رییس شورای عالی امنیت ملی و رییس قوه قضاییه خواستار اجرای اصل ۱۶۸ قانون اساسی و تشکیل دادگاه جرائم سیاسی با حضور هیات منصفه شدند. امضا کنندگان این بیانیه تاکید کردند که نهادهای امنیتی و قوه قضاییه تحت عنوان «جرائم امنیتی» استفاده از کلیه تسهیلات قانونی، پابند و دست‌بند الکترونیکی، استفاده از حق آزادی مشروط و اعطای مرخصی به زندانیان سیاسی را منوط به موافقت ضابطان قضائی پرونده (وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه و…)کرده‌اند که این رویه برخلاف اصل استقلال قضائی بوده، و در موارد بسیاری موجب نقض حقوق زندانیان سیاسی در داخل و خارج از زندان و اعمال فشار روحی و روانی به خانواده آنها شده است. به گزارش «زیتون» امضاکنندگان این نامه که همگی به عنوان‌ وکیل دادگستری؛ زندانیان سیاسی پیشین و کنونی و خانواده زندانیان سیاسی شناخته شده‌اند، تاکید کردند که «هم‌چون هر شهروند منصفی مفاد مصوبه مورخه ۱۳۸۵/۵/۱۸ شورای عالی امنیت ملی و بخش‌نامه دادستان کل کشور که مستمسک نهادهای امنیتی برای سیطره بر سرنوشت زندانیان سیاسی بوده را با اصل حیاتی و فوق‌العاده مهم استقلال قضائی در تضاد آشکار دیده و آن را غیر‌قانونی می‌دانند.»

🔹در پایان این بیانیه آمده است: «بدینوسیله از آن دو مقام عالی به عنوان ریاست شورای عالی امنیت ملی کشور و ریاست قوه قضائیه می‌خواهیم که، با ابطال مصوبه مذکور در شورای عالی امنیت ملی و همچنین ابطال بخشنامه‌های پنهانی مشابهی که از سوی دادستان کل کشور و یا هر مقام یا نهاد دیگری صادر شده، و ابلاغ آن به مجموعه قوه قضائیه و نهادهای امنیتی؛ پس از سال‌ها اصل استقلال قضائی را در مجموعه قضائی کشور برای نیل به عدالت و احترام به حقوق انسانی و برابر همه زندانیان سیاسی و غیر سیاسی، در عمل به اجرا در آورد.»

🔹متن کامل این نامه در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95820

©
@Zeitoons
شلیک به آسمان؛ روسیه کجای داستان است؟

▫️زیتون ـ محمدرضا سرداری
: با گذشت دو سال از سرنگونی هواپیمای اوکراینی که در آن ۱۷۷ مسافر و خدمه جان باختند؛ هنوز روند دادخواهی به نقطه مطلوب خویش نرسیده است اما نشانه‌هایی از گشایش‌های تازه در این پرونده به چشم می‌خورد. خانواده‌های قربانیان این پرواز با داغ کردن هشتگ من_هم_شمعی_روشن_خواهم_کرد به استقبال گرامیداشت دومین سالگرد این فاجعه هوایی رفته‌اند. این در حالی است که هنوز جمهوری اسلامی پاسخ روشنی به ابهامات و پرسش‌های مطرح شده در این پرونده نداده و هیچ یک از مقامات عالی رتبه خود را به دادگاه فرا نخوانده است.

▫️وضعیت حقوقی فعلی پرونده پرواز ۷۵۲ 
طبق گفته حامد اسماعیلیون، سخنگوی انجمن خانواده‌های قربانیان این پرواز، قرار است پرونده این فاجعه هوایی به سازمان ایکائو ارجاع شود. طبق کنوانسیون شیکاگو رسیدگی به این پرونده ابتدا در صلاحیت سرزمینی ایران قرار دارد. اما برگزاری دادگاه پرواز اوکراینی در تهران نشان داد که اراده‌ای برای دادرسی مستقل در ایران وجود ندارد. از این رو انتظار می‌رود در صورت ارجاع پرونده به سازمان ایکائو، سیر حقوقی پرونده سرنگونی پرواز پی‌اس ۷۵۲ در مسیر درستی قرار گیرد.

🔹کانادا، سوئد، اوکراین و بریتانیا در بیانیه مشترکی که در ۱۶ دسامبر منتشر کردند از ایران خواسته‌اند تا ۵ ژانویه عدالت را اجرا و غرامت پرداخت کند، در غیر صورت این کشورها به مراجع بین‌المللی رجوع خواهند کرد. با پایان این ضرب الاجل، این چهار کشور اعلام کردند که دیگر مذاکره با ایران را بی‌فایده می‌دانند و  به آن وعده‌ای که در بیانیه مشترک خویش اشاره کردند عمل می‌کنند. تاکنون دادگاه عالی انتاریو در کانادا، انجمن خانواده های قربانیان این پرواز، گزارشگر ویژه سازمان ملل و همچنین مقامات عالی رتبه اوکراینی به طور رسمی اعلام کرده‌اند که سپاه پاسداران به عمد این هواپیما را سرنگون کرده است. سایر دولت‌های ذینفع از جمله کانادا هنوز به طور رسمی جمهوری اسلامی را متهم به عمدی بودن شلیک به هواپیما نکرده‌اند اما به نظر می‌رسد این موضوع مهمترین مسئله قابل طرح در شورای ایکائو خواهد بود.

🔹فرار از پاسخگویی و مسئولیت پذیری و ممانعت از انجام تحقیقات مستقل و بین‌المللی برای روشن شدن ابعاد این فاجعه بیش از هر زمان فرضیه عمدی بودن آن را تقویت می‌کند. اگر فرضیه عمدی بودن شلیک به هواپیما نهایتا از سوی یک مرجع بین‌المللی از جمله ایکائو یا دیوان بین‌المللی دادگستری تایید شود بدون شک تبعات حقوقی، سیاسی و حتی کیفری قابل توجهی برای جمهوری اسلامی بدنبال خواهد داشت. ابراهیم رئیسی، دستور داده تا غرامتی به خانواده‌ها پرداخت شود، اما میزان غرامتی که ایران قصد پرداخت آن را دارد مورد قبول دولت‌های ذینفع و خانواده‌های قربانیان نیست. خانواده‌ها مدعی هستند که هواپیمای اوکراینی به عمد ساقط شده است. اثبات این ادعا صرف نظر از تبعات سیاسی آن، میزان غرامت را نیز افزایش می‌دهد. دادگاه اونتاریو در کانادا پیشتر در پی شکایت ۶ تن از بازماندگان به نفع آنان حکم صادر کرده است. بر اساس این حکم، جمهوری اسلامی به پرداخت ۱۰۷ میلیون دلار کانادا محکوم شده است. وکیل شاکیان نیز اعلام کرده است بدنبال شناسایی و مصادره اموال جمهوری اسلامی در داخل و خارج از کانادا در راستای اجرای حکم دادگاه اونتاریو است.

▫️فرضیه اوکراین درباره عمدی بودن سرنگونی هواپیما
اما چرا سپاه باید به عمد این هواپیما را سرنگون کند و چه نفعی از این سرنگونی عایدشان می‌شد؟ نخستین فرضیه در رابطه با عمدی بودن شلیک به هواپیمای اوکراینی را دبیر شورای عالی امنیت ملی اوکراین مطرح کرد. به گفته وی جمهوری اسلامی هواپیمای اوکراینی را ساقط کرده تا از جنگ با آمریکا جلوگیری کند. اگر چنین فرضیه‌ای درست باشد دست کم دو سئوال پیرامون آن مطرح می‌شود که باید برای آن پاسخی منطقی یافت:

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95887

©
@Zeitoons
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🍃بر هم زدن مراسم خانواده قربانیان #پرواز۷۵۲ به بهانه گلباران

🔹صبح امروز خانواده قربانیان پرواز ۷۵۲ در محل سرنگونی این هواپیما به دست سپاه جمع شده بودند که حضور یک هلیکوپتر مراسم آنها را بر هم زد. این هلیکوپتر بارها در ارتفاع پایین حرکت کرد و باعث افتادن بلندگوها و به‌هم ریختن شمع‌ها و پوسترها شد.

▫️در این ویدئو گزارش صداوسیما از دوربین بالا و ویدئوی آرش عاشوری‌نیا خبرنگار حاضر در مراسم را از نگاه حاضرین در جمعیت می‌بینید:

© @Zeitoons
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🍃بکتاش آبتین به علت «تاخیر در درمان» کشته شد

▫️زیتون
- بکتاش آبتین، شاعر و فیلمساز، عضو و منشی کانون نویسندگان ایران و زندانی سیاسی، ظهر امروز (شنبه) در گذشت. کانون نویسندگان در بیانیه‌ای ضمن اعلام این خبر نوشت: «بکتاش آبتین (۱۴۰۰- ۱۳۵۳)، شاعر، فیلمساز و عضو پایدار و برجسته‌ کانون نویسندگان ایران که جان شیرین خود را فدای آزادی کرد، از میان ما رفت.» بکتاش آبتین که در حال گذراندن محکومیت شش ساله خود در زندان اوین بود برای دومین بار به کرونا مبتلا شده و به دلیل کارشکنی‌های مسئولان زندان بسیار دیر به بیمارستان منتقل شده بود.
کانون نویسندگان ایران که پیشتر بارها از مسئولان به‌ دلیل تاخیر در انتقال آقای آبتین به بیمارستان انتقاد کرده بود. 

🔹لینک خبر در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95923

©
@Zeitoons
@Honare_Eterazi
Baktaash Aabteen
🍃 «وطن»

▫️شعر و صدای: «بکتاش آبتین»

© @Zeitoons
مورد بکتاش آبتین؛ مرگ کسب و کار «نظام» است

▫️زیتون ـ مهسا محمدی
: روز گذشته بکتاش آبتین، شاعر و فیلمساز، عضو ارشد و منشی کانون نویسندگان ایران و زندانی سیاسی، درگذشت. در میان رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی بر سر اینکه گفته شود او «درگذشته» یا «کشته‌ شد»، اختلاف نظر وجود دارد. آبتین که با اتهاماتی چون «عضویت در کانون نویسندگان ایران و حضور بر مزار جان‌باختگان قتل‌های سیاسی زنجیره‌ای» در حال گذراندن محکومیتی شش ساله در زندان اوین بود. دو بار کرونا گرفت. بار اول، فروردین امسال، بدون مرخصی و با پا بند به بیمارستان طالقانی تهران منتقل شد و تنها برای چهار روز بستری شد. باردوم اما پس‌ از وخامت حالش در زندان، خانواده‌ او سرانجام توانستند ۲۲ آذرماه برای آبتین مرخصی بگیرند و او را به بیمارستان خصوصی منتقل کنند. اما در نهایت بعد از ۲۶ روز دست و پنجه نرم کردن با مرگ در این بیمارستان و بعد از اینکه برای طی مراحل درمان به کمای مصنوعی برده شد، جان باخت.

🔹این خبر را کانون نویسندگان ایران منتشر کرد و طی بیانیه دستگاه‌های قضایی و امنیتی را مسئول جان‌ باختن آبتین معرفی کرد. در بیانیه‌ کانون آمده است: «بکتاش آبتین (۱۴۰۰- ۱۳۵۳)، شاعر، فیلمساز و عضو پایدار و برجسته‌ کانون نویسندگان ایران که جان شیرین خود را فدای آزادی کرد، از میان ما رفت.» در این بیانه همچنین تاکید شده «حکومت آزادی‌ستیزان، گُردی از دلاوران آزادی‌خواه ‌را از ما گرفت.» به دنبال بالا گرفتن واکنش‌ها بعد از چند ساعت، اداره ‌کل زندان‌های استان تهران هم اطلاعیه‌ای صادر کرد و در آن نوشت که آبتین «در تاریخ ۱۴ آذرماه سال جاری با علایم سینوزیت به بهداری مراجعه و طبق تجویز پزشک داروی مربوطه را دریافت نمود.» سازمان زندان‌ها مدعی شده است که از او آزمایش کرونا گرفته شد که نتیجه آن «منفی» بود اما «جهت اقدامات بیشتر درمانی و تشخیص احتمال بیماری کرونا، نامبرده به بیمارستان طالقانی اعزام شد.»

🔹 این در حالی است که بنابر گزارش‌های موجود آبتین به دلیل وخامت حال در روز ۱۵ آذر به بیمارستان منتقل شد و در نهایت در روز ۲۲ آذر و با وخیم‌تر شدن وضعیت وی خانواده توانست او را به یک بیمارستان خصوصی انتقال دهد. از آبتین مجموعه‌های شعر و فیلم‌هایی بر جای مانده است. مجموعه شعرهایی چون؛ «و پای من که قلم شد نوشت برگردیم»، «مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند»، «شناسنامه‌ی خلوت»، «در میمون خودم پدربزرگم» و  «پتک». فیلم‌های به جا مانده از او هم عبارتند از؛ «کاملا خصوصی برای آگاهی عموم (زندگی علیشاه مولوی-شاعر برجسته)، «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷ (زندگی لوریس چکناوریان- موزیسین برجسته)، «موریانه‌ای با دندان‌های شیری (درباره‌ی زندگی خودش)، پارک مارک، میکا، مُری زن می‌خواد، آنسور و درباره‌ی زندگی «همایون خرم».

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95938

©
@Zeitoons
بکتاش آبتین؛ «هزار اسم دارم»

▫️اوایل سال ۱۳۸۵ بود، تازه از دانشگاه هنر فارغ‌التحصیل شده بودم، سیاهی دولت امنیتی محمود احمدی‌نژاد بر رنگ های روشن و درخشان و آرزوهای دوران دانشگاه سایه انداخته بود و اوضاع دوستانم در رشته‌های علوم انسانی و فلسفه به مراتب بدتر بود. اوایل خرداد ۸۵ برای مشارکت در نمایشگاهی با عنوان «افسردگی عمیق‌تر» دعوت شدم. نام نمایش‌گاه قلقلکم می‌داد ،انگار قرار بود حال و روزم را به نمایش بگذارم، به‌خصوص که ارائه هر نوع اثری آزاد بود؛ از شعر و داستان و نقاشی گرفته تا عکاسی و پرفورمانس. نمایشگاه‌ «افسردگی عمیق‌تر» جزو آخرین نمایشگاه‌هایی بود که در فضایی نسبتا آزاد برگزار شد. هنوز بگیر و ببندها به فضاهای هنری نرسیده بود.

🔹این نمایش‌گاه ‌ ۲۳۷ شرکت‌کننده‌ ایرانی و ۱۴ شرکت‌کننده از کشور های دیگر داشت و در چهار‏ نگارخانه تهران، طراحان آزاد، آبتین و زنگار به نمایش درآمد؛ نمایش‌گاهی که می‌خواست مواجهه انسان با پدیده افسردگی را در قالب خلق اثر هنری به نمایش بگذارد تا شاید راه نجاتی از افسردگی بیابد. افتتاحیه نمایش‌گاه روز اول تیر ۸۵ در نگارخانه تهران جمعیت موج می زد. وارد که شدم یکی از دوستان زمان دانشجویی کتاب جیبی کوچکی به دستم داد و گفت ببین داستان تو هم منتشر شده؟ کتاب، برگزیده‌ای از اشعار و داستان‌های ارائه شده در نمایش‌گاه بود و فهرست نداشت. به دنبال داستانم شروع به ورق زدن کردم، چشمم روی سطرهای اولین شعر کتاب گیر کرد:
جوراب‌های دخترم را بخیه می‌زنم / زنم ! / گاهی عروسکم / گاهی چند روز / پیراهن چرکم/ که چسبیده‌ام  بر تنم! / عصبانی‌ام   شبیه رگ‌‌های گردن مادرم / و می‌لرزم /  شبیه هق‌هق شانه‌های دخترم ! / می رقصم با خودم / در آینه می‌رقصم با اولین عشقم/  که نیست / و خاطره‌ها گریه می ‌کنند /   در دامنم !

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/95947

©
@Zeitoons
👍1
🍃فشار برای خاکسپاری هرچه سریعتر بکتاش آبتین

▫️بر اساس خبر اعلام شده در اتاق خبرپارتی در شبکه اجتماعی کلاب هاوس، تاریخ و ساعت دفن بکتاش آبتین، شاعر و فیلمساز، عضو و منشی کانون نویسندگان ایران و زندانی سیاسی، تغییر کرد. بر اساس این خبر با فشار نیروهای امنیتی پیکر بکتاش آبتین امروز ساعت ۳ظهر در محل امامزاده عبدالله شهری ری به خاک سپرده خواهد شد.

🔹این خبر توسط کانون نویسندگان ایران نیز تایید شده است. پیشتر خانواده‌ بکتاش آبتین طی اطلاعیه‌ای اعلام کرده بودند: «به اطلاع مردم عزیز و هنرمندان و یاران بکتاش آبتین می‌رسانیم که مراسم خاکسپاری شاعر و فیلمساز عزیز ما روز دوشنبه ۲۰ دی ۱۴۰۰ انجام خواهد شد. متعاقبا‌‌ً ساعت و محل مراسم اعلام می‌شود.»

© @Zeitoons
🍃نقاشی زهرا رهنورد از حصر برای بكتاش آبتين

▫️ زهرا موسوی، دختر میرحسین موسوی و زهرا رهنورد تصویر نقاشی جدید مادرش برای بکتاش آبتین را منتشر کرد.

🔹 زهرا رهنورد درگذشت آبتین را به کانون نویسندگان و همه مردم ایران تسلیت گفته و نوشته است: «آزادی، خجسته آزادی، چه زنجیرها به پایت کشیدند»

© @Zeitoons
🍃 مراسم خاکسپاری بکتاش آبتین با فشار نیروهای امنیتی در امامزاده عبدالله شهر ری برگزار شد.

▫️حاضرین در این مراسم با شعارهای: "آبتین زنده است، راه او پاینده است" و "درود بر آبتین، مرگ بر ظالمین"؛ با این شاعر و نویسنده معاصر وداع کردند.

© @Zeitoons
گزارش اختصاصی زیتون از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ سوز سیاه «قتل» شاعر در امامزاده عبدالله

▫️زیتون ـ یلدا امیری: مرگ تن را می لرزاند، درست مثل سوز زمستانی امروز در امام زاده عبدالله. قتل شاعر و زمستان؛ زمهریر است، سرمایی که زیر سایه نظام اسلامی سیاه و مسخ‌کننده است. بکتاش آبتین حالا زیر خاکی به ارتفاع قامتش خوابیده، شاعری که می­‌خواست پایداری کند و حاضر بود جان شیرینش را فدا کند. پیش از آنکه به زندان بیفتد، در جزیره کیش بود یا شاید یکی دیگر از شهرهای جنوبی کشورش، در خیابانی با نخل‌های ایستاده، پا در رکاب دوچرخه، رو به دوربین گفت: «ما چیزی که کم داریم اینه که یه سری آدم بایستند و مبارزه کنند، بایستند و حقشونو بخوان، بایستند و پایداری کنند، پایمردی کنند فضیلت پایمردی مبارزه و ایستادگی حلقه مفقوده معاصر کشور منه. بدین ترتیب دوست دارم که همین امروز در جوانی با اقتدار جان شیرینم رو فدا کنم برای آزادی.»

🔹گوشه‌گوشه امام‌زاده عبدالله شهرری نیروهای امنیتی ایستاده‌اند، کنار در ورودی امام زاده، وسط حیاط، بین جمعیت سوگوار، همه جا هستند. خانواده کوچک بکتاش، دوستان و آشنایان، شاعران و نویسندگان، دور گودی قبر حلقه زده‌اند، صدای بلندگوی مداحی که ظاهرا نیروهای امنیتی آورده‌اند آنقدر بلند است که صدا به صدا نمی‌رسد، قرآن می‌­خواند یا زیارت عاشورا، پس زمینه صدای مداح جمعیت فریاد می‌زند؛ «مرگ بر خامنه‌ای، درود بر آبتین» هر چه جمعیت صدایش را بالا می­‌برد، مداح نیز بلندتر می­‌خواند. پسر جوانی که کنارم ایستاده به مردی آن سوی حیاط اشاره می­‌کند و می­‌گوید: «اون رو ببین مرتضی اسفندقه‌اس، قاتل به مراسم مقتول آمده» چهره مرتضی امیری اسفندقه را می­‌شناسم، دستیار فرهنگی علیرضا زاکانی، شهردار تهران که در دیدارهای شاعران حکومتی با خامنه‌­ای شعرخوانی می­‌کند.

🔹لینک مطلب در وب‌سایت زیتون:

https://www.zeitoons.com/96006

©
@Zeitoons
جان را نباید با جان سنجید؛
به بهانه‌ی سخنان فرمانده سپاه و شلیک عمدی به هواپیمای اوکراینی
طاها پارسا

https://www.zeitoons.com/96032

حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران، در دیدار با  والدین دو نفر از کشته‌شدگان هواپیمای پی‌اس ۷۵۲ خط هوایی اوکراین، گفته است: «می‌دانید اگر اینها نبودند، چه جنگی می‌شد؟ …اگر که این اتفاق نمی‌افتاد، ۱۰ میلیون جمعیت کشته می‌شدند و این واقعه باعث شد که این جنگ رخ ندهد». (روزنامه شرق، ۲۰ دی‌ ۱۴۰۰)
هم‌زمان با دومین سالگرد این فاجعه، کلیپی هم با عنوان «تو‌ بودی می‌زدی» به رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی راه یافته است که می‌کوشد نشان دهد اکثریتِ افکار عمومی نیز این نوع تصمیم‌ها و اقداماتِ پیش‌گیرانه را تأیید می‌کند و بسیاری از مردم در موقعیتی مشابه همین تصمیم را می‌گیرند. (کلیپ را اینجا ببینید)

ترور
حدود هفت سال پیش، نمایشنامه‌ی «ترور»  برای نخستین بار در آلمان بر روی صحنه رفت. استقبال مردم و محافل حقوقی از این نمایش بسیار گسترده بود. «ترور» فقط یک نمایشنامه نبود، یک رخداد بود و گفتمانی حقوقی و اخلاقی را در آلمان دامن زد. از  آن زمان تا کنون این نمایشنامه صدها بار در آلمان، سوئیس، اتریش و بسیاری دیگر از کشورهای دیگر دنیا از جمله آمریکا و ژاپن بر روی صحنه رفته است. از روی این نمایشنامه تله‌فیلمی هم ساخته شد که  هفتم اکتبر ۲۰۱۵ هم‌زمان در سه شبکه در آلمان، اتریش و سوئیس پخش شد. در المان نزدیک به ۷ میلیون نفر (از جمله نگارنده ) را پای تلویزیون نشاند. در حین پخش فیلم از بینندگان نظرخواهی شد و پس از پخش آن در هر سه شبکه فیلسوفان، حقوق‌دانان و صاحب‌نظران برجسته‌ای در مقام مخالف و موافق به بحث و نقد درباره آن پرداختند. 
«ترور» فقط یک فیلم یا نمایشنامه نیست، ماجرای عجیبی است که تمام بینندگان نیز در شکل‌گیری سناریو و در مقام هیأت‌منصفه در آن شرکت دارند.

سناریوی «ترور» از این قرار است: فردی تروریست یک هواپیمای مسافربری را می‌رباید. این هواپیما ۱۶۴ سرنشین دارد و  از برلین به مقصد مونیخ در پرواز است. تروریست بنا دارد هواپیما را در میان تماشاگران یک استادیوم فوتبال منفجر کند. حدود ۷۰ هزار نفر در  این استادیوم در حال تماشای  یک مسابقه هستند. دو جتِ جنگنده سعی می‌کنند هواپیما را به فرود اجباری وادار کنند اما موفق نمی‌شوند. لارس کُخ، خلبان یکی از جنگنده‌ها، یک تیر هشدار شلیک می‌کند اما نتیجه‌ای نمی‌گیرد. کُخ با مرکز تماس می‌گیرد و می‌پرسد چه باید کرد؟ مرکز فرماندهی با سرنگون کردن هواپیما مخالفت می‌کند اما کُخ از دستور مافوق سرپیچی کرده و هواپیما را با شلیک یک موشک سرنگون می‌‌سازد. تمام سرنشینان هواپیما کشته می‌شوند اما جمعیت حاضر در ورزشگاه نجات می‌یابند. کُخ پس از بازگشت دادگاهی می‌شود. در جلسه دادگاه علاوه بر قاضی و متهم، دادستان، وکیل مدافع و دو شاهد حضور دارند.  تماشاگران هم نقش هیأت‌منصفه را به‌عهده می‌گیرند. دادستان تقاضا می‌کند که متهم به قتل ۱۶۴ نفر محکوم شود اما وکیل مدافع او را قهرمان می‌داند و خواستار برائت اوست. 

در جریان اجرای نمایش، رئیس دادگاه پیش از شروع دادرسی از بینندگان می‌خواهد که به ادعای دادستان و دفاعیات متهم و اظهاراتِ شهود به دقت گوش دهند. پس از تمام شدن این مرحله، اعلام تنفس می‌کند و تماشاگران (یا همان هیات‌منصفه) رای می‌دهند. در پایان، رئیس دادگاه متناسب با نتیجه رأی‌‌گیری، حکم برائت یا محکومیت متهم را قرائت می‌کند. 
۸۷درصد بینندگان تلویزیونی در آلمان و اتریش و ۸۴ درصد بینندگان در سوئیس کُخ را تبرئه کردند اما در سالن‌های تأتر آلمان  در مجموع، تنها دو-سوم او را تبرئه و یک‌-سوم به محکومیت او رأی دادند.

نویسنده‌ی نمایشنامه‌ی ترور (فردیناند فون شیراخ، ۱۹۴۶) یک حقوق‌دان است و با مهارت خاصی در جای‌جای سخنانِ دادستان و وکیل مدافع و متهم و شهود، استدلال‌های عمیق فلسفی و حقوقی را با بیانی ساده و روشن به‌میان آورده است. این مهارت آن‌جا خود را مخصوصا نشان می‌دهد که بیننده‌ی این نمایشنامه، ممکن است در حین تماشا، با شنیدن سخنان طرفین دعوا، بارها نظرش تغییر کند؛ گاهی در ذهن خود خلبان را محکوم کند و لحظاتی او را قهرمانی بداند که تصمیم شجاعانه‌ای گرفته است؛ گاهی به دامن اخلاق وظیفه‌گرا  بیفتد و گاهی فایده‌باور شود. 

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/96032
👍1