گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
آنچه علوم اعصاب درباره‌ «ترس از تفاوت» می‌گوید
ریشه‌های زیستی تعصب و راه‌های عبور از آن

هنری تاجفل، روان‌شناس اجتماعی لهستانی-بریتانیایی، در دهه‌ی ۱۹۷۰ با آزمایش معروف «پارادایم گروه حداقلی» ثابت کرد حتی تقسیم‌بندی کاملا بی‌معنا و تصادفی افراد به دو گروه (مثلا بر اساس ترجیح یک نقاشی انتزاعی) کافی است تا افراد به هم‌گروهی‌های خود جانب‌داری نشان دهند و به گروه دیگر با فاصله برخورد کنند.

این آزمایش نشان داد بخشی از تعصب، نه لزوما ریشه در تفاوت واقعی، که در خود سازوکار دسته‌بندی ذهنی «ما» و «آن‌ها» دارد.

مطالعات کارستن دو دریو، روان‌شناس هلندی، در نشریه‌Science (۲۰۱۰) نشان داد هورمون اکسی‌توسین، که معمولا به اعتماد و پیوند اجتماعی مرتبط دانسته می‌شود، وقتی به‌صورت آزمایشی به افراد داده شد، هم‌زمان دلبستگی به گروه خودی و بدگمانی به گروه بیرونی را تقویت کرد.

یافته‌ای که نشان داد حتی هورمون «پیوند» می‌تواند مرز میان خودی و غریبه را پررنگ‌تر کند، نه لزوما محو.

نمونه‌ای که این یافته‌ها را ملموس می‌کند، تجربه‌ی «تماس بین‌گروهی» (Intergroup Contact) است که گوردون آلپورت در کتاب «ماهیت تعصب» (۱۹۵۴) صورت‌بندی کرد: در جوامعی که افراد از گروه‌های متفاوت در محیط کار یا محله به‌طور مکرر و برابر با هم تعامل داشتند، سطح تعصب اندازه‌گیری‌شده به‌مرور کاهش یافت، برخلاف جوامعی که این گروه‌ها صرفا در فضای موازی و بدون تماس واقعی زندگی می‌کردند.

آنچه از کنار هم گذاشتن این یافته‌ها برمی‌آید، تصویری است از تعصب نه به‌عنوان یک صفت ثابت شخصیتی، که به‌عنوان واکنشی زیستی و قابل تغییر در برابر ناآشنایی. واکنشی که مسیرش، دست‌کم تا حدی، به میزان و کیفیت مواجهه واقعی با «دیگری» گره خورده است.

#تعصب #رواداری #علوم_شناختی #دیگری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🤔2
یورش دوباره ماموران امنیتی به منزل والدین سپهر عاطفی در اصفهان؛ ضبط گسترده اموال به دلیل باور به آیین بهایی

سپهر عاطفی، فیلمساز و روزنامه‌نگار ساکن آلمان، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس از یورش ماموران امنیتی به منزل والدینش در اصفهان خبر داد و نوشت:

«صبح دیروز برای دومین بار در چند ماه گذشته ماموران اطلاعات به منزل پدر و مادرم حمله کردند. جستجوها بیش از ۶ ساعت در منزل و محل کار پدرم ادامه داشت. ۸ مرد و یک زن همه جا حتی تا خاک گلدان‌ها و کیسه‌ی برنج را گشتند. از اثاثیه‌ی منزل (تلویزیون و جاروبرقی و جعبه ابزار…) تا طلا، اشیای قیمتی (وسایل ارتباطی و حتی اسباب‌بازی برادرزاده‌ام) و… را در چمدان‌ها و کیف‌های پدرومادرم گذاشتند و بار وانت کردند و به همراه خودروی سواری خانواده بردند. در پاسخ مادرم گفتند که "این‌ها مال حرام است." و اضافه کرده‌اند "بار اول ادب نشدید..." یعنی "دین خود را عوض نکردید!" همه‌ی این‌ها به دلیل بهائی بودن!»

این دومین بار در ماه‌های اخیر است که خانه و محل کار این شهروندان بهایی در اصفهان هدف یورش و مصادره اموال قرار می‌گیرد.

پیش‌تر نیز در تاریخ ۱۰ دی ماه ۱۴۰۴، ماموران امنیتی با ارائه حکمی از سوی دادگاه انقلاب اصفهان به این منزل یورش برده و اقدام به ضبط دارایی‌های آن‌ها کرده بودند.

فشارهای امنیتی، بازرسی‌های طولانی‌مدت، مصادره وسایل شخصی و قیمتی، و اعمال فشار عقیدتی بر خانواده‌های بهایی در حالی تکرار می‌شود که نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به تداوم این اقدامات علیه اقلیت‌های مذهبی در ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.

#سپهر_عاطفی #بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
😡6
زبان مشترک در جامعه‌ قطبی‌شده
چگونه علوم ارتباطات پیشنهاد می‌کند با مخالف گفتگو کنیم

یورگن هابرماس، فیلسوف آلمانی، در نظریه‌ «کنش ارتباطی» (۱۹۸۱) میان دو نوع گفتار تمایز گذاشت: کنش راهبردی، که هدفش متقاعد کردن یا غلبه بر طرف مقابل است و کنش ارتباطی، که هدفش رسیدن به تفاهم متقابل از طریق استدلالی است که هر دو طرف بتوانند آن را بپذیرند. از نظر او، گفت‌وگویی که فقط برای بردن طراحی شده، حتی اگر ظاهر منطقی داشته باشد، در اصل نوعی اعمال قدرت پنهان است، نه ارتباط واقعی.

جاناتان هایت، روان‌شناس اجتماعی دانشگاه نیویورک، در کتاب «ذهن ناموزون» (۲۰۱۲) نظریه‌ «بنیادهای اخلاقی» را مطرح کرد: بر اساس پژوهش او، افراد با گرایش‌های سیاسی متفاوت، نه لزوما در «واقعیت‌ها»، بلکه در وزنی که به ارزش‌های بنیادین مثل مراقبت، انصاف، وفاداری یا تقدس می‌دهند، اختلاف دارند. هایت نشان داد وقتی یک استدلال بر پایه‌ ارزش‌های خود مخاطب (نه ارزش‌های گوینده) بازچینی می‌شود، احتمال شنیده‌شدن آن به‌مراتب بالاتر می‌رود، پدیده‌ای که در پژوهش‌های بعدی راب ویلر و متیو فاینبرگ در دانشگاه استنفورد (۲۰۱۵) با عنوان «بازقاب‌بندی اخلاقی» (Moral Reframing) به‌صورت تجربی آزموده شد.

دبورا تانن، زبان‌شناس دانشگاه جورج‌تاون، در «فرهنگ جدل» (۱۹۹۸) استدلال کرد رسانه‌ها و فضای عمومی اغلب گفت‌وگو را در قالب «دو طرف متخاصم» چارچوب‌بندی می‌کنند، حال آن‌که بسیاری از موضوعات پیچیده بیش از دو وجه دارند، این قالب‌بندی دوقطبی، به گفته‌ او، خودش بخشی از دلیل تشدید تخاصم در گفت‌وگوی عمومی است.

نمونه‌ای که این یافته‌ها را در عمل نشان می‌دهد، تجربه‌ مستندشده‌ دریل دیویس، موسیقی‌دان آمریکایی سیاه‌پوست است که طی چند دهه با ده‌ها عضو گروه‌های نژادپرست آمریکایی گفت‌وگوی مستقیم داشت، نه با هدف مجادله، بلکه با پرسش‌های کنجکاوانه درباره‌ چرایی باور آن‌ها. روند مستندشده نشان داد شماری از این افراد به‌مرور از آن گروه‌ها کناره گرفتند، پس از آنکه برای اولین‌بار در فضایی «بدون قضاوت فوری» شنیده شدند.

مجموع این پژوهش‌ها نشان می‌دهد آنچه گفت‌وگو را در فضای قطبی‌شده به بن‌بست می‌رساند، اغلب نه خود اختلاف عقیده، که ساختار و لحنی است که آن اختلاف در آن بیان می‌شود.

#گفتگو #ارتباطات #رواداری #جدل #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3❤1
Forwarded from گفت‌وشنود
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آیا گسترش نیکوکاری نیازمند باور مشترک است؟
در جهان امروز و در حالی که شاهدیم که باورها، و دیدگاه‌های مذهبی و غیرمذهبی تنوع بی‌سابقه‌ای یافته‌اند، یک پرسش همیشه خودنمایی می‌کند و آن این‌که: آیا عمل به نیکوکاری و گسترش آن نیازمند باور مشترک است؟

برخی بر این باور هستند که بنیان‌های اخلاقی و اساسا اخلاق بدون وجود یک مرجع مطلق مانند خداوند یا پیامبر یا یک کتاب مقدس، هیچ الزامی پدید نمی‌آورد. به باور آنان حتما بهشت و دوزخی بایستی در میان باشد تا پشتوانه‌ای الزام‌آور برای نیکوکاری شکل بگیرد.

اما کسانی هم استدلال می‌کنند که نیکوکاری و اساسا اخلاق فرامذهبی است و مذهب نهایتا نقش تقویت‌کننده دارد. چه بسیار غیرمذهبی‌هایی که نیکوکارانی بزرگ بوده‌اند. به باور آنان، همدلی انسانی و تجربه‌ی زیسته‌ی مشترک انسان‌ها، می‌تواند در گسترش نیکوکاری موثر باشد. اتفاقا بسیاری از کسانی که حامی این استدلال هستند خود مذهبی هستند. به باور آنان به صرف اینکه انسانی رنج می‌کشد، در افراد احساس لازم برای کمک و نیکوکاری ایجاد می‌شود.

واقعیت این است که عملا نشان داده شده که دسته‌ی دوم درست می‌گویند. تجربه‌ی زندگی انسان روی زمین نشان داده که افراد با جهان‌بینی‌های کاملا متفاوت در سختی‌ها - از زلزله گرفته تا بیماری‌های فراگیر - به یاری یکدیگر شتافته‌اند بی‌آنکه از نگاه و باور و مذهب یکدیگر بپرسند.

در لحظه‌ای که انسانی به یاری یک انسان زلزله‌زده می‌شتابد تا او را از زیر آوار نجات دهد، از او نمی‌پرسد باورت چیست که اگر مسلمان هستی یا شیعه هستی یا مسیحی هستی یا خداناباور هستی تو را نجات دهم. بلکه فقط تمام تلاش خود را می‌کند او را از رنج آوار نجات دهد.
حتما شما هم در چنین موقعیتی بنا به ندای وجدان خود عمل می‌کنید و به تنها چیزی که فکر نمی‌کنید باور و مذهب فرد رنج‌دیده است.

آیا این، بزرگ‌ترین حجت بر بی‌نیازی نیکوکاری از الزام به باور مشترک نیست؟

آیا چنین رویکردی را نمی‌توان گسترش داد و آن را از کمک در موقعیت رنج، به همدلی در همه‌ی موقعیت‌های زیستی گستراند؟ قطعا می‌شود؛ اگر به جای اصرار بر هویت مشترک اعتقادی به اشتراک در مسئولیت‌های انسانی بیاندیشیم.

مطالعه بیشتر

https://dialog.tavaana.org/beneficence/

#نیکوکاری #باور #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍5
ریزپرخاش‌های روزگار ما

▪️بازشناسی محدود خشونت
رسانه‌ها و آثار نمایشی اغلب چهره‌ای بسیار شدید، عریان و اغراق‌آمیز از خشونت به نمایش می‌گذارند. این امر موجب می‌شود تا تعریف ما از خشونت محدود به مواردی چون جنگ، کشتار و نزاع‌های بزرگ شود. زندگی در زمانه‌های دشوار و تحمل خشونت‌های حکومتی نیز ممکن است شهروندان را نسبت به برخی اشکال خشونت بی‌حس کند یا مکانیزم دفاع روانی برای کاهش رنج ایجاد کند. 

▪️ماهیت پنهان خشونت‌های روانی
خشونت صرفاً اعمالی خاص و فیزیکی مانند کشتن یا شلاق زدن نیست، بلکه همواره دارای ابعاد فکری و روانی است. خشونت‌های شدید روانی ممکن است هیچ اثر ظاهری بر بدن باقی نگذارند. برخی از این رفتارها چنان ظریف و شایع هستند که به آسانی دیده نمی‌شوند؛ مانند رفتار با مردم به‌مثابه کودکان بی‌تحلیلی که نیازمند یک قیم فکری و اخلاقی‌اند و کرامت انسانی آن‌ها را خدشه‌دار می‌کند. 

▪️مفهوم ریزپرخاش‌گری
این نوع رفتارهای آسیب‌زا، «ریزپرخاش» یا «ریزپرخاش‌گری» نامیده می‌شوند. همه ما ممکن است ناخواسته و بدون هیچ نیت بدی در زندگی روزمره، ارتباط با دوستان، رانندگی یا در شبکه‌های اجتماعی مرتکب این ریزپرخاش‌های کلامی و غیرکلامی شویم. بی‌توجهی به معناهای مختلف کردار و گفتار می‌تواند به طور ناخواسته علیه دیگران به خشونت بینجامد. 

▪️کلیشه‌های نژادی و قومی
عدم شناخت ریزپرخاشگری‌ها می‌تواند افراد را در زمینه حساسیت‌های نژادی و قومی دچار اشتباه کند. جملاتی مثل «من رنگ پوست شما را ندیده می‌گیرم» یا پرسیدن مکرر درباره اصالت ملی افراد در کشورهای مهاجرپذیر، تجارب تاریخی آن‌ها را نادیده می‌گیرد. چنین رفتارهایی افراد را به طور خودکار به عنوان خارجی دسته‌بندی کرده و به رواج احساس بیگانگی و جدایی دامن می‌زند. 

▪️سوگیری‌های جنسیتی
ریزپرخاشگری‌های مبتنی بر جنس و جنسیت شامل امور ظریف و غالبی غیرعمدی است که پیش‌داوری‌ها را تداوم می‌بخشد. عبارت‌هایی مانند «تو برای یک دختر خیلی قوی هستی» برگرفته از ایده سنتی ضعف ذاتی زنان است که کلیشه‌های جنسی را تقویت می‌کند. حتی تلاش‌های اجتحاری برای کمک به گروه‌های به ظاهرد ضعیف یا قطع صحبت آن‌ها نیز می‌تواند پیامی تحقیرآمیز و حاکی از بی‌اعتباری دانش دیگران باشد. 

▪️فروکاستن فردیت انسان‌ها
نادیده‌گرفتن فردیت افراد و تقلیل دادن آن‌ها به یک گروه، دسته، قومیت، شغل یا جنسیت از دیگر زمینه‌های ریزپرخاشگری است. عبارت‌هایی نظیر «همه شما مثل هم هستید» یا نسبت دادن ویژگی‌های خاص به یک ملیت و قومیت، تنوع میان انسان‌ها را مخدوش می‌کند. تصور اینکه با دانستن ملیت یا مذهب یک فرد همه چیز را درباره او می‌دانیم، خطایی آشکار است. 

▪️تنش‌های آکادمیک و سنی
ریزپرخاش در محیط‌های آکادمیک و حرفه‌ای می‌تواند مشارکت اقلیت‌ها را با اعطای امتیازات صرفاً مبتنی بر «اقلیت‌بودن» تضعیف کند و شایستگی‌های فردی آن‌ها را زیر سوال ببرد. علاوه بر آن، پیش‌فرض‌های خصمانه بر اساس سن — مانند ناتوانی سالمندان در درک تکنولوژی یا تحمل‌پذیر بودن بی‌احترامی برای جوانان — نمونه‌هایی از نادیده‌گرفتن هویت یگانه افراد در گروه‌های سنی مختلف است. 

▪️راه‌کار کاهش تنش اجتماعی
برملاکردن مداوم این ریزپرخاشگری‌ها از یک سو و پرهیز از زیاده‌روی در تعریف هر عملی به عنوان تهدید از سوی دیگر، در کاهش عوارض آن‌ها موثر است. افزایش آگاهی کمک می‌کند افراد سنجیده‌تر عمل کنند و از طرفی با درک اینکه دیگران ممکن است ناخواسته سخنی ناخوشایند بر زبان آورند، تنش‌های اجتماعی کاهش یافته و همدلی و همبستگی تقویت شود.

متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
«ریزپرخاش‌های روزگار ما»

https://dialog.tavaana.org/micro-aggressions/

#پرخاش #خشونت #رواداری #انسانگرایی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍2💔1
تک‌روایتی رسمی در برابر روایت‌های موازی مردم
چه بر سر جامعه‌ای می‌آید که فقط یک تفسیر از حقیقت مجاز است؟

جورج اورول در رمان «۱۹۸۴» مفهوم «کنترل گذشته» را تصویر کرد: حزب حاکم داستان، هر روز اسناد تاریخی را بازنویسی می‌کند تا روایت رسمی همیشه با وضعیت لحظه هم‌خوان بماند. اورول این ایده را نه از خیال محض، بلکه از مشاهده‌ نظام‌های توتالیتر زمان خودش گرفته بود. جایی که کنترل بر تفسیر گذشته، ابزار کنترل بر حال بود.

هانا آرنت، فیلسوف آلمانی-آمریکایی، در مقاله‌ «حقیقت و سیاست» (۱۹۶۷) تمایزی روشن را تبیین کرد: حقایق واقعی (Factual Truth) مثل اینکه رویدادی در چه تاریخی رخ داده، برخلاف حقایق عقلی، همیشه می‌توانستند «به‌گونه‌ای دیگر» باشند، و همین ویژگی آن‌ها را در برابر قدرت سیاسی آسیب‌پذیر می‌کند.

آرنت هشدار داد وقتی یک نهاد قدرت، انحصار روایت رویدادها را در دست می‌گیرد، آنچه از بین می‌رود نه یک نظر، بلکه زمینه‌ مشترکی است که همه‌ شهروندان فارغ از عقیده‌شان، بر سر «چه اتفاقی افتاد» می‌توانستند توافق کنند.

پژوهش تیمور کوران، اقتصاددان آمریکایی-ترک‌تبار، درباره‌ «کژنمایی ترجیحات» نشان داد در جوامعی که فقط یک روایت رسمی مجاز است، مردم روایت خصوصی خود را لزوما کنار نمی‌گذارند، بلکه در فضای خصوصی نگه می‌دارند، شکافی که میان گفتمان رسمی و گفت‌وگوی واقعی خانه‌ها و محافل خصوصی شکل می‌گیرد و می‌تواند سال‌ها بدون آنکه در آمار یا رسانه‌ رسمی دیده شود، تداوم یابد.

نمونه‌ مستندی از این پدیده، فروپاشی بلوک شرق در سال ۱۹۸۹ است. پژوهشگرانی مثل تیموتی گارتون‌اش که آن رویدادها را از نزدیک روایت کرده‌اند، نشان دادند که در کشورهایی مثل آلمان شرقی، نظرسنجی‌های رسمی تا هفته‌ها پیش از فروپاشی، حمایت گسترده از نظام را نشان می‌دادند. تصویری که با آنچه در گفت‌وگوهای خصوصی مردم جریان داشت، فاصله‌ زیادی داشت.

آنچه از کنار هم گذاشتن این شواهد به دست می‌آید، این است که تک‌روایتی رسمی، لزوما روایت‌های موازی را از میان نمی‌برد. آن‌ها را از دید عمومی پنهان می‌کند، تا زمانی که شکاف میان روایت رسمی و تجربه‌ زیسته، به‌گونه‌ای غیرقابل‌پیش‌بینی، آشکار شود.

#تکثر #حقیقت #نقد_قدرت #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍5
ولتر (فرانسوا ماری آروئه)، نویسنده، فیلسوف و متفکر برجسته‌ عصر روشنگری فرانسه بود که در سال ۱۶۹۴ در پاریس به دنیا آمد. او یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های فکری قرن هجدهم اروپا به شمار می‌رود و آثارش در زمینه‌های فلسفه، ادبیات، تاریخ و نمایشنامه‌نویسی گستره‌ی وسیعی را دربرمی‌گیرد.

ولتر با شجاعتی کم‌نظیر، نهاد کلیسای کاتولیک و قدرت روحانیت را به‌شدت نقد می‌کرد و آن را عامل خرافه‌پرستی، تعصب و سرکوب آزادی اندیشه می‌دانست.

شعار معروف او «این رذیله را نابود کنید» (Écrasez l’infâme) اشاره‌ای صریح به مخالفتش با تعصب مذهبی و سوءاستفاده‌ نهادهای دینی از قدرت بود. او همچنین از آزادی بیان، تساهل مذهبی و جدایی دین از حکومت دفاع می‌کرد و در دفاع از قربانیان بی‌عدالتی مذهبی، مانند پرونده‌ ژان کالاس (پروتستان بی‌گناهی که در ۱۷۶۲ اعدام شد)، فعالانه وارد میدان شد.

اثر معروف او «کاندید» نیز با طنزی گزنده به نقد خوش‌بینی فلسفی و ریاکاری مذهبی می‌پردازد. ولتر در سال ۱۷۷۸ درگذشت، اما میراث فکری‌اش در شکل‌گیری اندیشه‌های سکولار و حقوق بشر مدرن نقشی ماندگار داشت.

#ولتر #آزاداندیشی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍3💯1