زيتون | Zeitoons@
9.79K subscribers
1.89K photos
310 videos
30 files
5.98K links
وب‌سايت خبری-‌تحليلی زيتون
www.Zeitoons.com

تریبونی «مستقل» با روی‌کردی حرفه‌ای برای بازتاب اخبار، تحلیل و اندیشه.

ایمیل: Sardabir.Zeitoons@Gmail.com

تلگرام: @Zeitoons
@Zeitoons :اینستاگرام
توییتر:@Zeitoons
فیس‌بووک:
Download Telegram
«داعش همان‌قدر اسلامی است که مسلمانانِ لیبرال»
«اساسِ اسلام» و «هسته سخت دین» در گفت‌وگو با ‌حسن محدثی

زیتون-طاها پارسا:
حسن محدثی می‌گوید: «دین همان تاریخِ سنت دینی است». از نظر او اسلام نه «ذات» دارد و نه «هسته سخت». او پرسش از چیستی اسلام و «اساسِ اسلام» را مشکلی در ذهن و زبان ما می‌داند. رفتار محسن کدیور را از «سنخ تکفیر» می‌خواند و از ضرورت حساست و مقاومت در برابر بازتولید ساز و کارهای «طرد دینی »می‌گوید.

این یک گفت‌وگوی انتقادی درباره‌ی وجود یا عدمِ وجود یک «هسته سخت» در اسلام، مفهومِ «مسلمان بودن» و «اساسِ اسلام» است. ‌بهانه‌‌ی این گفت‌وگو مواضع و نوشته‌های اخیر حسن محدثی درباره نزاع جاری و ساری میان عبدالکریم سروش و محسن کدیور است؛ نزاعی که در آن، کدیورْ، سروش را به «تجدید‌نظر طلبی» و «آوردن دینی متفاوت از اسلام» متهم ‌کند و سروش هم کدیور را به «قشری»بودن و «تکفیرگری»‌.

حسن محدثی گیلوایی، جامعه‌شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد،‌ پیش‌تر از «بسته‌بندی و واسازی دین» نوشته بود و از نزاع «اسلام ناب» و «اسلام رحمانی»؛ از نزاعی که میان نواندیشان دینی بر سر «ترمیم یا بازسازی ساختمان دین» در جریان است و از رفتار و گفتار «شبه‌فقیهانه» و «شبه‌تکفیری».

در ابتدای این گفت‌وگو از برساخته‌های حسن محدثی پرسیدم و این‌که «شبه‌تکفیر» به چه‌معناست و چه گفتاری را نمایندگی می‌کند. محدثی در ابتدا «رفتار آقای کدیور را از سنخ تکفیر» خواند، اگرچه «خود بدان تصریح نمی‌کند یا به‌خاطر زیستن در شرایط مدرن آن را انکار می‌کند».‌ به باور او «کدیور از موضع فقهی در باره‌ی نواندیشان دینی داوری کرده است نه از موضع یک اندیش‌مند دینی».

وقتی از حسن محدثی درباره‌ی «هزینه»‌ای که این تعابیر بر محسن کدیور تحمیل می‌کند و «قیود اخلاقی» آن می‌پرسم ، به لزوم «حسّاسیت» و «مقاومت» در برابر «بازتولید ساز و کارهای طرد دینی در حوزه‌ی تفکر اسلامی مدرن» اشاره می‌کند و می‌گوید«مشکل ایشان[کدیور] اصرار بر مشی‌ای خطا بوده است که چندین سال بدان ادامه داده اند تا سرانجام به این نقطه‌ی حاد منتهی شده است. […] بنابراین، در این‌جا ما با یک مسأله‌ی شخصی مواجه نیستیم بل‌که مسأله، نوعی از الگوی رفتاری در میان کارگزاران دینی است.»

محدثی در بخشی دیگر از این گفت‌وگو  با تأکید بر این‌که «دین ذات ندارد» می‌گوید «در هر اجتماع دینی یک بیناسوبژکتیویته‌ی دینی شکل می‌گیرد و بر اساس آن تعریفی بیناسوبژکتیو از دین پدید می‌آید و اقتدار دینی نیز آن را تقویت و تثبیت می‌کند و به تعریفی هنجارین بدل‌اش می‌سازد».

از نظر حسن محدثی، «عمل بر باور تفوق دارد» چون «دین‌داری الزاماً امری شناختی نیست. صرفاً باورمندی برای دین‌دار بودن کافی نیست و باورمندی از نظر من مهم‌ترین عنصر دین‌داری نیست. به ویژه در نوعی از اسلام به نام اسلام انتقادی، عمل بر باور تفوّق دارد و عنصر اصلی در این نوع از اسلام نه باور است و نه ایمان بل‌که عمل است. اما از نظر من نیز آن‌چه در دین‌داری از همه مهم‌تر است درگیری‌ دینی است. بنابراین، مگر دین‌داری صرفاً قائم به برداشت‌ها و باورها است که اگر کسی مثل ما باور نداشته باشد، از سنّت دینی بیرون بیافتد».

محدثی هم‌چنین وجود یک هسته سخت در اسلام را رد می‌کند و می‌گوید کسانی که به وجود این هسته سخت معتقد هستند، این استعاره  را «از بحث فرانظری در باره‌ی برنامه‌های پژوهشی در علم، به پدیده‌ها منتقل کرده‌اند» و لذا انواع خطاها در بحث‌هایشان رخ داده است: «یکی از آن خطاهای بزرگی هم که در این انتقال رخ داده همین است که دین را به‌منزله‌ی یک موجودیت و کلیت یک‌پارچه گرفته‌اند و بعد برای آن به‌نحو ذهنی قائل به هسته‌ی سخت شده‌اند، در حالی که دین یعنی تاریخ یک سنت دینی».

حسن محدثی در پاسخ به سوألی درباره «پیام/متن دین» و این‌که «اگر همه‌چیز تابع شناخت باشد و برساخته باشد آیا به نسبی‌گرایی منتهی نخواهد شد» گفت : «برساخت‌گرایی انواع و اقسام دارد. برساخت‌گرایی معتدل یا غیررادیکال و برساخت‌گرایی رادیکال یا به قول برخی افراطی. برساخت‌گرایی رادیکال به نسبی‌گرایی می‌انجامد، اما برساخت‌گرایی معتدل خیر. نگاه من به برساخت‌گرای معتدل یا غیر رادیکال تعلق دارد که عنصر سلطه و تضاد نیز در آن نقش مهمی ایفا می‌کند.».

گفت‌وگو با آقای محدثی به تعبیر خودِ او «لذت‌بخش» بود و پُر نکته. پاسخ‌هایش به سؤالات اگر مخاطب را قانع نکند، راضی نگه می‌دارد. او غالبا از منظر جامعه‌شناسانه جواب می‌دهد و تلاش می‌کند چیزی را ناگفته نگذارد و هر بار برای پاسخ‌دادن به پرسش‌های انتقادی مشتاق‌تر و متواضع‌تر می‌شود. می‌شود با او‌ موافق نبود اما نمی‌شود حرّیت فکری او را نستود. پاسخ‌هایش هم خالی از طعنه و کنایه بود؛ خلاف‌آمدِ عادتِ این روزها؛ و البته گاهی طولانی‌تر از حد انتظار. خواننده‌ی این گفت‌وگو باشید.

https://www.zeitoons.com/104674
👍19
مسئله جانشینی در خیال‌اندیشی ایرانی؛  
تحلیلی بر جانشینی در ولایت فقیه


مقدمه:
ذهنیت انسان ایرانی در طول تاریخ در چارچوب مفاهیم دینی و اسطوره‌ای برساخته شده است؛ بدین معنا که پاسخ به بسیاری از نادانسته‌ها را از زاویه امری دینی یا مؤلفه‌های اسطوره‌ای عرضه می‌داشت. این چارچوب ذهنی در مناسبات اجتماعی، پدیدار نخبگی را در جامعه نهادینه کرده بود. چرا که بسیاری از مسائل دینی و اسطوره‌ای در اختیار مفسرانی قرار گرفته بود که خود را با نام‌های چون دین‌یار، موبد، روحانی و آخوند عرضه می‌شد. لذا فرد انسانی در کسب دانایی نیاز به تلاش فردی نداشت؛ بلکه افرادی در قامت راهنما، هدایت را در پیش می‌گرفتند تا در مسیر دانایی برای رسیدن سعادت سوق دهند. این ذهنیت‌ مناسبات فکری انسانی را شکل می‌‌دهد که ما در اینجا آن را با کلمه خیال‌اندیشی اجتماعی یا پندار اجتماعی آن را معرفی می‌کنیم. در حوزه خیال‌اندیشی انسان از زاوایه امر متعالی که بر هر نام می‌توان آن را بازشناخت، پاسخ بسیاری از پرسش‌ها را در قالب اموری عینی، تاریخی، اسطوره‌ای و در فرآیند شعائر و مناسک پاسخ دریافت می‌کرد. در این پاسخ، جایی برای شک و ترددید وجود ندارد. امر قدسی که از منبع متعالی الهی به انسان از طریق واسطه‌ها که نخبگان دین‌مدار هستند به اثر می‌رسد. هرگونه شک و تردید، مواجهه نفی و غیر دینی با مبدأ برسازنده وجود تلقی می‌شد. این امر حوزه خیال‌اندیشی ایرانی را در فرآیند تبعی قرار داده بود. او (انسان ایرانی) برای رسیدن به سعادت در هستی مادی و اخروی، خود و فکرش را در اختیار دیگری قرار می‌داد که دانا به امر متعالی قلمداد می‌کرد. انسان ایرانی در این رابطه از خود در عرصه اندیشیدن و تفکر سلب مسؤلیت می‌رد؛ اما در مقابل در عرصه عملی خود و هستیش را در اختیار استنباط‌ها و تفسیرات دین‌یاران قرار می‌دهد تا با ایمان به حقانیت وجودی و موقعیت اجتماعی آنان، سعادت را به کامل در امری اوخروی برای خود تضمین کنند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104721
👍9🤬2
سکوت علامت رضاست؟ 
«شبهه‌افکنی» در «سابقه این مجلس وزین»

زیتون-یلدا امیری:
روز سه شنبه ۱۵ شهریور، دهمین اجلاس رسمی مجلس خبرگان رهبری با حضور ۵۰ نفر از اعضای این مجلس برگزار شد. از ۸۸ نفر عضو مجلس خبرگان رهبری ۳ نفر (محمد ری‌شهری، محمد فقیه و محمد فیض سرابی) فوت شده‌اند، اما ۳۰ نفر از اعضای این مجلس در اجلاس اخیر شرکت نکردند.

غایبین سرشناس این جلسه، صادق آملی لاریجانی، محمدعلی موسوی جزایری، احمدرضا شاهرخی، هاشم هاشم‌زاده هریسی و عباسعلی اختری بودند.

خبرگان رهبری،  در بیانیه‌ی پایانی دهمین اجلاس رسمی خود در دوره پنجم،  از خود با عنوان «معتمدان ملت» یاد‌کرد که « بر حسب وظیفه ذاتی، قانونی و شرعی» «شبهه پراکنی ها را بی معنا دانسته و اعلام می دارد سابقه این مجلس وزین حاکی از توجه به شایسته‌گزینی و انتخاب اصلح بوده است».

به‌نظر می‌رسد مراد از «شبهه‌پراکنی‌ها» با تاکید بر «شایستهگزینی و انتخاب اصلح» اشاره به نوشته اخیر میرحسین موسوی باشد.

چند هفته پیش میرحسین موسوی، رهبر محصور جنبش سبز،  در یادداشتی نسبت به جانشینی موروثی رهبری در حکومت جمهوری اسلامی هشدار داد و نوشت: «زبانشان لال! مگر سلسله‌های ۲۵۰۰ ساله بازگشته‌اند که فرزندی پس از پدرش به حکومت برسد؟»

موسوی در ادامه  با اشاره به این‌که ۱۳ سال است اخبار این توطئه به گوش می‌خورد پرسیده بود که «اگر به راستی در پی آن نیستند چرا  یک بار چنین نیتی را تکذیب نمی‌کنند؟»

تکذیبیه‌ای که به‌نظر می‌رسد مجلس خبرگان نیز ترجیح داده در خصوص آن سکوت کند و به‌جای آن از شبهه‌افکنی در «سابقه این مجلس وزین حاکی از توجه به شایسته‌گزینی و انتخاب اصلح‌» بگوید؛ مجلسی که در سال ۱۳۶۸ حجت‌السلام خامنه‌ای را برخلاف ضوابط و شرایط قانون اساسی به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104729
👍15👏4🤬3
تجربه پادشاهی انگلیس و پادشاهی ایران؛ سلطنت یا جمهوریت؟! 
حسن یوسفی اشکوری

ملکه الیزابت آخرین پادشاه بریتانیا درگذشت. او ۹۶ عمر کرد و حدود ۷۱ سال بر تخت سلطنت بود. به راستی شگفت‌انگیز است! تا آنجا که به یاد می آورم در تاریخ ایران تنها یک پادشاه (شاپور دوم ساسانی) است که هفتاد سال سلطنت داشته (۳۰۹-۳۷۹ میلادی) و آن هم پادشاهی او (به دلایلی) از لحظه تولد آغاز شده بود. ملکه تازه درگذشته‌ی انگلیس وفق سنت دیرین هم‌زمان پادشاه ۱۶ کشور دیگر تحت عنوان (کشورهای مشترک‌المنافع) بوده است. کانادا و استرالیا از این شمارند. نکته آن است که وفق شواهد مردمان زیسته در این قلمرو گسترده از ملکه خود راضی بوده و از او و نقش مثبتش در صیرورت و سرنوشت کشورشان رضایت داشته و حداقل شکایت نداشته‌اند. طبعا مردم انگلیس از او بدرقه مناسبی خواهند کرد.

اما من در این میان به یاد پادشاهان ایران و برفرجامی‌شان افتادم. فعلا از گذشته‌های دور می‌گذرم ولی به سرنوشت و پایان کار چهار پادشاه آخرین ایران اشاره می‌کنم؛ دو تن از قاجار و دو تن از پهلوی.
این هر چهار پادشاه از ایران به شکلی رانده شده و در نهایت در غربت و دور از وطن درگذشتند. محمدعلی‌شاه پس از الغای مشروطیت و مقابله نظامی با مردم معترض از ایران تبعید شد و در بیرون درگذشت. پسرش احمدشاه به دست رقیب و جانشین‌اش عملا از کشور تبعید شد و پس از سال‌ها در تبعید درگذشت. پس از او سلسله‌ای تازه نفس تأسیس شد. پهلوی اول (رضا شاه) پس از ۱۶ سال سلطنت به دست اشغال‌گران خارجی از ایران تبعید شد و پس از چند سال در مکانی دور افتاده درگذشت؛ هرچند پس از چند سال کالبدش به ایران آورده شد و طی تشریفات رسمی در پایتخت مدفون گردید. اما مردم ایران عموما، هرچند در تبعید رضا شاه نقشی نداشتند، ولی غالبا از رفتنش استقبال کرده و در واقع اظهار رضایت کرده و خرسند بودند. در این میان حتی اقدامات مثبت و تغییرات مهمی که به دست پهلوی انجام شده بود، دیده نشد و در هرحال افاقه نکرد. پهلوی دوم (محمدرضا شاه) نیز وضعیتش روشن است. همه می‌دانیم که وی در جریان مردمی‌ترین انقلاب تاریخ معاصر جهان، از ایران اخراج شد و در غربت درگذشت.

اکنون جای پرداختن به کارنامه این و آن نیست ولی فقط می‌خواهم اشاره کنم که چرا در انگلستان پادشاه، به رغم دموکراتیزه بودن دیرپای آن کشور، هنوز می‌تواند نقش ملی اثرگذاری داشته باشد و تا کنون حتی فعالیت‌های علنی و آشکار جمهوری‌خواهان نیز به جایی نرسیده ، ولی در ایران ما چهار پادشاه آخرین، به چنان سرنوشت شگفت و غیر عادی دچار می‌شوند؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104763
👍14👎1😱1🤬1
آزادی قلم و اخلاق رسانه‌ای 
عبدالعلی بازرگان

از متن:
ما در فرهنگی شفاهی زیسته‌ و سوای خواص، اکثرا یک قرنی بیش نیست به مدرسه یا دانشگاه رفته و سوادی اندوخته‌ایم، با این‌حال هنوز به ملازمات اخلاقی و مناسبات فرهنگ کتبی پای‌بند و پایدار نگشته‌ایم. عارفان و ادیبان ما نیز گرچه فراوان از فضیلت کم‌گویی و سکوت سخن گفته‌اند، اما به دلیل کم یا بی‌سوادی بیشتر مردم، کمتر به قلمرو اخلاق در قلم وارد شده‌اند.

توصیه‌های اخلاقی قرآن هم به تناسب فرهنگ شفاهی معاصران زمان نزول، بیشتر ناظر به لغزش‌های زبانی در: غیبت، سخن‌چینی، توهین، تهمت، دروغ، دشنام و مانند آن است، هرچند آسیب‌رسانی همه این موارد در فرهنگی کتبی به مراتب بیشتر است؛ خشونت کلام کجا و خشونت قلم که قوام جمعی را به سستی می‌کشاند کجا؟

اگر در جوامع استبدادزده برخی ناراضیان برای خالی‌کردن دق دل خود از حاکمان، و نیز برخی جوانان بی‌فرهنگ برای گشودن عقده‌ نیازهای ارضاء نشده، مکانی جز آب‌ریزگاه‌های عمومی نمی‌یافتند، کامنت‌های لجن‌مال‌کننده نویسندگان بی‌نام و نشان و آدرسی که پای برخی نوشته‌ها و نظریات در شبکه‌های اجتماعی گذاشته می‌شود، تداعی‌کننده همان فرهنگ لجام گسیخته به نام آزادی بیان است.

قرآن برای فهم عمیق‌تر آثار تخریبی «غیبت»، صرف‌نظر از صورت فردی، جمعی و جنسیتی، آن را به ترور برادر و تغذیه از آن (برای بالابردن خود) تشبیه کرده است(۴)، آیا رسانه‌ها و وب‌سایت‌های مجازی امروز که بُرد و بُعد زمانی و مکانی «غیبت» را هزاران بار وسعت بخشیده‌اند، مشمول این ضوابط اخلاقی نمی‌شوند؟

سخن‌‌چینی در فرهنگ ملی و دینی ما بسیار زشت و نکوهیده تلقی می‌شود و در قرآن نیز، در همان سوره قلم، از خط مشی سخن‌چینی تفرقه‌افکنانه (هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِیمٍ) مذمت سختی کرده است، با این‌حال اگر حداکثر بُرد سخن‌چینی در گذشته از حد همسایه و خانواده و خویشان و اهل محل تجاوز نمی‌کرد، در دنیای بی در و پیکر رسانه‌ای امروز آثار تخریبی و تفرقه‌افکنانه این روش بُردی جهانی پیدا کرده است.

نام سوره‌ای در قرآن «هُمَزَه» است. هُمزه همان دفع و طرد کننده دیگران‌‌اند. اصل کلمه همز شکستن است، برای شکستن وحدت یک جمع عاملی مهم‌تر از بدگویی وجود ندارد. قرآن با فریاد وای! بر سرعیب‌جویان و طعنه‌زنان «وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَهٍ لُمَزَهٍ»، ناپسندی چنین شیوه‌ای را به روشنی نشان داده است. در آیه فوق«لُمَزهَ»، خرده‌گیر عیب‌جویی است که دیگری را با برچسب تحقیرآمیز فرومی‌کاهد.

امید است اندیشمندان ما در فرهنگ رسانه‌ای امروز، به جای آرش‌های کمانگیر افسانه‌ای دیروز، با قلم خود مرزهای اخلاقی ایران را در دنیای به هم پیوسته تعیین نمایند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104780
👍3
هرمِ وارونه قدرت 
مدل جدیدی برای حکم‌رانی دموکراتیک در گفت‌وگو با مهدی جامی

زیتون-محمدرضا سرداری: آیا می‌توان سیاست محلی و سیاست ملی را با هم جمع کرد به نحوی که «سیاست کلان» برآمده از «سیاست خرد» شود؟ یا سیاست ملی را بر پایه و اساس سیاست محلی چید و سیاست ملی را تابع سیاست محلی کرد؟

مهدی جامی، پژوهش‌گر ادب و فرهنگ ایران، اخیرا در کتاب خویش با عنوان«دموکراسی انجمنی، یا نظام خادمان محلی» این نظریه را بسط داده است. وی از مولفان و ویراستاران دایره‌المعارف بزرگ اسلامی است و پس از اقامت در اروپا عمدتا به کارهای رسانه‌ای، ترجمه و ویرایش مشغول بوده است.از دید او می‌توان ساختار اداری و حکومتی در ایران را طوری چیدمان کرد که قدرت از پایین به بالا اعمال شود. در ادامه پرونده‌ی «سیاست محلی در ایران»و درباره ابهامات این نظریه و چگونگی اجرای آن در ایران امروز با او به گفت‌و‌گو نشستم.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104769
👍3
انسیه و کبری خزعلی و «آن کار دیگر»؛
«مادر فیلتر می‌کند، پسر فیلترشکن می‌فروشد»

زیتون-در روزهای اخیر انتشار خبر مهاجرت پسر انسیه خزعلی، معاون رئیس دولت جمهوری اسلامی، به کانادا و فعالیت در یک شرکت تولید VPN با واکنش‌های بسیاری در شبکه‌های اجتماعی مواجه شده است. تا جایی که شایعه استعفای خزعلی منتشر شد اما او تکذیب کرد.

انسیه خزعلی، معاون امور زنان و خانواده ابراهیم رئیسی در اولین واکنش به مهاجرت حمید رضازاده، پسرش، این سفر را «کاری، موقت و دانش بنیان» خواند و در توییتر نوشت: «برخی با ذوق زدگی از مهاجرت فرزند اینجانب گفتند؛ درحالی که سفر موقت کاری ایشان جهت توسعه و پشتیبانی مجموعه دانش‌ بنیانی است که در ایران با تعداد زیادی از دانشجویان کامپیوتر فعال است و خوشبختانه این پروژه کاری رو به اتمام بوده و وی در ماه‌های آینده به کشور باز می‌گردد.»

خزعلی با بیان اینکه فرزندش قصد مهاجرت نداشته، افزود: «بی‌شک… بسترسازی برای تقویت فعالیت‌های دانش بنیان جاری در کشور، برخاسته از تعلق به وطن و مسئولیت‌پذیری است. اعضای دولت مردمی و انقلابی به آرمان‌های انقلاب و سیاست‌های دولت وفادار بوده و خواهند بود.»

انسیه خزعلی در تاریخ ۱۰ شهریور ماه سال ۱۴۰۰ از سوی ابراهیم رئیسی به عنوان معاون رئیس دولت در امور زنان و خانواده منصوب شد.

چند روز پیش مهدی عرفاتی دبیر شورای اطلاع‌ رسانی دولت در توئیتی نوشته بود: «اخیرا فرزند یک معاون وزیر برای ادامه تحصیل در یک کشور خارجی ویزا گرفته بود و قصد خروج داشت که به محض اطلاع رئیس‌جمهور، دستور صادر شد؛ «اگر فرزند رفت، پدر هم برود!» گذشت آن دوران که افتخار مقامات عالی دولت، اقامت فرزندانشان در خارج از کشور باشد. مسولان مراقب گشت ارشاد باشند.»

توییت انسیه خزعلی باعث شد که بسیاری از کاربران فضای مجازی با هشتک «سفر دانش بنیان» این موضوع را دستمایه طنز کنند و بنویسند«مادر فیلتر می‌کند، پسر فیلترشکن می‌فروشد. چه کسی بود می‌گفت اقتصاد مال خره».

برخی از کاربران فضای مجازی نیز کارزاری با عنوان «درخواست برکناری انسیه خزعلی و سایر مسئولانی که فرزندانشان مهاجرت کرده‌اند» به راه انداختند.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104795
👍21
وقتی «دیانت ما عین سیاست ماست»
اربعین حسینی و کارناوال بی‌کفایتی رئیسی
زیتون – فرید بهمنش: ازدحام در مرز ایران و عراق، مرگ چندین زائر و به خطر افتادن جان صدها هزار زائر، پیاده‌روی اربعین امسال را به یک نقطه عطف مهم تبدیل کرده که واجد چندین تهدید بالقوه است و بسیاری از ایرانیان را نگران کرده است.

پیش‌تر وزیر کشور و مسئول ستاد اربعین گفته بود که حدود پنج میلیون زائر ایرانی در ایام اربعین وارد عراق خاک خواهند شد، از این تعداد حدود دو و نیم میلیون نفر از مرز تا به الان رد شده‌اند، و حدود سه میلیون نفر پشت مرز مانده‌اند.

سید مجید میراحمدی رئیس ستاد اربعین میگوید: «از تلاش های مسئولان، مردم و موکب داران عراقی تشکر می کنیم اما ازدحام در مرزها زیاد است، مشکل حمل و نقل و گرمای زیاد هوا هم وجود دارد بنابراین توصیه اکید داریم مردم به مرزها نروند. هوا ۵۰ درجه است و توقف مردم در پایانه‌ها مخاطراتی برای مردم دارد.»
بسیاری از اصولگراها و صاحبان اکانت‌های موسوم به ارزشی، تلاش کرده‌اند تا «حی علی‌العزا» را به یک عبارت پر بسامد تبدیل کنند.

اما مساله این است که ادامه‌ی سفر عملا قفل شده است و مسئولین و مقامات جمهوری اسلامی در مورد توقف یا ادامه تردد زائرین، مواضع و درخواست‌های متناقضی دارند. از جمله ستاد مرکزی اربعین در اطلاعیه شماره ۹ اعلام کرده که مرزهای منتهی به عراق مسدود است و زایران به مرزها مراجعه نکنند. این ستاد همچنین اعلام کرده «توصیه اکید می‌شود زائران محترمی که در عراق هستند در برگشت خود تسریع کنند و ماندگاری را در کربلا کوتاه و بیشتر از یک روز اقامت نداشته باشند.»

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104798
👍11
آزمونی برای نوۀ بنیان‌گذار جمهوری اسلامی
حجه‌الاسلام حسن خمینی، نوۀ آیهالله خمینی، متولی آرامگاه و مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار او، در مراسم سالگرد تأسیس این مؤسسه [به نقل از سایت جماران] گفته است:

«دومین مسأله در مورد مؤسسه چیزی است که تحت عنوان «جهاد تبیین» مطرح می شود. ما نباید بنشینیم که دشمنان امام هر روز موضوعی برای ما درست کنند و ما به دنبال جواب راه بیفتیم؛ فضای جدال فرهنگی و بحث را ما باید تعیین کنیم. در اثر این رفتارهای آنان به راحتی جای قربانی و جلاد عوض می شود. پرونده‌های بسته‌ای که در جمهوری اسلامی هست، بخشی از آن در اختیار ماست و باید به عنوان یک عنصر مبیّن در این فضا در معرض عموم قرار بگیرد. طبیعتاً یکی از بخش های آن انتشار اسناد است. بخش های زیادی از اسناد ما بسته بوده و ان‌شاء‌الله بنا داریم در آینده اسناد را باز کنیم. این اسناد باز شده خیلی از نقدها را پاسخ می‌دهد؛ به صورت گزینشی هم آنها را باز نمی‌کنیم.»

این سخنان حسن خمینی – که در آن و عمدۀ سخنان دیگرش، گرته‌برداری‌ها و تقلیدهای ناشیانه‌ای از تعابیر حجۀ‌الاسلام‌والمسلمین علی خامنه‌ای به‌چشم می‌خورد – از جهات مختلف قابل نقد است که در زیر بدان اشاره می‌شود:

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104808
👍17👎1😱1
روشنیِ سایه 
محمدباقر تلغری‌زاده

سایه آمد که به جان روشنی آرد بازم
                    من از این سایه به خورشید نمی پردارم  (شهریار)

پس از درگذشت سایه، شاعر برجسته و بلندآوازه ی معاصر، در باره ی او بسیار گفته و نوشته اند. صاحبان این گفته‌ها و نوشته‌ها را می توان به طور کلی به دو طیف تقسیم کرد: طیف نخست که بیشتر شامل بسیاری از همکیشان سیاسی (توده ای) او و نیز برخی از وابستگان به نظام بعد از انقلاب می شود از او به بزرگی و ستایش یاد می کنند و او را تا سر حد “حافظ زمانه” بر می کشند. طیف دوم اما که عمدتا طرفدار نظام استبدادی و وابسته ی پیش از انقلاب یا از مخالفان حاکمیت بعد از انقلاب اند، از اینکه او از مخالفان  نظام سابق و موافقان انقلاب  بوده است و به زعم آنها  با حاکمیت بعد از انقلاب سازش کرده و هیچ شعر یا کمتر شعری در انتقاد از آن سروده است، او را نکوهش می کنند و حتی شعرش را غیر سیاسی–اجتماعی و کم اهمیت جلوه می دهند. چنانکه یک شاعر و ناقد ادبی در گفت گو با ایسنا شعر او را بدین گونه ارزیابی می کند: “ایشان  غزل‌های سعدی  و بیشتر حافظ را با همان بیان و فضای سنتی  تقلید کرده است … در حوزه ی غزل سرایان سنتی هم مرحوم “سایه” غزل سرای خوبی بود. اما نه به خوبی خانم بهبهانی یا حتی رهی معیری … عجیب است که با همه ی ارادتی که به شهریار دارد حتی به اندازه ی شهریار هم به مسائل  اجتماعی توجه نکرده است … در زمان حیات او در باره ی او زیاد اغراق کردند؛ چنان اغراق کردند که گویی در ایران غزل سرایی بهتر از او وجود نداشته است. اما آثاری که از ایشان باقی مانده، آثار قابل توجهی  نیست، در حوزه ی شعر نو که اصلا … شعر نویی که ایشان گفته، از ضعیف‌ترین شعرهای نویی است که یک نفر می تواند بگوید. در مجموع، چند غزل خوب هم دارد که البته در همان فضای سنتی است.”[۱]
 
به نظر می رسد که هر دو طیف بیش از آنکه معیار داوریشان را شعر سایه قرار داده باشند گرایش  سیاسی او را مد نظر داشته اند، با این تفاوت که گروه نخست با او همدل اند و بدو حسن نظر دارند اما گروه دوم با او مخالف اند و با سوء ظن در او و شعر او می نگرند. البته در این میان کسانی هم هستند، که به هیچکدام از این دو طیف وابستگی و تعلق خاطر ندارند و معیار ارزیابی‌شان را شعر سایه  قرار می دهند و آن را سرشار از مضامین سیاسی – اجتماعی و انتقاد از وضع موجود وطنی و جهانی می دانند و البته برخوردار از درونمایه‌های فلسفی و عرفانی.
 
آنچه در زیر می آید کوششی است برای نشان دادن آنچه گفته شد براساس نمونه هایی چند از شعر سایه، که البته در مجالی فراخ تر می توان نمونه های  بسی بیشتر نیز در این خصوص ارائه کرد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104818
👍11👎1
«دغدغه حقیقت» یا «اصلاح دینی»؟
تقی رحمانی

زبان روشنفکری ایرانی زبان گفت‌وگو نیست، و این نقص کمی هم نیست. این مشکل جدید هم نیست. از آن می‌گذرم اما این گذشتن به معنی ندیدن مشکل نیست.

اخیرا آنچه «تجدیدنظرطلبیِ» سروش از سوی کدیور خوانده شد با حاشیه‌هایی مواجه شد که اصل نقد کدیور را به حاشیه برد.
نگارنده با عنوان تجدیدنظرطلب برای سروش همراه نیست اما نقدهای کدیور به سروش دارای مبانی نظری مخصوص خود است که پاسخ می‌طلبد.

پاسخ سروش طبق معمول همراه با تندی زبان بود که این رسم قدیمی وی در برخورد با اکثر منتقدان است. سوال این است اگر سروش، روحانی بود با این زبان تند چگونه بیانی می‌یافت؟

حساسیت آقای کدیور برای برخی از کلمات از نظر من زیادِ از حد است. همین ویژگی امکان برخورد به جای نقد را بیشتر می‌کند. اگر چه بهتر بود که گفت‌وگو شکل می‌گرفت و سروش پاسخ می‌داد، چرا که سروش اندیشمندی صاحب‌نظر است.
پاسخ دوم سروش بسیار تند است و با مقایسه‌های تحریک‌کننده، که مناسب نیست.

اما به حاق مطلب وارد می‌شوم. اصلاح دینی از سوی روشنفکران دینی به محاق رفته است. ایشان «دغدغه حقیقت» دارند، نه اولویت «اصلاح دینی». این دو با هم یکی نیستند. اصلاح دینی برای خود اهداف مشخصی دارد که همراه کردن ایمان و نهاد دین با شرایط روز است و امکان تعامل این دو با هم.

حقیقت دین و ایمان و کاوش آن تحقیقی است که ملتزم به اجازه کسی  نیست. اما عجیب آن است که این حقیقتِ دین‌جویان، به نسبیت‌باوری رسیده‌اند که کشف  حقیقت اکنون این شده که ذات و حقیقتی وجود ندارد و این شامل دین هم می‌شود. یعنی کاشفانِ حقیقت‌ دین بعد از تحقیقی متاثر از شرایط مد زمانه به ناممکن بودن به رسیدن حقیقت می‌رسند یا نبودن آن نزد کسی را باور می‌کنند. در این جا سوال این است که این تلاش به عکس خود رسیده است که البته تحقیق درباره دین حق هر انسانی است اما این نگاه با اصلاح دینی چه نسبتی دارد؟

سروش ادعایش را درباره روشنفکری دینی و اصلاح دینی پس نگرفته است. پس سوال از وی این است که نظرات جدید وی با اصلاح دینی چه رابطه‌ای دارد، وقتی باور و اعمال محمد را از دسترس نقد و عقل خارج می‌کند؟  یا خواب‌های انبیا چگونه به معرفت ارزیابی می‌شود؟

اما کدیور به اصلاح دینی و ادامه آن اصلاحِ فقه دینی ادامه داده است که از منظر نگارنده موضوع جالبی است و هم مورد نیاز باورمندان آن. او اعلام کرده که اصلاح دینی را از سیاست هم جدا می‌داند و آن را پروژه مستقلی می‌داند که موضوع مهمی است. کدیور در ادامه نگاهش، تلاش می‌کند که دسته‌بندی‌ای از نواندیشان دینی ارائه کند که اگرچه جای نقد دارد اما جا دارد که پاسخ داده شود.

به نظر می‌رسید که ادامه این نقد به مناقشه به جای گفت‌وگو کشیده شود که شد. اما مسئله این است که اصلاح دینی در میان نواندیشان به کجا می رسد؟

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104832
👍11👎5
چه‌کسی بازیِ «نواندیشی» را به هم زد؟ 
هسته سخت اسلام‌شناسی و اساسِ اسلام در گفت‌وگو با امیر مازیار

طاهاپارسا: امیر مازیار«مسلمانی» را به معنای «قرار دادن خود در معرض برخی از متون و اعمال محاکاتی و روایی» می‌داند. از نظر او «ترسیم مرزهای صلبِ پیشینی» مخالفت با نواندیشی دینی است؛ بر این مبنا «کدیور صرفا نظر نمی‌دهد، او دارد بازی را به‌هم می‌زند». مازیار می‌گوید در معنا و کاربرد «هسته سخت» نوعی آشفتگی رخ داده؛ استفاده آرش نراقی از آن ناقص و نابه‌جا است و با الگوی لاکاتوش سازگار نیست. علوی‌تبار هم اشتباهات عجیب و فاحشی داشته و این الگو را وارونه کرده است.

این یک گفت‌وگوی دوستانه و انتقادی درباره‌ی معنا و کاربرد «هسته سخت» در اسلام، مفهومِ «مسلمان بودن» و «اساسِ اسلام» است. بهانه‌ی آن مواضع و نوشته‌های اخیر امیر مازیار درباره نزاع جاری و ساری میان عبدالکریم سروش و محسن کدیور است؛ نزاعی که در آن، کدیورْ، سروش را به «تجدید‌نظر طلبی» و «آوردن دینی متفاوت از اسلام» متهم ‌کند و سروش هم کدیور را به «قشری»بودن و «تکفیرگری»‌. به ضرورت بحث، گفت‌وگو را با نقد نوشته‌ای از آرش نراقی و گفت‌وگویی از علیرضا علوی‌تبار آغاز کردیم تا به محل نزاع اصلی برسیم.

امیر مازیار، دانش‌آموخته فلسفه غرب و عضو هیأت علمی دانشگاه هنر، گفت‌وگو را با توضیحی درباره اصطلاح «هسته سخت» در اندیشه لاکاتوش شروع کرد؛ واژه‌ای که این روزها «خوشایند ذوق صاحب‌نظران واقع شده و هر کدام آن را به نوعی و در معنایی به کار برده‌اند».

در ادامه، از او نظرش را درباره کاربرد این اصطلاح در نوشته‌ای از آرش نراقی پرسیدم؛ نوشته‌ای که در آن نراقی مدل خود را برای داوری درباره سه گرایش موجود در دل جریان نواندیشی دینی معرفی و گرایشی از آن را به تاسیس «دین» یا ظهور «فرقه» جدید متهم کرد. به نظر امیر مازیار «بحث نراقی اولا انطباق درستی با بحث لاکاتوش ندارد و ثانیا اگر هم تعدیلاتی در آن انجام گرفته که مناسب دین شود یا نظر نویسنده را تامین کند در خودش دچار آشفتگی و در هم آمیختن دین و تفسیر دین و فرض‌های ساده‌انگارانه در باب استنباط از منابع و قضاوت‌های شتاب‌زده و من‌عندی در باب گذر از هسته سخت و غیر آن است»

در ادامه، امیر مازیار، به کاربرد «هسته سخت» در گفت‌وگوی علیرضا علوی‌تبار با وب‌سایت زیتون، اشاره می‌کند و با تأکید بر این‌که علوی‌تبار «سالها است که در پی تطبیق الگوی لاکاتوش بر حوزه اسلام‌شناسی است»، سخنان او را در این گفت‌وگو «بسیار عجیب» می‌خواند؛ «سخنانی که قطعا وارونه کردن رای و سخن لاکاتوش است»؛ «این سخن یک برداشت اشتباه از سخن لاکاتوش یا صرفا تطبیقی اشتباه نیست منحل کردن کل نگاه و پروژه لاکاتوش است».

این عضو هیأت علمی دانشگاه هنر، معنای تعابیر محسن کدیور را «تکفیر» می‌داند و می‌گوید «کدیور واقعا مدعی است افرادی که اسلام‌شناسان شناخته‌شده‌ای‌اند این هسته سخت را نفی کرده‌اند و تعبیراتی نظیر مخدوش کردن اصل اسلام، انحلال اسلام، آوردن دینی متفاوت از اسلام را برای آنان به کار می‌برد. این تعابیر به معنای تکفیر اند. چنین شهادتی در محکمه‌های دینی برای تکفیرْ دلیلی معتبر است و دقیقا برخی از روشنفکران جهان اسلام مانند محمد طه یا ابوزید را به همین دلیل “رسما “کافر خواندند».

مازیار می‌افزاید: «نواندیشی اساسا از این جهت نواندیشی است که می‌تواند نشان دهد بسیاری از آنچه ما مفروض، بدیهی، سخت و صلب می‌پنداشتیم اساسا چنین نیستند و می‌توانند به گونه دیگری باشند. کسی که به جای آنکه نظری را نقد کند، یا در کنار نقدش، مدام نظری را "انکار هسته سخت دین" بداند، برای نواندیشی و نتیجه‌بخش بودن آن مانع ایجاد می‌کند».

گفت‌وگو با امیر مازیار اگرچه انتقادی اما دوستانه، خودمانی و با کنج‌‌کاوی پیش رفت. به همین ‌خاطر خواننده ممکن است دریابد گاهی از موضع یک پرسش‌گر پا را فراتر گذاشته‌ام. فرصتی بود که من نظرات پراکنده امیر مازیار را در این‌باره یک‌جا بشنوم و نمی‌خواستم آن را از دست بدهم. پیش‌تر نقدهای پراکنده‌اش را در خصوص منازعه اخیر و معرفی الگوی برنامه‌ پژوهشی لاکاتوش در کانال تلگرامی‌اش دیده بودم. از او خواستم که با هم این موضوع و مفاهیم را در گفت‌وگویی انتقادی و مکتوب در کانالش پی بگیریم. گشاده‌رو و با یکی-دو اما و اگر پذیرفت. پاسخ‌هایش به رسم فلسفه تحلیلی بود؛ شفاف، مستدلل و دقیق. درست یا نادرستی‌اش با خواننده‌ها. خواننده این گفت‌وگو باشید.

https://www.zeitoons.com/
👍14🤬2❤1
‏ «نقد دینی» با «دین در ایران قرن چهاردهم» می‌آید
‏
▪️شماره‌ی هشتم دوفصلنامه‌ی «نقد دینی» به زودی منتشر می‌شود. این مجله که به رایگان و به شکل الکترونیک منتشر می‌شود، پرونده‌ای با عنوان «دین در ایران قرن چهاردهم خورشیدی» دارد.

‏▪️«یهودیان ایران در سده‌ی چهاردهم خورشیدی» نوشته‌ امیرعلی فلاحیان، «آیین یارسان در ایران قرن چهاردهم خورشیدی» نوشته‌ سیده بهناز حسینی، «اسماعیلیان ایران در قرن چهاردهم خورشیدی»، نوشته‌ داریوش محمدپور، «نگاهی اجمالی به جامعه بهائی ایران در قرن چهاردهم» نوشته‌ ایقان شهیدی، «تحلیل ریشه‌های جامعه شناختی-الهیاتیِ بنیادگرایی در ایران قرن چهاردهم» نوشته‌ محمدمسعود نوروزی، «اسلام، جامعه و سیاست در قرن سیزدهم و چهاردهم خورشیدی» نوشته‌ حسن یوسفی اشکوری، «روحانیت شیعه در قرنی که گذشت» نوشته‌ حسن فرشتیان، «تئوریهای کلامی و فلسفی اصلاحگران دینی معاصر در ایران: مورد قرآن‌گرایان» نوشته‌ خلیل الرحمان طوسی و «داستانِ یک قرن نواندیشی دینی» نوشته‌ سید هادی طباطبایی از مطالب پرونده‌ی ویژه‌ی این شماره است.

▫️صاحب امتیاز و مدیرمسؤول این مجله حسن یوسفی اشکوری و سردبیر آن یاسر میردامادی است.

@naqdedini
👍13❤4
«مهسا امینی»، از بس که جان ندارد…

زیتون–مادر مهسا امینی، زنی که روز چهارشنبه ساعتی بعد از بازداشت به بیمارستان منتقل شده بود، به بی‌بی‌سی فارسی گفت که او روز جمعه جان باخته است. او گفت:‌ «فرشته من را کشتند.»

روز پنج‌شنبه  بیست و چهارم شهریور ماه ۱۴۰۱ هجری شمسی، برای میلیونها نفر از شهروندان ایرانی، تبدیل به روز اندوه، خشم و ماتم شد. چرا که یک دختر جوان که به بهانه‌ی حجاب نامناسب توسط نیروی گشت ارشاد دستگیر شده بود، به اغما رفت.

انتشار این خبر، موج گستردهای از نگرانی و خشم را به دنبال آورد و یک بار دیگر، خشم و انزجار از شیوهی عجیب و خشن دستگیری زنان و دختران به بهانه‌ی  حجاب، به اوج رسید.

حالا ساختمان پلیس امنیت اخلاقی در خیابان وزرای تهران، تبدیل به قلعه‌ی مخوفی شده که نام آن، لرزه بر تن میلیونها زن ایرانی می‌اندازد.

تنها مهسا بود که زنگ نزد برای من، مانتوی گشاد بیاورید تا آزادم کنند. این درخواستی است که تاکنون از سوی هزاران زن و دختری که با خودروهای ون گشت ارشاد نیروی انتظامی به ساختمان وزار برده می‌شوند، تکرار شده است. آنان ساعات و تجارب هولناکی را از سر می‌گذرانند، تحقیر می‌شوند، سپس از آنها تعهد کتبی گرفته می‌شود و پس از چند ساعت معطلی، باید با خانواده تماس بگیرند و کسی برایشان مانتوی گشاد طراز جمهوری اسلامی بیاورد تا آزاد شوند.

اما مهسا یا ژینا امینی، دختر ۲۲ ساله‌ی اهل سقز کردستان، که برای دیدار با خویشاوندان خود به تهران رفته و توسط گشت ارشاد دستگیر شده بود، تماسی نگرفت و مانتویی نخواست. چرا که او در ساختمان مخوف وزار، سیاه‌ترین رویداد زندگی خود را به چشم دید. برادر مهسا که برای کسب اطلاع از سرنوشت خواهرش به وزرا رفته، با چنین پاسخی روبرو شده: «خواهر شما دچار سکته‌ی قلبی شده و او را به اورژانس فرستاده‌اند.» اما تنها پس از چند ساعت، مشخص شد که این خبر، رنگ و بویی از حقیقت ندارد و او مورد ضرب و شتم قرار گرفته است.
اطلاعیه‌ای که مردم را خشمگین‌تر کرد
متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104947
👍14😱1
دین‌دارسازی‌ آمرانه و اسلام «تنفیر»
در حاشیه‌ی دو جنایت متفاوت علیه دو زن کُرد در هفته‌های اخیر
حسن محدثی گیلوایی

از متن:

مقایسه‌ی دو روی‌داد: از مرگ برای پاک‌دامنی تا جنایت برای حجاب      


دو روی‌داد دردناک و دل‌خراش در هفته‌های اخیر رخ داده است و از روی تصادف، در هر دوی آن‌ها جنایتی علیه زن کُرد دیده می‌شود. ماجرای اِعمال خشونت گشت ارشاد تهران علیه دختر جوان کُرد، مرا به یاد بانوی محترم و مکرّم مریوانی، بانو شلیر (که به‌حق می‌توان او را نماد پاک‌دامنی زن ایرانی دانست) می‌اندازد که در واکنش به تجاوزگری مرد همسایه، خود را از پنجره‌ی شکسته‌ی طبقه‌ی دوم ساختمان در حضور مردمی که از ترس اسلحه‌ی مرد متجاوز مداخله نکردند، به بیرون پرت کرد تا زنانه‌گی‌اش و عفت‌ انسانی‌اش آلوده نشود. بر مظلومیت این زن هر قدر بگرییم، جا دارد. بانو شلیر پاک‌دامنی را از گشت ارشاد و پلیس دینی نیاموخته بود، اما دیدیم که جان بر سر پاک‌دامنی نهاد. بانو شلیر همسر یک مرد محترم از طبقه‌ی پایین بود؛ یک کارگر ساختمان در حرفه‌ی گچ‌کاری که از دسترنج شرافت‌مندانه‌ی خود نان حلال به خانه می‌برد و اکنون با دو فرزند بی‌یار و یاور شده است. بانو شلیر مثل بسیاری دیگر از زنان ایرانی غرور زنانه داشت و جانانه حریم شخصی خود را پاس می‌داشت، زیرا پاک‌دامنی یک ارزش انسانی و دینی در بسیاری از خانواده‌های ایرانی است. دختران و زنان ایرانی پاک‌دامنی را در دامن مادران خود با مهربانی و کرامت و عزت می‌آموزند. اما او قربانی مهربانی و تعهّد انسانی‌اش برای کمک به زن همسایه شد. نیکویی و مهربانی او وی را در سی و شش سالگی‌اش به مهلکه‌ای کشاند که با توطئه‌ی مرد متجاوز طرّاحی شده بود.
     
نیازی به یادآوری نیست که پاک‌دامنی یا عفت از غایات تربیت انسان در فرهنگ دینی‌ ما بوده است و از ارزش‌های مهم دینی است. پاک‌دامنی شیوه‌ای از سلوک و منش انسانی است و اختصاص به زنان ندارد. حجاب یا پوشش اما یک هنجار است و الزاماً برابر با پاک‌دامنی نیست. هنجارها خادم ارزش‌ها هستند. قرار است هنجارها ارزش‌ها را محقّق نمایند، اما هنجارها بیش‌تر وجهی بیرونی و ظاهری دارند و ناظر به ظاهر رفتار اَند. برخلاف هنجارها، ارزش‌ها درونی اند و به خوی‌گان و منش آدمی بدل می‌شوند و با اندیشه و خُلقیات و طرز بودن آدمی عجین می‌شوند و کنش آدمی را معنا می‌بخشند و هدایت می‌کنند. جامعه‌پذیری دینی که از سوی خانواده‌های ایرانی صورت می‌گرفته، زنانی مثل بانو شلیر پرورده است.
    
اما پلیس دینی به‌منزله‌ی ناظر رسمی دین‌داری در خیابان‌های شهرهای ایران، چند دهه است که عزّت و کرامت زنان ایرانی را به خاطر تحمیل حجاب مخدوش می‌سازد و با وحشت‌آفرینی و خشونت می‌خواهد دختران و زنان ایرانی را در جهت رعایت ظاهر مورد نظر دین رسمی «هدایت» کند. هنجار حجاب قرار است به تحقّق ارزش عفّت بیانجامد، اما هیچ ارزشی به‌نحو آمرانه تحقّق نمی‌یابد. این است که چهره‌ای بسیار کریه و زشت از دین به نمایش درآمده است. به‌واقع می‌توان گفت: این اسلام، اسلام رحمت وعده داده شده نیست.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104943
👍14
افزایش گمانه‌زنی‌ها در مورد سلامتی رهبر جمهوری اسلامی؛
«انسداد روده و تب بالا» 

زیتون-وضعیت سلامتی، زنده بودن یا مرگ رهبر جمهوری اسلامی، جزو اخباری است که تا زمانی که لایه‌های درونی حکومت تصمیم به اعلام آن نگیرند، به طور قطع نمی‌توان در مورد آن نوشت.

پس از لغو دیدار علی خامنه‌ای با اعضای مجلس «خبرگان رهبری» گمانه‌زنی‌ها درباره وضعیت جسمانی او بالا گرفت.
هاشم هاشم‌زاده هریسی، عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت‌وگو با روزنامه همدلی تأیید کرد که «در این دوره اعضای مجلس خبرگان رهبری برخلاف دوره‌های گذشته به دیدار رهبری نرفتند».

این عضو مجلس خبرگان گفت: «در این دوره گفتند این‌که اعضای خبرگان هم بروند و به حضورشان برسند یک‌باری می‌شود برای ایشان که یک بار سنگینی هم هست به همین خاطر خواستند که به‌نوعی وقت ایشان گرفته نشود.»

روزنامه آمریکایی «نیویورک تایمز» در گزارشی نوشت که آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران به دلیل بیماری تمامی برنامه‌هایش را در هفته گذشته لغو کرده است.

این روزنامه به نقل از چهار منبع مطلع که نامشان فاش نشده نوشته که آقای خامنه‌ای هم‌اکنون تحت نظر تیمی از پزشکان قرار دارد.
این گزارش به نقل از یکی از این منابع مطلع می‌افزاید که علی خامنه‌ای در هفته گذشته با درد شدید معده و تب بالا روبه‌رو بوده و به دلیل «انسداد روده» تحت عمل جراحی قرار گرفته است.

رسانه‌های حکومتی روز ۲۰ شهریور از دیدار او با «جمعی از ورزشکاران» نوشتند، اما هیچ تصوری از این دیدار منتشر نشد.
خبرگزاری فارس وابسته به سپاه در گزارشی کوتاه نوشت که «نیما نکیسا دروازه‌بان سابق تیم ملی و الهام حسینی نخستین مدال آور وزنه‌برداری بانوان در استوری‌های خود از دیدار با رهبر معظم انقلاب در صبح امروز یکشنبه ۲۰ شهریورماه خبر دادند.»

نیما نکیسا در استوری اینستاگرامی نوشته بود: «کنگره شهدای ورزشکار ماه آینده قرار است برگزار شود. امروز برکت برگزاری این کنگره شامل حالم شد و توفیق زیارت رهبر انقلاب نصیبم. رهبر انقلاب حرف های زیادی برای ما ورزشکاران داشتند. هم از جنس محبت و هم از جنس پاسداشت و مراقبت. به وقتش در روز برگزاری کنگره آن را خواهید شنید».
اما فارس روز ۱۶ شهریور در گزارشی با عنوان «حضور کاروان ورزشی در پیاده‌روی اربعین»، نوشت که نیما نکسیا دروازه بان اسبق تیم ملی و … ورزشکاران حاضر در این مراسم هستند.

در یکی از عکس‌هایی که در گزارش خبرگزاری سپاه منتشر شده، نیما نکیسا در اتوبوسی حضور دارد که ظاهرا همین کاروان ورزشی را به کربلا می‌برد و از پنجره اتوبوس تابلو مغازه‌هایی دیده می‌شود که به زبان عربی هستند.

نکیسا روز ۲۱ شهریور به فاصله چند ساعت پس از دیداری که گفته می‌شد با علی خامنه‌ای داشته، عکس‌هایی در اینستاگرام خود منتشر کرد که نشان می‌داد او در کربلا است.

روز دوشنبه ۲۲ شهریور نیز خبرگزاری دولتی ایرنا نوشت که «بسیجیان گرگان به صورت ویدئو کنفرانس با رهبر معظم انقلاب دیدار می‌کنند»

این خبرگزاری به نقل از عیسی پایین‌محلی، فرماندار گرگان، اضافه کرد که خامنه‌ای روز چهارشنبه ۳۰ شهریور به صورت ویدئوکنفرانس در «آیین سراسری تجلیل از یک میلیون نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس» برای بسیجیان گرگان «سخنرانی خواهد کرد.»

خبری که از خروجی این خبرگزاری حذف و اطلاعیه «این صفحه از دسترس خارج شده است» به‌جای آن قرار داده شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104917
👍18👏1
«ما شریک این جنایتیم»
مرگ مهسا امینی وجدان ایران را به‌درد آورد

زیتون-یلدا امیری: تندروهای نظام، سور عزای تازه‌ای را بر سفره نشسته‌اند. مامورانشان بر گذرگاه‌ها مستقر، با دست‌های خون‌آلود، تا از لباس یاس‌ها اندیشه‌هاشان را تفتیش کنند و با داس سخن بگویند؛ خدای را در پستوی خانه نهان باید کرد. زنهار که مادران سیاه‌پوش، داغ‌داران زیباترین فرزندان آفتاب و باد از سجاده‌ها سر برنگرفته‌اند، باش تا نفرین دوزخ از شما چه سازد.

مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ ساله اهل سقز جان باخت، اگرچه براساس گفته‌های شاهدان عینی فعل درست در این جمله «کشته شدن» است.

دختری که برای مسافرت تفریحی و دیدار با اقوام به تهران آمده و به گفته مادرش غریب بود. مهسا روز سه شنبه ۲۱ شهریور توسط گشت ارشاد در ایستگاه مترو حقانی بازداشت شد، برادرش کیارش به رسانه‌ها گفته که او را به پلیس امنیت اخلاقی وزرا بردند، اما دو ساعت بعد بدن نیمه‌جان مهسا به بیمارستان کسری منتقل شد.

راز مگوی مهسا رسانه‌های داخل ایران نوشتند که به تشخیص پزشکان مهسا دچار سکته قلبی و مغزی شده و امیدی به بهبودی او نیست، اما دلیل سکته؛ راز مگوی تراژدی مرگ مهساست.

نیروی انتظامی اطلاعیه‌ای منتشر کرد، بدون اشاره به موضوع ضرب و جرح، و تنها از بروز «ناگهانی» عارضه قلبی در حین برگزاری کلاس‌های ارشادی در پلیس امنیت اخلاقی خبر داد.

خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران تلاش کرد که بهانه‌ای برای مرگ مغزی مهسا بتراشد و از «سابقه بیماری زمینه‌ای» نوشت. موضوعی که مادر مهسا تکذیب کرد و گفت که دخترش «کاملا سالم و سرحال» بوده است.
برخی رسانه‌ها و مسئولان حکومتی نیز توجیه کردند که مهسا امینی در اثر «شوک» یا «ترس» سکته کرده است.
یک شاهد عینی، دختر جوانی که در یکی از خیابان‌های تهران بازداشت شده و همزمان با مهسا امینی به بازداشتگاه وزرا انتقال یافته بود، به «زیتون» گفت: «فقط یک چیز می‌گویم، مهسا از همان اول ورود به وزرا حالش بد بود، وقتی حالش بدتر شد چند نفر اعتراض کردند، اما ماموران بی‌شرف گفتند که ما از این اداها زیاد دیده‌ایم و مهسا و چند نفر دیگر را کتک زدند.»

این شاهد عینی که وضعیت روحی بسیار بدی داشت چندین بار تکرار کرد که «ممکن بود من جای مهسا باشم.»
خبرنگاران دیگری نیز که با خانواده مهسا و شاهدانی که همراه او در ماشین گشت ارشاد و بازداشتگاه بودند، گفتگو کرده‌اند و از ضرب و جرح مهسا امینی خبر داده‌اند.

سجاد خداکرمی، یکی از نخستین خبرنگارانی که در توییتر در مورد مهسا امینی نوشت در مصاحبه با ایران اینترنشنال گفت که با برادر مهسا و شاهدانی در ماشین گشت ارشاد و بازداشتگاه گفتگو کرده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104975
👍22
ماشین سرکوب، زنان ایران را نشانه گرفته است
 بیانیه‌ی جمعی از نواندیشان دینی

زیتون
– جمعی از نواندیشان دینی با انتشار بیانیه‌ای درگذشت مهسا(ژینا)امینی را به خانواده‌اش تسلیت گفته و  با اعتراض به «حجاب اجباری» آن را  «نماد تمامیت‌طلبی بی‌رحمانه نظامی» خواندند که «به‌نام دین و به کام خودکامگی حکومت می‌کند».‌

امضاء‌کنندگان این بیانیه  «مسئولیت حفظ جان و سلامتی»  مهسا امینی را  متوجه نیروی  انتظامی و «رئیسان آنان تا بالاترین مقامات جمهوری اسلامی یعنی شخص رهبر جمهوری اسلامی»  دانسته‌اند. 

در این بیانیه «گشت ارشاد نشان ورشکستی اخلاقی حکومت و یکی از ابزارهای سرکوب اجتماعی-فرهنگی» خوانده شده و امضاء‌کنندگان خواستار  انحلال و برچیده شدن ان شده‌اند.‌

متن کامل این بیانیه که برای انتشار در اختیار زیتون قرار داده شده، به این شرح است:

مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ ساله اهل سقز که به تهران سفر کرده بود، از سوی ماموران موسوم به «پلیس امنیت اخلاقی» بازداشت و به بهانه شرکت در یک جلسه آموزشی اجباری به بازداشگاه منتقل می‌شود. دو ساعت بعد پیکر نیمه‌جان او در حال کما به بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان کسری منتقل شده و زندگی کوتاهش در اثر ضربات وارد شده به پایان می‌رسد. درگذشت این هموطن مظلوم و بی‌پناه را به خانواده‌ی داغدارش تسلیت می‌گوییم.
 
با جان‌باختن این دختر جوان، بار دیگر مسأله‌ی خشونت گشت‌ ارشاد توجه افکار عمومی را بر انگیخته و وجدان جامعه را متأثر ساخته است. دهه‌هاست که چکمه‌ی گشت‌ ارشاد بر گرده‌ی این ملت مظلوم و نجیب سنگینی می‌کند. تحمیل حجاب اجباری نماد تمامیت‌طلبی بی‌رحمانه نظامی است که به‌نام دین و به کام خودکامگی حکومت می‌کند. جان‌باختن افرادی همچون محسن روح الامینی در کهریزک، زهرا بنی یعقوب، زهرا کاظمی و ستار بهشتی در بازداشتگاه های حکومت هنوز از یاد مردم آگاه و دلسوز ایران نرفته است.
 
طبق معمول عملیات دروغ‌پراکنی برای سلب مسئولیت مقامات در قتل این دختر بی‌گناه آغاز شده است. مهسا امینی از لحظه دستگیری و انتقال به مقر نیروی انتظامی و بازداشت در اختیار نیروهای گشت ارشاد بوده است و مسئولیت حفظ جان و سلامتی او قطعا بر عهده این نیرو و رئیسان آنان تا بالاترین مقامات جمهوری اسلامی یعنی شخص رهبر جمهوری اسلامی است، رهبری که بارها در سخنرانی‌های خود گشت‌ ارشاد را ستوده و بر تداوم آن تأکید کرده است.
 
«امر به معروف و نهی از منکر» در جمهوری اسلامی تبدیل به ابزاری از سوی حاکمیت برای به بند کشیدن مردم تحت سلطه شده است. «امنیت اخلاقی» که با آزادی بیان، آزادی احزاب، گردش قدرت، شفافیت نهادهای اقتصادی حکومت و جذب نخبگان هم‌بسته است تبدیل به ماشین سرکوب سبک زیست آزادانه‌ی مردم بی پناه شده است.
 
گشت ارشاد نشان ورشکستگی اخلاقی حکومت و یکی از ابزارهای سرکوب اجتماعی-فرهنگی است. گشت ارشاد باید سراسر برچیده و منحل شود. همانطور که آسایش و امنیت مردمان و توسعه ایران زمین مستلزم برچیده شدن حکومت مستبد دینی است.

حسن یوسفی اشکوری، محمدجواد اکبرین، علیرضا رجایی، علی طهماسبی، احمد علوی، رضا علیجانی، حسین کمالی، رحمان لیوانی، داریوش محمدپور، یاسر میردامادی، عبدالله ناصری طاهری، صدیقه وسمقی

 https://www.zeitoons.com/105003
👍20
تیراندازی ماموران امنیتی به معترضان در خاکسپاری مهسا امینی
فضای امنیتی در سقز 



زیتون-نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی برای متفرق کردن تجمع اعتراضی مردم سقز پس از برگزاری مراسم خاکسپاری مهسا امینی دست به تیراندازی و شلیک گاز اشک‌آور زدند.

روز شنبه ۲۶ شهریور، مراسم تدفین مهسا امینی، با حضور گسترده مردم در سقز و تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شد.
گفته می‌شود که هزاران نفر از مردم معترض سقز، مقابل فرمانداری این شهر تجمع کردند. براساس ویدیوهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده این تجمع با دخالت نیروهای امنیتی و شلیک و تیراندازی به سمت معترضان همراه بود. همچنین منابع خبری از کاهش شدید سرعت اینترنت در این شهر خبر داده‌اند.

سایت حقوق بشری هه‌نگاو تاکنون از زخمی شدن دست‌کم ۱۳ نفر به دنبال شلیک نیروهای امنیتی خبر داده است و گفته می‌شود حال یکی از مجروحان وخیم است. در میان مجروحان ۲ نوجوان زیر ۱۸ سال و ۳ زن زخمی نیز وجود دارند.
هه‌نگاو پیش از این خبر داده بود که از ساعت‌های آغازین روز شنبه همزمان با انتقال جسد مهسا امینی به زادگاهش، تمام راه‌های منتهی به شهر سقز (راه‌های بانه، مریوان، دیواندره و بوکان) برای جلوگیری از ورود مردم شهرهای دیگر توسط نیروهای امنیتی مسدود شده بود.
روز جمعه ۲۵ شهریور، مهسا امینی (ژینا) پس از کمای سه روزه ناشی از ضرب و شتم گشت ارشاد در بازداشتگاه وزرا جان باخت و پیکر او در آرامستان اصلی سقز «آیچی» به خاک سپرده شد.
میلاد علوی خبرنگار روزنامه شرق در توییتر خود نوشت که ماموران با گلوله ساچمه‌ای به سمت تجمع کنندگان مقابل فرمانداری، شلیک کرده‌اند و تعدادی از معترضان هم مجروح شده‌اند. به گفته این روزنامه‌نگار منابع محلی از انتقال دستکم ۴ تن از مجروحان به بیمارستان خبر داده‌اند.

حساب توییتری ۱۵۰۰ تصویر نیز تصاویر و ویدئوهایی از اعتراضات و تیراندازی به مردم منتشر کرده است در یکی از این ویدئوها جوانی نشان داده می‌شود که تیر خورده و به نظر می‌رسد جان سپرده است.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/104996
👍5😢4😱2🤬1
برگردید! اینک همین ایران کربُ‌بلاست
افشین حکیمیان

راهی کجایید؟ حزن و اندوهِ چه را در سر می‌پرورید؟ کفش از پا سترده‌اید که بگویید حسینی‌ام؟ پیاده عزم زمینی به نام کربلا کرده‌اید و رخ و روی به حزن و اندوه آلوده‌اید و زیر لب حسین حسین می‌گویید و به همین‌ها دم گرفته‌اید و شور و حالی سرهم کرده‌اید که خود را حالی کرده باشید که حسینی‌ام؟

خود را فریب می‌دهید؟ این همه شور و غلیان زیادی برای چیست؟ پیاده‌رویِ این همه راه و به پایی بی‌کفش و روز از پشت روز که خرج این‌راه می‌کنید؛ جز برای فریب دلِ خودتان نیست؟ جز برای سرپوش گذاشتن بر سر غوغای دل‌تان نیست؟
مگر جز این است که دنیایی خبردار شده است که آن‌چه به ماهیت کربُ‌بلا خوانده و می‌خوانند؛ اینک ای ایرانیان! همین ایران است. آن‌چه به مظلومیت و بی‌پناهی، کربلا را شهره‌ی تاریخ کرد؛ هم اینک همان مظلومیت و بی‌پناهی را، زنان و دختران و مردان ایرانی هستند که به ظلم و جوری که از دست ظالم می‌کشند؛ بر پیشانی خود دارند.

برگردید! که راه به اشتباه می‌روید. برگردید! که پشت به کربلا کرده‌اید. برگردید! که راه و رسمِ کربلا بدین سهل و آسودگی نیست.
برگردید! که در هر آن‌جا که به کربلای تاریخ موسوم است؛ آب و نان و کباب، پخش نمی‌کنند. کربلا به رنج و مصیبت شهره است.
کربلا به تنهایی انسان مظلوم مشهور است. در کربُ‌بلا، بلا و رنج و مصیبت است که بر سر کربلائیان می‌بارد؛ چراکه سر در لاک خود فرونبرده و مظلوم زمانه را تنها و بی‌پناه نگذاشته‌اند. چرا که به نبرد با ظلم و جور برخواسته‌اند.

برگردید! که فریب‌تان داده‌اند؛ به همین آب و نان و کبابی که در موکب‌های‌شان قسمت می‌کنند؛ فریب و حیله سر کرده‌اند که کربلای اصلی را از چشم و دیده‌ی شمایان دور نگه دارند.

راه رفته را بیهوده رفته‌اید که قوم و قبیله‌ی ظالم، به بانگ و نیرنگی که نعره می‌زند در تکریم این پیاده‌روی کذایی؛ حیله‌ها سرهم کرده است که ظالم را به رنگ برگزیدگان، قالب‌تان کنند.

پشت به آن‌جا بکنید که دختران سرزمین‌تان را یا یک به یک به اهانت و تحقیر و توهین آزار می‌دهند. و یا که چون #مهسا_امینی از زندگی ساقط‌شان می‌کنند.

برگردید که خود می‌دانید که در دل ایرانیان همه غوغا و فریاد است؛ از دست ظالمی که رسم و رسومی جز ویرانی ایران نمی‌شناسد: ویرانی آب و خاک و دین و مرام و هرچه مسلک این سرزمین.

اگر از این‌راه بازنگردید دست شما هم به خون #مهسا_امینی آلوده خواهد بود؛ که در فریب و فتنه‌، با ظالم هم‌دست خواهید شد.

متن کامل در زیتون:

https://www.zeitoons.com/105011
👍20😢3👎1🔥1🤬1