نسل بندی شکاری های جت

نسل اول

در دوران جنگ جهانی دوم ساخته شدند و عموما از توپ و تیربار به عنوان سلاح اصلی بهره میبردند البته به صورت محدود نیز از موشک های فروسرخ بهره میبردند.

در این نسل به طور محدود از بال پس گرا (رو به عقب) و صندلی اجکت استفاده شد.

در شوروی نسل 1 با ورود موتور جت از انگلستان شروع شد.

از نمونه های این نسل میتوان به موارد زیر استفاده کرد:

Me-262
F-80
F-86
MiG-15
MiG-17

#arteshban

@arteshbannews

نسل بندی شکاری های جت

نسل دوم

جت های نسل دوم بیشتر دارای رادار بودند و مهمترین تفاوت آن ها با نسل اول توان گذر از سرعت صوت بود در این نسل بال های دلتا شکل رایج شدند که حاصل آن هواپیماهایی مانند MiG-21 و mirage-3 بودند بیشتر نسل دوم ها توان رسیدن و گذر از 2 ماخ را داشتند.

این نسل، نسلی بود که در آن موشک های فروسرخ به تکامل بالا رسیدند مانند موشک AIM-9B و کپی روسی آن AA-2 آتول یا همان پدر موشک های هوا به هوای پیشرفته شرقی.

باید دانست که ارتقای بعضی نسل دوم ها از آن ها شکاری های نسل سوم یا حتی چهارم ساخت یا این شکاری ها پایه تکمیل شکاری های نسل چهارم و سوم شدند مانند mirage-3 که نسل پیشین mirage-2000 بود یا ارتقای MiG-21 های هندی توسط اسرائیل که آن ها را همتای F-16 بلاک 52 در رزم هوایی کرد.

از جت های نسل دوم میتوان به هواپیماهای زیر اشاره کرد:

JAS-35
F-102
F-104
F-105
F-110
MiG-21
MiG-19
Su-7
mirage-3
mirage-5

تصویر: میراژ اسرائیلی پس از شکار MiG-21 مصری.

#arteshban

@arteshbannews

نسل بندی شکاری های جت

نسل سوم

در نسل سوم شکاری ها مجهز به رادار های قوی تری شدند و موشک های هدایت راداری (نیمه عامل مانند AIM-7) به صورت گسترده وارد خدمت شدند.

دیگر تفاوت نسل سوم با دوم توان بهره بردن از سلاح های هدایت شونده هوا به زمین به صورت گسترده بود.

در آن زمان تصور میشد با وجود موشک های دوربرد هدایت راداری دیگر جنگ ها به جنگ نزدیک و پر پیچ و خم کشیده نخواهد شد که بعد ها معلوم شد این تصور اشتباه است و بار دیگر توپ ها سلاح سازمانی شکاری ها شدند.

همانطور که میدانیم این موشک ها در نهایت عملکرد مناسبی از خود نشان ندادند که دلیل آن ضعف رادار های آن زمان و ضعف خود موشک ها و نوع هدایت آن ها بود.

سر شناس ترین شکاری نسل سوم همانا شکاری بمب افکن F-4 بود.

از شکاری های نسل سوم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

F-4
F-5E/F
MiG-21bis
MiG-23
MiG-25
Su-15
Su-17-20-22
yak-38
mirage F-1
صاعقه

#arteshban

@arteshbannews

جنگنده های su-30sm و su-25 sm نیروی هوایی روسیه در لاذقیه ، سوریه
#arteshban

جنگنده پشتيبانى نزديك هوايى A-10 Thunderbolt II در منطقه حسكه در سوريه

نسل بندی شکاری های جت

نسل چهارم

پس از نسل سوم و پی بردن به این که به خدمت گرفتن یک نوع شکاری برای یک نوع عملیات به صرفه نیست کشور های سازنده سعی کردند شکاری هایی تولید کنند که از پس چندین گونه ماموریت بر بیایند.

در نسل چهارم علاوه بر موضوع چند منظورگی چند فاکتور دیگر نیز لحاظ شد مانند آیرودینامیک بهینه تر، الکترونیک پیشرفته تر مانند رادار پالس داپلر، ساده تر کردن کار خدمه در هدایت شکاری و جنگ، استفاده گسترده از موتور توربوفن و... نسبت به نسل سوم.

از موضوعات قابل لمس میتوان به وجود هوتاس(دگمه های مختلف بروی دسته هدایت شکاری)، نمایشگر های چند منظوره و دیجیتال شدن کابین و افزودن HUD( نمایشگر شفافی جلوی چشمان خلبان که اطلاعات ضروری را به وی نمایش میدهد.) اشاره کرد البته بعضی از این تجهیزات مانند هوتاس در نسل سوم هم به کار رفت مانند سری آخر F-4E تحویلی به ایران.

رادار پالس داپلر این توان را به شکاری میداد که سطح پایینتری از جنگنده را نیز جست و جو کند و توان پرتاب موشک های رادار فعال را نیز به شکاری میداد موشک هایی مانند AIM-54 و AIM-120 و R-77.

سوالی که پیش می آید این است که چرا سری اول نسل چهارم بیشتر از اینکه مولتی رول باشند نقش های تخصصی داشتند مانند تامکت، ایگل، فالکروم و فلنکر پاسخ این پرسش در این است که در آن سال ها سایه جنگ سرد هنوز اجازه رسیدن به کمال را به این طرح ها نمیداد و جنگنده ای مانند MiG-29 نیز در گونه های اولیه از تعاریف نسل چهارم تنها موتور توربوفن، HUD و گاهی هوتاس و آیرودینامیک بهینه تر را داشت نه چیز بیشتری.

کمال نسل چهارم در مولتی رول شدن از نیمه های دهه 80 تا 90 میلادی اتفاق افتاد مانند F-16 بلاک 25.

از ارتقای نسل دو و سه ها نیز شکاری های نسل چهارمی متولد شدند مانند F-5EM برزیل.

از شکاری های نسل چهارم میتوان به جت های زیر اشاره کرد:

teen fighters( F-14/ 15/ 16/ 18)
mirage-2000
JAS-39A/B
Su-27
MiG-29
J-10A

تصویر: هورنت استرالیایی همراه فالکروم مالزیایی

#arteshban

@arteshbannews

نسل بندی شکاری های جت

نسل 4.5 یا 4+

این نسل در دهه 90 میلادی توسعه پیدا کرد و دلیل پیدایش این نسل فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و از بین رفتن خطر جنگ سرد بود بنا براین بودجه نطامی کشور های مختلف کاهش بسیار یافت و طرح شکاری های جدید یا کنسل شد یا قرار شد با تاخیر وارد خدمت شدند پس میتوان نتیجه گرفت که بیشتر شکاری نسل چهار پلاس همان شکاری های نسل چهار هستند که با تغییر گسترده الکترونیک به این نسل وارد شده اند ولی شکاری های جدیدی نیز ساخته شده اند.

مهمترین تفاوت این نسل با نسل چهارم وجود رادار های ESA یا رادار های آرایه غیر فعال فازی است ولی این مورد برای ورود به نسل چهار پلاس الزامی نیست و گاهی شکاری هایی مانند تایفون نیز با آنکه از رادار های ESA استفاده نمیکنند و از رادار های PA یا صفحه تخت میکنند وارد این نسل شده اند.

از دیگر تفاوت های نسل چهار با نسل چهار پلاس میتوان به استفاده از مواد و تکنیک های جدید در ساخت بدنه که باعت کاهش RCS (سطح مقطع راداری- معادل سطحی با واحد متر مربع در صفحه رادار) شکاری میشود مانند استفاده از پلیمر ها یا مخفی کردن توربین موتور از روبرو، بهینه تر شدن آیرودینامیک و چالاکی، کاهش مصرف سوخت و کاهش هزینه های تعمیرات در دراز مدت اشاره کرد در اصل این نسل در ابتدا نسل انتقالی 4 به 5 بود.

در مورد این نسل به دلیل اینکه یک نسل انتقالی است نمیتوان نظر قطعی داد.

از هواپیما های این نسل میتوان به شکاری های زیر اشاره کرد:

F/A-18E/F بلوک یک
EF-2000 Typhoon
Rafale
F-2
F-16 Block 52
MiG-29SMT/M2
Su-30MKI( MKM-MKA-SM)
Su-30MKK(MK2)
Su-35(S-BM)
F-15E
J-10B

در مورد J-10B به دلیل اینکه از نوع رادار آن اطلاعی در دست نیست نمیتوان نظر قطعی داد که نسل 4+ است یا نسل 4++ در پست آینده دلیل این مهم را خواهم گرفت.

تصویر: شکاری های Su-30MKI هندی همراه Rafale های فرانسوی

بخش بعدی شکاری های 4++ است.

#arteshban

@arteshbannews