.
💢 خاستگاه تقلید 💢
✅ در نسبت با اجتهاد، مفهوم مقابلی وجود دارد به نام تقلید. تقلید از ریشه «ق‌ل‌د» است که در لغت به معنی چیزی بر گردن دیگری نهادن و کاری را بر عهده کسی گذاشتن است.(اینجا)
در اصطلاح فقهی، تقلید چنانچه غزالی بیان می‌کند به معنی قبول قول دیگری بدون درخواست حجت و دلیل است. غزالی در همانجا به دوگانه‌ی مجتهد/عامی تاکید می‌کند و عامی را ناگزیر از تقلید از مجتهد می‌داند.(اینجا) همین تعریف از تقلید مورد پذیرش مجتهدین امامی از جمله صاحب کفایه هم واقع شده است.(اینجا)
✅ ما در (اینجا) و (اینجا) و (اینجا) و (اینجا) نشان دادیم که تقسیم جامعه به "مجتهد" و "عامی" و دستور به پیروی کورکورانه‌ی میلیونها انسان از یک نفر درس‌خوانده‌ی دروس حوزوی، آنهم در کلیه امور زندگی خود اعم از سیاسی و اقتصادی و قضایی و خانوادگی و عبادی نه تنها ضد عقل است، بلکه ضد شرع است و پیام کتاب خدا و سنت پیامبر و مکتب ائمه همه در مذمت چنین تقلیدی است و این پیروی را به منزله‌ی شرک دانسته و کسی که مردم را به چنین تقلیدی از خود فرا بخواند، طاغوت خوانده است.
✅ حال که اینچنین است ببینیم چنین آموزه‌ی شرک‌آلودی ریشه در کجا دارد و خاستگاه آن کجا است؟
این واژه هم مانند اجتهاد، خاستگاهش اهل سنت و متاثر از نظریه اصولی «تصویب» است که هر دو گرایش کلامی سنیان یعنی معتزلی و اشعری، گرچه با دو تفسیر مختلف، به آن معتقدند. علیرغم اختلافاتی که در مورد اجتهاد و تقلید در میان اهل سنت در طول قرون دوم و سوم و چهارم بود، ظاهرا از اواخر قرن چهارم اکثریت فقها و متکلمین اهل سنت پذیرفته بودند که «عامی» در فروعات خود باید از مجتهد «تقلید» کند.(اینجا)
ولی علیرغم سنیان، واژه‌ی تقلید تا قرن پنجم نزد امامیه بسیار مذموم بود و کلینی روایاتی از ائمه در مذمت آن نقل کرده که تقلید را به منزله‌ی پرستش مقلَّد دانسته اند.(اینجا) تنها جایی که در نصوص منسوب به ائمه(ع) الفاظ «تقلید» و «عوام» (واژه‌ای فارسی‌زده از عامی) به معنای امروزی آمده است در روایت «فللعوام ان یقلدوه» در تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) است که در (اینجا) نشان دادیم انتساب این تفسیر به امام(ع) مخدوش و از برساخته‌های قرون بعد است.
✅ حتی در قرن پنجم هم بخش بزرگی از فقهای امامی که تحت عنوان «حلبیون» از آنها یاد می‌شود، با تقلید مخالف بوده‌اند و اجتهاد را بر کلیه آحاد مسلمین واجب می‌دانستند.(اینجا)
ظاهرا واژه‌های «تقلید» و «عامی»به این معنای مصطلح امروز برای اولین بار توسط سید مرتضی(اینجا) و سپس شیخ طوسی(اینجا) متاثر از فضای گفتمانی حاکم اهل سنت، بکار می‌رود و وارد ادبیات امامیه می شود. هر چند از قبل آن اصطلاح «استفتاء» و «مستفتی» در آثار دیگران موجود بود و رجوع «مستفتی» به «مفتی» برای کسب «استفتاء» بلا اشکال دانسته بودند. ولی در آن آثار اولا مفتی، راوی خبر بود و نه مجتهد، ثانیا مستفتی طالب دلیل بود و نه مقلد. ظاهرا مکتب بغداد متاثر از معتزله‌ی بغداد، زمینه را برای پذیرش دو گانه‌ی اجتهاد/تقلید نزد امامیه فراهم می‌کنند که مورد پشتیبانی حاکمان بویی(که گرایش زیدی معتزلی داشتند) قرار می‌گیرد ولی با مخالفت فقهای امامی در حلب(که تحت حکومت حمدانیان امامی مذهب و رقیب بوییان قرار داشت) روبرو می‌شود.
✅ غزالی هم در المستصفی خود به این مخالفت‌های با «تقلید» اشاره کرده و بر آن خرده می‌گیرد که آنها معتقدند عامی باید مطالبه دلیل داشته باشد و فقط از امام معصوم می‌تواند تبعیت بدون دلیل کند.(اینجا) با این وجود بعد از غزالی این واژه هم مانند اجتهاد در میان امامیه مورد پذیرش مجتهدین واقع می‌شود.(اینجا)
این انحراف از مکتب اهلبیت هنگامی دردناکتر می‌شود که دریابیم دروس حوزوی موجود هیچ ربطی به کتاب خدا و سنت پیامبر و رفتار ائمه ندارد و صرفا برگرفته از مدارس نظامیه است که خواجه نظام‌الملک ۱۳۰ سال پس از آغاز غیبت در سرتاسر امپراطوری سلجوقی تاسیس کرد.
این رویکرد مجتهدین گرچه با مخالفت شدید اخباریین مواجه شد(اینجا) ولی با غلبه‌ی مجتهدین در سیصد سال اخیر به خاموشی گرایید و اینک فقاهت امامیه در اختیار اصولیونی است که در نزد آنها تقسیم جامعه به مجتهد و عامی، و لزوم «تقلید» عامی از مجتهد جزء مسلمات ضروری مذهب قلمداد می‌شود.(اینجا)
@Cmorghgrom30
.
💢 خاستگاه تقلید 💢
✅ در نسبت با اجتهاد، مفهوم مقابلی وجود دارد به نام تقلید. تقلید از ریشه «ق‌ل‌د» است که در لغت به معنی چیزی بر گردن دیگری نهادن و کاری را بر عهده کسی گذاشتن است.(اینجا)
در اصطلاح فقهی، تقلید چنانچه غزالی بیان می‌کند به معنی قبول قول دیگری بدون درخواست حجت و دلیل است. غزالی در همانجا به دوگانه‌ی مجتهد/عامی تاکید می‌کند و عامی را ناگزیر از تقلید از مجتهد می‌داند.(اینجا) همین تعریف از تقلید مورد پذیرش مجتهدین امامی از جمله صاحب کفایه هم واقع شده است.(اینجا)
✅ ما در (اینجا) و (اینجا) و (اینجا) و (اینجا) نشان دادیم که تقسیم جامعه به "مجتهد" و "عامی" و دستور به پیروی کورکورانه‌ی میلیونها انسان از یک نفر درس‌خوانده‌ی دروس حوزوی، آنهم در کلیه امور زندگی خود اعم از سیاسی و اقتصادی و قضایی و خانوادگی و عبادی نه تنها ضد عقل است، بلکه ضد شرع است و پیام کتاب خدا و سنت پیامبر و مکتب ائمه همه در مذمت چنین تقلیدی است و این پیروی را به منزله‌ی شرک دانسته و کسی که مردم را به چنین تقلیدی از خود فرا بخواند، طاغوت خوانده است.
✅ حال که اینچنین است ببینیم چنین آموزه‌ی شرک‌آلودی ریشه در کجا دارد و خاستگاه آن کجا است؟
این واژه هم مانند اجتهاد، خاستگاهش اهل سنت و متاثر از نظریه اصولی «تصویب» است که هر دو گرایش کلامی سنیان یعنی معتزلی و اشعری، گرچه با دو تفسیر مختلف، به آن معتقدند. علیرغم اختلافاتی که در مورد اجتهاد و تقلید در میان اهل سنت در طول قرون دوم و سوم و چهارم بود، ظاهرا از اواخر قرن چهارم اکثریت فقها و متکلمین اهل سنت پذیرفته بودند که «عامی» در فروعات خود باید از مجتهد «تقلید» کند.(اینجا)
ولی علیرغم سنیان، واژه‌ی تقلید تا قرن پنجم نزد امامیه بسیار مذموم بود و کلینی روایاتی از ائمه در مذمت آن نقل کرده که تقلید را به منزله‌ی پرستش مقلَّد دانسته اند.(اینجا) تنها جایی که در نصوص منسوب به ائمه(ع) الفاظ «تقلید» و «عوام» (واژه‌ای فارسی‌زده از عامی) به معنای امروزی آمده است در روایت «فللعوام ان یقلدوه» در تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) است که در (اینجا) نشان دادیم انتساب این تفسیر به امام(ع) مخدوش و از برساخته‌های قرون بعد است.
✅ حتی در قرن پنجم هم بخش بزرگی از فقهای امامی که تحت عنوان «حلبیون» از آنها یاد می‌شود، با تقلید مخالف بوده‌اند و اجتهاد را بر کلیه آحاد مسلمین واجب می‌دانستند.(اینجا)
ظاهرا واژه‌های «تقلید» و «عامی»به این معنای مصطلح امروز برای اولین بار توسط سید مرتضی(اینجا) و سپس شیخ طوسی(اینجا) متاثر از فضای گفتمانی حاکم اهل سنت، بکار می‌رود و وارد ادبیات امامیه می شود. هر چند از قبل آن اصطلاح «استفتاء» و «مستفتی» در آثار دیگران موجود بود و رجوع «مستفتی» به «مفتی» برای کسب «استفتاء» بلا اشکال دانسته بودند. ولی در آن آثار اولا مفتی، راوی خبر بود و نه مجتهد، ثانیا مستفتی طالب دلیل بود و نه مقلد. ظاهرا مکتب بغداد متاثر از معتزله‌ی بغداد، زمینه را برای پذیرش دو گانه‌ی اجتهاد/تقلید نزد امامیه فراهم می‌کنند که مورد پشتیبانی حاکمان بویی(که گرایش زیدی معتزلی داشتند) قرار می‌گیرد ولی با مخالفت فقهای امامی در حلب(که تحت حکومت حمدانیان امامی مذهب و رقیب بوییان قرار داشت) روبرو می‌شود.
✅ غزالی هم در المستصفی خود به این مخالفت‌های با «تقلید» اشاره کرده و بر آن خرده می‌گیرد که آنها معتقدند عامی باید مطالبه دلیل داشته باشد و فقط از امام معصوم می‌تواند تبعیت بدون دلیل کند.(اینجا) با این وجود بعد از غزالی این واژه هم مانند اجتهاد در میان امامیه مورد پذیرش مجتهدین واقع می‌شود.(اینجا)
این انحراف از مکتب اهلبیت هنگامی دردناکتر می‌شود که دریابیم دروس حوزوی موجود هیچ ربطی به کتاب خدا و سنت پیامبر و رفتار ائمه ندارد و صرفا برگرفته از مدارس نظامیه است که خواجه نظام‌الملک ۱۳۰ سال پس از آغاز غیبت در سرتاسر امپراطوری سلجوقی تاسیس کرد.
این رویکرد مجتهدین گرچه با مخالفت شدید اخباریین مواجه شد(اینجا) ولی با غلبه‌ی مجتهدین در سیصد سال اخیر به خاموشی گرایید و اینک فقاهت امامیه در اختیار اصولیونی است که در نزد آنها تقسیم جامعه به مجتهد و عامی، و لزوم «تقلید» عامی از مجتهد جزء مسلمات ضروری مذهب قلمداد می‌شود.(اینجا)
@Cmorghgrom30
.
.
💢 با عرف زمان هر که در افتاد، ور افتاد 💢
🔹بارها گفته شد و باز هم گفته خواهد شد که اسلام در امور غیر عبادی متکی بر عرف زمانه است و در این امور تنها به مجموعه‌ای از ارزش‌های اخلاقی چون عدل و احسان و نفی ضرر و نفی عسر و حرج و ... تاکید کرده است.
🔹 بر این اساس چیزی به نام حکومت اسلامی و اقتصاد اسلامی و مدیریت اسلامی وجود ندارد و در اسلام تمام این امور عرفی هستند و تنها مومنین موظفند در این عرف، اخلاقیات را رعایت کنند.
🔹غفلت از این امر مهم موجب شده است که در نیم قرن اخیر عرف خاصی که مبتنی بر لباس خاص و سبک زندگی خاص و ادبیات خاص و سلیقه‌ی خاص است را به عنوان اسلام جا بزنند و آن را بر عرف عام تحمیل کنند و جامعه را از مسیر طبیعی خود خارج کنند.
🔹به عنوان نمونه، اسلام در مورد پوشش انسان‌ها، اعم از زن و مرد، شکل خاصی را تعیین نکرده است و تنها رعایت اخلاق و پاکدامنی را سفارش نموده است. تعیین حد و مرز اخلاق و پاکدامنی را هم به عرف عام واگذار کرده است. ولی در این نیم قرن اخیر شاهد بودیم که چه تحمیل‌هایی توسط عرفی خاص بر مردم و بخصوص بانوان وارد شد و در نهایت هم آنچه پیروز شد عرف عام بود.
🔹نمونه‌ی دیگر مقابله با عرف جهانی بود. عرف جهانی مبتنی بر مجموعه‌ای از کنوانسیون‌ها و قراردادهای بین المللی است که از جمله آنها می‌توان اعلامیه حقوق بشر، سند ۲۰۳۰ در سمت‌گیری توسعه، قوانین سازمان تجارت جهانی، قوانین fatf در زمینه پولشویی، قوانین یونسکو در امور فرهنگی، قوانین بهداشت جهانی، قوانین فیفا و دیگر فدارسیونهای جهانی ورزشی و .... را برشمرد.
متاسفانه در این نیم قرن اخیر در تمام این زمینه‌ها، عرف خاص حاکم بر ایران سعی در جنگیدن با این عرف جهانی داشت. در حالی‌که عرف عام مردم ایران با این عرف جهانی همدلی داشت و آنها را در تضاد با دین خود نمی‌دید.
🔹نمونه‌ی دیگر درکی بود که عرف عام از حاکمیت دین داشت. برداشت عمومی از حاکمیت دین این بود که قلمروی حاکمیت دین فتح قلوب است نه انقیاد ابدان. جذب انسان‌ها است نه تصرف کشورها. عیسی(ع) حکومت خود را در ملکوت و نه در روی زمین اعلام کرد. فتح یثرب و مکه و دیگر نقاط جزیره‌العرب توسط پیامبر اکرم(ص) با فتح قلوب بود و نه با زور سرنیزه و پیامبر(ص) در روز فتح می‌فرمود آن روز، روز مرحمه و مهربانی است و نه روز ملحمه و انتقام‌گیری. تمام جنگ‌های پیامبر دفاعی بود و نه برای مسلمان کردن. امام علی(ع) در برابر خلفا و امام حسن(ع) در برابر معاویه و امام حسین(ع) در برابر یزید و دیگر ائمه(ع) در برابر خلفای بعدی به ظاهر شکست خوردند و حکومت بر ابدان را از دست دادند. ولی آنها دلها را تسخیر کردند و الگویی شدند برای کمالات انسانی و فضائل اخلاقی.
متاسفانه عرف خاصی بر کشور غلبه کرد که با این درک عمومی از دین مخالفت داشت و زیر پا گذاشتن تمام فضائل اخلاقی را برای حفظ قدرت از اوجب واجبات می‌دانست.
🔹بر اساس چنین تلقی‌ای از دین بود که حکومت اقتدار سخت را بر اقتدار نرم ترجیح داد و بجای اینکه دلها را هم در داخل ایران و هم در خاورمیانه تسخیر کند، به داغ و درفش در داخل، و به موشک و ارسال تسلیحات در خاورمیانه پرداخت. در حالی که عرف عام تلقی‌اش این بود که مزیت نسبی ما در اقتدار نرم و ندای حق طلبی ما است و نه در اقتدار سخت و تسلیحات. عرف عام تاکید داشت که در اقتدار سخت آمریکا در جهان و اسرائیل در خاورمیانه اول هستند و مقابله سخت با آنها خردمندانه نیست.
🔹نمونه دیگر از درستی عرف عام، چگونگی تشخیص دوست و دشمن است. در حالی که عرف خاص برای تشخیص دوست از دشمن تاکید بر ظاهرگرایی و تملق و چاپلوسی داشت، عرف عام کاملا مخالف این رویکرد بود. عرف عام تاکید داشت آن کس که جان و خانواده و معیشت خود را به خطر می‌اندازد و نصیحت مشفقانه می‌کند، دوست دلسوز است. دشمن نفوذی اتفاقا سعی می‌کند با تملق و چاپلوسی، سیاست‌های متخذه را همراهی کند و با ظاهر و ادبیاتی مورد پسند آن عرف خاص، خود را برکشد و تا بالاترین سطوح تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری نظام نفوذ پیدا کند.
❇️ اینک که با هزینه‌های گزاف، عرف عام برتری خود را بر عرف خاص در تمامی امور نشان داده است، امید است آن عرف خاص تواضع پیشه کند و اقرار بر اشتباهات گذشته نماید و عرصه را به عرف عام واگذارد که آنچه در نهایت پیروز خواهد شد عرف عام است و سیلی‌های زمانه عرف خاص را پس خواهد زد. قبول ندارید؟! به تاریخ مقابله با دوش و بلندگو و ماهواره و اینترنت و رایتل و حجاب و .... نگاه کنید. حوصله‌اش را ندارید، به وقایع اخیر نگاه کنید.
@Cmorghgrom30
.
💢 با عرف زمان هر که در افتاد، ور افتاد 💢
🔹بارها گفته شد و باز هم گفته خواهد شد که اسلام در امور غیر عبادی متکی بر عرف زمانه است و در این امور تنها به مجموعه‌ای از ارزش‌های اخلاقی چون عدل و احسان و نفی ضرر و نفی عسر و حرج و ... تاکید کرده است.
🔹 بر این اساس چیزی به نام حکومت اسلامی و اقتصاد اسلامی و مدیریت اسلامی وجود ندارد و در اسلام تمام این امور عرفی هستند و تنها مومنین موظفند در این عرف، اخلاقیات را رعایت کنند.
🔹غفلت از این امر مهم موجب شده است که در نیم قرن اخیر عرف خاصی که مبتنی بر لباس خاص و سبک زندگی خاص و ادبیات خاص و سلیقه‌ی خاص است را به عنوان اسلام جا بزنند و آن را بر عرف عام تحمیل کنند و جامعه را از مسیر طبیعی خود خارج کنند.
🔹به عنوان نمونه، اسلام در مورد پوشش انسان‌ها، اعم از زن و مرد، شکل خاصی را تعیین نکرده است و تنها رعایت اخلاق و پاکدامنی را سفارش نموده است. تعیین حد و مرز اخلاق و پاکدامنی را هم به عرف عام واگذار کرده است. ولی در این نیم قرن اخیر شاهد بودیم که چه تحمیل‌هایی توسط عرفی خاص بر مردم و بخصوص بانوان وارد شد و در نهایت هم آنچه پیروز شد عرف عام بود.
🔹نمونه‌ی دیگر مقابله با عرف جهانی بود. عرف جهانی مبتنی بر مجموعه‌ای از کنوانسیون‌ها و قراردادهای بین المللی است که از جمله آنها می‌توان اعلامیه حقوق بشر، سند ۲۰۳۰ در سمت‌گیری توسعه، قوانین سازمان تجارت جهانی، قوانین fatf در زمینه پولشویی، قوانین یونسکو در امور فرهنگی، قوانین بهداشت جهانی، قوانین فیفا و دیگر فدارسیونهای جهانی ورزشی و .... را برشمرد.
متاسفانه در این نیم قرن اخیر در تمام این زمینه‌ها، عرف خاص حاکم بر ایران سعی در جنگیدن با این عرف جهانی داشت. در حالی‌که عرف عام مردم ایران با این عرف جهانی همدلی داشت و آنها را در تضاد با دین خود نمی‌دید.
🔹نمونه‌ی دیگر درکی بود که عرف عام از حاکمیت دین داشت. برداشت عمومی از حاکمیت دین این بود که قلمروی حاکمیت دین فتح قلوب است نه انقیاد ابدان. جذب انسان‌ها است نه تصرف کشورها. عیسی(ع) حکومت خود را در ملکوت و نه در روی زمین اعلام کرد. فتح یثرب و مکه و دیگر نقاط جزیره‌العرب توسط پیامبر اکرم(ص) با فتح قلوب بود و نه با زور سرنیزه و پیامبر(ص) در روز فتح می‌فرمود آن روز، روز مرحمه و مهربانی است و نه روز ملحمه و انتقام‌گیری. تمام جنگ‌های پیامبر دفاعی بود و نه برای مسلمان کردن. امام علی(ع) در برابر خلفا و امام حسن(ع) در برابر معاویه و امام حسین(ع) در برابر یزید و دیگر ائمه(ع) در برابر خلفای بعدی به ظاهر شکست خوردند و حکومت بر ابدان را از دست دادند. ولی آنها دلها را تسخیر کردند و الگویی شدند برای کمالات انسانی و فضائل اخلاقی.
متاسفانه عرف خاصی بر کشور غلبه کرد که با این درک عمومی از دین مخالفت داشت و زیر پا گذاشتن تمام فضائل اخلاقی را برای حفظ قدرت از اوجب واجبات می‌دانست.
🔹بر اساس چنین تلقی‌ای از دین بود که حکومت اقتدار سخت را بر اقتدار نرم ترجیح داد و بجای اینکه دلها را هم در داخل ایران و هم در خاورمیانه تسخیر کند، به داغ و درفش در داخل، و به موشک و ارسال تسلیحات در خاورمیانه پرداخت. در حالی که عرف عام تلقی‌اش این بود که مزیت نسبی ما در اقتدار نرم و ندای حق طلبی ما است و نه در اقتدار سخت و تسلیحات. عرف عام تاکید داشت که در اقتدار سخت آمریکا در جهان و اسرائیل در خاورمیانه اول هستند و مقابله سخت با آنها خردمندانه نیست.
🔹نمونه دیگر از درستی عرف عام، چگونگی تشخیص دوست و دشمن است. در حالی که عرف خاص برای تشخیص دوست از دشمن تاکید بر ظاهرگرایی و تملق و چاپلوسی داشت، عرف عام کاملا مخالف این رویکرد بود. عرف عام تاکید داشت آن کس که جان و خانواده و معیشت خود را به خطر می‌اندازد و نصیحت مشفقانه می‌کند، دوست دلسوز است. دشمن نفوذی اتفاقا سعی می‌کند با تملق و چاپلوسی، سیاست‌های متخذه را همراهی کند و با ظاهر و ادبیاتی مورد پسند آن عرف خاص، خود را برکشد و تا بالاترین سطوح تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری نظام نفوذ پیدا کند.
❇️ اینک که با هزینه‌های گزاف، عرف عام برتری خود را بر عرف خاص در تمامی امور نشان داده است، امید است آن عرف خاص تواضع پیشه کند و اقرار بر اشتباهات گذشته نماید و عرصه را به عرف عام واگذارد که آنچه در نهایت پیروز خواهد شد عرف عام است و سیلی‌های زمانه عرف خاص را پس خواهد زد. قبول ندارید؟! به تاریخ مقابله با دوش و بلندگو و ماهواره و اینترنت و رایتل و حجاب و .... نگاه کنید. حوصله‌اش را ندارید، به وقایع اخیر نگاه کنید.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 هک رهبری 💢
✅ رهبری متمرکز مزایای بسیاری دارد که از جمله‌ی آنها می‌توان سرعت در تصمیم‌گیری، نمایش قدرت و انسجام ملی و ... را ذکر کرد. ولی این نحو اداره‌ی کشور اشکالاتی دارد که به مواردی از آنها اشاره می‌شود:
🔹فرض کنید در شرایط بحرانی دشمن بخواهد با حذف فیزیکی یا قطع ارتباطی( مثلا باانفجار بمب مغناطیسی یا منهدم کردن صدا و سیما و شبکه‌های ارتباطی و مخابراتی)، ارتباط رهبر با بدنه‌ی مدیریتی کشور و همچنین با توده‌ی مردم را قطع کند و نفوذی‌های دشمن که تا رده‌های بالای مدیریتی رسوخ کرده‌اند، به بهانه‌ی حفظ امنیت، رهبر را دوره کنند و خود سخنگوی وی شوند و نیات پلید خود را به نام ایشان در کشور اعمال کنند. در اینصورت می‌توان گفت رهبری هک شده است و نفوذی‌ها مانند ویروسی وارد سلول شده‌اند و عنان هدایت سلول را در اختیار گرفته‌اند.
🔹چنین فرضی فقط مختص به شرایط بحرانی و جنگی نیست و در طول تاریخ سرداران بسیاری داشته‌ایم که خلفا را در تسلط خود داشته‌اند و به نام آنان کسب مشروعیت، ولی در اصل خود حکومت کرده‌اند. حکومت‌های بوییان و سلجوقیان و ممالیک نمونه‌هایی از چنین نفوذی هستند. در چنین مواقعی هواداران جانفدای رهبری مجبور هستند که هسته‌های آتش به اختیار مستقل تشکیل دهند که خود موجبات آشوب و هرج و مرج را فراهم می‌آورند. در اینصورت رهبری متمرکز که مزیت اصلیش انسجام و امنیت بالا بود، به ضد خود تبدیل می‌شود.
🔹هک رهبری فقط ناشی از مداخلات انسانی نیست و عوامل تکوینی چون محدودیت‌های رهبر و بعد مکانی او با توده‌ی مردم نیز در این امر دخیل است. رهبر در هر زمان با تعداد محدودی می‌تواند ارتباط مستقیم داشته باشد و میلیونها نفری که در اقصی نقاط کشور زندگی می‌کنند، امکان دسترسی به رهبر ندارند و لذا پیام‌های او با واسطه بدستشان می‌رسد که در این وساطت چه بسیار تحریف‌های عمدی یا سهوی صورت می‌گیرد.
🔹اشکال دیگر این نحو از رهبری، عدم امکان بهینه‌ی تصحیح خطا است. از آنجا که فاصله‌ی عمیق مرکز رهبری با بطن جامعه توسط واسطه‌ها پر می‌شود، لذا بازخوردهایی که از بطن جامعه به سطح رهبری ارسال می‌شوند، توسط این واسطه‌ها فیلتر می‌شوند و اختلال در تصمیم سازی و تصمیم گیری را پیش می‌آورند. در این نوع از شکل رهبری، علاوه بر اعوجاج در بازخورد، کندی روند تصحیح خطا هم مزید بر علت است. تا سیگنال بازخورد به رهبر برسد و رهبر فرمان جبران بدهد، دیگر دیر شده است و خطاهای صورت گرفته، ضربات خود را بر کشور وارد کرده‌اند.
🔹انچه که گفته شد حتی برای امامان معصوم(ع) هم وجود داشت و فقط مختص به دوران غیبت نیست. در دوران حضور هم امامان(ع) یا در مدینه یا در سامرا در حصر به سر می‌بردند و امکان دسترسی مردم به آنها حتی در همان شهرها هم فراهم نبود، چه رسد به شهرهای مختلف در سرزمین پهناور اسلامی که از شرق افغانستان تا غرب آفریقا گسترده بود. به همین دلیل بود که جریانات انحرافی چون غلات و مقصره و ... فرصت عرض اندام داشتند و به نام امام(ع) افکار فاسد خود را بخورد خلق‌الله می‌دادند.
🔹ممکن است گفته شود این محدودیت مختص گذشته بود که امکانات ارتباطی وجود نداشت و این مشکل امروزه به دلیل وجود رادیو و تلویزیون و اینترنت بر طرف شده است. در جواب باید گفت متاسفانه این حرف صحیح نیست و امروزه هم می‌توان با تقطیع کلام‌ها و خارج کردن پیام‌ها از بستر زمان و مکان، دست به تحریف سخنان رهبر زد. مضاف بر اینکه امروزه با کمک هوش مصنوعی می‌توان تولید محتوا از صدا و سیمای رهبر داشت که تشخیص آن از اصل، برای بیش از ۹۰٪ مردم ناممکن است.
❇️ این موارد و مواردی دیگر باعث شده‌اند که رهبری متمرکز، بر عکس ظاهر فریبنده‌ی آن مطلوب دشمنان باشد. دشمنان ترجیح می‌دهند که بجای توزیع قدرت، اداره‌ی کشور متمرکز در یک نفر باشد تا با هک کردن ارتباط او با مردم، عنان هدایت کشور را در دست بگیرند و به نام رهبر و به کام خود کشور را به سمت نیات پلیدشان سوق دهند. ما در تاریخ مذهبی خود مورد مامون را داشته‌ایم که می‌خواست با امام رضا(ع) چنین کند. و در تاریخ ملی خود تجربه‌ی بردیای دروغین را داشته‌ایم که امپراطوری عظیم هخامنشی را بسوی فساد و تاریکی سوق می‌داد.
✳️ بنابراین نمی‌توان باور داشت که خداوند حکیم هدایت را منحصر در اطاعت از یک فرد کرده باشد. بلکه باید هدایت عام او همه را فرا گرفته باشد. در (اینجا) و چهار فرسته‌ی بعدی نشان داده‌ایم که حبل‌الله متین و ریسمان محکم الهی، عقل است که همچون جی‌پی‌اس هدایتگر تک‌تک انسان‌ها می‌باشد. پیامبران و امامان بیدارگران خردها بوده‌اند، نه چوپانان گله‌ها. آنها آمده‌اند تا انسان‌ها را آماده کنند تا خود سرنوشتشان را بدست گیرند که: لیقوم الناسُ بالقسط. الناس مرفوع است و نه منصوب.
@Cmorghgrom30
.
💢 هک رهبری 💢
✅ رهبری متمرکز مزایای بسیاری دارد که از جمله‌ی آنها می‌توان سرعت در تصمیم‌گیری، نمایش قدرت و انسجام ملی و ... را ذکر کرد. ولی این نحو اداره‌ی کشور اشکالاتی دارد که به مواردی از آنها اشاره می‌شود:
🔹فرض کنید در شرایط بحرانی دشمن بخواهد با حذف فیزیکی یا قطع ارتباطی( مثلا باانفجار بمب مغناطیسی یا منهدم کردن صدا و سیما و شبکه‌های ارتباطی و مخابراتی)، ارتباط رهبر با بدنه‌ی مدیریتی کشور و همچنین با توده‌ی مردم را قطع کند و نفوذی‌های دشمن که تا رده‌های بالای مدیریتی رسوخ کرده‌اند، به بهانه‌ی حفظ امنیت، رهبر را دوره کنند و خود سخنگوی وی شوند و نیات پلید خود را به نام ایشان در کشور اعمال کنند. در اینصورت می‌توان گفت رهبری هک شده است و نفوذی‌ها مانند ویروسی وارد سلول شده‌اند و عنان هدایت سلول را در اختیار گرفته‌اند.
🔹چنین فرضی فقط مختص به شرایط بحرانی و جنگی نیست و در طول تاریخ سرداران بسیاری داشته‌ایم که خلفا را در تسلط خود داشته‌اند و به نام آنان کسب مشروعیت، ولی در اصل خود حکومت کرده‌اند. حکومت‌های بوییان و سلجوقیان و ممالیک نمونه‌هایی از چنین نفوذی هستند. در چنین مواقعی هواداران جانفدای رهبری مجبور هستند که هسته‌های آتش به اختیار مستقل تشکیل دهند که خود موجبات آشوب و هرج و مرج را فراهم می‌آورند. در اینصورت رهبری متمرکز که مزیت اصلیش انسجام و امنیت بالا بود، به ضد خود تبدیل می‌شود.
🔹هک رهبری فقط ناشی از مداخلات انسانی نیست و عوامل تکوینی چون محدودیت‌های رهبر و بعد مکانی او با توده‌ی مردم نیز در این امر دخیل است. رهبر در هر زمان با تعداد محدودی می‌تواند ارتباط مستقیم داشته باشد و میلیونها نفری که در اقصی نقاط کشور زندگی می‌کنند، امکان دسترسی به رهبر ندارند و لذا پیام‌های او با واسطه بدستشان می‌رسد که در این وساطت چه بسیار تحریف‌های عمدی یا سهوی صورت می‌گیرد.
🔹اشکال دیگر این نحو از رهبری، عدم امکان بهینه‌ی تصحیح خطا است. از آنجا که فاصله‌ی عمیق مرکز رهبری با بطن جامعه توسط واسطه‌ها پر می‌شود، لذا بازخوردهایی که از بطن جامعه به سطح رهبری ارسال می‌شوند، توسط این واسطه‌ها فیلتر می‌شوند و اختلال در تصمیم سازی و تصمیم گیری را پیش می‌آورند. در این نوع از شکل رهبری، علاوه بر اعوجاج در بازخورد، کندی روند تصحیح خطا هم مزید بر علت است. تا سیگنال بازخورد به رهبر برسد و رهبر فرمان جبران بدهد، دیگر دیر شده است و خطاهای صورت گرفته، ضربات خود را بر کشور وارد کرده‌اند.
🔹انچه که گفته شد حتی برای امامان معصوم(ع) هم وجود داشت و فقط مختص به دوران غیبت نیست. در دوران حضور هم امامان(ع) یا در مدینه یا در سامرا در حصر به سر می‌بردند و امکان دسترسی مردم به آنها حتی در همان شهرها هم فراهم نبود، چه رسد به شهرهای مختلف در سرزمین پهناور اسلامی که از شرق افغانستان تا غرب آفریقا گسترده بود. به همین دلیل بود که جریانات انحرافی چون غلات و مقصره و ... فرصت عرض اندام داشتند و به نام امام(ع) افکار فاسد خود را بخورد خلق‌الله می‌دادند.
🔹ممکن است گفته شود این محدودیت مختص گذشته بود که امکانات ارتباطی وجود نداشت و این مشکل امروزه به دلیل وجود رادیو و تلویزیون و اینترنت بر طرف شده است. در جواب باید گفت متاسفانه این حرف صحیح نیست و امروزه هم می‌توان با تقطیع کلام‌ها و خارج کردن پیام‌ها از بستر زمان و مکان، دست به تحریف سخنان رهبر زد. مضاف بر اینکه امروزه با کمک هوش مصنوعی می‌توان تولید محتوا از صدا و سیمای رهبر داشت که تشخیص آن از اصل، برای بیش از ۹۰٪ مردم ناممکن است.
❇️ این موارد و مواردی دیگر باعث شده‌اند که رهبری متمرکز، بر عکس ظاهر فریبنده‌ی آن مطلوب دشمنان باشد. دشمنان ترجیح می‌دهند که بجای توزیع قدرت، اداره‌ی کشور متمرکز در یک نفر باشد تا با هک کردن ارتباط او با مردم، عنان هدایت کشور را در دست بگیرند و به نام رهبر و به کام خود کشور را به سمت نیات پلیدشان سوق دهند. ما در تاریخ مذهبی خود مورد مامون را داشته‌ایم که می‌خواست با امام رضا(ع) چنین کند. و در تاریخ ملی خود تجربه‌ی بردیای دروغین را داشته‌ایم که امپراطوری عظیم هخامنشی را بسوی فساد و تاریکی سوق می‌داد.
✳️ بنابراین نمی‌توان باور داشت که خداوند حکیم هدایت را منحصر در اطاعت از یک فرد کرده باشد. بلکه باید هدایت عام او همه را فرا گرفته باشد. در (اینجا) و چهار فرسته‌ی بعدی نشان داده‌ایم که حبل‌الله متین و ریسمان محکم الهی، عقل است که همچون جی‌پی‌اس هدایتگر تک‌تک انسان‌ها می‌باشد. پیامبران و امامان بیدارگران خردها بوده‌اند، نه چوپانان گله‌ها. آنها آمده‌اند تا انسان‌ها را آماده کنند تا خود سرنوشتشان را بدست گیرند که: لیقوم الناسُ بالقسط. الناس مرفوع است و نه منصوب.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 فقه حیازتی و مدیریت منابع 💢
🔹در فقه موجود، مبحثی وجود دارد تحت عنوان "حیازت مباحات". مراد از مباحات، ثروت های طبیعی است که مالک خاص ندارند و عموم مردم در حق استفاده کردن از آنها مشترکند و هیچ مانع شرعی برای بهره‌برداری یا تملک آنها به شکل متعارف وجود ندارد؛ مانند آبها، مراتع، گیاهان، شکارهای خشکی و دریایی، معادن زمینی و دریایی. مقصود از حیازت، تصرف و استیلاء است که به تناسب انواع مباحات، طرق حیازت متفاوت است. آنطور که در فقه موجود آمده است مباحات را به وسیله حیازت می‌توان تملک نمود.
🔹هر قسم از اشیای مباح، یک نوع تصرف و استیلای مخصوص به خود دارد. مثلا حیازت زمین موات با احیاء و آباد کردن صورت می‌گیرد. یا حیازت دفینه‌ها با کشف آنها و حیازت معادن با استخراج از آنها بدست می‌آید. حیازت حیوانات وحشی با شکار کردن آنها و حیازت ماهی‌ها با صید آنها است. حیازت آب قلیل با برگرفتن ظرف آبی از رودخانه یا باران انجام می‌شود و حیازت آب جاری با کندن کانال و وصل آن به رودخانه صورت می‌گیرد، و حیازت آب‌های زیر زمین با حفر چاه و قنات ممکن است.
🔹عنوان مشابهی که در فقه وجود دارد "انفال" است. بخشی از انفال، ثروتهای طبیعی است که در اختیار حکومت اسلامی قرار دارد. طبق فقه امامیه مالک انفال خدا و رسول خدا و پس از پیامبر، امام معصوم(ع) است. در دوران غیبت در مورد تصرف در انفال بین فقهای امامیه اختلاف است. فقهای سنتی که به حکومت فقها در دوران غیبت اعتقادی ندارند، معتقدند که انفال در دوران غیبت توسط امام(ع) بخشیده شده است و لذا ذیل عنوان مباحات قرار می‌گیرد. اما فقهای حکومتی که به حکومت فقها در عصر غیبت قائل هستند، انفال را در تملک ولی فقیه می‌دانند.
🔹اینکه مرز بین انفال و مباحات چیست، فقهای حکومتی معیار مشخصی ارائه نمی‌کنند و به نظر می‌رسد از دید آنها همان نگاه حیازتی که در مورد مباحات حاکم بود، در مورد انفال نیز برقرار است و تنها تفاوت را در این می‌بینند که در مباحات، حیازت فردی است و در انفال، حیازت حکومتی است. از آنجا که هر دو دسته از فقها نگاهی حیازتی به ثروتهای عمومی و طبیعی دارند، لذا در ارتباط با موضوع این فرسته تفاوتی ندارند. این نگاه حیازتی متاثر از قاعده‌ی "الحق لمن غلب" است که خاستگاهش دستگاه خلافت بوده و هیچ نسبتی با قرآن و اهلبیت ندارد.
🔹در علم مدیریت، منابع به دو دسته‌ی محدود و نامحدود تقسیم می‌شوند. منابع محدود به منابعی گفته می‌شود که مقدار مشخص و محدودی از آنها وجود دارد و استفاده از آنها به کاهش موجودی‌شان منجر می‌شود. در مقابل، منابع نامحدود به منابعی گفته می‌شود که به نظر می‌رسد مقدارشان بی‌نهایت است یا به اندازه‌ای زیاد است که مصرف آن توسط انسان تأثیر قابل توجهی بر کاهش آن ندارد. اینکه چه منبعی محدود و کدام نامحدود است بستگی به نسبت نرخ مصرف به نرخ تجدید شدن آنها دارد.
🔹در دوران "سنت" که هنوز انسان مسلح به تکنولوژی نشده بود، منابع طبیعی مانند معادن، و جنگل‌ها، هوا، آبها، منابع انرژی، و عنصر زمان، منابع نامحدود بودند. در عصر "مدرن" انسان با تسلط بر تکنولوژی به چنان شتابی از مصرف منابع رسید که تمام آنها به منابع محدود مبدل شدند. دیگر زمان و آب و هوا و انرژی و جنگل‌ها و معادن منابعی نبودند که بیم تمام شدن آنها نرود و بشر به تجربه علم "مدیریت" را آموخت. "مدیریت" علم تخصیص بهینه منابع است تا از کمیابی آنها جلوگیری شود. این نگاه علاوه بر منابع طبیعی، شامل منابع مالی، منابع انسانی و نیز ذخائر معنوی چون دین و اعتماد ملی هم می‌شود.
🔹اینکه ما در تمامی حوزه‌های آب و هوا و انرژی و منابع طبیعی و منابع انسانی و منابع مالی و ذخائر معنوی با بحران "ناترازی" مواجه شده‌ایم بخاطر این است که در نیم قرن اخیر مواجهه ما با این منابع، مواجهه‌ی "حیازتی" بوده است و نه "مدیریتی". نگاه حیازتی به منابع مربوط به دوران سنت است و نگاه مدیریتی مربوط به عصر مدرن. حقیقت این است که فقه موجود مولود دوران سنت است و مهمترین رفرنس فقه موجود "شرائع الاسلام" و گسترده‌ترین شرح بر آن "جواهر الکلام" است که اولی در عصر مغول و دومی در عهد قجر نوشته شده‌اند. این فقه بوضوح متاثر از فضای خان‌خانی و مربوط به دنیای سنت است.
✳️ اینک که با تمام وجود بحران‌زایی و خسارت‌باری نیم قرن تسلط مطلقه‌ی فقه حیازتی بر تمام مقدرات کشور را لمس می‌کنیم، مقتضی است متولیان امر بیش از این لطمه به دین و دنیای مردم نزنند و داوطلبانه برای نجات اسلام و مسلمین کنار روند و عرصه را به علم "مدیریت" واگذارند. بارزترین وجه ممیزه‌ی این دو نگاه این است که اولی با "لفظ" سر و کار دارد و دومی با "عدد".(فتامل)
@Cmorghgrom30
.
💢 فقه حیازتی و مدیریت منابع 💢
🔹در فقه موجود، مبحثی وجود دارد تحت عنوان "حیازت مباحات". مراد از مباحات، ثروت های طبیعی است که مالک خاص ندارند و عموم مردم در حق استفاده کردن از آنها مشترکند و هیچ مانع شرعی برای بهره‌برداری یا تملک آنها به شکل متعارف وجود ندارد؛ مانند آبها، مراتع، گیاهان، شکارهای خشکی و دریایی، معادن زمینی و دریایی. مقصود از حیازت، تصرف و استیلاء است که به تناسب انواع مباحات، طرق حیازت متفاوت است. آنطور که در فقه موجود آمده است مباحات را به وسیله حیازت می‌توان تملک نمود.
🔹هر قسم از اشیای مباح، یک نوع تصرف و استیلای مخصوص به خود دارد. مثلا حیازت زمین موات با احیاء و آباد کردن صورت می‌گیرد. یا حیازت دفینه‌ها با کشف آنها و حیازت معادن با استخراج از آنها بدست می‌آید. حیازت حیوانات وحشی با شکار کردن آنها و حیازت ماهی‌ها با صید آنها است. حیازت آب قلیل با برگرفتن ظرف آبی از رودخانه یا باران انجام می‌شود و حیازت آب جاری با کندن کانال و وصل آن به رودخانه صورت می‌گیرد، و حیازت آب‌های زیر زمین با حفر چاه و قنات ممکن است.
🔹عنوان مشابهی که در فقه وجود دارد "انفال" است. بخشی از انفال، ثروتهای طبیعی است که در اختیار حکومت اسلامی قرار دارد. طبق فقه امامیه مالک انفال خدا و رسول خدا و پس از پیامبر، امام معصوم(ع) است. در دوران غیبت در مورد تصرف در انفال بین فقهای امامیه اختلاف است. فقهای سنتی که به حکومت فقها در دوران غیبت اعتقادی ندارند، معتقدند که انفال در دوران غیبت توسط امام(ع) بخشیده شده است و لذا ذیل عنوان مباحات قرار می‌گیرد. اما فقهای حکومتی که به حکومت فقها در عصر غیبت قائل هستند، انفال را در تملک ولی فقیه می‌دانند.
🔹اینکه مرز بین انفال و مباحات چیست، فقهای حکومتی معیار مشخصی ارائه نمی‌کنند و به نظر می‌رسد از دید آنها همان نگاه حیازتی که در مورد مباحات حاکم بود، در مورد انفال نیز برقرار است و تنها تفاوت را در این می‌بینند که در مباحات، حیازت فردی است و در انفال، حیازت حکومتی است. از آنجا که هر دو دسته از فقها نگاهی حیازتی به ثروتهای عمومی و طبیعی دارند، لذا در ارتباط با موضوع این فرسته تفاوتی ندارند. این نگاه حیازتی متاثر از قاعده‌ی "الحق لمن غلب" است که خاستگاهش دستگاه خلافت بوده و هیچ نسبتی با قرآن و اهلبیت ندارد.
🔹در علم مدیریت، منابع به دو دسته‌ی محدود و نامحدود تقسیم می‌شوند. منابع محدود به منابعی گفته می‌شود که مقدار مشخص و محدودی از آنها وجود دارد و استفاده از آنها به کاهش موجودی‌شان منجر می‌شود. در مقابل، منابع نامحدود به منابعی گفته می‌شود که به نظر می‌رسد مقدارشان بی‌نهایت است یا به اندازه‌ای زیاد است که مصرف آن توسط انسان تأثیر قابل توجهی بر کاهش آن ندارد. اینکه چه منبعی محدود و کدام نامحدود است بستگی به نسبت نرخ مصرف به نرخ تجدید شدن آنها دارد.
🔹در دوران "سنت" که هنوز انسان مسلح به تکنولوژی نشده بود، منابع طبیعی مانند معادن، و جنگل‌ها، هوا، آبها، منابع انرژی، و عنصر زمان، منابع نامحدود بودند. در عصر "مدرن" انسان با تسلط بر تکنولوژی به چنان شتابی از مصرف منابع رسید که تمام آنها به منابع محدود مبدل شدند. دیگر زمان و آب و هوا و انرژی و جنگل‌ها و معادن منابعی نبودند که بیم تمام شدن آنها نرود و بشر به تجربه علم "مدیریت" را آموخت. "مدیریت" علم تخصیص بهینه منابع است تا از کمیابی آنها جلوگیری شود. این نگاه علاوه بر منابع طبیعی، شامل منابع مالی، منابع انسانی و نیز ذخائر معنوی چون دین و اعتماد ملی هم می‌شود.
🔹اینکه ما در تمامی حوزه‌های آب و هوا و انرژی و منابع طبیعی و منابع انسانی و منابع مالی و ذخائر معنوی با بحران "ناترازی" مواجه شده‌ایم بخاطر این است که در نیم قرن اخیر مواجهه ما با این منابع، مواجهه‌ی "حیازتی" بوده است و نه "مدیریتی". نگاه حیازتی به منابع مربوط به دوران سنت است و نگاه مدیریتی مربوط به عصر مدرن. حقیقت این است که فقه موجود مولود دوران سنت است و مهمترین رفرنس فقه موجود "شرائع الاسلام" و گسترده‌ترین شرح بر آن "جواهر الکلام" است که اولی در عصر مغول و دومی در عهد قجر نوشته شده‌اند. این فقه بوضوح متاثر از فضای خان‌خانی و مربوط به دنیای سنت است.
✳️ اینک که با تمام وجود بحران‌زایی و خسارت‌باری نیم قرن تسلط مطلقه‌ی فقه حیازتی بر تمام مقدرات کشور را لمس می‌کنیم، مقتضی است متولیان امر بیش از این لطمه به دین و دنیای مردم نزنند و داوطلبانه برای نجات اسلام و مسلمین کنار روند و عرصه را به علم "مدیریت" واگذارند. بارزترین وجه ممیزه‌ی این دو نگاه این است که اولی با "لفظ" سر و کار دارد و دومی با "عدد".(فتامل)
@Cmorghgrom30
.
.
💢 ظن اندر ظن اندر ظن 💢
اگر بخواهم تمام مطالب این کانال را در یک عبارت کوتاه خلاصه کنم، خواهم گفت ادله‌ی لفظی یعنی ظن اندر ظن اندر ظن .
یعنی ادله‌ی لفظی(آیات و روایات) از اصل ضرب در حساب احتمالات پیروی می‌کنند که می‌شود ظن صدوری ضربدر ظن دلالی ضربدر ظن جهتی، و چنین ظنی که در حد وهم است، تاب مقابله در برابر ادله‌ی لبی(عقل و عرف) را ندارد که با ابتنایش بر اصل جمع در حساب احتمالات، تراکم ظنون می‌زاید و ظن در حد قطع ایجاد می‌کند.
حال اگر کسی بخواهد از اجتهادی که ابتنایش بر چنین ادله‌ی لفظی‌ای است تقلید هم بکند، می‌شود ظن اندر ظن اندر ظن اندر ظن.
آنگاه این دیگر می شود ظن در حد جهل، و آن هم جهل مرکب، که باعث می‌شود علیرغم هزاران بازخورد و نشانه بر کجراهه بودن مسیر، باز آن کس که اسیر جهل مقدس است، بر درستی راهش اصرار ورزد و خود و همراهان را به ورطه‌ی فقر و فلاکت و هلاکت افکند.
چاه است و راه و دیده‌ی بینا و آفتاب
تا آدمی نگاه کند پیش پای خویش
چندین چراغ دارد و بیراه می‌رود
بگذار تا بیفتد و بیند سزای خویش
@Cmorghgrom30
.
💢 ظن اندر ظن اندر ظن 💢
اگر بخواهم تمام مطالب این کانال را در یک عبارت کوتاه خلاصه کنم، خواهم گفت ادله‌ی لفظی یعنی ظن اندر ظن اندر ظن .
یعنی ادله‌ی لفظی(آیات و روایات) از اصل ضرب در حساب احتمالات پیروی می‌کنند که می‌شود ظن صدوری ضربدر ظن دلالی ضربدر ظن جهتی، و چنین ظنی که در حد وهم است، تاب مقابله در برابر ادله‌ی لبی(عقل و عرف) را ندارد که با ابتنایش بر اصل جمع در حساب احتمالات، تراکم ظنون می‌زاید و ظن در حد قطع ایجاد می‌کند.
حال اگر کسی بخواهد از اجتهادی که ابتنایش بر چنین ادله‌ی لفظی‌ای است تقلید هم بکند، می‌شود ظن اندر ظن اندر ظن اندر ظن.
آنگاه این دیگر می شود ظن در حد جهل، و آن هم جهل مرکب، که باعث می‌شود علیرغم هزاران بازخورد و نشانه بر کجراهه بودن مسیر، باز آن کس که اسیر جهل مقدس است، بر درستی راهش اصرار ورزد و خود و همراهان را به ورطه‌ی فقر و فلاکت و هلاکت افکند.
چاه است و راه و دیده‌ی بینا و آفتاب
تا آدمی نگاه کند پیش پای خویش
چندین چراغ دارد و بیراه می‌رود
بگذار تا بیفتد و بیند سزای خویش
@Cmorghgrom30
.
.
💢آمیختگی اراده انسان و خدا در تشریع💢
1⃣ خدا در (بقره/۱۷۷) می‌گوید: نیکی آن نیست که روی به جانب مشرق یا مغرب کنید، بلکه نیکی آن است که کسی به خدای عالم و روز قیامت و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیغمبران ایمان آورد، و دارایی خود را در راه دوستی خدا به خویشان و یتیمان و فقیران و در راه‌ماندگان و گدایان و بردگان ببخشد، و نماز به پا دارد و زکات مال بدهد، و با هر که عهد بسته‌اند به موقع خود وفا کنند، و در حال تنگدستی و سختی و هنگام کارزار صبور و شکیبا باشند. آنها به حقیقت راستگویان و آنها به حقیقت متقین هستند.
2⃣ خدا در (بقره/۱۸۹) می‌گوید: و نیکی آن نیست که (طبق خرافات جاهلیت) از پشت خانه‌ها به درون آنها درآیید بلکه نیکوکار کسی است که تقوا ورزد، و به خانه‌ها از در درآیید، و از خداوند پروا کنید، باشد که رستگار گردید. از امام باقر(ع) نقل است که فرمود معنی آیه این است که کارها را بر همان طریقه خودش انجام دهید.
خدا بارها بر تقوا تاکید کرده است و فلسفه تشریع نماز و روزه و عبادات و احکام را تقوا پیشگی عنوان می‌کند: لعلکم تتقون. از طرفی معیار تقوا را عدالت می‌داند و گفته است: اعدلوا هو اقرب للتقوی. یعنی فلسفه تمامی عبادات و احکام این است که انسان تقوا بورزد و بهترین شاخص تقوا این است که در عمل، عدالت پیشه کند. اگر کسی را می‌خواهید راستی آزمایی کنید که تا چقدر با تقوا است، ببینید او تا چقدر رفتارش با دیگران عادلانه است.
3⃣ خدا می‌فرماید: یقیناً خدا سرنوشت هیچ ملتی را تغییر نمی دهد تا آنکه آنان خود را تغییر دهند. (رعد/۱۱)
باز می‌فرماید: همانا ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم به عدالت بر خیزند.(حدید/۲۵)
پس جهت تغییر در جوامع باید در جهت برپایی قسط و عدل باشد و اگر اراده‌ی انسان برای تغییر حکمی، در جهت قسط و عدل و حق و انصاف باشد، خدا با آن تغییر همراه است و امضایش می‌کند.
4️⃣ ارث به زنان نمی‌رسید و سکوت پیامبر در برابر آن نشان از شرعی بودن آن داشت. خوله بنت حکیم با دو فرزند، شویش می‌میرد و برادر شویش طبق این حکم شرعی! تمام ماترک او را به ارث می‌برد و هیچ برای آنان باقی نمی‌گذارد. زن از این حکم شرعیِ ظالمانه به خشم می‌آید و نزد پیامبر اعتراض می‌کند و خدا بر اساس آن حکم شرعی را عوض می‌کند و آیات (نساء/۱۱و۱۲) نازل می‌شود که طبق آن ارث به زن و فرزند و پدر و مادر می‌رسد و نه به برادران.
5️⃣ حکم ظِهار رسم عرب بود و مورد امضای خدا. طبق این حکم شرعی! یک مرد می‌توانست به همسرش بگوید تو مانند مادرم هستی و لذا همبستری با تو بر من حرام است و از آن پس دیگر رابطه‌ی زناشویی با وی حرام می‌شد بدون اینکه زن طلاق داده شود. در نتیجه طبق این حکم شرعی ظالمانه، زن بلاتکلیف رها می‌شد و در خانه‌ی مرد معلق می‌ماند تا پیر شود و بمیرد. ولی زنی به نام خوله بنت ثعلبه بر این حکم شرعی ظالمانه می‌شورد و طبق آیات (مجادله/۱و۲) نزد پیامبر شکوائیه صادر می‌کند و خدا این حکم شرعی ظالمانه را نسخ می‌کند.
6️⃣ آیات فراوانی از قرآن کریم احکام فقهی بسیاری را ذکر می‌کند که احبار و کاهنان و فقیهان زمانه به عنوان حکم خدا بخورد خلق الله می‌داده‌اند که ظالمانه و نابخردانه بوده‌اند. قرآن کریم در این آیات مخاطبین خود را به داور قرار دادن عقل و وجدان فرا می‌خواند تا آنچه را فقها حکم خدا می‌خوانند و با عقل و وجدان در تضاد است، به کنار بنهند.
❇️ نتیجه آنکه هیچ حکم ظالمانه‌ای مورد امضای شارع مقدس نیست، ولو در قرآن خدا یا در روایات اهل بیت آمده باشد، و مرجع تشخیص ظالمانه بودن هم عرف مردم است. یک حکم شرعی پا بر جا است مگر عرف تشخیص دهد ظالمانه است و همین تشخیص مردم، کاشف از نسخ آن حکم شرعی و تشریع حکم جدید است که عادلانه‌تر و منصفانه‌تر است.
برده‌داری و کنیزداری طبق کتاب و سنت حکم شرعی بوده است و مورد امضای شارع مقدس. اینک عرف مردم این حکم شرعی را ظالمانه می‌داند و همین تشخیص، کاشف از نسخ این حکم شرعی و جایگزینی آن با حکمی عادلانه‌تر و منصفانه‌تر است. ایضا احکام مربوط به زنان که جایگزینش برابری حقوق زن با مرد می‌شود. و ایضا احکام مربوط به اهل کتاب و پیروان دیگر ادیان که جایگزینش برابری حقوق شهروندان می‌شود با هر دین و آیینی.
✳️ ممکن است گفته شود این مبنا به اباحیگری و لاابالیگری منجر می‌شود. پاسخ اینکه عرف تربیت یافته‌ی نیکی قرآنی که ایمان به خدا و قیامت و فرشتگان و کتب آسمانی و انبیا است و انفاق به نیازمندان و برپایی نماز و وفای به عهد و صبر در تنگدستی و سختی و راستگویی و رعایت تقوا و عدالت را تاکید دارد، هیچگاه به اباحیگری و لاابالیگری منجر نمی‌شود. اباحیگری و لاابالیگری هنگامی شیوع پیدا می‌کند که مردم عقل و وجدان خود را تعطیل کنند و اجازه دهند تحت القائات و تبلیغات اربابان زر و زور و تزویر قرار گیرند.
@Cmorghgrom30
.
💢آمیختگی اراده انسان و خدا در تشریع💢
1⃣ خدا در (بقره/۱۷۷) می‌گوید: نیکی آن نیست که روی به جانب مشرق یا مغرب کنید، بلکه نیکی آن است که کسی به خدای عالم و روز قیامت و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیغمبران ایمان آورد، و دارایی خود را در راه دوستی خدا به خویشان و یتیمان و فقیران و در راه‌ماندگان و گدایان و بردگان ببخشد، و نماز به پا دارد و زکات مال بدهد، و با هر که عهد بسته‌اند به موقع خود وفا کنند، و در حال تنگدستی و سختی و هنگام کارزار صبور و شکیبا باشند. آنها به حقیقت راستگویان و آنها به حقیقت متقین هستند.
2⃣ خدا در (بقره/۱۸۹) می‌گوید: و نیکی آن نیست که (طبق خرافات جاهلیت) از پشت خانه‌ها به درون آنها درآیید بلکه نیکوکار کسی است که تقوا ورزد، و به خانه‌ها از در درآیید، و از خداوند پروا کنید، باشد که رستگار گردید. از امام باقر(ع) نقل است که فرمود معنی آیه این است که کارها را بر همان طریقه خودش انجام دهید.
خدا بارها بر تقوا تاکید کرده است و فلسفه تشریع نماز و روزه و عبادات و احکام را تقوا پیشگی عنوان می‌کند: لعلکم تتقون. از طرفی معیار تقوا را عدالت می‌داند و گفته است: اعدلوا هو اقرب للتقوی. یعنی فلسفه تمامی عبادات و احکام این است که انسان تقوا بورزد و بهترین شاخص تقوا این است که در عمل، عدالت پیشه کند. اگر کسی را می‌خواهید راستی آزمایی کنید که تا چقدر با تقوا است، ببینید او تا چقدر رفتارش با دیگران عادلانه است.
3⃣ خدا می‌فرماید: یقیناً خدا سرنوشت هیچ ملتی را تغییر نمی دهد تا آنکه آنان خود را تغییر دهند. (رعد/۱۱)
باز می‌فرماید: همانا ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم به عدالت بر خیزند.(حدید/۲۵)
پس جهت تغییر در جوامع باید در جهت برپایی قسط و عدل باشد و اگر اراده‌ی انسان برای تغییر حکمی، در جهت قسط و عدل و حق و انصاف باشد، خدا با آن تغییر همراه است و امضایش می‌کند.
4️⃣ ارث به زنان نمی‌رسید و سکوت پیامبر در برابر آن نشان از شرعی بودن آن داشت. خوله بنت حکیم با دو فرزند، شویش می‌میرد و برادر شویش طبق این حکم شرعی! تمام ماترک او را به ارث می‌برد و هیچ برای آنان باقی نمی‌گذارد. زن از این حکم شرعیِ ظالمانه به خشم می‌آید و نزد پیامبر اعتراض می‌کند و خدا بر اساس آن حکم شرعی را عوض می‌کند و آیات (نساء/۱۱و۱۲) نازل می‌شود که طبق آن ارث به زن و فرزند و پدر و مادر می‌رسد و نه به برادران.
5️⃣ حکم ظِهار رسم عرب بود و مورد امضای خدا. طبق این حکم شرعی! یک مرد می‌توانست به همسرش بگوید تو مانند مادرم هستی و لذا همبستری با تو بر من حرام است و از آن پس دیگر رابطه‌ی زناشویی با وی حرام می‌شد بدون اینکه زن طلاق داده شود. در نتیجه طبق این حکم شرعی ظالمانه، زن بلاتکلیف رها می‌شد و در خانه‌ی مرد معلق می‌ماند تا پیر شود و بمیرد. ولی زنی به نام خوله بنت ثعلبه بر این حکم شرعی ظالمانه می‌شورد و طبق آیات (مجادله/۱و۲) نزد پیامبر شکوائیه صادر می‌کند و خدا این حکم شرعی ظالمانه را نسخ می‌کند.
6️⃣ آیات فراوانی از قرآن کریم احکام فقهی بسیاری را ذکر می‌کند که احبار و کاهنان و فقیهان زمانه به عنوان حکم خدا بخورد خلق الله می‌داده‌اند که ظالمانه و نابخردانه بوده‌اند. قرآن کریم در این آیات مخاطبین خود را به داور قرار دادن عقل و وجدان فرا می‌خواند تا آنچه را فقها حکم خدا می‌خوانند و با عقل و وجدان در تضاد است، به کنار بنهند.
❇️ نتیجه آنکه هیچ حکم ظالمانه‌ای مورد امضای شارع مقدس نیست، ولو در قرآن خدا یا در روایات اهل بیت آمده باشد، و مرجع تشخیص ظالمانه بودن هم عرف مردم است. یک حکم شرعی پا بر جا است مگر عرف تشخیص دهد ظالمانه است و همین تشخیص مردم، کاشف از نسخ آن حکم شرعی و تشریع حکم جدید است که عادلانه‌تر و منصفانه‌تر است.
برده‌داری و کنیزداری طبق کتاب و سنت حکم شرعی بوده است و مورد امضای شارع مقدس. اینک عرف مردم این حکم شرعی را ظالمانه می‌داند و همین تشخیص، کاشف از نسخ این حکم شرعی و جایگزینی آن با حکمی عادلانه‌تر و منصفانه‌تر است. ایضا احکام مربوط به زنان که جایگزینش برابری حقوق زن با مرد می‌شود. و ایضا احکام مربوط به اهل کتاب و پیروان دیگر ادیان که جایگزینش برابری حقوق شهروندان می‌شود با هر دین و آیینی.
✳️ ممکن است گفته شود این مبنا به اباحیگری و لاابالیگری منجر می‌شود. پاسخ اینکه عرف تربیت یافته‌ی نیکی قرآنی که ایمان به خدا و قیامت و فرشتگان و کتب آسمانی و انبیا است و انفاق به نیازمندان و برپایی نماز و وفای به عهد و صبر در تنگدستی و سختی و راستگویی و رعایت تقوا و عدالت را تاکید دارد، هیچگاه به اباحیگری و لاابالیگری منجر نمی‌شود. اباحیگری و لاابالیگری هنگامی شیوع پیدا می‌کند که مردم عقل و وجدان خود را تعطیل کنند و اجازه دهند تحت القائات و تبلیغات اربابان زر و زور و تزویر قرار گیرند.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 گلوله، خون، فقه 💢
✅ بار دیگر این سرزمین به خروش آمد و این بار شمار معترضین پرتعدادتر و خشمگین‌تر و کشتار متعاقب آن جنایت‌بارتر از همیشه بود. هزاران نفر از جوانان این وطن خونشان بر زمین ریخته شد و همه‌ی ما را در سوگ و ماتم نشاند. تا باز خود را پیدا کنیم و رخت عزا برکنیم و جامه عزم پوشیم و بار دیگر توفنده‌تر از همیشه بر ظلم و خرافه و نیرنگ بتازیم، شاید این بار برای همیشه بساط اهریمن را از این مرز و بوم برچینیم.
✅ آنان که با ضحاک اهریمنی در مبارزه‌اند، نیک مراقبند که در حین مبارزه مبادا اهریمن بر شانه‌های آنان هم بوسه زند و دو مار شهوت و غضب را بر آنان برویاند. با غضب، خشونت گفتاری و کرداری ورزند و با شهوت، دیگران را ابزار تلذد خود کنند و گاه این دو مار بر پندارشان هم نیش زنند و وهم بر ایشان عارض کنند که شهوت و غضب و وهم از سپاه اهریمن‌اند. با دستمال کثیف نمی‌توان پنجره را شست و با خوی اهریمنی نمی‌توان با اهریمن درآویخت.
✅ در هنگامه‌ای که به نام دین ظلم و جنایت می‌شود بدیهی است که جوانان از چنین دینی بیزار و به آن کافر شوند. این دین‌گریزی، نه گریختن از مطلق دین، بلکه گریز از دین تقلیدی به دین شخصی است. آنچه دین‌گریزی می‌نماید، در واقع تقلیدگریزی است. اگر دین را دارای سه ساحت ایمان و اخلاق و فقه بدانیم، ایمان و اخلاق، که از ان تعبیر به معنویت می‌کنیم، وجه باطنی و درونی دین است که از انسان جدا ناشدنی است. زیرا این ایمان و اخلاق است که به زندگی او معنا می‌دهد و مانع از آن می‌شود که خودکشی کند. معنویت است که انسان را مجاب می‌کند زندگی ارزش زیستن را دارد با تمام سختی‌ها و رنج‌ها و دردهایش. این معنویت که ایمان و اخلاق جانمایه‌اش هستند در اندرون انسان شعله‌ور است و زندگیش را از درون گرما می‌بخشد.
✅ این معنویت و ایمان و اخلاق مادامی که معنویت و ایمان و اخلاق است در اندرون انسان باقی می‌ماند و دیگری، حتی نزدیکترین اعضای خانواده انسان هم از آن آگاه نمی‌شود. اما این معنویت چون سراسر وجود انسان را تسخیر می‌کند، نمی‌تواند در اندرون انسان باقی بماند و در تمامی اعضا و جوارح او بصورت گفتار و کردار و رفتار ظهور و بروز می‌یابد. از اینجا است که فقه سر و کله‌اش پیدا می‌شود. فقه مجموعه‌ی گفتار و اعمال و رفتار منبعث از ایمان و اخلاق است.
✅ از آنجا که هر انسانی لابد از معنویت است و از آنجا که ظهور بیرونی معنویت فقه است، لذا هر انسانی ناچار از فقه است. منتها بسته به این که دین او تقلیدی یا شخصی باشد، فقه او هم تقلیدی یا شخصی خواهد بود.
آنچه در جامعه ما رخ داده است، عبور از دین تقلیدی به دین شخصی است که ظهور و بروز این عبور در جامعه بصورت عبور از فقه تقلیدی به فقه شخصی است.
فقه شخصی منبعث از دین شخصی و محصول تجربه‌ی زیسته‌ی فرد است و نه اینکه فرآورده‌ی تقلید از کسی که مجتهدش می‌خوانند.
✅ تقلید است که از دین شر می‌زاید و جنایت می‌آفریند. تقلید است که در اذهان برای مجتهد اتوریته‌ای می‌تراشد که مقلد را مجاب به آدمکشی و ظلم و جنایت می‌کند برای حفظ موهومی که نظامش می‌خوانند. و ما در اینجا و اینجا و اینجا نشان داده‌ایم که تقلید اساس قرآنی و اسلامی ندارد و برساخته‌ی اربابان زر و زور و تزویر است.
✅ برای راقم این سطور عجیب بود که برخی از سکوت مراجع تقلید و فقها در برابر این ظلم و جنایت بین تعجب کرده بودند و از اینکه از سنگ صدا آمد و از اهل صدا نه. اساسا این فقه تقلیدی و مرجعیت تقلید برای همین مجاب‌سازی اذهان برساخته شده است که برای دو تار موی دخترکان و موتورسواری آنان و تعطیل کردن فلان مناسبت مذهبی کفن پوش راهی خیابان‌ها شوند ولی ریختن خون جوانان و غارت ثروت ملی را نه تنها مجاز بلکه از اوجب واجبات بخوانند. پس حق است که زبان لاله‌های در خون غلتیده شویم و آواز سر دهیم:
بیزارم از دین شما، نفرین به آیین شما
از پینه‌ی پیشانی و دل‌های سنگین شما
@Cmorghgrom30
.
💢 گلوله، خون، فقه 💢
✅ بار دیگر این سرزمین به خروش آمد و این بار شمار معترضین پرتعدادتر و خشمگین‌تر و کشتار متعاقب آن جنایت‌بارتر از همیشه بود. هزاران نفر از جوانان این وطن خونشان بر زمین ریخته شد و همه‌ی ما را در سوگ و ماتم نشاند. تا باز خود را پیدا کنیم و رخت عزا برکنیم و جامه عزم پوشیم و بار دیگر توفنده‌تر از همیشه بر ظلم و خرافه و نیرنگ بتازیم، شاید این بار برای همیشه بساط اهریمن را از این مرز و بوم برچینیم.
✅ آنان که با ضحاک اهریمنی در مبارزه‌اند، نیک مراقبند که در حین مبارزه مبادا اهریمن بر شانه‌های آنان هم بوسه زند و دو مار شهوت و غضب را بر آنان برویاند. با غضب، خشونت گفتاری و کرداری ورزند و با شهوت، دیگران را ابزار تلذد خود کنند و گاه این دو مار بر پندارشان هم نیش زنند و وهم بر ایشان عارض کنند که شهوت و غضب و وهم از سپاه اهریمن‌اند. با دستمال کثیف نمی‌توان پنجره را شست و با خوی اهریمنی نمی‌توان با اهریمن درآویخت.
✅ در هنگامه‌ای که به نام دین ظلم و جنایت می‌شود بدیهی است که جوانان از چنین دینی بیزار و به آن کافر شوند. این دین‌گریزی، نه گریختن از مطلق دین، بلکه گریز از دین تقلیدی به دین شخصی است. آنچه دین‌گریزی می‌نماید، در واقع تقلیدگریزی است. اگر دین را دارای سه ساحت ایمان و اخلاق و فقه بدانیم، ایمان و اخلاق، که از ان تعبیر به معنویت می‌کنیم، وجه باطنی و درونی دین است که از انسان جدا ناشدنی است. زیرا این ایمان و اخلاق است که به زندگی او معنا می‌دهد و مانع از آن می‌شود که خودکشی کند. معنویت است که انسان را مجاب می‌کند زندگی ارزش زیستن را دارد با تمام سختی‌ها و رنج‌ها و دردهایش. این معنویت که ایمان و اخلاق جانمایه‌اش هستند در اندرون انسان شعله‌ور است و زندگیش را از درون گرما می‌بخشد.
✅ این معنویت و ایمان و اخلاق مادامی که معنویت و ایمان و اخلاق است در اندرون انسان باقی می‌ماند و دیگری، حتی نزدیکترین اعضای خانواده انسان هم از آن آگاه نمی‌شود. اما این معنویت چون سراسر وجود انسان را تسخیر می‌کند، نمی‌تواند در اندرون انسان باقی بماند و در تمامی اعضا و جوارح او بصورت گفتار و کردار و رفتار ظهور و بروز می‌یابد. از اینجا است که فقه سر و کله‌اش پیدا می‌شود. فقه مجموعه‌ی گفتار و اعمال و رفتار منبعث از ایمان و اخلاق است.
✅ از آنجا که هر انسانی لابد از معنویت است و از آنجا که ظهور بیرونی معنویت فقه است، لذا هر انسانی ناچار از فقه است. منتها بسته به این که دین او تقلیدی یا شخصی باشد، فقه او هم تقلیدی یا شخصی خواهد بود.
آنچه در جامعه ما رخ داده است، عبور از دین تقلیدی به دین شخصی است که ظهور و بروز این عبور در جامعه بصورت عبور از فقه تقلیدی به فقه شخصی است.
فقه شخصی منبعث از دین شخصی و محصول تجربه‌ی زیسته‌ی فرد است و نه اینکه فرآورده‌ی تقلید از کسی که مجتهدش می‌خوانند.
✅ تقلید است که از دین شر می‌زاید و جنایت می‌آفریند. تقلید است که در اذهان برای مجتهد اتوریته‌ای می‌تراشد که مقلد را مجاب به آدمکشی و ظلم و جنایت می‌کند برای حفظ موهومی که نظامش می‌خوانند. و ما در اینجا و اینجا و اینجا نشان داده‌ایم که تقلید اساس قرآنی و اسلامی ندارد و برساخته‌ی اربابان زر و زور و تزویر است.
✅ برای راقم این سطور عجیب بود که برخی از سکوت مراجع تقلید و فقها در برابر این ظلم و جنایت بین تعجب کرده بودند و از اینکه از سنگ صدا آمد و از اهل صدا نه. اساسا این فقه تقلیدی و مرجعیت تقلید برای همین مجاب‌سازی اذهان برساخته شده است که برای دو تار موی دخترکان و موتورسواری آنان و تعطیل کردن فلان مناسبت مذهبی کفن پوش راهی خیابان‌ها شوند ولی ریختن خون جوانان و غارت ثروت ملی را نه تنها مجاز بلکه از اوجب واجبات بخوانند. پس حق است که زبان لاله‌های در خون غلتیده شویم و آواز سر دهیم:
بیزارم از دین شما، نفرین به آیین شما
از پینه‌ی پیشانی و دل‌های سنگین شما
@Cmorghgrom30
.
.
💢 جنگ، صلح، فقه 💢
✅ نظام مستقر در هر کشوری می‌تواند با دیگر کشورها یکی از چهار موضع جنگ، مخاصمه، صلح، و مودت را داشته باشد. نظام ج.ا. در ۴۷ سال استقرار خود در ایران، ۴۶ سال را با دو کشور آمریکا و اسرائیل در حالت مخاصمه و ۱ سال اخیر را در جنگ گذرانده است. به این تخاصم و جنگ می‌توان از منظرهای متفاوت پرداخت. یک منظر این است که اساسا بررسی شود آیا تصمیم گیری در مورد اتخاذ هر یک از مواضع چهارگانه‌ي فوق در قبال دیگر کشورها ماهیتی شرعی دارد یا عرفی؟ اگر نظر اول درست باشد، بدیهی است که تصمیم گیری آن باید به عهده‌ی ولی فقیه باشد ولو مردم با آن موافق باشند یا نباشند.
✅ اما این نظر با چالش جدی روبرو است: ۱۲ امام ما که باید الگوی تصمیم‌گیری‌های فقیه باشند، بنا بر شرایط، به گونه‌های مختلفی عمل کرده‌اند. امام علی(ع) در طول حکومت‌داری با ناکثین و قاسطین و مارقین جنگید. امام حسن(ع) از جنگ اجتناب کرد و حکومت را واگذار نمود. امام حسین(ع) نیز در طول ده سال امامت خود از جنگ کناره گرفت و تنها در یک روز به جنگ، آن هم دفاعی، پرداخت و شب واقعه چراغها را خاموش و مردم را به‌خودشان واگذارد و خود تن به تن به جنگ یزیدیان رفت و هزینه‌ی تصمیم خود را بر یک ملت تحمیل نکرد. نُه امام متاخر(ع) هم، چه در دوران حضور و چه در دوران طولانی غیبت، برای نجات جان و مال و ناموس انسان‌ها، تقیه پیشه کردند و از جنگ و مطالبه‌ی حکومت دوری جستند.
✅ اما اینکه حکومت در هر موقعیتی باید به سیرهی کدامیک از ائمه(ع) عمل کند، تشخیص موضوع و مصداق است که امری عقلایی است و از آیات و روایات بدست نمی‌آید. لذا فقها خود معترفند که تشخیص موضوع و مصداق با عرف است که باید توسط عرف و عقلا یعنی فارغ التحصیلان دانشگاه‌ها گرفته شود و فقها باید از آن کناره بگیرند. اگر گفته شود که فقها هم جزئی از عقلای قوم هستند، در جواب گفته می‌شود که آنان هم در کنار دیگر عقلا خود را به مردم عرضه کنند و اگر مردم آنان را به عنوان عقلا برگزیدند، می‌توانند در تصمیم‌گیری مشارکت کنند. اما اینکه فقها منحصرا فقط خود را عقلای قوم بدانند، خلاف عقل و شرع است و باید در تصمیم‌گیری میزان رای ملت باشد.
✅ با استناد به روایات دوران ظهور هم نمی توان سیرهی قطعی هزار و چهارصد و پنجاه ساله‌ی ائمه‌ی اطهار(ع) را نادیده گرفت و به جنگ مستمر برای زمینه‌سازی ظهور امام مهدی(ع) حکم کرد. هیچ آیه و روایتی چنین مسئولیتی از ما نخواسته است و روایات وارده شیعیان را در دوران غیبت به تقیه و مدارای با مردم فراخوانده است. تطبیق روایات آستانه ظهور با وقایع حال حاضر با انگیزه‌ی زمینه سازی برای ظهور، به نوعی تعیین وقت برای ظهور است که کذب الوقاتون. اگر شیعه دوازده امامی هستیم، و نه شیعه‌ی زیدی یا اسماعیلی، راه شرعی این است.
قول به اینکه این تصمیم‌گیری امری شرعی-عرفی است و باید عمل عقلایی و عرفی در چارچوب اصول و قواعد شرعی باشد، نیز دلیل بر دخالت فقیه نمی‌شود. زیرا این اصول و قواعد شرعی، همان اصول و قواعد کلی رایج نزد همه‌ی عقلای عالم، از هر دین و آیین، و مبتنی بر سه اصل عزت، مصلحت، و حکمت است که اختصاص به متشرعین مسلمان ندارد.
✅ منظر دیگر، منظر مصلحت و بررسی سود/زیان است. از این منظر بررسی عملکرد ۴۷ سال نشان می‌دهد در ۴۶ سال آن، که مدیریت نظام فردی/فقهی بود، عملکرد نظام، هم در استراتژی و هم در تاکتیک، پر اشتباه بوده است. در استراتژی ما می‌توانستیم مانند ویتنام، کینه‌ها را کنار بگذاریم و با آمریکا وارد تعامل سازنده شویم و در رابطه با اسرائیل هم می‌توانستیم راه‌حل دو دولتی را بپذیریم و متحدا با دیگر کشورهای اسلامی عمل کنیم. در تاکتیک هم به اشتباه اقتدار را فقط در اقتدار سخت دیدیم و در آن هم از نیروی هوایی و پدافند هوایی غفلت کردیم. ولی در ۱ سال اخیر که به دلیل محدودیت حضور رهبری فقهی، مدیریت تا حد زیادی حالت جمعی/عرفی بخود گرفت، نظام عملکرد قابل قبولی از خود نشان داده است. یعنی هر قدر عرفی‌تر و جمعی‌تر عمل کرده‌ایم، بهتر نتیجه گرفته‌ایم.
✅ پس اتخاذ تصمیم به جنگ و صلح یک امر عقلایی و عرفی است و به هیچ وجه از آیات و روایات بدست نمی‌آید. هم شرع و هم مصلحت اقتضا دارد اتخاذ این تصمیم به عرف واگذار شود. در این راستا مقتضی است اولا تمام ریز مذاکرات با آمریکا به مردم گفته شود. وقتی طرف مذاکرات آمریکا بوده است و قطعا اسرائیل هم در جریان ریز مذاکرات قرار گرفته است، دلیلی ندارد که مردم ایران نامحرم تلقی شوند و از آن بیخبر باشند. ثانیا فرآیند تصمیم‌سازی از طریق برگزاری مناظره‌های متعدد کارشناسان دانشگاهی موافق و مخالف در رسانه‌ی ملی باشد. ثالثا تصمیم‌گیری نهایی با مردم و در قالب رفراندوم باشد. در این صورت تصمیم نهایی هم عقلایی‌تر و هم دارای پشتوانه‌ی مردمی بیشتر خواهد بود که موجب تقویت اقتدار نرم نظام خواهد شد.
@Cmorghgrom30
.
💢 جنگ، صلح، فقه 💢
✅ نظام مستقر در هر کشوری می‌تواند با دیگر کشورها یکی از چهار موضع جنگ، مخاصمه، صلح، و مودت را داشته باشد. نظام ج.ا. در ۴۷ سال استقرار خود در ایران، ۴۶ سال را با دو کشور آمریکا و اسرائیل در حالت مخاصمه و ۱ سال اخیر را در جنگ گذرانده است. به این تخاصم و جنگ می‌توان از منظرهای متفاوت پرداخت. یک منظر این است که اساسا بررسی شود آیا تصمیم گیری در مورد اتخاذ هر یک از مواضع چهارگانه‌ي فوق در قبال دیگر کشورها ماهیتی شرعی دارد یا عرفی؟ اگر نظر اول درست باشد، بدیهی است که تصمیم گیری آن باید به عهده‌ی ولی فقیه باشد ولو مردم با آن موافق باشند یا نباشند.
✅ اما این نظر با چالش جدی روبرو است: ۱۲ امام ما که باید الگوی تصمیم‌گیری‌های فقیه باشند، بنا بر شرایط، به گونه‌های مختلفی عمل کرده‌اند. امام علی(ع) در طول حکومت‌داری با ناکثین و قاسطین و مارقین جنگید. امام حسن(ع) از جنگ اجتناب کرد و حکومت را واگذار نمود. امام حسین(ع) نیز در طول ده سال امامت خود از جنگ کناره گرفت و تنها در یک روز به جنگ، آن هم دفاعی، پرداخت و شب واقعه چراغها را خاموش و مردم را به‌خودشان واگذارد و خود تن به تن به جنگ یزیدیان رفت و هزینه‌ی تصمیم خود را بر یک ملت تحمیل نکرد. نُه امام متاخر(ع) هم، چه در دوران حضور و چه در دوران طولانی غیبت، برای نجات جان و مال و ناموس انسان‌ها، تقیه پیشه کردند و از جنگ و مطالبه‌ی حکومت دوری جستند.
✅ اما اینکه حکومت در هر موقعیتی باید به سیرهی کدامیک از ائمه(ع) عمل کند، تشخیص موضوع و مصداق است که امری عقلایی است و از آیات و روایات بدست نمی‌آید. لذا فقها خود معترفند که تشخیص موضوع و مصداق با عرف است که باید توسط عرف و عقلا یعنی فارغ التحصیلان دانشگاه‌ها گرفته شود و فقها باید از آن کناره بگیرند. اگر گفته شود که فقها هم جزئی از عقلای قوم هستند، در جواب گفته می‌شود که آنان هم در کنار دیگر عقلا خود را به مردم عرضه کنند و اگر مردم آنان را به عنوان عقلا برگزیدند، می‌توانند در تصمیم‌گیری مشارکت کنند. اما اینکه فقها منحصرا فقط خود را عقلای قوم بدانند، خلاف عقل و شرع است و باید در تصمیم‌گیری میزان رای ملت باشد.
✅ با استناد به روایات دوران ظهور هم نمی توان سیرهی قطعی هزار و چهارصد و پنجاه ساله‌ی ائمه‌ی اطهار(ع) را نادیده گرفت و به جنگ مستمر برای زمینه‌سازی ظهور امام مهدی(ع) حکم کرد. هیچ آیه و روایتی چنین مسئولیتی از ما نخواسته است و روایات وارده شیعیان را در دوران غیبت به تقیه و مدارای با مردم فراخوانده است. تطبیق روایات آستانه ظهور با وقایع حال حاضر با انگیزه‌ی زمینه سازی برای ظهور، به نوعی تعیین وقت برای ظهور است که کذب الوقاتون. اگر شیعه دوازده امامی هستیم، و نه شیعه‌ی زیدی یا اسماعیلی، راه شرعی این است.
قول به اینکه این تصمیم‌گیری امری شرعی-عرفی است و باید عمل عقلایی و عرفی در چارچوب اصول و قواعد شرعی باشد، نیز دلیل بر دخالت فقیه نمی‌شود. زیرا این اصول و قواعد شرعی، همان اصول و قواعد کلی رایج نزد همه‌ی عقلای عالم، از هر دین و آیین، و مبتنی بر سه اصل عزت، مصلحت، و حکمت است که اختصاص به متشرعین مسلمان ندارد.
✅ منظر دیگر، منظر مصلحت و بررسی سود/زیان است. از این منظر بررسی عملکرد ۴۷ سال نشان می‌دهد در ۴۶ سال آن، که مدیریت نظام فردی/فقهی بود، عملکرد نظام، هم در استراتژی و هم در تاکتیک، پر اشتباه بوده است. در استراتژی ما می‌توانستیم مانند ویتنام، کینه‌ها را کنار بگذاریم و با آمریکا وارد تعامل سازنده شویم و در رابطه با اسرائیل هم می‌توانستیم راه‌حل دو دولتی را بپذیریم و متحدا با دیگر کشورهای اسلامی عمل کنیم. در تاکتیک هم به اشتباه اقتدار را فقط در اقتدار سخت دیدیم و در آن هم از نیروی هوایی و پدافند هوایی غفلت کردیم. ولی در ۱ سال اخیر که به دلیل محدودیت حضور رهبری فقهی، مدیریت تا حد زیادی حالت جمعی/عرفی بخود گرفت، نظام عملکرد قابل قبولی از خود نشان داده است. یعنی هر قدر عرفی‌تر و جمعی‌تر عمل کرده‌ایم، بهتر نتیجه گرفته‌ایم.
✅ پس اتخاذ تصمیم به جنگ و صلح یک امر عقلایی و عرفی است و به هیچ وجه از آیات و روایات بدست نمی‌آید. هم شرع و هم مصلحت اقتضا دارد اتخاذ این تصمیم به عرف واگذار شود. در این راستا مقتضی است اولا تمام ریز مذاکرات با آمریکا به مردم گفته شود. وقتی طرف مذاکرات آمریکا بوده است و قطعا اسرائیل هم در جریان ریز مذاکرات قرار گرفته است، دلیلی ندارد که مردم ایران نامحرم تلقی شوند و از آن بیخبر باشند. ثانیا فرآیند تصمیم‌سازی از طریق برگزاری مناظره‌های متعدد کارشناسان دانشگاهی موافق و مخالف در رسانه‌ی ملی باشد. ثالثا تصمیم‌گیری نهایی با مردم و در قالب رفراندوم باشد. در این صورت تصمیم نهایی هم عقلایی‌تر و هم دارای پشتوانه‌ی مردمی بیشتر خواهد بود که موجب تقویت اقتدار نرم نظام خواهد شد.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 وقتی دین شر می‌شود 💢
🔹اینک شاهد برآنیم که سردمداران ادیان شر می‌آفرینند: دولت اسرائیل به استناد برخی متون یهودی «تنخ» در صدد بر پایی ملک سلیمان از نیل تا فرات است تا زمینه را برای ظهور «مشیاح» منجی آخرالزمان فراهم کند که لبنان و سوریه و اردن و فلسطین و قسمت‌هایی از مصر و عراق و عربستان را در بر می‌گیرد. دولت هند با توسل به متون مقدس «پورانا» دنبال گسترش بهارات(نام بومی کشور هند) از هیمالیا تا اقیانوس هند است تا زمینه را برای «کالکی» منجی آخرالزمان فراهم کنند که پاکستان و نپال و بوتان و بنگلادش و سریلانکا و مالدیو و نیمه جنوبی افغانستان را در بر می‌گیرد. مبلغان پر سر و صدای اسلام(چه شیعی و چه سنی) و مسیحیت هم بنا به متون مقدس خود داعیه‌های وسیعتری برای تسلط بر کل جهان را دارند تا زمینه را برای ظهور «مهدی» و «مسیح» فراهم کنند.
🔹روشن است اگر پیروان هر یک از این ادیان صرفا با اتکا بر متون مقدس خود بخواهند نیات خود را پیش ببرند، چه جهنمی بپا خواهد شد که البته اکنون شراره‌هایی از این جهنم را در دنیا شاهد هستیم. چرا دین که برای سعادت بشریت آمده است، اینچنین شر شده است؟ در جواب باید گفت تمام مشکل به اینجا برمی‌گردد که پیروان هر یک از این ادیان خود را مخاطب متون مقدسشان گرفته و فرمان‌های جنگ و جهاد را برای خود لازم الاجرا می‌دانند. اما این فرض نادرست است و تمام این متون مقدس بدون استثناء، متون گفتاری و شفاهی بوده‌اند که خطاب آنها تنها به مشافهین(یعنی مردم آن زمان و آن مکان) بوده است و نه غائبان و آیندگان. ما در اینجا و اینجا نشان دادیم که این مطلب حتی برای قرآن که متاخرتر از کتب مقدس سه دین دیگر است و شبهات صدوری کمتری دارد، نیز صادق است.
🔹در سال ۱۳۷۹ دو جوان ایرانی که به تازگی خدمت سربازی خود را طی کرده بودند به نام‌های «حسن علیزاده» و «امیرحسین احمدی» تصمیم می‌گیرند دور دنیا را با دوچرخه رکاب بزنند. آنها سفر حماسی خود را از همان سال آغاز کردند و طی ۴ سال، ۶۴ هزار کیلومتر را در ۵ قاره و ۴۱ کشور جهان رکاب زدند. آنها پس از بازگشت به ایران در آذر ۱۳۸۳، در چندین مصاحبه مطبوعاتی و رادیو-تلویزیونی شرکت کردند و حسن علیزاده در پاسخ به این سؤال که «بزرگ‌ترین دستاورد یا تجربه‌ای که در مواجهه با این همه فرهنگ، نژاد و مذهب متفاوت در جهان کسب کردید چه بود؟»، این عبارت ماندگار را نقل کرد: «بزرگ‌ترین تجربه ما از سفر به دور دنیا این بود که فهمیدیم جغرافیا، مذهب، نژاد و زبان پدیده‌های ظاهری هستند. در تمام دنیا و در میان همه انسان‌ها، خوبی، خوب است و بدی، بد.»
🔹یکی از مهمترین وجوه مشترک ادیان این آموزه است که هر انسانی با هر دین و آیینی دارای گوهری الهی است. این گوهر الهی با تعابیر مختلفی چون روح الهی، فطرت الهی، صورت الهی، نفخه الهی، فرزند خدا بودن، جلوه‌ی خدا بودن، و تعابیری از این دست در کتب مقدس آمده است. برای همین بیش از ۹۰٪ پیروان ادیان فطرتا در کمال رواداری با هم زندگی و داد و ستد دارند و عبادت خدا را می‌کنند. در این میان اقلیتی کم‌شمار برای تحمیق و بهره‌کشی از دیگران، مبادرت به تعمیم ناروای خطابات کتب مقدس و تفسیر نابجای ادله‌ی لفظی می‌کنند تا با این دستاویز ادله‌ی لُبّی(یعنی عقل و عرف) را منکوب کنند و به اسم خدا بر خلائق حکم برانند و خونها بریزند و مالها ببَرند و نانها ببُرند و پرده‌ها بدرند. آنها می‌خواهند باور کنیم که این جنایتها و ظلمهای منفور جان و فطرت و گوهر الهی ما، دستور خداوند است. آنها می‌خواهند به ما بقبولانند که تفسیر آنها از این الفاظ بر ندای درونی ما رجحان دارد.
🔹 اما رسالت تمام ادیان خلاف این بوده است و ادیان آمده‌اند تا دفائن عقول را بارور کنند و اولویت را به عقل و وجدان و خرد جمعی بدهند و آنها را بپرورانند. برای همین تمام انبیا مرتدان زمانه‌ی خود بوده‌اند و فقها و کاهنان حکم به هدر بودن جان و مالشان داده‌اند. اینک فقها و کاهنان این زمان نیز از ما می‌خواهند ندای واضح الهی درون خود را نشنیده بگیریم و گردن به متولیان نفرت‌پراکن سپاریم. آنها از ما می‌خواهند تا اختصاص خطابات متون مقدس به مشافهین را نادیده بگیریم و با اتکا بر فرامین این متون شکم دگراندیشان را بدرانیم. بدیهی است این اختصاص، بدین معنی نیست که در این متون پیام‌های جاودانی و جهانی وجود ندارد. بلکه جوهره‌ی این ادیان که ایمانیات و اخلاقیات و عبادات است جاودانی و جهانی‌اند. اما اینکه از دل آنها حکومت و جنگ و جهاد و دست و پا قطع کردن استخراج شود، این است که دین را شر می‌کند و عقل و عرف و وجدان بشری را می‌آزارد.
✳️ آری، اینکه خوبی و بدی در دنیا فهم مشترک بشری است تنها راه نجات بشریت از دوزخ جنگ و ویرانی و نابودی است و در قرآن هر جا الفاظ معروف و منکر آمده است، اشاره به همین خوبی و بدی جهانی دارد.
@Cmorghgrom30
.
💢 وقتی دین شر می‌شود 💢
🔹اینک شاهد برآنیم که سردمداران ادیان شر می‌آفرینند: دولت اسرائیل به استناد برخی متون یهودی «تنخ» در صدد بر پایی ملک سلیمان از نیل تا فرات است تا زمینه را برای ظهور «مشیاح» منجی آخرالزمان فراهم کند که لبنان و سوریه و اردن و فلسطین و قسمت‌هایی از مصر و عراق و عربستان را در بر می‌گیرد. دولت هند با توسل به متون مقدس «پورانا» دنبال گسترش بهارات(نام بومی کشور هند) از هیمالیا تا اقیانوس هند است تا زمینه را برای «کالکی» منجی آخرالزمان فراهم کنند که پاکستان و نپال و بوتان و بنگلادش و سریلانکا و مالدیو و نیمه جنوبی افغانستان را در بر می‌گیرد. مبلغان پر سر و صدای اسلام(چه شیعی و چه سنی) و مسیحیت هم بنا به متون مقدس خود داعیه‌های وسیعتری برای تسلط بر کل جهان را دارند تا زمینه را برای ظهور «مهدی» و «مسیح» فراهم کنند.
🔹روشن است اگر پیروان هر یک از این ادیان صرفا با اتکا بر متون مقدس خود بخواهند نیات خود را پیش ببرند، چه جهنمی بپا خواهد شد که البته اکنون شراره‌هایی از این جهنم را در دنیا شاهد هستیم. چرا دین که برای سعادت بشریت آمده است، اینچنین شر شده است؟ در جواب باید گفت تمام مشکل به اینجا برمی‌گردد که پیروان هر یک از این ادیان خود را مخاطب متون مقدسشان گرفته و فرمان‌های جنگ و جهاد را برای خود لازم الاجرا می‌دانند. اما این فرض نادرست است و تمام این متون مقدس بدون استثناء، متون گفتاری و شفاهی بوده‌اند که خطاب آنها تنها به مشافهین(یعنی مردم آن زمان و آن مکان) بوده است و نه غائبان و آیندگان. ما در اینجا و اینجا نشان دادیم که این مطلب حتی برای قرآن که متاخرتر از کتب مقدس سه دین دیگر است و شبهات صدوری کمتری دارد، نیز صادق است.
🔹در سال ۱۳۷۹ دو جوان ایرانی که به تازگی خدمت سربازی خود را طی کرده بودند به نام‌های «حسن علیزاده» و «امیرحسین احمدی» تصمیم می‌گیرند دور دنیا را با دوچرخه رکاب بزنند. آنها سفر حماسی خود را از همان سال آغاز کردند و طی ۴ سال، ۶۴ هزار کیلومتر را در ۵ قاره و ۴۱ کشور جهان رکاب زدند. آنها پس از بازگشت به ایران در آذر ۱۳۸۳، در چندین مصاحبه مطبوعاتی و رادیو-تلویزیونی شرکت کردند و حسن علیزاده در پاسخ به این سؤال که «بزرگ‌ترین دستاورد یا تجربه‌ای که در مواجهه با این همه فرهنگ، نژاد و مذهب متفاوت در جهان کسب کردید چه بود؟»، این عبارت ماندگار را نقل کرد: «بزرگ‌ترین تجربه ما از سفر به دور دنیا این بود که فهمیدیم جغرافیا، مذهب، نژاد و زبان پدیده‌های ظاهری هستند. در تمام دنیا و در میان همه انسان‌ها، خوبی، خوب است و بدی، بد.»
🔹یکی از مهمترین وجوه مشترک ادیان این آموزه است که هر انسانی با هر دین و آیینی دارای گوهری الهی است. این گوهر الهی با تعابیر مختلفی چون روح الهی، فطرت الهی، صورت الهی، نفخه الهی، فرزند خدا بودن، جلوه‌ی خدا بودن، و تعابیری از این دست در کتب مقدس آمده است. برای همین بیش از ۹۰٪ پیروان ادیان فطرتا در کمال رواداری با هم زندگی و داد و ستد دارند و عبادت خدا را می‌کنند. در این میان اقلیتی کم‌شمار برای تحمیق و بهره‌کشی از دیگران، مبادرت به تعمیم ناروای خطابات کتب مقدس و تفسیر نابجای ادله‌ی لفظی می‌کنند تا با این دستاویز ادله‌ی لُبّی(یعنی عقل و عرف) را منکوب کنند و به اسم خدا بر خلائق حکم برانند و خونها بریزند و مالها ببَرند و نانها ببُرند و پرده‌ها بدرند. آنها می‌خواهند باور کنیم که این جنایتها و ظلمهای منفور جان و فطرت و گوهر الهی ما، دستور خداوند است. آنها می‌خواهند به ما بقبولانند که تفسیر آنها از این الفاظ بر ندای درونی ما رجحان دارد.
🔹 اما رسالت تمام ادیان خلاف این بوده است و ادیان آمده‌اند تا دفائن عقول را بارور کنند و اولویت را به عقل و وجدان و خرد جمعی بدهند و آنها را بپرورانند. برای همین تمام انبیا مرتدان زمانه‌ی خود بوده‌اند و فقها و کاهنان حکم به هدر بودن جان و مالشان داده‌اند. اینک فقها و کاهنان این زمان نیز از ما می‌خواهند ندای واضح الهی درون خود را نشنیده بگیریم و گردن به متولیان نفرت‌پراکن سپاریم. آنها از ما می‌خواهند تا اختصاص خطابات متون مقدس به مشافهین را نادیده بگیریم و با اتکا بر فرامین این متون شکم دگراندیشان را بدرانیم. بدیهی است این اختصاص، بدین معنی نیست که در این متون پیام‌های جاودانی و جهانی وجود ندارد. بلکه جوهره‌ی این ادیان که ایمانیات و اخلاقیات و عبادات است جاودانی و جهانی‌اند. اما اینکه از دل آنها حکومت و جنگ و جهاد و دست و پا قطع کردن استخراج شود، این است که دین را شر می‌کند و عقل و عرف و وجدان بشری را می‌آزارد.
✳️ آری، اینکه خوبی و بدی در دنیا فهم مشترک بشری است تنها راه نجات بشریت از دوزخ جنگ و ویرانی و نابودی است و در قرآن هر جا الفاظ معروف و منکر آمده است، اشاره به همین خوبی و بدی جهانی دارد.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 مناظره فرضی: شکیات نماز 💢
موضوع: حکم شک بین رکعت ۳ و ۴ در نمازهای چهاررکعتی
طرفین بحث:
🔹ملامحسن فیض کاشانی(مدافع بنا بر اقل)
🔸صاحب جواهر (مدافع بنا بر اکثر و نماز احتیاط)
▪️مجری: با سلام. جناب فیض کاشانی، شما برخلاف نظر مشهور، قائل به «بنا بر اقل» در شکیات هستید. مبنای روایی و اصولی شما چیست؟
🔹فیض کاشانی: سلام علیکم، مبنای بنده متکی بر نصوص صریح است. ما در موثقه سماعة بن مهران از امام صادق (ع) داریم که در شک بین ۳ و ۴ فرمودند: «برمی‌خیزد و یک رکعت دیگر می‌خواند و نماز او چهار رکعتِ کامل خواهد بود». در این حدیث هیچ نامی از نماز احتیاط یا سلام دادنِ زودهنگام نیست؛ این یعنی بنا بر اقل. همچنین مرسله جمیل بن درّاج یک قاعده کلی می‌دهد: «هر شکی که شخص نداند زیاد کرده یا کم، باید بنا را بر اقل بگذارد تا یقین به اتمام حاصل شود». این قاعده با اصل عقلایی و نیز شرعی استصحاب یقین (لا تنقض الیقین بالشک) کاملاً همسوست. چرا باید نصوص صریح را فدای مشهورات کنیم؟
🔸صاحب جواهر: سلام علیکم، فقیه باید نگاه جامع داشته باشد. ما در برابر این چند روایت شما، بیش از ده روایت صحیحه و اعلا از زراره، محمد بن مسلم و حلبی داریم که با تاکید فراوان دستور می‌دهند: بنا را بر اکثر (۴) بگذار و نقص احتمالی را بیرون از نماز با «نماز احتیاط» جبران کن.
اگر شما بنا را بر اقل بگذارید و رکعت جاری را متصلاً ادامه دهید، در صورتی که در واقع نماز تمام بوده باشد، یک رکعتِ کامل (رکعت پنجم) را عمداً اضافه کرده‌اید که نماز را باطل می‌کند. نماز احتیاط یک شاهکار شرعی است: اگر نماز کامل بوده، مستحب حساب می‌شود و اگر ناقص بوده، به نماز متصل شده و آن را کامل می‌کند. طبق قواعد اصولی، روایات اکثر از باب مخالفت با عامه بر روایات اقل تقدم دارند؛ زیرا تمام فرقه‌های اهل‌سنت قائل به اقل هستند و روایات اقل برای «تقیه» صادر شده‌اند.
🔹فیض کاشانی: ماهیچ قرینه‌ای بر فضای خوف و وجود «تقیه» در آن احادیث نداریم. در مقابل قرائنی چون «نبود نشانی از نماز احتیاط در زمان پیامبر و چهار امام اول»، «تضاد و تشتت آشکار در فرمول‌های جبران»(در یکی دو رکعت نشسته و در دیگری یک رکعت ایستاده)، «وجود تعابیر تربیتی، روانی و اخلاقی در روایات چون انقض الوهم» قوی‌ترین شاهد بر قضیه خارجیه بودن است. شما با تعمیم دادنِ قضایایِ خارجیه و اختصاصیِ مشافهین، اصطلاح «نماز احتیاط» را جعل کرده‌اید و برای دینِ سهل و آسان، بارِ زاید و مشقت‌بارِ شکیات را تراشیده‌اید. جهتِ صدورِ روایاتِ اکثر، «رهاییِ سائل از وسواس و اضطرارِ شخصی» و فرمولی موقتی برای آرامش ذهن او بوده است. اما روایاتِ بنا بر اقل (مانند مرسله جمیل) بیانگرِ قانونِ عام، حقیقی و عقلاییِ شریعت هستند.
🔸صاحب جواهر: شما برای رد قضیه حقیقیه بودن روایاتِ اکثر، به قرائنی استناد می‌کنید که این قرائن تقریبا بر فضای غالب روایات ما حاکمند و اگر بنا باشد هر جا در فضای روایات چنین قرائنی حاکم است، آن را قضیه خارجیه بدانیم، باید بیشترِ فقه را تعطیل کنیم! اصولاً کبرای کلى در لسانِ خطاب، الغایِ خصوصیتِ سائل می‌کند. تفاوت در یک رکعت ایستاده و دو رکعت نشسته نیز تضاد نیست، بلکه تخییرِ تعبدی در تأسیسِ بَديل است.
روایاتِ اکثر از باب «حکومت و ورود»، موضوع استصحابِ اقلِ شما را برمی‌دارند. لسانِ استصحاب می‌گوید در حالتِ «شک» کمتر را بگیر؛ اما روایاتِ اکثر از بابِ اماره، تعبداً به مکلف می‌گویند تو یقین به عدد ۴ داری. وقتی تعبداً یقین آمد، شکِ موضوعِ استصحاب تکویناً نابود می‌شود.
🔹فیض کاشانی: اینها تکلفاتی است که شما اصولیون افراطی برساخته‌اید. در حالی که اصولیون معتدلی چون مقدس اردبیلی(با ایرادات صدوری بر روایات اکثر) و محقق سبزواری(با اتخاذ تساقط روایات معارض و رجوع به استصحاب) به همان نتیجه‌ی «بنای بر اقل» رسیده‌اند. ضمن اینکه اصل در خطاب شفاهی، اختصاص به مشافه است و هر گونه تعمیم باید با دلیل باشد.
🔸صاحب جواهر: اقوالی که گفتید «شاذ» هستند و شهرت فتوایی فقهای امامیه قول «بنای بر اکثر» و نیز «تعمیم خطابات» است.
▪️مجری: با تشکر از هر دو استاد بزرگوار. این مناظره تقابل دو رویکرد در استنباط از آیات و روایات را به زیباترین شکل آشکار کرد. بدیهی است داوری در این میان با مخاطبان است.
تا درودی دیگر بدرود
پ.ن.: شاید بگویید در این تنگنای بلا و محنت، چه جای این مباحث است؟! پاسخ اینکه اتفاقاً ریشه‌ی تمام فلاکت‌های ما همین‌جا است. می‌گویند فقه گسترده و لذا تخصصی است و فقیه به عنوان متخصص، بر دیگران ولایت دارد. اما اکنون می‌بینیم چطور حتی در نماز ــ این عبادی‌ترین حکم فقه با کمترین اشکالات صدوری، دلالی و جهتی ــ اینگونه ظنیات و تراوش‌های ذهنی فقیه در امورِ مربوط به «عرف» دخالت کرده و فقه را فربه و احکام را کلافی سردرگم کرده است.
@Cmorghgrom30
.
💢 مناظره فرضی: شکیات نماز 💢
موضوع: حکم شک بین رکعت ۳ و ۴ در نمازهای چهاررکعتی
طرفین بحث:
🔹ملامحسن فیض کاشانی(مدافع بنا بر اقل)
🔸صاحب جواهر (مدافع بنا بر اکثر و نماز احتیاط)
▪️مجری: با سلام. جناب فیض کاشانی، شما برخلاف نظر مشهور، قائل به «بنا بر اقل» در شکیات هستید. مبنای روایی و اصولی شما چیست؟
🔹فیض کاشانی: سلام علیکم، مبنای بنده متکی بر نصوص صریح است. ما در موثقه سماعة بن مهران از امام صادق (ع) داریم که در شک بین ۳ و ۴ فرمودند: «برمی‌خیزد و یک رکعت دیگر می‌خواند و نماز او چهار رکعتِ کامل خواهد بود». در این حدیث هیچ نامی از نماز احتیاط یا سلام دادنِ زودهنگام نیست؛ این یعنی بنا بر اقل. همچنین مرسله جمیل بن درّاج یک قاعده کلی می‌دهد: «هر شکی که شخص نداند زیاد کرده یا کم، باید بنا را بر اقل بگذارد تا یقین به اتمام حاصل شود». این قاعده با اصل عقلایی و نیز شرعی استصحاب یقین (لا تنقض الیقین بالشک) کاملاً همسوست. چرا باید نصوص صریح را فدای مشهورات کنیم؟
🔸صاحب جواهر: سلام علیکم، فقیه باید نگاه جامع داشته باشد. ما در برابر این چند روایت شما، بیش از ده روایت صحیحه و اعلا از زراره، محمد بن مسلم و حلبی داریم که با تاکید فراوان دستور می‌دهند: بنا را بر اکثر (۴) بگذار و نقص احتمالی را بیرون از نماز با «نماز احتیاط» جبران کن.
اگر شما بنا را بر اقل بگذارید و رکعت جاری را متصلاً ادامه دهید، در صورتی که در واقع نماز تمام بوده باشد، یک رکعتِ کامل (رکعت پنجم) را عمداً اضافه کرده‌اید که نماز را باطل می‌کند. نماز احتیاط یک شاهکار شرعی است: اگر نماز کامل بوده، مستحب حساب می‌شود و اگر ناقص بوده، به نماز متصل شده و آن را کامل می‌کند. طبق قواعد اصولی، روایات اکثر از باب مخالفت با عامه بر روایات اقل تقدم دارند؛ زیرا تمام فرقه‌های اهل‌سنت قائل به اقل هستند و روایات اقل برای «تقیه» صادر شده‌اند.
🔹فیض کاشانی: ماهیچ قرینه‌ای بر فضای خوف و وجود «تقیه» در آن احادیث نداریم. در مقابل قرائنی چون «نبود نشانی از نماز احتیاط در زمان پیامبر و چهار امام اول»، «تضاد و تشتت آشکار در فرمول‌های جبران»(در یکی دو رکعت نشسته و در دیگری یک رکعت ایستاده)، «وجود تعابیر تربیتی، روانی و اخلاقی در روایات چون انقض الوهم» قوی‌ترین شاهد بر قضیه خارجیه بودن است. شما با تعمیم دادنِ قضایایِ خارجیه و اختصاصیِ مشافهین، اصطلاح «نماز احتیاط» را جعل کرده‌اید و برای دینِ سهل و آسان، بارِ زاید و مشقت‌بارِ شکیات را تراشیده‌اید. جهتِ صدورِ روایاتِ اکثر، «رهاییِ سائل از وسواس و اضطرارِ شخصی» و فرمولی موقتی برای آرامش ذهن او بوده است. اما روایاتِ بنا بر اقل (مانند مرسله جمیل) بیانگرِ قانونِ عام، حقیقی و عقلاییِ شریعت هستند.
🔸صاحب جواهر: شما برای رد قضیه حقیقیه بودن روایاتِ اکثر، به قرائنی استناد می‌کنید که این قرائن تقریبا بر فضای غالب روایات ما حاکمند و اگر بنا باشد هر جا در فضای روایات چنین قرائنی حاکم است، آن را قضیه خارجیه بدانیم، باید بیشترِ فقه را تعطیل کنیم! اصولاً کبرای کلى در لسانِ خطاب، الغایِ خصوصیتِ سائل می‌کند. تفاوت در یک رکعت ایستاده و دو رکعت نشسته نیز تضاد نیست، بلکه تخییرِ تعبدی در تأسیسِ بَديل است.
روایاتِ اکثر از باب «حکومت و ورود»، موضوع استصحابِ اقلِ شما را برمی‌دارند. لسانِ استصحاب می‌گوید در حالتِ «شک» کمتر را بگیر؛ اما روایاتِ اکثر از بابِ اماره، تعبداً به مکلف می‌گویند تو یقین به عدد ۴ داری. وقتی تعبداً یقین آمد، شکِ موضوعِ استصحاب تکویناً نابود می‌شود.
🔹فیض کاشانی: اینها تکلفاتی است که شما اصولیون افراطی برساخته‌اید. در حالی که اصولیون معتدلی چون مقدس اردبیلی(با ایرادات صدوری بر روایات اکثر) و محقق سبزواری(با اتخاذ تساقط روایات معارض و رجوع به استصحاب) به همان نتیجه‌ی «بنای بر اقل» رسیده‌اند. ضمن اینکه اصل در خطاب شفاهی، اختصاص به مشافه است و هر گونه تعمیم باید با دلیل باشد.
🔸صاحب جواهر: اقوالی که گفتید «شاذ» هستند و شهرت فتوایی فقهای امامیه قول «بنای بر اکثر» و نیز «تعمیم خطابات» است.
▪️مجری: با تشکر از هر دو استاد بزرگوار. این مناظره تقابل دو رویکرد در استنباط از آیات و روایات را به زیباترین شکل آشکار کرد. بدیهی است داوری در این میان با مخاطبان است.
تا درودی دیگر بدرود
پ.ن.: شاید بگویید در این تنگنای بلا و محنت، چه جای این مباحث است؟! پاسخ اینکه اتفاقاً ریشه‌ی تمام فلاکت‌های ما همین‌جا است. می‌گویند فقه گسترده و لذا تخصصی است و فقیه به عنوان متخصص، بر دیگران ولایت دارد. اما اکنون می‌بینیم چطور حتی در نماز ــ این عبادی‌ترین حکم فقه با کمترین اشکالات صدوری، دلالی و جهتی ــ اینگونه ظنیات و تراوش‌های ذهنی فقیه در امورِ مربوط به «عرف» دخالت کرده و فقه را فربه و احکام را کلافی سردرگم کرده است.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 مناظره فرضی: طهارت و نجاست 💢
موضوع: عرفی یا شرعی بودن طهارت و نجاست
طرفین بحث:
🔹صالحی نجف‌آبادی(مدافع عرفی بودن)
🔸صاحب جواهر(مدافع شرعی بودن)
▪️مجری: با سلام. از آنجا که ماهیت دو مفهوم «طهارت» و «نجاست» مسئله مبتلابه زیست مومنانه برای مسلمانان است، امروز در خدمت دو تن از فقهای صاحب‌نظر هستیم که درخواست دارم بیانیه‌ی ابتدایی خود را مطرح کنند و سپس آزادانه به بحث بپردازند.
🔸صاحب جواهر: طهارت و نجاست، احکام وضعی، اعتباری و تشریعی محض هستند که توسط شارع مقدس جعل شده‌اند و منحصر به داشتن عینیت تکوینی یا میکروبی در عالم خارج نیست. اساس فقه بر تعبّد به خطابات شرع استوار است. ادله ثابت می‌کنند که ما با یک حقیقت شرعیه و توقیفی روبه‌رو هستیم که فهم و مرزهای آن کاملاً در انحصار شارع مقدس است و عرف پیش از شرع درکی از آن نداشته است.
🔹صالحی نجف‌آبادی: تمام فقها قبول دارند که «نجاست» در لغت به معنای کثیفی و آلودگی عرفی است و «طهارت» در مقابل آن قرار دارد. کلمه «نجس» در عهد پیامبر به معنای پلید عرفی بوده و در قرآن (توبه/۲۸) نیز به معنای ناپاکی عقیدتی است، و به معنای «نجاست فقهی» رایج در امروز نبوده است. پس بر عهده جناب شیخ است که اثبات کنند شارع مقدس مانند صلات و صوم، برای طهارت و نجاست هم حقیقت شرعیه‌ای را جعل کرده است.
🔸صاحب جواهر: نصوص فراوانی دلالت دارند که شارع مقدس بر این الفاظ حقیقت شرعیه‌ی جدیدی وضع کرده است. اول نصوص دال بر «قاعده عامه طهارت» (مانند «كل شيء لك طاهر...») هستند که می‌گویند در زمان شک، حکم به پاکی کن، در حالی که امور تکوینی با شک ما تغییر نمی‌کنند. دوم، نصوص بیانگر نجاست ذاتی کافر، شراب، سگ و خوک است که هر قدر هم پاک و بهداشتی باشند، باز فقه تعبداً آنها را نجس می‌داند. سوم نصوص توقیفی بودن مطهرات (مانند «لا يطهر الثوب الا الماء») که بر اساس آنها لباس متنجس نه با الکل یا آب مضاف بلکه فقط با آب مطلق تطهیر می‌شود. چهارم روایات جعل مستقل (مانند «جعلت لی الارض مسجدا و طهورا») که صراحت دارند خداوند ابتدا به ساکن، یک «صفت و ماهیت قانونی مستقل» به نام طهور بودن (پاک‌کنندگی شرعی) را در الگو و ظرف تشریع برای خاک زمین وضع کرده است، در حالی که عرف آغشتگی به خاک را ناپاکی می‌داند. پنجم روایات در باب آب کُر که دقیقا مقدار آن تعریف شده است و مادون آن آب قلیل دانسته شده است که احکام مطهر بودنشان متفاوت است.
🔹صالحی نجف‌آبادی: اولا قاعده طهارت یک قانون ظاهری برای رفع عسر و حرج ناشی از وسواس است و ربطی به جعل شرعی ندارد. کما اینکه بسیاری افراد در دیگر امور تکوینی هم دچار وسواس می‌شوند. ثانیا امروزه فقهای بسیاری با بازخوانی ادله لفظی، کافر و شراب را پاک دانسته و روایات اجتناب از سگ و خوک را بر نجاست عَرَضی حمل کرده‌اند. لذا با حذف نجاست ذاتی کافر، شراب، سگ و خوک، قول مشهور پشتوانه خود را از دست می‌دهد، زیرا تمام نجاسات باقیمانده (خون، مردار، بول و منی) همگی مظهر آلودگی عینی و عرفی هستند. ثالثا انحصار مطهریت در آب به دلیل خاصیت تکوینی آب در اضمحلال جرم نجاست است، زیرا مایعات مضاف مثل گلاب بستر رشد باکتری هستند. رابعا تعبیر «جعلت لی الارض...» نیز بیان یک نعمت تکوینی است و اساسا اینگونه روایات، اِخبار از یک واقعیت خارجی است و نه انشاء یک اعتبار شرعی. خامسا لفظ «کُر» در لسان ائمه به معنی حجم مناسبی از آب است که قادر به ازاله‌ی نجاست باشد، نه اینکه مقدار مشخصی از حجم و وزن آب بیان کند. بنابراین مقدار کر به حجم نجاست بستگی دارد و راز اختلاف روایات در تعیین مقدار کر در همین است. برای تنجّس آب قلیل نیز ملاک، قانون غلبه و کثرت واقعی آلودگی است، نه محض ملاقات با نجاست. تنجّس تنها زمانی رخ می‌دهد که حجم نجاست آن‌قدر زیاد باشد که رنگ، بو یا طعم آب را فاسد و دگرگون سازد.
🔸صاحب جواهر: جناب صالحی، شما حجم فراوانی از نصوص را نادیده می‌گیرید. بخش باقیمانده را هم با برداشت‌های ذوقی ناکارآمد می‌کنید. این روش فقاهت نیست و نوعی بدعت در سنت سلف صالح است.
🔹صالحی نجف‌آبادی: بنده آنها را نادیده نمی‌گیرم، بلکه آنها را در بستر تاریخی‌شان فهم می‌کنم. در مخالفت با برداشت شما از نصوص من تنها نیستم و فقهای پر شماری از متقدمین(چون ابن ابی عقیل و سید مرتضی) و متاخرین(چون فیض کاشانی) و معاصرین(چون محقق خمینی) با شما مخالفند، هرچند ممکن است با من هم کاملا موافق نباشند. لذا این نصوص دچار اجمال شده و به تکافوی ادلهمی‌رسند. بدین ترتیب ادعای اولیه‌ی شما یعنی شرعی بودن این مفاهیم شکست می‌خورد و یقین سابق به معنای لغوی و عرفی، به قوت خود باقی می‌ماند.
▪️مجری: با تشکر از هر دو استاد بزرگوار. این مناظره تقابل دو رویکرد در استنباط از آیات و روایات را به زیباترین شکل آشکار کرد. بدیهی است داوری در این میان با مخاطبان است.
تا درودی دیگر بدرود
@Cmorghgrom30
.
💢 مناظره فرضی: طهارت و نجاست 💢
موضوع: عرفی یا شرعی بودن طهارت و نجاست
طرفین بحث:
🔹صالحی نجف‌آبادی(مدافع عرفی بودن)
🔸صاحب جواهر(مدافع شرعی بودن)
▪️مجری: با سلام. از آنجا که ماهیت دو مفهوم «طهارت» و «نجاست» مسئله مبتلابه زیست مومنانه برای مسلمانان است، امروز در خدمت دو تن از فقهای صاحب‌نظر هستیم که درخواست دارم بیانیه‌ی ابتدایی خود را مطرح کنند و سپس آزادانه به بحث بپردازند.
🔸صاحب جواهر: طهارت و نجاست، احکام وضعی، اعتباری و تشریعی محض هستند که توسط شارع مقدس جعل شده‌اند و منحصر به داشتن عینیت تکوینی یا میکروبی در عالم خارج نیست. اساس فقه بر تعبّد به خطابات شرع استوار است. ادله ثابت می‌کنند که ما با یک حقیقت شرعیه و توقیفی روبه‌رو هستیم که فهم و مرزهای آن کاملاً در انحصار شارع مقدس است و عرف پیش از شرع درکی از آن نداشته است.
🔹صالحی نجف‌آبادی: تمام فقها قبول دارند که «نجاست» در لغت به معنای کثیفی و آلودگی عرفی است و «طهارت» در مقابل آن قرار دارد. کلمه «نجس» در عهد پیامبر به معنای پلید عرفی بوده و در قرآن (توبه/۲۸) نیز به معنای ناپاکی عقیدتی است، و به معنای «نجاست فقهی» رایج در امروز نبوده است. پس بر عهده جناب شیخ است که اثبات کنند شارع مقدس مانند صلات و صوم، برای طهارت و نجاست هم حقیقت شرعیه‌ای را جعل کرده است.
🔸صاحب جواهر: نصوص فراوانی دلالت دارند که شارع مقدس بر این الفاظ حقیقت شرعیه‌ی جدیدی وضع کرده است. اول نصوص دال بر «قاعده عامه طهارت» (مانند «كل شيء لك طاهر...») هستند که می‌گویند در زمان شک، حکم به پاکی کن، در حالی که امور تکوینی با شک ما تغییر نمی‌کنند. دوم، نصوص بیانگر نجاست ذاتی کافر، شراب، سگ و خوک است که هر قدر هم پاک و بهداشتی باشند، باز فقه تعبداً آنها را نجس می‌داند. سوم نصوص توقیفی بودن مطهرات (مانند «لا يطهر الثوب الا الماء») که بر اساس آنها لباس متنجس نه با الکل یا آب مضاف بلکه فقط با آب مطلق تطهیر می‌شود. چهارم روایات جعل مستقل (مانند «جعلت لی الارض مسجدا و طهورا») که صراحت دارند خداوند ابتدا به ساکن، یک «صفت و ماهیت قانونی مستقل» به نام طهور بودن (پاک‌کنندگی شرعی) را در الگو و ظرف تشریع برای خاک زمین وضع کرده است، در حالی که عرف آغشتگی به خاک را ناپاکی می‌داند. پنجم روایات در باب آب کُر که دقیقا مقدار آن تعریف شده است و مادون آن آب قلیل دانسته شده است که احکام مطهر بودنشان متفاوت است.
🔹صالحی نجف‌آبادی: اولا قاعده طهارت یک قانون ظاهری برای رفع عسر و حرج ناشی از وسواس است و ربطی به جعل شرعی ندارد. کما اینکه بسیاری افراد در دیگر امور تکوینی هم دچار وسواس می‌شوند. ثانیا امروزه فقهای بسیاری با بازخوانی ادله لفظی، کافر و شراب را پاک دانسته و روایات اجتناب از سگ و خوک را بر نجاست عَرَضی حمل کرده‌اند. لذا با حذف نجاست ذاتی کافر، شراب، سگ و خوک، قول مشهور پشتوانه خود را از دست می‌دهد، زیرا تمام نجاسات باقیمانده (خون، مردار، بول و منی) همگی مظهر آلودگی عینی و عرفی هستند. ثالثا انحصار مطهریت در آب به دلیل خاصیت تکوینی آب در اضمحلال جرم نجاست است، زیرا مایعات مضاف مثل گلاب بستر رشد باکتری هستند. رابعا تعبیر «جعلت لی الارض...» نیز بیان یک نعمت تکوینی است و اساسا اینگونه روایات، اِخبار از یک واقعیت خارجی است و نه انشاء یک اعتبار شرعی. خامسا لفظ «کُر» در لسان ائمه به معنی حجم مناسبی از آب است که قادر به ازاله‌ی نجاست باشد، نه اینکه مقدار مشخصی از حجم و وزن آب بیان کند. بنابراین مقدار کر به حجم نجاست بستگی دارد و راز اختلاف روایات در تعیین مقدار کر در همین است. برای تنجّس آب قلیل نیز ملاک، قانون غلبه و کثرت واقعی آلودگی است، نه محض ملاقات با نجاست. تنجّس تنها زمانی رخ می‌دهد که حجم نجاست آن‌قدر زیاد باشد که رنگ، بو یا طعم آب را فاسد و دگرگون سازد.
🔸صاحب جواهر: جناب صالحی، شما حجم فراوانی از نصوص را نادیده می‌گیرید. بخش باقیمانده را هم با برداشت‌های ذوقی ناکارآمد می‌کنید. این روش فقاهت نیست و نوعی بدعت در سنت سلف صالح است.
🔹صالحی نجف‌آبادی: بنده آنها را نادیده نمی‌گیرم، بلکه آنها را در بستر تاریخی‌شان فهم می‌کنم. در مخالفت با برداشت شما از نصوص من تنها نیستم و فقهای پر شماری از متقدمین(چون ابن ابی عقیل و سید مرتضی) و متاخرین(چون فیض کاشانی) و معاصرین(چون محقق خمینی) با شما مخالفند، هرچند ممکن است با من هم کاملا موافق نباشند. لذا این نصوص دچار اجمال شده و به تکافوی ادلهمی‌رسند. بدین ترتیب ادعای اولیه‌ی شما یعنی شرعی بودن این مفاهیم شکست می‌خورد و یقین سابق به معنای لغوی و عرفی، به قوت خود باقی می‌ماند.
▪️مجری: با تشکر از هر دو استاد بزرگوار. این مناظره تقابل دو رویکرد در استنباط از آیات و روایات را به زیباترین شکل آشکار کرد. بدیهی است داوری در این میان با مخاطبان است.
تا درودی دیگر بدرود
@Cmorghgrom30
.
.
💢 سیر تحول مفاهیم طهارت و نجاست 💢
✅ نگاه پدیدارشناسانه و تاریخی به متون اسلامی نشان می‌دهد که مفاهیم طهارت و نجاست، یک «چرخش گفتمانی بزرگ» را از سر گذرانده است. فرآیندی که در آن، یک دستورالعمل ساده بهداشتی‌ـ‌عرفی به یک سیستم اعتباری فقهی تبدیل و ناخواسته، کاتالیزوری برای شکل‌گیری اختلال وسواس فکری‌ـ‌عملی (OCD) شده است.
🔹عصر نزول، پارادایم «نظافت حسی»
در قرن اول هجری، ناپاکی فاقد انتزاع فقهی امروز بود. واژه «نجس» در قرآن تنها یک‌بار (توبه/۲۸) آن هم با بار معنایی معنوی و عقیدتی به کار رفت. در این دوره، طهارت در دو ساحت تعریف می‌شد:
طهارت از حَدَث: یک آمادگی آیینی و نمادین برای ورود به نماز (شامل وضو و غسل و تیمم).
نظافت از خَبَث: برطرف کردن کثیفی‌های بدبو و متعفن (مانند ادرار و غائط) که طبع انسان از آنها متنفر است.
مسلمانان به روشنی بین این دو نوع از طهارت تفکیک قائل می‌شدند و اولی را عملی عبادی و آیینی می‌دانستند که شرط صحت آن نیت قرب الهی بود، در حالی که دومی را برخورد با امور ناپاک می‌دانستند که کاملاً بر مدار فهم عرفی و حسی و بدون نیاز به نیت قرب بود. اگر لباس به ادرار آلوده می‌شد، دستور به شستن آن از باب رفع آلودگی و بوی بد بود، نه به دلیل سرایت یک نیروی نامرئیِ ماورایی.
🔹قرن سوم، گام نخست تفکیک
در آغاز عصر غیبت، شیخ کلینی در کتاب الکافی، با تبویب خاص خود، مرز میان «بهداشت رفاهی» و «شرطیت عبادی» را قدری مغشوش کرد. وی علیرغم اینکه بهداشت رفاهی را در بخش جداگانه‌ای تحت عنوان «کتاب الزّیّ وَ التَّجَمُّل» در جلد ششم شامل مباحث مربوط به نظافت روزمره، سبک زندگی، آراستگی، شانه زدن، عطر زدن و کوتاه‌کردن ناخن را آورده بود، احادیث مربوط به زدودن غائط و بول و خون و ... را در کنار احادیث مربوط به وضو و غسل و تیمم به عنوان مدخل و مقدمه ورود به «کتاب الصلاة» در جلد سوم قرار داد. این چینش کلینی آغازی شد که فقهای بعدی طهارت از خبث را ابزاری برای تحقق عبادت شرعی بدانند. با این وجود این احادیث همچنان به زبان عرفی و فاقد اصطلاحات فرامتنی و تفریعات استدلالی بودند.
🔹قرن پنجم، جراحی اصولی روایات
نقطه عطف تحول این مفاهیم، با تالیفات شیخ طوسی به‌ویژه در کتاب تهذیب الاحکام رقم خورد. امامیه در بغداد، در رقابت علمی با مکاتب اهل سنت، نیاز به نظام‌مندسازی احکام داشت. شیخ طوسی با ابزار علم اصول، کلماتی مثل «عین نجس»، «متنجس اول و دوم» و «رطوبت مسریه» را برجسته کرد و طهارت را از یک امر بهداشتی، به «حقیقت شرعیه» (حقایق اعتباری غیبی که عقل به چگونگی آن راه ندارد) ارتقا داد. برای نمونه، روایت موش مرده در روغن زیتون که در الکافی در «کتاب الاطعمه و الاشربه» بود، در التهذیب به «باب میاه و نجاسات» منتقل شد تا از آن فرمول‌های مرموز سرایت نجاست استخراج شود.
🔹بن‌بست‌های منطقی در «دقت‌های فقهی»
تبدیل ناپاکی عرفی به مفهوم ماورایی، موجب مشکلات عدیده‌ای برای متشرعین می‌شود، مانند حکم ترشحات هنگام تطهیر ادرار با آب قلیل، قاعده سرایت نجاست با رطوبت مسری، احکام آب کُر و قلیل، حکم تطهیر باطن اشیاء نفوذپذیر. نکته شگفت‌انگیز این است که خود فقها متوجه پتانسیل این احکام در تخریب روح و روان متشرعین بوده‌اند و ناگزیر به وضع قانونِ تسامحیِ "حرمت احتیاط برای کثیرالشک" تن داده است که نمایانگر یک پارادوکس است: فقه ابتدا با احکام خود، فرد را دچار فرسایش شدید روانی می‌کند، اما در گام بعدی برای مهار این بحرانِ خودساخته، حتی شهود عینی فرد مبنی بر انتقال نجاست را بی‌اعتبار دانسته و حکم به طهارتِ تعبدی می‌دهد تا مانع از تکرار عمل تطهیر شود.
🔹پیامد روان‌شناختی: کاتالیزور وسواس (OCD)
در روانپزشکی مدرن، اختلال وسواس یک بیماری نوروبیولوژیک (نقص سروتونین در مغز) است. نجاست فقهی علت ایجاد وسواس نیست، بلکه محتوا و زمینه بروز آن است. با این حال، خلطِ «دقت‌های فقهی» با «مسامحات عرفی» در فقه انتزاعی، شتاب‌دهنده‌ای قوی برای این بیماری است:
- در بهداشت عرفی، معیار پاکی حواس پنج‌گانه است (نبود رنگ و بو). در فقه انتزاعی، ذهن بیمار به حواس خود اعتماد نکرده و غرق در احتمالاتِ سرایتِ نامرئیِ ذرات مماس می‌شود.
- فرد وسواسی شستشوهای تکراری خود را «احتیاط شرعی» و «تقوا» می‌نامد و پاداش معنوی می‌گیرد. این توجیه، مانع پذیرش بیماری شده و درمان‌های بالینی (مانند ERP) را به شدت دشوار می‌کند.
این در حالی است که ائمه (ع) صراحتاً با اعمال اینگونه دقت‌های وسواسی مخالفت کرده، آن را «پیروی از شیطان» نامیده (اینجا) و با وضع «قاعده طهارت» تلاش کرده‌اند دین را در همان ساحت مسامحات عرفی نگاه دارند.
@Cmorghgrom30
.
💢 سیر تحول مفاهیم طهارت و نجاست 💢
✅ نگاه پدیدارشناسانه و تاریخی به متون اسلامی نشان می‌دهد که مفاهیم طهارت و نجاست، یک «چرخش گفتمانی بزرگ» را از سر گذرانده است. فرآیندی که در آن، یک دستورالعمل ساده بهداشتی‌ـ‌عرفی به یک سیستم اعتباری فقهی تبدیل و ناخواسته، کاتالیزوری برای شکل‌گیری اختلال وسواس فکری‌ـ‌عملی (OCD) شده است.
🔹عصر نزول، پارادایم «نظافت حسی»
در قرن اول هجری، ناپاکی فاقد انتزاع فقهی امروز بود. واژه «نجس» در قرآن تنها یک‌بار (توبه/۲۸) آن هم با بار معنایی معنوی و عقیدتی به کار رفت. در این دوره، طهارت در دو ساحت تعریف می‌شد:
طهارت از حَدَث: یک آمادگی آیینی و نمادین برای ورود به نماز (شامل وضو و غسل و تیمم).
نظافت از خَبَث: برطرف کردن کثیفی‌های بدبو و متعفن (مانند ادرار و غائط) که طبع انسان از آنها متنفر است.
مسلمانان به روشنی بین این دو نوع از طهارت تفکیک قائل می‌شدند و اولی را عملی عبادی و آیینی می‌دانستند که شرط صحت آن نیت قرب الهی بود، در حالی که دومی را برخورد با امور ناپاک می‌دانستند که کاملاً بر مدار فهم عرفی و حسی و بدون نیاز به نیت قرب بود. اگر لباس به ادرار آلوده می‌شد، دستور به شستن آن از باب رفع آلودگی و بوی بد بود، نه به دلیل سرایت یک نیروی نامرئیِ ماورایی.
🔹قرن سوم، گام نخست تفکیک
در آغاز عصر غیبت، شیخ کلینی در کتاب الکافی، با تبویب خاص خود، مرز میان «بهداشت رفاهی» و «شرطیت عبادی» را قدری مغشوش کرد. وی علیرغم اینکه بهداشت رفاهی را در بخش جداگانه‌ای تحت عنوان «کتاب الزّیّ وَ التَّجَمُّل» در جلد ششم شامل مباحث مربوط به نظافت روزمره، سبک زندگی، آراستگی، شانه زدن، عطر زدن و کوتاه‌کردن ناخن را آورده بود، احادیث مربوط به زدودن غائط و بول و خون و ... را در کنار احادیث مربوط به وضو و غسل و تیمم به عنوان مدخل و مقدمه ورود به «کتاب الصلاة» در جلد سوم قرار داد. این چینش کلینی آغازی شد که فقهای بعدی طهارت از خبث را ابزاری برای تحقق عبادت شرعی بدانند. با این وجود این احادیث همچنان به زبان عرفی و فاقد اصطلاحات فرامتنی و تفریعات استدلالی بودند.
🔹قرن پنجم، جراحی اصولی روایات
نقطه عطف تحول این مفاهیم، با تالیفات شیخ طوسی به‌ویژه در کتاب تهذیب الاحکام رقم خورد. امامیه در بغداد، در رقابت علمی با مکاتب اهل سنت، نیاز به نظام‌مندسازی احکام داشت. شیخ طوسی با ابزار علم اصول، کلماتی مثل «عین نجس»، «متنجس اول و دوم» و «رطوبت مسریه» را برجسته کرد و طهارت را از یک امر بهداشتی، به «حقیقت شرعیه» (حقایق اعتباری غیبی که عقل به چگونگی آن راه ندارد) ارتقا داد. برای نمونه، روایت موش مرده در روغن زیتون که در الکافی در «کتاب الاطعمه و الاشربه» بود، در التهذیب به «باب میاه و نجاسات» منتقل شد تا از آن فرمول‌های مرموز سرایت نجاست استخراج شود.
🔹بن‌بست‌های منطقی در «دقت‌های فقهی»
تبدیل ناپاکی عرفی به مفهوم ماورایی، موجب مشکلات عدیده‌ای برای متشرعین می‌شود، مانند حکم ترشحات هنگام تطهیر ادرار با آب قلیل، قاعده سرایت نجاست با رطوبت مسری، احکام آب کُر و قلیل، حکم تطهیر باطن اشیاء نفوذپذیر. نکته شگفت‌انگیز این است که خود فقها متوجه پتانسیل این احکام در تخریب روح و روان متشرعین بوده‌اند و ناگزیر به وضع قانونِ تسامحیِ "حرمت احتیاط برای کثیرالشک" تن داده است که نمایانگر یک پارادوکس است: فقه ابتدا با احکام خود، فرد را دچار فرسایش شدید روانی می‌کند، اما در گام بعدی برای مهار این بحرانِ خودساخته، حتی شهود عینی فرد مبنی بر انتقال نجاست را بی‌اعتبار دانسته و حکم به طهارتِ تعبدی می‌دهد تا مانع از تکرار عمل تطهیر شود.
🔹پیامد روان‌شناختی: کاتالیزور وسواس (OCD)
در روانپزشکی مدرن، اختلال وسواس یک بیماری نوروبیولوژیک (نقص سروتونین در مغز) است. نجاست فقهی علت ایجاد وسواس نیست، بلکه محتوا و زمینه بروز آن است. با این حال، خلطِ «دقت‌های فقهی» با «مسامحات عرفی» در فقه انتزاعی، شتاب‌دهنده‌ای قوی برای این بیماری است:
- در بهداشت عرفی، معیار پاکی حواس پنج‌گانه است (نبود رنگ و بو). در فقه انتزاعی، ذهن بیمار به حواس خود اعتماد نکرده و غرق در احتمالاتِ سرایتِ نامرئیِ ذرات مماس می‌شود.
- فرد وسواسی شستشوهای تکراری خود را «احتیاط شرعی» و «تقوا» می‌نامد و پاداش معنوی می‌گیرد. این توجیه، مانع پذیرش بیماری شده و درمان‌های بالینی (مانند ERP) را به شدت دشوار می‌کند.
این در حالی است که ائمه (ع) صراحتاً با اعمال اینگونه دقت‌های وسواسی مخالفت کرده، آن را «پیروی از شیطان» نامیده (اینجا) و با وضع «قاعده طهارت» تلاش کرده‌اند دین را در همان ساحت مسامحات عرفی نگاه دارند.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 تحریم طیبات بر یهود 💢
۱. مقدمه و طرح مسئله
دیدگاه مشهور مفسران در تفسیر آیه ۱۶۰ نساء و آیه ۱۴۶ انعام، بر تشریعی و مجازاتی بودن تحریم برخی پاکیزه‌ها (طیبات) بر یهود دلالت دارد. اما با تکیه بر نظام علّی-معلولی قرآن و تحلیل ساختار احکام، می‌توان خوانشی نوین ارائه داد: واژه‌ی «حَرَّمْنَا» (حرام کردیم) می‌تواند به یک کیفر تکوینی و سلب توفیق اشاره داشته باشد. بدین معنا که در اثر ظلم یهود، خداوند آنها را به دین‌تراشیِ احبار فاسدشان مبتلا کرد تا با قوانین من‌درآوردی، طیباتی را حرام کنند و توده‌ها کورکورانه تقلید نمایند.
۲. نسبت اعمال انحرافی انسان با خدا
در جهان‌بینی قرآنی، هرگاه انسان‌ها با سوءاختیار خود مسیر انحراف را پیش بگیرند، نظام تکوین پیامد وضعیِ آن گناه را فعال می‌کند. قرآن این پیامدهای قهری را مستقیماً به فعل خداوند نسبت می‌دهد. بر این معنا نمونه‌های فراوانی در قرآن وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به آیه (صف/۵) اشاره کرد که انحراف دلها در اثر کج‌رفتاری انسان را به خدا نسبت می‌دهد. یا در (بقره/۷) فاعل انسداد حسّ حقیقت‌جویی در اثر لجاجت مکرر را خدا می‌داند. با تکیه بر همین منطق، «حَرَّمْنَا» در آیه مورد بحث می‌تواند به معنای سلب توفیق تکوینی و رها کردن یهود در چاه تقلید کورکورانه از احبارِ بدعت‌گذار باشد.
۳. اصالتِ «ده فرمان» و بیگانگیِ تحریم طیبات
تمام احکام اصیل شریعت موسوی ریشه در «ده فرمان» دارند: نماز و زکات و قصاص و دیات ذیل فرمان‌های بندگی و توحید و نیکی به دیگران و پرهیز از قتل ناحق قرار می‌گیرند و حرمت روز شنبه (سبت) متن صریح فرمان چهارم است. اما احکامی نظیر «وسواس‌های شدید در طهارت» یا «تحریم چربی‌های حلال و حیوانات ناخن‌دار»، با ساختار عقلانی و آسانِ ادیان الهی بیگانه هستند و نسبتی با ده فرمان ندارند که نشان می‌دهند جزء شریعتِ اصیلِ الهی نبوده‌اند.
۴. قانون‌گذاری خودسرانه‌ی احبار
قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره توبه می‌فرماید دانشمندان و راهبان خود را به جای خدا، پروردگار خود قرار دادند. در ذیل این آیه، روایات معتبری از پیامبر (ص) و امام صادق (ع) نقل شده که فرمودند: «یهود برای احبار خود نماز نخواندند، بلکه احبارِ آنها، حلال خدا (طیبات) را حرام و حرام را حلال کردند و مردم نیز کورکورانه از آنها تبعیت نمودند؛ این همان پرستش احبار بود.» بنابراین، گناه یهود این بود که استقلال فکری خود را فروختند و نظام تکوین این محرومیتِ خودساخته را بر آنان تثبیت کرد.
۵. خروش حضرت عیسی (ع) بر احبار یهود
بررسی تقابل حضرت مسیح با فریسیان (احبار یهود) در عهد جدید، پرده از این حقیقت برمی‌دارد که این تحریم‌ها دست‌پخت خودِ احبار بوده است:
* (لوقا ۱۱:۴۶): بارهای سنگین و طاقت‌فرسا بر دوش مردم می‌گذارید.
* (مرقس ۷:۱۳): با سنتی که خود وضع کرده‌اید، کلام خدا را باطل می‌سازید.
* (متی ۱۵:۹): احکام و دستورات برساخته‌ی خود را به عنوان احکام خدا جا می‌زنید.
۶. مأموریت پیامبر اسلام (ص) در زنجیرزدایی
خداوند در آیه ۱۵۷ سوره اعراف مأموریت پیامبر خاتم (ص) را اینگونه توصیف می‌کند که برای آنان پاکیزه‌ها را حلال می‌گرداند، و بارِ سنگین (إِصر) و زنجیرهایی (أغلال) را که بر آنان بود، از ایشان برمی‌دارد. اگر تحریم طیبات جزء دینِ تشریعی خدا بود، پیامبر آن را نقض نمی‌کرد. اما از آنجا که این تحریم‌ها بازتاب تکوینیِ بدعت احبار بود، پیامبر اسلام این زنجیرهای ساختگی را پاره کرد. قرآن تاکید دارد که فقط چهار چیز بر انسان حرام است و کلیه طیبات بر انسان حلال است و مرجع طیب و پاک بودن هم عرف است.
۷. تقدم انسانیت بر شریعت در سوره انعام
بزرگ‌ترین گواهی بر این مدعا، سیاق سوره انعام است. خداوند ابتدا در آیات ۱۳۶ تا ۱۵۰، خرافات و محرماتِ دست‌وپاگیر، ضرربار و ظالمانه‌ای را نفی می‌کند که فقهای مشرکین و احبار یهود به دروغ به خدا نسبت می‌دادند. سپس در آیات ۱۵۱ و ۱۵۲، شرط اولیه متدین بودن را رعایت «ده فرمانِ» اخلاقی و فطری اعلام کرده و در آیه ۱۵۳ آن را صراط مستقیم و فصل مشترک ادیان می‌خواند. بلافاصله آیه ۱۵۴ با واژه کلیدی «ثم آتينا موسى الكتاب...» آغاز می‌شود. این «ثم» نشان‌دهنده تقدم رتبه‌ای انسانیت بر شریعت است. یعنی شریعت و کتاب الهی، تمام‌کننده نعمت هدایت برای کسانی است که ابتدا گام‌های اولیه انسانیت را پیموده باشند.
۸. نتیجه‌گیری
شریعت «آنچنان را آنچنان‌تر می‌کند» و انسانِ در صراط مستقیم(رعایت ده فرمان چون پرهیز از خیانت در اموال مردم، پرهیز از قتل ناحق، دوری از ولایت شرک‌آلود، نیکی به دیگران، وفای به تعهدات) را معنوی‌تر می‌سازد. اما کسی که اصول ده فرمان را نقض کند، تقید او به فروع شریعت بی‌ارزش است. چنین کسی پایش در صراط مستقیم نیست و مصداق همان احبار بدعت‌گذاری است که دین را به زنجیری برای اسارت مردم تبدیل می‌کنند.
@Cmorghgrom30
.
💢 تحریم طیبات بر یهود 💢
۱. مقدمه و طرح مسئله
دیدگاه مشهور مفسران در تفسیر آیه ۱۶۰ نساء و آیه ۱۴۶ انعام، بر تشریعی و مجازاتی بودن تحریم برخی پاکیزه‌ها (طیبات) بر یهود دلالت دارد. اما با تکیه بر نظام علّی-معلولی قرآن و تحلیل ساختار احکام، می‌توان خوانشی نوین ارائه داد: واژه‌ی «حَرَّمْنَا» (حرام کردیم) می‌تواند به یک کیفر تکوینی و سلب توفیق اشاره داشته باشد. بدین معنا که در اثر ظلم یهود، خداوند آنها را به دین‌تراشیِ احبار فاسدشان مبتلا کرد تا با قوانین من‌درآوردی، طیباتی را حرام کنند و توده‌ها کورکورانه تقلید نمایند.
۲. نسبت اعمال انحرافی انسان با خدا
در جهان‌بینی قرآنی، هرگاه انسان‌ها با سوءاختیار خود مسیر انحراف را پیش بگیرند، نظام تکوین پیامد وضعیِ آن گناه را فعال می‌کند. قرآن این پیامدهای قهری را مستقیماً به فعل خداوند نسبت می‌دهد. بر این معنا نمونه‌های فراوانی در قرآن وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به آیه (صف/۵) اشاره کرد که انحراف دلها در اثر کج‌رفتاری انسان را به خدا نسبت می‌دهد. یا در (بقره/۷) فاعل انسداد حسّ حقیقت‌جویی در اثر لجاجت مکرر را خدا می‌داند. با تکیه بر همین منطق، «حَرَّمْنَا» در آیه مورد بحث می‌تواند به معنای سلب توفیق تکوینی و رها کردن یهود در چاه تقلید کورکورانه از احبارِ بدعت‌گذار باشد.
۳. اصالتِ «ده فرمان» و بیگانگیِ تحریم طیبات
تمام احکام اصیل شریعت موسوی ریشه در «ده فرمان» دارند: نماز و زکات و قصاص و دیات ذیل فرمان‌های بندگی و توحید و نیکی به دیگران و پرهیز از قتل ناحق قرار می‌گیرند و حرمت روز شنبه (سبت) متن صریح فرمان چهارم است. اما احکامی نظیر «وسواس‌های شدید در طهارت» یا «تحریم چربی‌های حلال و حیوانات ناخن‌دار»، با ساختار عقلانی و آسانِ ادیان الهی بیگانه هستند و نسبتی با ده فرمان ندارند که نشان می‌دهند جزء شریعتِ اصیلِ الهی نبوده‌اند.
۴. قانون‌گذاری خودسرانه‌ی احبار
قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره توبه می‌فرماید دانشمندان و راهبان خود را به جای خدا، پروردگار خود قرار دادند. در ذیل این آیه، روایات معتبری از پیامبر (ص) و امام صادق (ع) نقل شده که فرمودند: «یهود برای احبار خود نماز نخواندند، بلکه احبارِ آنها، حلال خدا (طیبات) را حرام و حرام را حلال کردند و مردم نیز کورکورانه از آنها تبعیت نمودند؛ این همان پرستش احبار بود.» بنابراین، گناه یهود این بود که استقلال فکری خود را فروختند و نظام تکوین این محرومیتِ خودساخته را بر آنان تثبیت کرد.
۵. خروش حضرت عیسی (ع) بر احبار یهود
بررسی تقابل حضرت مسیح با فریسیان (احبار یهود) در عهد جدید، پرده از این حقیقت برمی‌دارد که این تحریم‌ها دست‌پخت خودِ احبار بوده است:
* (لوقا ۱۱:۴۶): بارهای سنگین و طاقت‌فرسا بر دوش مردم می‌گذارید.
* (مرقس ۷:۱۳): با سنتی که خود وضع کرده‌اید، کلام خدا را باطل می‌سازید.
* (متی ۱۵:۹): احکام و دستورات برساخته‌ی خود را به عنوان احکام خدا جا می‌زنید.
۶. مأموریت پیامبر اسلام (ص) در زنجیرزدایی
خداوند در آیه ۱۵۷ سوره اعراف مأموریت پیامبر خاتم (ص) را اینگونه توصیف می‌کند که برای آنان پاکیزه‌ها را حلال می‌گرداند، و بارِ سنگین (إِصر) و زنجیرهایی (أغلال) را که بر آنان بود، از ایشان برمی‌دارد. اگر تحریم طیبات جزء دینِ تشریعی خدا بود، پیامبر آن را نقض نمی‌کرد. اما از آنجا که این تحریم‌ها بازتاب تکوینیِ بدعت احبار بود، پیامبر اسلام این زنجیرهای ساختگی را پاره کرد. قرآن تاکید دارد که فقط چهار چیز بر انسان حرام است و کلیه طیبات بر انسان حلال است و مرجع طیب و پاک بودن هم عرف است.
۷. تقدم انسانیت بر شریعت در سوره انعام
بزرگ‌ترین گواهی بر این مدعا، سیاق سوره انعام است. خداوند ابتدا در آیات ۱۳۶ تا ۱۵۰، خرافات و محرماتِ دست‌وپاگیر، ضرربار و ظالمانه‌ای را نفی می‌کند که فقهای مشرکین و احبار یهود به دروغ به خدا نسبت می‌دادند. سپس در آیات ۱۵۱ و ۱۵۲، شرط اولیه متدین بودن را رعایت «ده فرمانِ» اخلاقی و فطری اعلام کرده و در آیه ۱۵۳ آن را صراط مستقیم و فصل مشترک ادیان می‌خواند. بلافاصله آیه ۱۵۴ با واژه کلیدی «ثم آتينا موسى الكتاب...» آغاز می‌شود. این «ثم» نشان‌دهنده تقدم رتبه‌ای انسانیت بر شریعت است. یعنی شریعت و کتاب الهی، تمام‌کننده نعمت هدایت برای کسانی است که ابتدا گام‌های اولیه انسانیت را پیموده باشند.
۸. نتیجه‌گیری
شریعت «آنچنان را آنچنان‌تر می‌کند» و انسانِ در صراط مستقیم(رعایت ده فرمان چون پرهیز از خیانت در اموال مردم، پرهیز از قتل ناحق، دوری از ولایت شرک‌آلود، نیکی به دیگران، وفای به تعهدات) را معنوی‌تر می‌سازد. اما کسی که اصول ده فرمان را نقض کند، تقید او به فروع شریعت بی‌ارزش است. چنین کسی پایش در صراط مستقیم نیست و مصداق همان احبار بدعت‌گذاری است که دین را به زنجیری برای اسارت مردم تبدیل می‌کنند.
@Cmorghgrom30
.
.
💢کالبدشکافی هرمنوتیکِ تکفیر و خشونت در فقه سیاسی💢
🔹تبارشناسی و احیای تئوری «طایفه ممتنعه»
اصطلاح «الطائفة الممتنعة عن تحکیم الشریعة» نخستین بار در قرن هشتم هجری توسط ابن‌تیمیه بکار رفت. از نظر او، حکومت‌هایی که از اجرای احکام ظاهری و متواتر اسلام سر باز زنند، «طایفه ممتنعه» قلمداد می‌شوند و قتال با آنان واجب است(اینجا). او برای مثال حکومت مغولان مسلمان عصر خود را نام می‌برد که علیرغم تظاهر به اسلام، در عمل مجری قوانین یاسای چنگیزی بودند. این اصطلاح در قرن بیستم توسط محمد عبدالسلام فرج در کتاب الفریضة الغائبة بازسازی شد. او حاکمان مسلمان معاصر را به دلیل اجرای قوانین مدرن، مشابه مغولان مسلمان دانست(عبدالسلام فرج، الفریضة الغائبة، ص ۱۲). این تئوری، مبنای فقهی ترور انور سادات (۱۹۸۱) و بعدها اساس پیدایش القاعده و داعش گردید.
🔹وحدت ایده میان‌مذهبی
از شیخ فضل‌الله تا نواب صفوی و از سید قطب تا عبدالسلام فرج، فراتر از نام‌گذاری‌های مذهبی، یک «وحدت ایده ساختاری» میان جریانات رادیکال شیعه و سنی در مواجهه با مدرنیته وجود دارد که بر دو پایه استوار است:
- انحصار حاکمیت در شریعت که اندیشه سید قطب (مفهوم حاکمیت الهی) را به اندیشه شیخ فضل‌الله نوری متصل می‌کند. شیخ فضل‌الله پارلمان و قانون‌گذاری بشری را «بدعت» می‌دانست، زیرا معتقد بود اسلام کسرِ قانون ندارد (اینجا).
- مشروعیت‌زدایی مسلحانه که نواب صفوی بر اساس آن آرمان فقهی شیخ فضل‌الله را با روش‌های تشکیلاتی اخوان‌المسلمین پیوند زد و دستگاه حاکمیت غیرمجری شریعت را مهدورالدم دانست (صفوی، راهنمای حقایق، ص ۱۸). در این پارادایم، اصطلاحات متفاوتند (طاغوت، ممتنع، مفسد)، اما مفاهیم یکی هستند و از یک ریشه نشئت می‌گیرند.
🔹هرمنوتیکِ «خطابات شفاهیه»، ریشه بنیادین بحران
ریشه اندیشه‌های رادیکال اسلام سیاسی به پیش‌فرض «تعمیم خطابات متن مقدس به عصر حاضر» برمی‌گردد. به تبیین میرزای قمی، این تعمیم ریشه در آموزه الهیاتی «کلام نفسی ازلی» اشاعره دارد که خطابات قرآن را فارغ از بستر تاریخی، متوجه آیندگان می‌دانند(اینجا). آنها برای فرار از حادث دانستن کلام خدا، آن را حقیقتی ازلی و بسیط و قائم به ذات خداوند پنداشتند. لذا از دید آنها خطابات قرآن، فارغ از بستر تاریخی و زمان‌مندی، اصالتاً متوجه غائبان و آیندگان نیز هست. در مقابل، معتزله کلام خدا را نه صفت ذات، بلکه صفت فعل، حادث و مقید به زمان و مکان می‌شمردند که مخاطبانش صرفاً حاضران در همان بافتار تاریخی (مشافهین) هستند.(اینجا) شوربختانه از قرن پنجم با سقوط بوییان و روی کار آمدن سلجوقیان معتزله به محاق رفتند و کلام اشاعره بر اهل‌سنت تسلط یافت و بالتبع نظریه «تعمیم خطابات» از اصول قطعی اهل‌سنت پنداشته شد.
🔹«اختصاص خطابات به مشافهین»، پارادایم سنتی امامیه
در (اینجا) و (اینجا) نشان دادیم که تا پیش از شیخ انصاری، بزرگان مکتب اصولی شیعه نظیر صاحب معالم، وحید بهبهانی، میرزای قمی و صاحب جواهر معتقد بودند خطابات شفاهی قرآن و روایات متوجه حاضران در مجلس سخن (مشافهین) است و بر آن ادعای اجماع نزد امامیه کرده بودند. بر این اساس، آیات جهادی و حکومتی به طور خودکار به زمان‌های بعد تعمیم نمی‌یابد و برای تعمیم، فقیه نیازمند احراز «اتحاد صنفی» است. اما بزرگ‌ترین برهم‌زننده این اتحاد صنفی، «غیبت معصوم» است که ماهیت مناسبات سیاسی را کاملاً تغییر می‌دهد و مانع از آن می‌شود که فقیه بتواند احکام قتال یا تکفیر جمعی را بر جامعه غیبت بار کند.
🔹چرخش شیخ انصاری و گشوده شدن جعبه پاندورا
شیخ مرتضی انصاری در فرائد الاصول با طرح نظریه «قضایای حقیقیه»، برای اولین بار در امامیه ادعا کرد خطابات شرع شامل غائبین نیز می‌شود (اینجا تا ص ۱۷۰). هدف او تعمیم احکام عبادی بود، اما از آنجا که بعد از او شاگردان شیخ چون آخوند خراسانی و شیخ فضل‌الله نوری و پیروانشان بر حوزه‌های قم و نجف مسلط شدند، این مبنا ناخواسته بستر را برای فقه سیاسی انقلابی و نظریه ولایت فقیه فراهم کرد. این فقیهان، با تمام اختلافات در جزئیات، بدونِ احراز اتحاد صنفی و لحاظ پیامدهای «فقدان معصوم»، تمام خطابات حکومتی و احکام قتال را به عصر حاضر تعمیم دادند. اگر چه در عمل مجبور به تعطیل موقتی غالب آن احکام و تن دادن به احکام ثانویه شده‌اند. تعطیل موقتی که معلوم نیست چه زمانی به سر خواهد رسید؟!
🔹نتیجه‌گیری
بحران خشونت در جهان اسلام، ثمره تعمیم خودکار خطابات عصر حضور به عصر غیبت است. اگر فقه عامه به پارادایم اصولیِ معتزله و فقه امامیه به پارادایم پیش از شیخ انصاری وفادار می‌ماند و تعمیم را منوط به احراز «اتحاد صنفی» می‌دانست، راه بر تکفیر جمعی بسته می‌شد و فقه در عصر غیبت به جای شبیه‌سازی احکامِ دوران حضور، به سمت یک «فقه مدیریت عرفی و مصلحت‌آمیز» برای صیانت از صلح اجتماعی حرکت می‌کرد.
@Cmorghgrom30
.
💢کالبدشکافی هرمنوتیکِ تکفیر و خشونت در فقه سیاسی💢
🔹تبارشناسی و احیای تئوری «طایفه ممتنعه»
اصطلاح «الطائفة الممتنعة عن تحکیم الشریعة» نخستین بار در قرن هشتم هجری توسط ابن‌تیمیه بکار رفت. از نظر او، حکومت‌هایی که از اجرای احکام ظاهری و متواتر اسلام سر باز زنند، «طایفه ممتنعه» قلمداد می‌شوند و قتال با آنان واجب است(اینجا). او برای مثال حکومت مغولان مسلمان عصر خود را نام می‌برد که علیرغم تظاهر به اسلام، در عمل مجری قوانین یاسای چنگیزی بودند. این اصطلاح در قرن بیستم توسط محمد عبدالسلام فرج در کتاب الفریضة الغائبة بازسازی شد. او حاکمان مسلمان معاصر را به دلیل اجرای قوانین مدرن، مشابه مغولان مسلمان دانست(عبدالسلام فرج، الفریضة الغائبة، ص ۱۲). این تئوری، مبنای فقهی ترور انور سادات (۱۹۸۱) و بعدها اساس پیدایش القاعده و داعش گردید.
🔹وحدت ایده میان‌مذهبی
از شیخ فضل‌الله تا نواب صفوی و از سید قطب تا عبدالسلام فرج، فراتر از نام‌گذاری‌های مذهبی، یک «وحدت ایده ساختاری» میان جریانات رادیکال شیعه و سنی در مواجهه با مدرنیته وجود دارد که بر دو پایه استوار است:
- انحصار حاکمیت در شریعت که اندیشه سید قطب (مفهوم حاکمیت الهی) را به اندیشه شیخ فضل‌الله نوری متصل می‌کند. شیخ فضل‌الله پارلمان و قانون‌گذاری بشری را «بدعت» می‌دانست، زیرا معتقد بود اسلام کسرِ قانون ندارد (اینجا).
- مشروعیت‌زدایی مسلحانه که نواب صفوی بر اساس آن آرمان فقهی شیخ فضل‌الله را با روش‌های تشکیلاتی اخوان‌المسلمین پیوند زد و دستگاه حاکمیت غیرمجری شریعت را مهدورالدم دانست (صفوی، راهنمای حقایق، ص ۱۸). در این پارادایم، اصطلاحات متفاوتند (طاغوت، ممتنع، مفسد)، اما مفاهیم یکی هستند و از یک ریشه نشئت می‌گیرند.
🔹هرمنوتیکِ «خطابات شفاهیه»، ریشه بنیادین بحران
ریشه اندیشه‌های رادیکال اسلام سیاسی به پیش‌فرض «تعمیم خطابات متن مقدس به عصر حاضر» برمی‌گردد. به تبیین میرزای قمی، این تعمیم ریشه در آموزه الهیاتی «کلام نفسی ازلی» اشاعره دارد که خطابات قرآن را فارغ از بستر تاریخی، متوجه آیندگان می‌دانند(اینجا). آنها برای فرار از حادث دانستن کلام خدا، آن را حقیقتی ازلی و بسیط و قائم به ذات خداوند پنداشتند. لذا از دید آنها خطابات قرآن، فارغ از بستر تاریخی و زمان‌مندی، اصالتاً متوجه غائبان و آیندگان نیز هست. در مقابل، معتزله کلام خدا را نه صفت ذات، بلکه صفت فعل، حادث و مقید به زمان و مکان می‌شمردند که مخاطبانش صرفاً حاضران در همان بافتار تاریخی (مشافهین) هستند.(اینجا) شوربختانه از قرن پنجم با سقوط بوییان و روی کار آمدن سلجوقیان معتزله به محاق رفتند و کلام اشاعره بر اهل‌سنت تسلط یافت و بالتبع نظریه «تعمیم خطابات» از اصول قطعی اهل‌سنت پنداشته شد.
🔹«اختصاص خطابات به مشافهین»، پارادایم سنتی امامیه
در (اینجا) و (اینجا) نشان دادیم که تا پیش از شیخ انصاری، بزرگان مکتب اصولی شیعه نظیر صاحب معالم، وحید بهبهانی، میرزای قمی و صاحب جواهر معتقد بودند خطابات شفاهی قرآن و روایات متوجه حاضران در مجلس سخن (مشافهین) است و بر آن ادعای اجماع نزد امامیه کرده بودند. بر این اساس، آیات جهادی و حکومتی به طور خودکار به زمان‌های بعد تعمیم نمی‌یابد و برای تعمیم، فقیه نیازمند احراز «اتحاد صنفی» است. اما بزرگ‌ترین برهم‌زننده این اتحاد صنفی، «غیبت معصوم» است که ماهیت مناسبات سیاسی را کاملاً تغییر می‌دهد و مانع از آن می‌شود که فقیه بتواند احکام قتال یا تکفیر جمعی را بر جامعه غیبت بار کند.
🔹چرخش شیخ انصاری و گشوده شدن جعبه پاندورا
شیخ مرتضی انصاری در فرائد الاصول با طرح نظریه «قضایای حقیقیه»، برای اولین بار در امامیه ادعا کرد خطابات شرع شامل غائبین نیز می‌شود (اینجا تا ص ۱۷۰). هدف او تعمیم احکام عبادی بود، اما از آنجا که بعد از او شاگردان شیخ چون آخوند خراسانی و شیخ فضل‌الله نوری و پیروانشان بر حوزه‌های قم و نجف مسلط شدند، این مبنا ناخواسته بستر را برای فقه سیاسی انقلابی و نظریه ولایت فقیه فراهم کرد. این فقیهان، با تمام اختلافات در جزئیات، بدونِ احراز اتحاد صنفی و لحاظ پیامدهای «فقدان معصوم»، تمام خطابات حکومتی و احکام قتال را به عصر حاضر تعمیم دادند. اگر چه در عمل مجبور به تعطیل موقتی غالب آن احکام و تن دادن به احکام ثانویه شده‌اند. تعطیل موقتی که معلوم نیست چه زمانی به سر خواهد رسید؟!
🔹نتیجه‌گیری
بحران خشونت در جهان اسلام، ثمره تعمیم خودکار خطابات عصر حضور به عصر غیبت است. اگر فقه عامه به پارادایم اصولیِ معتزله و فقه امامیه به پارادایم پیش از شیخ انصاری وفادار می‌ماند و تعمیم را منوط به احراز «اتحاد صنفی» می‌دانست، راه بر تکفیر جمعی بسته می‌شد و فقه در عصر غیبت به جای شبیه‌سازی احکامِ دوران حضور، به سمت یک «فقه مدیریت عرفی و مصلحت‌آمیز» برای صیانت از صلح اجتماعی حرکت می‌کرد.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 بازخوانی فقهی و اصولی احکام جهاد 💢
🔹چکیده
مسئله جنگ و صلح در فقه سیاسی، پیوندی وثیق با مبانی نظری «ولایت» و «ماهیت احکام عامه» دارد. هدف اصلی این نوشتار تبیین این اصل محوری است که «تشخیص ابتدا، اداره و انتهای جهاد به عنوان امری عقلایی، منحصراً در اختیار مردم است». در این راستا، نظریه ولایت انتصابی فقیه به عنوان مانعی بر سر راه این اصالتِ عقلایی مورد نقد قرار می‌گیرد و نشان داده می‌شود تصمیم‌گیری در ابواب دماء و نفوس، تابع فضای بین‌الاذهانی و اراده اکثریت امت است.
🔹عقلانیت عینی در شاکله احکام جهاد
متون فقهی برجسته‌ای چون جواهر الکلام و تحریر الوسیله، نشان می‌دهند که تمامی احکام جهاد را می‌توان در بیست اصل کلی، مانند حرمت قتل غیرنظامیان، ممنوعیت نابودی زیست‌محیطی، لزوم وفای به پیمان امان و صلح، و ... خلاصه کرد که همگی قواعدی عقلایی و فطری می‌باشند، نه تأسیسی و تعبدی. از این رو، مدیریت عینی جنگ یعنی تشخیص آغاز، نحوه اداره تاکتیکی و تعیین زمان پایان آن، امری عرفی است که باید توسط کارشناسان منتخب جامعه مدیریت شود. از سوی دیگر، تمام آیات قتال مستقیماً خطاب به مؤمنان است، نه فقیه، امام یا پیامبر. وقتی مخاطب آیات خودِ مردم هستند، عقل جمعی جامعه موظف است تشخیص دهد چه زمانی کیان آنها در خطر است، چگونه باید دفاع کنند و چه وقت مصالح بشری حکم به آتش‌بس می‌دهد.
🔹امور معاملی و نفی نگاه تأسیسی به حکومت
حتی فقیهان بزرگ نظام‌ساز (از جمله محقق خمینی در آثار اصولی خود مانند کتاب البیع) تأکید دارند که «امور معاملی به معنای اعم» (شامل سیاست، حکومت و تدبیر جامعه) برخلاف عبادات، فاقد مصالح غیبیِ دور از دسترس عقل هستند. عقلا پیش از اسلام نیز نظامات سیاسی و دفاعی داشته‌اند. از این رو، واگذاری صِرف این امور عقلایی به فتوای یک شخص (فقیه) به عنوان حاکم منصوب، با مبنای عقلایی بودن سیاست سازگار نیست. اگر اداره جنگ امری عقلایی است، جامعه مؤمنان حق و توانایی آن را دارند که مانند تمام عقلای جهان، از طریق سازوکارهای مدرن (نظیر تشکیل ستادهای تخصصی نظامی و شوراهای امنیتی)، مصالح دفاعی خود را ارزیابی و اجرا کنند.
🔹ماهیت اعتباری حکومت و چالش تاریخی تخصیص اکثر
حکومت و فرماندهی نظامی، یک «مفهوم اعتباری» است که وعاء و ظرف تحقق آن، فضای بین‌الاذهانی جامعه است و نباید آن را با ولایت تکوینی الهی قیاس کرد. یک امر اعتباری تا زمانی که از سوی کارگزاران و توده مردم پذیرفته و اعتبار نشود، در خارج تحقق نمی‌یابد. این مدعا با استقرای تاریخی نیز تایید می‌شود: اگر رهبری سیاسی جامعه از شئون ذاتی و تفکیک‌ناپذیر نبوت و امامت بود، فاقد حکومت بودن اکثریت قاطع انبیاء و ائمه (ع) مصداق «تخصیص اکثرِ قبیح» در اصول می‌شد. این واقعیت نشان می‌دهد حکومت برای آنان امری عارضی بوده است. چنان‌که پیامبر (ص) با پیمان عقبه و امام علی (ع) با خواست و اصرار توده جامعه زمام امور را به دست گرفتند.
🔹مفاهمه متقابل و رأی اکثریت در ترازوی نهج‌البلاغه
امام علی (ع) در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه، حکومت را یک رابطه دوطرفه و اعتباری می‌داند: «لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ...». او بزرگ‌ترین حقوق اعتباری را «حق متقابل والی و مردم» شمرده و قوام جامعه را مشروط به ایفا کردن تعهدات طرفین در فضای بین‌الاذهانی می‌داند. در این مفاهمه، مشروعیتِ هر تصمیمی در حوزه جنگ و صلح، از پذیرش جامعه وام گرفته می‌شود و از این نظر هیچ فرقی بین آحاد جامعه وجود ندارد. بنابراین، هر فردی از آحاد جامعه، اعم از فقیه و غیر فقیه، تنها می‌تواند دیدگاه تخصصی خود را بیان کند و فتوای فقیه و آرای کارشناسان نظامی و سیاسی و اقتصادی، به صرف صدور، هیچ مزیّت و نفوذ متمایزی ایجاد نمی‌کند. بلکه نظر هر یک از اینان تنها زمانی قابلیت اجرایی دارد که مورد اقبال و پذیرش اکثریت جامعه واقع شود.
🔹نتیجه‌گیری: اصالت اراده جامعه در فرآیند جهاد
برآیند مبانی فقهی، اصولی و تاریخی اثبات می‌کند که «تصمیم‌گیری برای شروع، تداوم و خاتمه جنگ، منحصراً حق ذاتی و عقلایی جامعه است». نقد نظریه ولایت انتصابی فقیه در این نوشتار، از آن جهت اهمیت دارد که ادعایِ حقِ سرپرستیِ پیشینی و یک‌طرفه فقیه بر امت، مانع از تحقق این اراده عقلایی می‌شود. مؤمنان می‌توانند بر اساس حق ذاتی خود، از طریق سازوکار انتخابات، مدبرترین رهبر و کارآمدترین فرماندهان نظامی را برای مدیریت جنگ برگزینند. در این هندسه، فقیه هیچ شأن فرادستانه، حق ولایت یا مقام نظارتی ساختاری ندارد؛ بلکه جامعه با اتکا به خرد جمعی و رأی اکثریت، مالک و تصمیم‌گیرنده نهایی مقدرات دفاعی و سیاسی خویش است.
@Cmorghgrom30
.
💢 بازخوانی فقهی و اصولی احکام جهاد 💢
🔹چکیده
مسئله جنگ و صلح در فقه سیاسی، پیوندی وثیق با مبانی نظری «ولایت» و «ماهیت احکام عامه» دارد. هدف اصلی این نوشتار تبیین این اصل محوری است که «تشخیص ابتدا، اداره و انتهای جهاد به عنوان امری عقلایی، منحصراً در اختیار مردم است». در این راستا، نظریه ولایت انتصابی فقیه به عنوان مانعی بر سر راه این اصالتِ عقلایی مورد نقد قرار می‌گیرد و نشان داده می‌شود تصمیم‌گیری در ابواب دماء و نفوس، تابع فضای بین‌الاذهانی و اراده اکثریت امت است.
🔹عقلانیت عینی در شاکله احکام جهاد
متون فقهی برجسته‌ای چون جواهر الکلام و تحریر الوسیله، نشان می‌دهند که تمامی احکام جهاد را می‌توان در بیست اصل کلی، مانند حرمت قتل غیرنظامیان، ممنوعیت نابودی زیست‌محیطی، لزوم وفای به پیمان امان و صلح، و ... خلاصه کرد که همگی قواعدی عقلایی و فطری می‌باشند، نه تأسیسی و تعبدی. از این رو، مدیریت عینی جنگ یعنی تشخیص آغاز، نحوه اداره تاکتیکی و تعیین زمان پایان آن، امری عرفی است که باید توسط کارشناسان منتخب جامعه مدیریت شود. از سوی دیگر، تمام آیات قتال مستقیماً خطاب به مؤمنان است، نه فقیه، امام یا پیامبر. وقتی مخاطب آیات خودِ مردم هستند، عقل جمعی جامعه موظف است تشخیص دهد چه زمانی کیان آنها در خطر است، چگونه باید دفاع کنند و چه وقت مصالح بشری حکم به آتش‌بس می‌دهد.
🔹امور معاملی و نفی نگاه تأسیسی به حکومت
حتی فقیهان بزرگ نظام‌ساز (از جمله محقق خمینی در آثار اصولی خود مانند کتاب البیع) تأکید دارند که «امور معاملی به معنای اعم» (شامل سیاست، حکومت و تدبیر جامعه) برخلاف عبادات، فاقد مصالح غیبیِ دور از دسترس عقل هستند. عقلا پیش از اسلام نیز نظامات سیاسی و دفاعی داشته‌اند. از این رو، واگذاری صِرف این امور عقلایی به فتوای یک شخص (فقیه) به عنوان حاکم منصوب، با مبنای عقلایی بودن سیاست سازگار نیست. اگر اداره جنگ امری عقلایی است، جامعه مؤمنان حق و توانایی آن را دارند که مانند تمام عقلای جهان، از طریق سازوکارهای مدرن (نظیر تشکیل ستادهای تخصصی نظامی و شوراهای امنیتی)، مصالح دفاعی خود را ارزیابی و اجرا کنند.
🔹ماهیت اعتباری حکومت و چالش تاریخی تخصیص اکثر
حکومت و فرماندهی نظامی، یک «مفهوم اعتباری» است که وعاء و ظرف تحقق آن، فضای بین‌الاذهانی جامعه است و نباید آن را با ولایت تکوینی الهی قیاس کرد. یک امر اعتباری تا زمانی که از سوی کارگزاران و توده مردم پذیرفته و اعتبار نشود، در خارج تحقق نمی‌یابد. این مدعا با استقرای تاریخی نیز تایید می‌شود: اگر رهبری سیاسی جامعه از شئون ذاتی و تفکیک‌ناپذیر نبوت و امامت بود، فاقد حکومت بودن اکثریت قاطع انبیاء و ائمه (ع) مصداق «تخصیص اکثرِ قبیح» در اصول می‌شد. این واقعیت نشان می‌دهد حکومت برای آنان امری عارضی بوده است. چنان‌که پیامبر (ص) با پیمان عقبه و امام علی (ع) با خواست و اصرار توده جامعه زمام امور را به دست گرفتند.
🔹مفاهمه متقابل و رأی اکثریت در ترازوی نهج‌البلاغه
امام علی (ع) در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه، حکومت را یک رابطه دوطرفه و اعتباری می‌داند: «لَا يَجْرِي لِأَحَدٍ إِلَّا جَرَى عَلَيْهِ...». او بزرگ‌ترین حقوق اعتباری را «حق متقابل والی و مردم» شمرده و قوام جامعه را مشروط به ایفا کردن تعهدات طرفین در فضای بین‌الاذهانی می‌داند. در این مفاهمه، مشروعیتِ هر تصمیمی در حوزه جنگ و صلح، از پذیرش جامعه وام گرفته می‌شود و از این نظر هیچ فرقی بین آحاد جامعه وجود ندارد. بنابراین، هر فردی از آحاد جامعه، اعم از فقیه و غیر فقیه، تنها می‌تواند دیدگاه تخصصی خود را بیان کند و فتوای فقیه و آرای کارشناسان نظامی و سیاسی و اقتصادی، به صرف صدور، هیچ مزیّت و نفوذ متمایزی ایجاد نمی‌کند. بلکه نظر هر یک از اینان تنها زمانی قابلیت اجرایی دارد که مورد اقبال و پذیرش اکثریت جامعه واقع شود.
🔹نتیجه‌گیری: اصالت اراده جامعه در فرآیند جهاد
برآیند مبانی فقهی، اصولی و تاریخی اثبات می‌کند که «تصمیم‌گیری برای شروع، تداوم و خاتمه جنگ، منحصراً حق ذاتی و عقلایی جامعه است». نقد نظریه ولایت انتصابی فقیه در این نوشتار، از آن جهت اهمیت دارد که ادعایِ حقِ سرپرستیِ پیشینی و یک‌طرفه فقیه بر امت، مانع از تحقق این اراده عقلایی می‌شود. مؤمنان می‌توانند بر اساس حق ذاتی خود، از طریق سازوکار انتخابات، مدبرترین رهبر و کارآمدترین فرماندهان نظامی را برای مدیریت جنگ برگزینند. در این هندسه، فقیه هیچ شأن فرادستانه، حق ولایت یا مقام نظارتی ساختاری ندارد؛ بلکه جامعه با اتکا به خرد جمعی و رأی اکثریت، مالک و تصمیم‌گیرنده نهایی مقدرات دفاعی و سیاسی خویش است.
@Cmorghgrom30
.
.
💢 قاعده میسور در عصمت 💢
✅ بر اساس «قاعده لطف» در کلام امامیه، لطف الهی زمانی کامل است که رهبر جامعه از هرگونه خطا، گناه و اشتباه پاک باشد تا جامعه را به انحراف نکشاند. بنابراین، ولایت اصالتاً و بر اساس لطف الهی، فقط حق معصوم است. بر این اساس پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) حکومت حق دوازده امام معصوم (ع) است. اما با غیبت امام دوازدهم عملا حاکمیت امام معصوم منتفی بوده است. در این دوران طولانی، رویکرد «فقه سنتی» انتظار برای ظهور امام معصوم و غاصب دانستن تمام حاکمان غیر معصوم بوده است. نتیجه قهری این رویکرد حاکمیت مطلقه پادشاهان و امرا با دواعی دینی یا سکولار بوده است.
✅ از آنجا که رویکرد فوق مستلزم «تخصیص اکثر» بود، یعنی از تاریخ ۱۴۵۰ ساله‌ی اسلام فقط ۲۵۰ سال معصوم حضور داشته است و در ۱۲۰۰ سال آن امام معصوم (ع) در غیبت بوده است، لذا در نزد متاخرین ایده‌ی «مقول به تشکیک بودن عصمت» برای حاکمیت و به جریان انداختن «قاعده میسور» در آن مطرح شد. پس با تشکیل حکومت در انقلاب ۱۳۵۷، «فقه انقلابی» به مثابه‌ی تئوری رسمی حاکمیت با تمسک به قرائت خاصی از «قاعده میسور» (المیسور لا یسقط بالمعسور) شکل گرفت، با این استدلال که چون دسترسی به امام معصوم (معسور) ممکن نیست، نزدیکترین مرتبه نازل‌تر به او یعنی فقیه جامع‌الشرایط (میسور)، باید جایگزین شود و اختیارات مطلقه رهبری جامعه را به دست گیرد.
✅ با این حال، حدود یک قرن پیش از آن، میرزای نائینی در کتاب «تنبیه الامه و تنزیه المله» بر اساس «قاعده شورا» (و امرهم شوری بینهم) تبیینی ارائه داد که می‌توان آن را مبنای «فقه دموکراتیک» دانست. او هشدار داد که در عصر غیبت، «میسورِ عصمت» (یعنی نزدیکترین کارکرد به مصونیت از خطا و ظلم) در ساحت حکومت، نه در شخصِ فقیه و صفات فردی حاکم، بلکه در خرد جمعی، قانون اساسی و مهار قدرت از طریق سازوکارهای ساختاری، نهفته است. او شبیه‌ترین بدل عقلانی به عصمت را «خرد جمعی» می‌دانست؛ چرا که تکثر آرا، شور و مشورت در یک نظام پارلمانیِ واقعی، درصد خطای تصمیم‌گیری را به حداقل می‌رساند. عقولِ ملحق به یکدیگر در یک نظام شورا، بسیار کمتر از عقل یک فرد واحد دچار اشتباه در محاسبات سیاسی و اقتصادی می‌شوند و لذا شبیه‌ترین نهاد به عصمت امام معصوم است.
✅ امروز، کارنامه نیم‌قرنی حاکمیت ولایت مطلقه فقیه بر ایران، به عنوان عینی‌ترین گواه تاریخی، صحت پیش‌بینی‌ها و حقانیت اندیشه میرزای نائینی را در تعریف درست از میسورِ عصمت به اثبات رسانده است که «أَقْوَى الدَّلِيلِ عَلَى إِمْكَانِ الشَّيْءِ وُقُوعُهُ» (محکم‌ترین دلیل بر امکان یا صحت یک چیز، وقوع آن است):
🔹انحراف در فهم میسورِ عصمت
تجربه نیم‌قرن گذشته ایران دقیقاً مؤید همین بن‌بست ساختاری است. حاکمیتی که قرار بود مرتبه نازله حکومت معصوم باشد، با فرآیندهایی چون نظارت استصوابی و انسداد نقد، به سمت تمرکز شدید قدرت پیش رفت. بی‌اثر شدن نهادهای انتخابی نشان داد که تعریف میسورِ عصمت در کالبد یک فرد توهم بوده و قدرتِ فراتر از قانون، ساختار را به همان «استبداد دینیِ» مورد هراس نائینی متمایل می‌کند.
🔹میسورِ عصمت در خرد جمعی
بحران‌های انباشته اقتصادی، محیط‌زیستی و بین‌المللی در ایران امروز، حاصل ناکارآمدی ساختاری است که تصمیمات حیاتی یک ملت را به اراده فردی محدود کرد. با حاشیه‌نشینی خرد جمعی، تصمیمات اشتباه و اصلاح‌ناپذیری اتخاذ شد که هزینه‌اش را میلیونها انسان، نسل بعد از نسل پرداختند. این واقعیتِ تجربی اثبات می‌کند که نظام مشورتی نائینی، تبیین درست و عقلانی قاعده میسور در عصر غیبت است.
🔹 دین‌زدگی جامعه بجای «تنزیه المله»
هدف اصلی میرزای نائینی از نگارش کتابش، پاکیزه کردن دین (تنزیه المله) از ننگِ آمیخته شدن با استبداد بود. دخالت حکومت در تمام شئون زندگی مردم، عمیق‌ترین موج دین‌گریزی و رویگردانی از مناسک مذهبی را رقم زد. سقوط مرجعیت روحانیت و تبدیل دین به ابزار توجیه‌گرِ قدرت، همان فاجعه‌ای است که نائینی می‌خواست با مهار ساختاری قدرت از آن جلوگیری کند.
✳️ نتیجه‌گیری
تجربه عینی و پرهزینه حاکمیت ولایت مطلقه فقیه، ناکارآمدی این الگو را در عالم واقع اثبات کرده است. بحران‌های ساختاری و اجتماعی کنونی، محکم‌ترین سند بر خطای تفسیری است که «میسورِ عصمت» را در شخص حاکم جستجو می‌کرد. تجربه در دادگاه تاریخ شهادت داد که در عصر غیبت، تبیین صحیح قاعده میسور، تمکین به خرد جمعی، حاکمیت قانون و مهار کامل قدرت است؛ دیدگاهی که میرزای نائینی یک قرن پیش با نبوغ خود بنیان نهاد. حکمرانی در ۱۲۰۰ سال دوران غیبت، ۱۱۰۰ سال با استبداد سنتی، ۵۰ سال با استبداد سکولار، و ۵۰ سال با استبداد دینی بوده است. شرط انصاف این است که اینک ۵۰ سال هم حکومت دموکراتیک عرفی را تجربه کنیم و نتیجه‌اش را در دین و دنیای مردم ببینیم.
@Cmorghgrom30
.
💢 قاعده میسور در عصمت 💢
✅ بر اساس «قاعده لطف» در کلام امامیه، لطف الهی زمانی کامل است که رهبر جامعه از هرگونه خطا، گناه و اشتباه پاک باشد تا جامعه را به انحراف نکشاند. بنابراین، ولایت اصالتاً و بر اساس لطف الهی، فقط حق معصوم است. بر این اساس پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) حکومت حق دوازده امام معصوم (ع) است. اما با غیبت امام دوازدهم عملا حاکمیت امام معصوم منتفی بوده است. در این دوران طولانی، رویکرد «فقه سنتی» انتظار برای ظهور امام معصوم و غاصب دانستن تمام حاکمان غیر معصوم بوده است. نتیجه قهری این رویکرد حاکمیت مطلقه پادشاهان و امرا با دواعی دینی یا سکولار بوده است.
✅ از آنجا که رویکرد فوق مستلزم «تخصیص اکثر» بود، یعنی از تاریخ ۱۴۵۰ ساله‌ی اسلام فقط ۲۵۰ سال معصوم حضور داشته است و در ۱۲۰۰ سال آن امام معصوم (ع) در غیبت بوده است، لذا در نزد متاخرین ایده‌ی «مقول به تشکیک بودن عصمت» برای حاکمیت و به جریان انداختن «قاعده میسور» در آن مطرح شد. پس با تشکیل حکومت در انقلاب ۱۳۵۷، «فقه انقلابی» به مثابه‌ی تئوری رسمی حاکمیت با تمسک به قرائت خاصی از «قاعده میسور» (المیسور لا یسقط بالمعسور) شکل گرفت، با این استدلال که چون دسترسی به امام معصوم (معسور) ممکن نیست، نزدیکترین مرتبه نازل‌تر به او یعنی فقیه جامع‌الشرایط (میسور)، باید جایگزین شود و اختیارات مطلقه رهبری جامعه را به دست گیرد.
✅ با این حال، حدود یک قرن پیش از آن، میرزای نائینی در کتاب «تنبیه الامه و تنزیه المله» بر اساس «قاعده شورا» (و امرهم شوری بینهم) تبیینی ارائه داد که می‌توان آن را مبنای «فقه دموکراتیک» دانست. او هشدار داد که در عصر غیبت، «میسورِ عصمت» (یعنی نزدیکترین کارکرد به مصونیت از خطا و ظلم) در ساحت حکومت، نه در شخصِ فقیه و صفات فردی حاکم، بلکه در خرد جمعی، قانون اساسی و مهار قدرت از طریق سازوکارهای ساختاری، نهفته است. او شبیه‌ترین بدل عقلانی به عصمت را «خرد جمعی» می‌دانست؛ چرا که تکثر آرا، شور و مشورت در یک نظام پارلمانیِ واقعی، درصد خطای تصمیم‌گیری را به حداقل می‌رساند. عقولِ ملحق به یکدیگر در یک نظام شورا، بسیار کمتر از عقل یک فرد واحد دچار اشتباه در محاسبات سیاسی و اقتصادی می‌شوند و لذا شبیه‌ترین نهاد به عصمت امام معصوم است.
✅ امروز، کارنامه نیم‌قرنی حاکمیت ولایت مطلقه فقیه بر ایران، به عنوان عینی‌ترین گواه تاریخی، صحت پیش‌بینی‌ها و حقانیت اندیشه میرزای نائینی را در تعریف درست از میسورِ عصمت به اثبات رسانده است که «أَقْوَى الدَّلِيلِ عَلَى إِمْكَانِ الشَّيْءِ وُقُوعُهُ» (محکم‌ترین دلیل بر امکان یا صحت یک چیز، وقوع آن است):
🔹انحراف در فهم میسورِ عصمت
تجربه نیم‌قرن گذشته ایران دقیقاً مؤید همین بن‌بست ساختاری است. حاکمیتی که قرار بود مرتبه نازله حکومت معصوم باشد، با فرآیندهایی چون نظارت استصوابی و انسداد نقد، به سمت تمرکز شدید قدرت پیش رفت. بی‌اثر شدن نهادهای انتخابی نشان داد که تعریف میسورِ عصمت در کالبد یک فرد توهم بوده و قدرتِ فراتر از قانون، ساختار را به همان «استبداد دینیِ» مورد هراس نائینی متمایل می‌کند.
🔹میسورِ عصمت در خرد جمعی
بحران‌های انباشته اقتصادی، محیط‌زیستی و بین‌المللی در ایران امروز، حاصل ناکارآمدی ساختاری است که تصمیمات حیاتی یک ملت را به اراده فردی محدود کرد. با حاشیه‌نشینی خرد جمعی، تصمیمات اشتباه و اصلاح‌ناپذیری اتخاذ شد که هزینه‌اش را میلیونها انسان، نسل بعد از نسل پرداختند. این واقعیتِ تجربی اثبات می‌کند که نظام مشورتی نائینی، تبیین درست و عقلانی قاعده میسور در عصر غیبت است.
🔹 دین‌زدگی جامعه بجای «تنزیه المله»
هدف اصلی میرزای نائینی از نگارش کتابش، پاکیزه کردن دین (تنزیه المله) از ننگِ آمیخته شدن با استبداد بود. دخالت حکومت در تمام شئون زندگی مردم، عمیق‌ترین موج دین‌گریزی و رویگردانی از مناسک مذهبی را رقم زد. سقوط مرجعیت روحانیت و تبدیل دین به ابزار توجیه‌گرِ قدرت، همان فاجعه‌ای است که نائینی می‌خواست با مهار ساختاری قدرت از آن جلوگیری کند.
✳️ نتیجه‌گیری
تجربه عینی و پرهزینه حاکمیت ولایت مطلقه فقیه، ناکارآمدی این الگو را در عالم واقع اثبات کرده است. بحران‌های ساختاری و اجتماعی کنونی، محکم‌ترین سند بر خطای تفسیری است که «میسورِ عصمت» را در شخص حاکم جستجو می‌کرد. تجربه در دادگاه تاریخ شهادت داد که در عصر غیبت، تبیین صحیح قاعده میسور، تمکین به خرد جمعی، حاکمیت قانون و مهار کامل قدرت است؛ دیدگاهی که میرزای نائینی یک قرن پیش با نبوغ خود بنیان نهاد. حکمرانی در ۱۲۰۰ سال دوران غیبت، ۱۱۰۰ سال با استبداد سنتی، ۵۰ سال با استبداد سکولار، و ۵۰ سال با استبداد دینی بوده است. شرط انصاف این است که اینک ۵۰ سال هم حکومت دموکراتیک عرفی را تجربه کنیم و نتیجه‌اش را در دین و دنیای مردم ببینیم.
@Cmorghgrom30
.
گروه دین‌پژوهی انجمن علمی مطالعات صلح ایران برگزار می‌کند:
نشست تخصصی با موضوع:
«جهاد در سنجه‌ی شریعت سهله»
سخنران:
جناب آقای دکتر علی طبیعت‌پور
(پژوهشگر حوزه فقه و کلام)
مدیر نشست:
سرکار خانم پری وکیلی
زمان برگزاری: چهارشنبه، ۱۳ آبان‌ماه ۱۴۰۵ | ساعت ۲۰:۰۰
بستر برگزاری (مجازی):
گوگل میت (Google Meet)
لینک ورود به نشست:
https://meet.google.com/taf-ebqf-gmu
حضور برای عموم علاقه‌مندان، پژوهشگران و دانشجویان آزاد است.
@Cmorghgrom30
نشست تخصصی با موضوع:
«جهاد در سنجه‌ی شریعت سهله»
سخنران:
جناب آقای دکتر علی طبیعت‌پور
(پژوهشگر حوزه فقه و کلام)
مدیر نشست:
سرکار خانم پری وکیلی
زمان برگزاری: چهارشنبه، ۱۳ آبان‌ماه ۱۴۰۵ | ساعت ۲۰:۰۰
بستر برگزاری (مجازی):
گوگل میت (Google Meet)
لینک ورود به نشست:
https://meet.google.com/taf-ebqf-gmu
حضور برای عموم علاقه‌مندان، پژوهشگران و دانشجویان آزاد است.
@Cmorghgrom30
Audio
💢 جهاد در سنجه‌ی شریعت سهله 💢
مطالب طرح شده در اين جلسه:
- بررسی مفهوم جهاد از منظر قرآنی و سنت نبوی
- در شریعت سهله، جهاد یعنی دفاع عقلانی و اخلاقی و عرفی
- بررسی مفهوم جهاد از منظر فقهی
- وحدت نظر فقهای امامیه و عامه در احکام فقهی جهاد
- در فقه، جهاد یعنی جنگ ابتدایی و تهاجمی و نه دفاع
- در فقه، جهاد سالی یک بار واجب است
- بلااثر شدن شرط اذن معصوم برای جهاد با نظریه ولایت فقیه
- نظر محقق خویی به وجوب جهاد علیرغم اعتقاد به ولایت نازله‌ی فقیه
- ریشه‌یابی علت این گسست شگرف معرفتی بین منظر قرآنی و منظر فقهی
- تباین احکام فقهی جهاد با عرف مدرن
- لزوم مبنای شرعی برای عبور از احکام فقهی مغایر با عرف مدرن
- تشریح دو مبنای شرعی برای این عبور متشرعانه و به دور از احساس گناه
- مبنای شرعی اول: اختصاص خطابات به مشافهین
- مبنای شرعی دوم: عدم حجیت خبر واحد
@Cmorghgrom30
مطالب طرح شده در اين جلسه:
- بررسی مفهوم جهاد از منظر قرآنی و سنت نبوی
- در شریعت سهله، جهاد یعنی دفاع عقلانی و اخلاقی و عرفی
- بررسی مفهوم جهاد از منظر فقهی
- وحدت نظر فقهای امامیه و عامه در احکام فقهی جهاد
- در فقه، جهاد یعنی جنگ ابتدایی و تهاجمی و نه دفاع
- در فقه، جهاد سالی یک بار واجب است
- بلااثر شدن شرط اذن معصوم برای جهاد با نظریه ولایت فقیه
- نظر محقق خویی به وجوب جهاد علیرغم اعتقاد به ولایت نازله‌ی فقیه
- ریشه‌یابی علت این گسست شگرف معرفتی بین منظر قرآنی و منظر فقهی
- تباین احکام فقهی جهاد با عرف مدرن
- لزوم مبنای شرعی برای عبور از احکام فقهی مغایر با عرف مدرن
- تشریح دو مبنای شرعی برای این عبور متشرعانه و به دور از احساس گناه
- مبنای شرعی اول: اختصاص خطابات به مشافهین
- مبنای شرعی دوم: عدم حجیت خبر واحد
@Cmorghgrom30
.
💢 صدای عرف، صدای خدا 💢
🔹نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، مصداق بارز شورش توده‌ای بر وضع موجود (Establishment) و شکست انحصار غول‌های رسانه‌ای بود. در این رویداد، مردم با عبور از کانال‌های سنتی و فروریختن مهندسی افکار عمومی، یک «موج آبی» قدرتمند را رقم زدند. حزب دموکرات با کسب بیش از ۲۳۰ کرسی در مجلس نمایندگان، اکثریت را به دست آورد و در سنا نیز به اکثریت ۵۴ کرسی دست یافت که احتمال ارتقای آن تا ۵۶ کرسی هم می‌رود. سقوط دژهای سنتی جمهوری‌خواهان در آیوا و کانزاس و به‌ویژه تگزاس (که از سال ۱۹۸۸ سناتور دموکرات به خود ندیده بود)، شگفتی بزرگ این انتخابات بود. نسل‌های جوان با شیفت به سمت پادکست‌های مستقل و مدل‌های تأمین مالی خرد (Crowdfunding)، ساختار ثروت و رسانه‌های شرکتی را دور زدند؛ هرچند شگرد تزویر حاکم، سانسور الگوریتمی به بهانه مبارزه با فیک‌نیوز بود و در آینده هم خواهد بود.
🔹نتایج نهایی بیست‌وششمین انتخابات پارلمانی اسرائیل، موازنه قدرت را به نفع عقلانیت جمعی و فرار از بحران‌های نظامی تغییر داد و رسوبات افکار مالیخولیایی ائتلاف راست افراطی با برخورد به سد اراده‌ی عمومی، به چالش کشیده شد. ائتلاف نتانیاهو با سقوط به ۵۳ کرسی، اکثریت قاطع لازم (۶۱ کرسی) برای تشکیل دولت را به کلی از دست داد. مشارکت شهروندان عرب با جهشی دوبرابری به ۸۰ درصد رسید. دو فهرست اصلی آنها («فهرست مشترک» جبارین با ۱۱ کرسی و «رَعام» منصور عباس با ۸ کرسی) با کسب ۱۹ کرسی، به «تاج‌بخش» (Kingmaker) موازنه قدرت بدل شدند. ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت با تکیه بر خشم عمومی از فرسایش اقتصادی و انزوای بین‌المللی، ۴۸ کرسی کسب کرد. در مقابل، حزب لیکود مبهوت از شکست، با شگرد تزویر و اتهام واهی «سرقت انتخابات با پول خارجی» به تلاش بی ثمر مشروعیت‌زدایی از صندوق‌ها پرداخت.
🔹در فقه قرآنی، عقل جمعی (عرف) بستر مشروعیت نظامات اجتماعی و مجرای تحقق عدالت است؛ چنان‌که قرآن کریم ۳۸ بار بر مفاهیم «عرف» و «معروف» (امر پسندیده نزد عقلا) تأکید می‌کند. با این نگاه، دموکراسی از قالبی صوری به ماهیتی واقعی بدل می‌شود. تطابق آموزه‌های دینی و واقعیت‌های عینی اثبات می‌کند که دموکراسی واقعی، جلوه‌گاه مبارزه آگاهی جمعی برای حاکمیت «معروف» در برابر ترفندهای طبقه حاکم است.
تحولات اخیر نشان داد پیچیده‌ترین ماشین‌های تزویر در برابر بیداری توده‌ها ناکارآمدند. این خیزش و تجلی دکترین «صدای عرف، صدای خدا»، پتانسیل بالایی برای سرایت زنجیرهای به اروپا، آمریکای لاتین، و سپس به آسیا و آفریقا دارد؛ جوامعی که از تضادهای طبقاتی آسیب دیده‌اند و خواستار عدالت و صلح واقعی هستند. گرچه کارتل‌های اقتصادی و غول‌های فناوری با الگوریتم‌های پیچیده به دنبال مهندسی افکارند، اما آگاهی عمومی این قالب‌ها را فرومی‌ریزد.
🔹از منظر تحلیل بومی، وقتی چهره‌هایی چون ممدانی، السید و ایلهان عمر در آمریکا و اقلیت عرب در اسرائیل توانستند چنین تحول‌آفرین باشند، چرا ما در کشور خود نتوانیم چنان کنیم؟ اگر آنها توانستند در ساختار دو حزبی تحت تسلط الیگارش مافیایی آمریکا و نظام آپارتاید اسرائیل نفوذ کنند و آنها را از درون متحول کنند، چرا ما نتوانیم با نفوذ در ساختار ولایت فقیه، آن را از درون تغییر ماهیت دهیم؟
آن بخش از حاکمیت که توده‌ها را فاقد قدرت تحلیل می‌انگارد نیز باید این درس را گرفته باشد که عقل حکم می‌کند پیش از انفجار بغض فروخورده‌ی عرف و رقم خوردن یوم‌اللهی بزرگ‌تر از ایام‌الله گذشته، با کنار گذاردن تزویر، همان‌گونه که در عرصه خارجی صدای عرف را صدای خدا می‌خواند، در داخل نیز به اراده توده‌ها گردن نهد، به انحصار نظارت استصوابی پایان دهد، از تصرف عدوانی نهادهای عمومی دست بردارد، و اداره کشور را به صاحبان واقعی آن، یعنی مردم بازگرداند.
صدای خدای نه از حلقوم کشیش و خاخام و فقیه، بلکه از صندوق رای عرف بیرون می‌آید.
@Cmorghgrom30
.
💢 صدای عرف، صدای خدا 💢
🔹نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، مصداق بارز شورش توده‌ای بر وضع موجود (Establishment) و شکست انحصار غول‌های رسانه‌ای بود. در این رویداد، مردم با عبور از کانال‌های سنتی و فروریختن مهندسی افکار عمومی، یک «موج آبی» قدرتمند را رقم زدند. حزب دموکرات با کسب بیش از ۲۳۰ کرسی در مجلس نمایندگان، اکثریت را به دست آورد و در سنا نیز به اکثریت ۵۴ کرسی دست یافت که احتمال ارتقای آن تا ۵۶ کرسی هم می‌رود. سقوط دژهای سنتی جمهوری‌خواهان در آیوا و کانزاس و به‌ویژه تگزاس (که از سال ۱۹۸۸ سناتور دموکرات به خود ندیده بود)، شگفتی بزرگ این انتخابات بود. نسل‌های جوان با شیفت به سمت پادکست‌های مستقل و مدل‌های تأمین مالی خرد (Crowdfunding)، ساختار ثروت و رسانه‌های شرکتی را دور زدند؛ هرچند شگرد تزویر حاکم، سانسور الگوریتمی به بهانه مبارزه با فیک‌نیوز بود و در آینده هم خواهد بود.
🔹نتایج نهایی بیست‌وششمین انتخابات پارلمانی اسرائیل، موازنه قدرت را به نفع عقلانیت جمعی و فرار از بحران‌های نظامی تغییر داد و رسوبات افکار مالیخولیایی ائتلاف راست افراطی با برخورد به سد اراده‌ی عمومی، به چالش کشیده شد. ائتلاف نتانیاهو با سقوط به ۵۳ کرسی، اکثریت قاطع لازم (۶۱ کرسی) برای تشکیل دولت را به کلی از دست داد. مشارکت شهروندان عرب با جهشی دوبرابری به ۸۰ درصد رسید. دو فهرست اصلی آنها («فهرست مشترک» جبارین با ۱۱ کرسی و «رَعام» منصور عباس با ۸ کرسی) با کسب ۱۹ کرسی، به «تاج‌بخش» (Kingmaker) موازنه قدرت بدل شدند. ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت با تکیه بر خشم عمومی از فرسایش اقتصادی و انزوای بین‌المللی، ۴۸ کرسی کسب کرد. در مقابل، حزب لیکود مبهوت از شکست، با شگرد تزویر و اتهام واهی «سرقت انتخابات با پول خارجی» به تلاش بی ثمر مشروعیت‌زدایی از صندوق‌ها پرداخت.
🔹در فقه قرآنی، عقل جمعی (عرف) بستر مشروعیت نظامات اجتماعی و مجرای تحقق عدالت است؛ چنان‌که قرآن کریم ۳۸ بار بر مفاهیم «عرف» و «معروف» (امر پسندیده نزد عقلا) تأکید می‌کند. با این نگاه، دموکراسی از قالبی صوری به ماهیتی واقعی بدل می‌شود. تطابق آموزه‌های دینی و واقعیت‌های عینی اثبات می‌کند که دموکراسی واقعی، جلوه‌گاه مبارزه آگاهی جمعی برای حاکمیت «معروف» در برابر ترفندهای طبقه حاکم است.
تحولات اخیر نشان داد پیچیده‌ترین ماشین‌های تزویر در برابر بیداری توده‌ها ناکارآمدند. این خیزش و تجلی دکترین «صدای عرف، صدای خدا»، پتانسیل بالایی برای سرایت زنجیرهای به اروپا، آمریکای لاتین، و سپس به آسیا و آفریقا دارد؛ جوامعی که از تضادهای طبقاتی آسیب دیده‌اند و خواستار عدالت و صلح واقعی هستند. گرچه کارتل‌های اقتصادی و غول‌های فناوری با الگوریتم‌های پیچیده به دنبال مهندسی افکارند، اما آگاهی عمومی این قالب‌ها را فرومی‌ریزد.
🔹از منظر تحلیل بومی، وقتی چهره‌هایی چون ممدانی، السید و ایلهان عمر در آمریکا و اقلیت عرب در اسرائیل توانستند چنین تحول‌آفرین باشند، چرا ما در کشور خود نتوانیم چنان کنیم؟ اگر آنها توانستند در ساختار دو حزبی تحت تسلط الیگارش مافیایی آمریکا و نظام آپارتاید اسرائیل نفوذ کنند و آنها را از درون متحول کنند، چرا ما نتوانیم با نفوذ در ساختار ولایت فقیه، آن را از درون تغییر ماهیت دهیم؟
آن بخش از حاکمیت که توده‌ها را فاقد قدرت تحلیل می‌انگارد نیز باید این درس را گرفته باشد که عقل حکم می‌کند پیش از انفجار بغض فروخورده‌ی عرف و رقم خوردن یوم‌اللهی بزرگ‌تر از ایام‌الله گذشته، با کنار گذاردن تزویر، همان‌گونه که در عرصه خارجی صدای عرف را صدای خدا می‌خواند، در داخل نیز به اراده توده‌ها گردن نهد، به انحصار نظارت استصوابی پایان دهد، از تصرف عدوانی نهادهای عمومی دست بردارد، و اداره کشور را به صاحبان واقعی آن، یعنی مردم بازگرداند.
صدای خدای نه از حلقوم کشیش و خاخام و فقیه، بلکه از صندوق رای عرف بیرون می‌آید.
@Cmorghgrom30
.