مغز ما «طراحی‌شده» برای باور به خدایان است؟
آیا به این موضوع فکر کرده‌‌اید که دین نه یک اختراع فرهنگی تصادفی، بلکه محصول جانبی نحوه کارکرد طبیعی مغز انسان است؟
این ادعای مرکزی رشته‌ای است که کمتر کسی نامش را شنیده: علوم شناختی دین (Cognitive Science of Religion).
🔹 این رشته چیست؟
علوم شناختی دین رویکردی میان‌رشته‌ای است که می‌پرسد: چرا و چگونه ذهن انسان باورهای دینی تولید می‌کند، و چه سازوکارهای شناختی مشترکی پشت تنوع خیره‌کننده ادیان جهان قرار دارد؟ این رشته دین را نه به‌عنوان امری فراطبیعی، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای طبیعی و قابل‌مطالعه با روش‌های علوم‌شناختی بررسی می‌کند.
🔹 نقطه آغاز رسمی
شکل‌گیری این رشته را معمولا به دهه ۱۹۹۰ نسبت می‌دهند، وقتی پژوهشگرانی مثل پاسکال بویر، استوارت گاتری و دن اسپربر شروع به ترکیب روان‌شناسی شناختی، انسان‌شناسی و زیست‌شناسی تکاملی کردند.
🔹 سنگ‌بنای اصلی
کتاب «Religion Explained»
اثر پاسکال بویر یکی از نقاط عطف این رشته بود؛ او استدلال کرد باورهای دینی از سازوکارهای شناختی عادی‌ای که برای بقا تکامل یافته‌اند (مثل تشخیص عامل‌ها و نیت‌ها) سرچشمه می‌گیرند، نه از نیاز به توضیح جهان.
🔹 پیش از آن چه بود؟
پیشتر، مطالعه دین عمدتا در انحصار جامعه‌شناسی دین (دورکیم، وبر) و پدیدارشناسی دین (الیاده) بود. CSR برای نخستین‌بار سوال را از «دین چه نقش اجتماعی دارد؟» به «مغز چگونه دین تولید می‌کند؟» تغییر داد.
🔹 نهادینه‌شدن
از اواخر دهه‌ی ۲۰۰۰، مجلاتی مانند Journal of Cognitive Historiography و انجمن‌هایی مثل IACSR (انجمن بین‌المللی علوم شناختی دین، تأسیس ۲۰۰۶) این حوزه را به رشته‌ای دانشگاهی مستقل تبدیل کردند.
📌 نکته پایانی:
این رشته نه دین را رد می‌کند و نه اثبات، بلکه می‌پرسد چرا باور به امر فراطبیعی این‌قدر برای ذهن انسان «طبیعی» به نظر می‌رسد.
#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #نقد_دین #باور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
آیا به این موضوع فکر کرده‌‌اید که دین نه یک اختراع فرهنگی تصادفی، بلکه محصول جانبی نحوه کارکرد طبیعی مغز انسان است؟
این ادعای مرکزی رشته‌ای است که کمتر کسی نامش را شنیده: علوم شناختی دین (Cognitive Science of Religion).
🔹 این رشته چیست؟
علوم شناختی دین رویکردی میان‌رشته‌ای است که می‌پرسد: چرا و چگونه ذهن انسان باورهای دینی تولید می‌کند، و چه سازوکارهای شناختی مشترکی پشت تنوع خیره‌کننده ادیان جهان قرار دارد؟ این رشته دین را نه به‌عنوان امری فراطبیعی، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای طبیعی و قابل‌مطالعه با روش‌های علوم‌شناختی بررسی می‌کند.
🔹 نقطه آغاز رسمی
شکل‌گیری این رشته را معمولا به دهه ۱۹۹۰ نسبت می‌دهند، وقتی پژوهشگرانی مثل پاسکال بویر، استوارت گاتری و دن اسپربر شروع به ترکیب روان‌شناسی شناختی، انسان‌شناسی و زیست‌شناسی تکاملی کردند.
🔹 سنگ‌بنای اصلی
کتاب «Religion Explained»
اثر پاسکال بویر یکی از نقاط عطف این رشته بود؛ او استدلال کرد باورهای دینی از سازوکارهای شناختی عادی‌ای که برای بقا تکامل یافته‌اند (مثل تشخیص عامل‌ها و نیت‌ها) سرچشمه می‌گیرند، نه از نیاز به توضیح جهان.
🔹 پیش از آن چه بود؟
پیشتر، مطالعه دین عمدتا در انحصار جامعه‌شناسی دین (دورکیم، وبر) و پدیدارشناسی دین (الیاده) بود. CSR برای نخستین‌بار سوال را از «دین چه نقش اجتماعی دارد؟» به «مغز چگونه دین تولید می‌کند؟» تغییر داد.
🔹 نهادینه‌شدن
از اواخر دهه‌ی ۲۰۰۰، مجلاتی مانند Journal of Cognitive Historiography و انجمن‌هایی مثل IACSR (انجمن بین‌المللی علوم شناختی دین، تأسیس ۲۰۰۶) این حوزه را به رشته‌ای دانشگاهی مستقل تبدیل کردند.
📌 نکته پایانی:
این رشته نه دین را رد می‌کند و نه اثبات، بلکه می‌پرسد چرا باور به امر فراطبیعی این‌قدر برای ذهن انسان «طبیعی» به نظر می‌رسد.
#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #نقد_دین #باور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👌4💩2
زیگموند فروید
چرا انسان به خدایی نیاز دارد که هرگز ندیده؟
سال ۱۹۲۷، زیگموند فروید، پدر روانکاوی، کتاب کوچک اما پرمناقشه آینده یک پندار (Die Zukunft einer Illusion) را نوشت. پرسش او این بود: چرا انسان با وجود قرن‌ها علم، همچنان به موجودی نامرئی و قادر مطلق پناه می‌برد؟
پاسخش را نه در الهیات، بلکه در روان کودکی جست‌وجو کرد.
فروید دین را «توهم» نامید، نه به معنای دروغ آگاهانه، بلکه باوری که از یک آرزوی عمیق سرچشمه می‌گیرد. او نوشت خدا چیزی نیست جز فرافکنی تصویر پدر. همان‌طور که کودک در برابر دنیای ترسناک به پدرش پناه می‌برد، بشر بالغ در برابر طبیعتِ بی‌رحم به خدایی پناه می‌برد که نظم و امنیت وعده می‌دهد.
به باور او، انسان از سه جبهه احساس ناتوانی می‌کند: نیروهای طبیعت، فناپذیری بدن، و رنج روابط اجتماعی.
دین راهی است برای «رام‌کردن» این ترس‌ها، به گفته او، مذهب «روان‌رنجوری همگانی بشریت» است.
فروید تاکید کرد توهم‌بودن یک باور به معنای غلط‌بودن آن نیست، بلکه یعنی انگیزه اصلی شکل‌گیری‌اش، آرزو است نه شواهد. این تمایز دقیق، نقدش را از حمله ساده‌لوحانه به دین متمایز می‌کند.
او امید داشت بشر روزی از این «دوران کودکی روانی» عبور کند و به‌جای تسلی دینی، به عقل و علم تکیه کند، نه از سر خصومت، بلکه از سر باور به بلوغ روانی نوع بشر.
این اثر بعدها الهام‌بخش نقدهای روانشناختی-تکاملی دین شد. پاسکال بویه و دیگر پژوهشگران علوم شناختی دین، هرچند با روش‌های متفاوت، به همین پرسش بنیادین فروید بازگشتند: چرا ذهن انسان مستعد باور دینی است؟
میراث فروید امروز در هر بحثی درباره ریشه‌های روانی ایمان و نیاز انسان به معنا، همچنان زنده است.
#زیگموند_فروبد #نقد_دین #روانکاوی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
چرا انسان به خدایی نیاز دارد که هرگز ندیده؟
سال ۱۹۲۷، زیگموند فروید، پدر روانکاوی، کتاب کوچک اما پرمناقشه آینده یک پندار (Die Zukunft einer Illusion) را نوشت. پرسش او این بود: چرا انسان با وجود قرن‌ها علم، همچنان به موجودی نامرئی و قادر مطلق پناه می‌برد؟
پاسخش را نه در الهیات، بلکه در روان کودکی جست‌وجو کرد.
فروید دین را «توهم» نامید، نه به معنای دروغ آگاهانه، بلکه باوری که از یک آرزوی عمیق سرچشمه می‌گیرد. او نوشت خدا چیزی نیست جز فرافکنی تصویر پدر. همان‌طور که کودک در برابر دنیای ترسناک به پدرش پناه می‌برد، بشر بالغ در برابر طبیعتِ بی‌رحم به خدایی پناه می‌برد که نظم و امنیت وعده می‌دهد.
به باور او، انسان از سه جبهه احساس ناتوانی می‌کند: نیروهای طبیعت، فناپذیری بدن، و رنج روابط اجتماعی.
دین راهی است برای «رام‌کردن» این ترس‌ها، به گفته او، مذهب «روان‌رنجوری همگانی بشریت» است.
فروید تاکید کرد توهم‌بودن یک باور به معنای غلط‌بودن آن نیست، بلکه یعنی انگیزه اصلی شکل‌گیری‌اش، آرزو است نه شواهد. این تمایز دقیق، نقدش را از حمله ساده‌لوحانه به دین متمایز می‌کند.
او امید داشت بشر روزی از این «دوران کودکی روانی» عبور کند و به‌جای تسلی دینی، به عقل و علم تکیه کند، نه از سر خصومت، بلکه از سر باور به بلوغ روانی نوع بشر.
این اثر بعدها الهام‌بخش نقدهای روانشناختی-تکاملی دین شد. پاسکال بویه و دیگر پژوهشگران علوم شناختی دین، هرچند با روش‌های متفاوت، به همین پرسش بنیادین فروید بازگشتند: چرا ذهن انسان مستعد باور دینی است؟
میراث فروید امروز در هر بحثی درباره ریشه‌های روانی ایمان و نیاز انسان به معنا، همچنان زنده است.
#زیگموند_فروبد #نقد_دین #روانکاوی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👌4
بازداشت پنج شهروند بهائی ساکن کرج برای اجرای حکم حبس
صبح روز دو‌شنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، پنج شهروند بهائی به نام‌های بابک زینلی، صهبا طائف، فواد طائفی، شروین شبرخ و علی باقرکاشی، در پی احضار قبلی، جهت اجرای حکم یک سال حبس خود به دادگاه انقلاب شهریار مراجعه کرده و بازداشت شدند.
علی‌رغم اعلام اولیه مبنی بر انتقال این شهروندان به زندان تهران بزرگ، آنان در بازداشتگاه شهریار نگهداری شده و متعاقبا اعلام شد که به زندان قزلحصار منتقل خواهند شد. با این حال، از زمان بازداشت تاکنون اطلاع دقیقی از وضعیت آنان در دست نیست و محل نهایی نگهداری‌شان نیز مشخص نشده است.
این شهروندان بهائی پیشتر در تاریخ ۱۶ آبان ۱۴۰۲ در منزل بابک زینلی در مهرشهر کرج بازداشت شدند. آن‌ها در ادامه به استناد مادهٔ ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی با اتهاماتی از جمله «تبلیغ علیه نظام» و نیز «فعالیت آموزشی و تبلیغی انحرافی مغایر یا مخل به شرع مقدس اسلام» مواجه و محاکمه شدند.
لازم به ذکر است که بابک زینلی پیش از این نیز سابقهٔ بازداشت و محکومیت قضایی به دلیل اعتقاد به آیین بهائی را داشته است.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
صبح روز دو‌شنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، پنج شهروند بهائی به نام‌های بابک زینلی، صهبا طائف، فواد طائفی، شروین شبرخ و علی باقرکاشی، در پی احضار قبلی، جهت اجرای حکم یک سال حبس خود به دادگاه انقلاب شهریار مراجعه کرده و بازداشت شدند.
علی‌رغم اعلام اولیه مبنی بر انتقال این شهروندان به زندان تهران بزرگ، آنان در بازداشتگاه شهریار نگهداری شده و متعاقبا اعلام شد که به زندان قزلحصار منتقل خواهند شد. با این حال، از زمان بازداشت تاکنون اطلاع دقیقی از وضعیت آنان در دست نیست و محل نهایی نگهداری‌شان نیز مشخص نشده است.
این شهروندان بهائی پیشتر در تاریخ ۱۶ آبان ۱۴۰۲ در منزل بابک زینلی در مهرشهر کرج بازداشت شدند. آن‌ها در ادامه به استناد مادهٔ ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی با اتهاماتی از جمله «تبلیغ علیه نظام» و نیز «فعالیت آموزشی و تبلیغی انحرافی مغایر یا مخل به شرع مقدس اسلام» مواجه و محاکمه شدند.
لازم به ذکر است که بابک زینلی پیش از این نیز سابقهٔ بازداشت و محکومیت قضایی به دلیل اعتقاد به آیین بهائی را داشته است.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡3🕊1
سانسور اطلاعات چگونه زبان گفت‌وگو را لال می‌کند
یورگن هابرماس در نظریه «حوزه عمومی» (نخستین‌بار در ۱۹۶۲ منتشر شد) استدلال کرد گفت‌وگوی دموکراتیک به فضایی نیاز دارد که در آن شهروندان بتوانند مستقل از دولت و بازار، به اطلاعات متنوع دسترسی داشته باشند و بر پایه آن استدلال کنند. از نظر او، وقتی این فضا تنگ می‌شود یا منابع اطلاعاتی به یک صدا محدود می‌شوند ظرفیت شهروندان برای تفکر انتقادی و مباحثه معنادار نیز به‌مرور تحلیل می‌رود، نه فقط کمیت اطلاعاتی که در دسترس‌شان است.
تیموتی اسنایدر، مورخ دانشگاه ییل، در کتاب «درباره طغیان» (۲۰۱۷) بر پایه مطالعه نظام‌های اقتدارگرای قرن بیستم می‌نویسد یکی از نخستین اثرات محدودیت اطلاعاتی، لزوما باور یکسان‌شدن مردم به روایت رسمی نیست، بلکه از دست رفتن تدریجی توانایی افراد برای شکل دادن به استدلال مستقل است، چرا که استدلال‌کردن، به داده‌های متنوع برای مقایسه و محک زدن نیاز دارد.
النور اوستروم، اقتصاددان برنده جایزه نوبل، در مطالعاتش درباره «منابع مشترک» (Commons) نشان داد تصمیم‌گیری جمعیِ کارآمد از مدیریت آب گرفته تا سیاست‌گذاری عمومی به شدت به جریان آزاد اطلاعات میان اعضای یک جامعه وابسته است. وقتی این جریان مسدود یا یک‌طرفه شود، ظرفیت گروه برای رسیدن به تصمیم مشترک و پایدار افت می‌کند، حتی اگر نیت افراد برای همکاری همچنان باقی مانده باشد.
نمونه‌ای که این رابطه را روشن می‌کند، پژوهش دانیل هالین و پائولو مانچینی در کتاب «مقایسه‌ی نظام‌های رسانه‌ای» (۲۰۰۴) است. آن‌ها نظام‌های رسانه‌ای کشورهای مختلف را بر پایه معیارهایی چون میزان تکثر رسانه‌ای و استقلال از دولت مقایسه کردند و نشان دادند در نظام‌هایی که رسانه به‌شدت به دولت وابسته و فاقد تکثر واقعی است، گفت‌وگوی عمومی حتی در موضوعات غیرسیاسی تمایل دارد در چارچوب محدودی از مفاهیم و عبارات از پیش تثبیت‌شده باقی بماند، به‌جای آنکه با منابع و زاویه‌های دید متنوع غنی شود.
الگویی که دیگر پژوهشگران آن را «فقر گفتمانی» نامیده‌اند.
آنچه از این پژوهش‌ها برمی‌آید، تصویری است از مکالمه عمومی به‌عنوان مهارتی که، مثل هر مهارت دیگر، برای رشد به مواد خام نیاز دارد و آن ماده خام، چیزی نیست جز جریان آزاد و متنوع اطلاعات.
#سانسور #جریان_آزاد_اطلاعات #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
یورگن هابرماس در نظریه «حوزه عمومی» (نخستین‌بار در ۱۹۶۲ منتشر شد) استدلال کرد گفت‌وگوی دموکراتیک به فضایی نیاز دارد که در آن شهروندان بتوانند مستقل از دولت و بازار، به اطلاعات متنوع دسترسی داشته باشند و بر پایه آن استدلال کنند. از نظر او، وقتی این فضا تنگ می‌شود یا منابع اطلاعاتی به یک صدا محدود می‌شوند ظرفیت شهروندان برای تفکر انتقادی و مباحثه معنادار نیز به‌مرور تحلیل می‌رود، نه فقط کمیت اطلاعاتی که در دسترس‌شان است.
تیموتی اسنایدر، مورخ دانشگاه ییل، در کتاب «درباره طغیان» (۲۰۱۷) بر پایه مطالعه نظام‌های اقتدارگرای قرن بیستم می‌نویسد یکی از نخستین اثرات محدودیت اطلاعاتی، لزوما باور یکسان‌شدن مردم به روایت رسمی نیست، بلکه از دست رفتن تدریجی توانایی افراد برای شکل دادن به استدلال مستقل است، چرا که استدلال‌کردن، به داده‌های متنوع برای مقایسه و محک زدن نیاز دارد.
النور اوستروم، اقتصاددان برنده جایزه نوبل، در مطالعاتش درباره «منابع مشترک» (Commons) نشان داد تصمیم‌گیری جمعیِ کارآمد از مدیریت آب گرفته تا سیاست‌گذاری عمومی به شدت به جریان آزاد اطلاعات میان اعضای یک جامعه وابسته است. وقتی این جریان مسدود یا یک‌طرفه شود، ظرفیت گروه برای رسیدن به تصمیم مشترک و پایدار افت می‌کند، حتی اگر نیت افراد برای همکاری همچنان باقی مانده باشد.
نمونه‌ای که این رابطه را روشن می‌کند، پژوهش دانیل هالین و پائولو مانچینی در کتاب «مقایسه‌ی نظام‌های رسانه‌ای» (۲۰۰۴) است. آن‌ها نظام‌های رسانه‌ای کشورهای مختلف را بر پایه معیارهایی چون میزان تکثر رسانه‌ای و استقلال از دولت مقایسه کردند و نشان دادند در نظام‌هایی که رسانه به‌شدت به دولت وابسته و فاقد تکثر واقعی است، گفت‌وگوی عمومی حتی در موضوعات غیرسیاسی تمایل دارد در چارچوب محدودی از مفاهیم و عبارات از پیش تثبیت‌شده باقی بماند، به‌جای آنکه با منابع و زاویه‌های دید متنوع غنی شود.
الگویی که دیگر پژوهشگران آن را «فقر گفتمانی» نامیده‌اند.
آنچه از این پژوهش‌ها برمی‌آید، تصویری است از مکالمه عمومی به‌عنوان مهارتی که، مثل هر مهارت دیگر، برای رشد به مواد خام نیاز دارد و آن ماده خام، چیزی نیست جز جریان آزاد و متنوع اطلاعات.
#سانسور #جریان_آزاد_اطلاعات #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍3🏆1
سما قدیرزاده، شهروند بهائی ساکن یزد، به اداره اطلاعات احضار شد
سما قدیرزاده، شهروند بهائی ساکن یزد، روز سه‌شنبه دهم شهریورماه طی یک تماس تلفنی از سوی اداره اطلاعات این شهرستان احضار شد. به گزارش خبرگزاری هرانا، از این شهروند بهائی خواسته شده است تا در این نهاد امنیتی حضور یابد و تاکنون جزئیات و دلایل دقیق این احضار کماکان در دست بررسی قرار دارد.
احضار این شهروند بهائی در حالی صورت می‌گیرد که فشارهای امنیتی، بازداشت‌ها، احضارها و مصادره اموال شهروندان بهایی در شهرهای مختلف ایران با رویکردهای مختلف سیستماتیک استمرار یافته است.
نهادهای حقوق بشری بارها گزارش داده‌اند که اقلیت دینی بهایی در ایران با محرومیت‌های گسترده حقوق شهروندی، فشارهای عقیدتی و مداخلات قضایی و امنیتی مواجه هستند و این اقدامات محدودکننده همچنان بدون پاسخگویی شفاف ادامه دارد.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #سما_قدیرزاده #گفتگو_توانا
سما قدیرزاده، شهروند بهائی ساکن یزد، روز سه‌شنبه دهم شهریورماه طی یک تماس تلفنی از سوی اداره اطلاعات این شهرستان احضار شد. به گزارش خبرگزاری هرانا، از این شهروند بهائی خواسته شده است تا در این نهاد امنیتی حضور یابد و تاکنون جزئیات و دلایل دقیق این احضار کماکان در دست بررسی قرار دارد.
احضار این شهروند بهائی در حالی صورت می‌گیرد که فشارهای امنیتی، بازداشت‌ها، احضارها و مصادره اموال شهروندان بهایی در شهرهای مختلف ایران با رویکردهای مختلف سیستماتیک استمرار یافته است.
نهادهای حقوق بشری بارها گزارش داده‌اند که اقلیت دینی بهایی در ایران با محرومیت‌های گسترده حقوق شهروندی، فشارهای عقیدتی و مداخلات قضایی و امنیتی مواجه هستند و این اقدامات محدودکننده همچنان بدون پاسخگویی شفاف ادامه دارد.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #سما_قدیرزاده #گفتگو_توانا
💔7😡2
احضار، بازجویی و تفتیش عقاید نوا بهامین، شهروند بهائی ساکن یزد
نوا بهامین، شهروند بهائی ساکن یزد، روز چهارشنبه ۱۱ شهریورماه پس از مراجعه به اداره اطلاعات این شهرستان، به مدت چند ساعت مورد بازجویی قرار گرفت. به گزارش خبرگزاری هرانا، این شهروند بهائی روز پیش از آن (سه‌شنبه دهم شهریور) طی یک تماس تلفنی به این نهاد امنیتی احضار شده بود. یک منبع مطلع به هرانا اعلام کرده است که بخش عمده‌ای از پرسش‌های مطرح‌شده در جریان بازجویی از خانم بهامین پیرامون باورهای مذهبی و بهائی بودن وی بوده است.
احضار و بازجویی این شهروند بهائی در حالی صورت می‌گیرد که موج تازه‌ای از فشارها، بازداشت‌ها و سرکوب‌های سیستماتیک علیه شهروندان بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
در ماه‌های اخیر اصفهان شاهد یورش به منازل و تفتیش گسترده و توقیف اموال شهروندان بهایی بوده است؛ از جمله حمله امنیتی به منزل خانواده‌های عاطفی و بازداشت شماری دیگر از شهروندان بهایی این استان. همزمان در سایر نقاط کشور نیز این فشارها ابعاد گسترده‌ای به خود گرفته است، از جمله احضار پنج شهروند بهایی در کرج برای اجرای احکام حبس و احضار شهروندانی دیگر چون سما قدیرزاده در یزد، که نشان‌دهنده استمرار سیاست‌های محدودکننده و نقض سیستماتیک حقوق اقلیت‌های مذهبی است.
#نوا_بهامین #تفتیش_عقاید #بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
نوا بهامین، شهروند بهائی ساکن یزد، روز چهارشنبه ۱۱ شهریورماه پس از مراجعه به اداره اطلاعات این شهرستان، به مدت چند ساعت مورد بازجویی قرار گرفت. به گزارش خبرگزاری هرانا، این شهروند بهائی روز پیش از آن (سه‌شنبه دهم شهریور) طی یک تماس تلفنی به این نهاد امنیتی احضار شده بود. یک منبع مطلع به هرانا اعلام کرده است که بخش عمده‌ای از پرسش‌های مطرح‌شده در جریان بازجویی از خانم بهامین پیرامون باورهای مذهبی و بهائی بودن وی بوده است.
احضار و بازجویی این شهروند بهائی در حالی صورت می‌گیرد که موج تازه‌ای از فشارها، بازداشت‌ها و سرکوب‌های سیستماتیک علیه شهروندان بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
در ماه‌های اخیر اصفهان شاهد یورش به منازل و تفتیش گسترده و توقیف اموال شهروندان بهایی بوده است؛ از جمله حمله امنیتی به منزل خانواده‌های عاطفی و بازداشت شماری دیگر از شهروندان بهایی این استان. همزمان در سایر نقاط کشور نیز این فشارها ابعاد گسترده‌ای به خود گرفته است، از جمله احضار پنج شهروند بهایی در کرج برای اجرای احکام حبس و احضار شهروندانی دیگر چون سما قدیرزاده در یزد، که نشان‌دهنده استمرار سیاست‌های محدودکننده و نقض سیستماتیک حقوق اقلیت‌های مذهبی است.
#نوا_بهامین #تفتیش_عقاید #بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡4
عشق میان دو دنیا
وقتی ازدواج از مرزهای دین عبور می‌کند
تائو ویتنامی و بودایی است، مارتین انگلیسی و ندانم‌گرا؛ پنج سال است زیر یک سقف زندگی می‌کنند. کارن یهودی و مارتین دیگر مسیحی است؛ سی‌ویک سال ازدواج کرده و دو پسر دارند. آماندا خداناباور است و همسرش جرج بهایی. سه زوج، سه دین متفاوت، یک پرسش مشترک: عشق چطور از شکاف باورها عبور می‌کند؟
ازدواج فرادینی چیست؟
ازدواج بین‌دینی یا فرادینی به پیوند افرادی با باورها یا پیشینه‌های مذهبی متفاوت گفته می‌شود؛ از جمله میان کسی که خود را در چارچوب دین خاصی تعریف نمی‌کند. با پیوستگی فزاینده جوامع و تغییر الگوهای همسرگزینی، این نوع ازدواج افزایش قابل توجهی داشته است؛ مواجهه بیش‌تر با تنوع مذهبی، پذیرش را عادی‌سازی کرده است.
ایران و گرایش به سکولاریسم
در ایران، سرخوردگی از نتایج اسلام سیاسی، مشکلات اقتصادی، سرکوب سیاسی و نارضایتی از روحانیت حاکم، بخشی از جامعه را به اندیشه‌های سکولار سوق داده است. دسترسی به رسانه‌های جهانی و اینترنت نیز تفکرات ارثی مذهبی را به چالش کشیده و علاقه به تصوف، عرفان یا فلسفه‌های جدید را در کنار مذهب سازمان‌یافته تقویت کرده است.
محدودیت‌های واقعی
با این حال، ایران دست‌کم در کوتاه‌مدت یکسره عاری از دین نخواهد شد؛ بخش بزرگی از جامعه همچنان عمیقا مذهبی است. نهادهای مذهبی-سیاسی، دولت را انحصارا در دست دارند و دستگاه‌های قضایی تحت امر مراجع اسلامی، روی خوشی به ازدواج بین‌دینی نشان نمی‌دهند و ممکن است افراد را به خاطر آن پیگرد کنند.
درس زوج‌ها: گفت‌وگو
تجربه زوج‌ها نشان می‌دهد مهارت گفت‌وگو کلید عبور از تفاوت‌هاست. تائو و مارتین بر گفت‌وگو برای غلبه بر موانع فرهنگی تاکید دارند؛ مارتین حتی محراب بودایی تائو را در خانه محترم می‌شمارد. کارن و مارتین درباره اختلاف اسرائیل و فلسطین «توافق دارند که توافق ندارند»؛ این رویکرد از سرایت تعارض بیرونی به خانواده جلوگیری می‌کند.
نقاط مشترک، نه اختلاف
جورج و آماندا در رویدادهای جوامع مذهبی مختلف شرکت می‌کنند و ارزش‌های مشترک غیرمذهبی را کشف کرده‌اند؛ از دید آن‌ها گفت‌وگو به معنای متقاعدکردن طرف مقابل نیست. آن‌ها حتی می‌گویند تفاوت اسکاتلندی-انگلیسی‌بودنشان از تفاوت دینی‌شان بیش‌تر است! تاکید بر نقاط مشترک و جلوگیری از سرایت اختلافات بیرونی، درس مشترک همه این تجربه‌هاست.
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
https://dialog.tavaana.org/different-religion-marriage/
#رواداری #تکثر #چندفرهنگی #ازدواج #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
وقتی ازدواج از مرزهای دین عبور می‌کند
تائو ویتنامی و بودایی است، مارتین انگلیسی و ندانم‌گرا؛ پنج سال است زیر یک سقف زندگی می‌کنند. کارن یهودی و مارتین دیگر مسیحی است؛ سی‌ویک سال ازدواج کرده و دو پسر دارند. آماندا خداناباور است و همسرش جرج بهایی. سه زوج، سه دین متفاوت، یک پرسش مشترک: عشق چطور از شکاف باورها عبور می‌کند؟
ازدواج فرادینی چیست؟
ازدواج بین‌دینی یا فرادینی به پیوند افرادی با باورها یا پیشینه‌های مذهبی متفاوت گفته می‌شود؛ از جمله میان کسی که خود را در چارچوب دین خاصی تعریف نمی‌کند. با پیوستگی فزاینده جوامع و تغییر الگوهای همسرگزینی، این نوع ازدواج افزایش قابل توجهی داشته است؛ مواجهه بیش‌تر با تنوع مذهبی، پذیرش را عادی‌سازی کرده است.
ایران و گرایش به سکولاریسم
در ایران، سرخوردگی از نتایج اسلام سیاسی، مشکلات اقتصادی، سرکوب سیاسی و نارضایتی از روحانیت حاکم، بخشی از جامعه را به اندیشه‌های سکولار سوق داده است. دسترسی به رسانه‌های جهانی و اینترنت نیز تفکرات ارثی مذهبی را به چالش کشیده و علاقه به تصوف، عرفان یا فلسفه‌های جدید را در کنار مذهب سازمان‌یافته تقویت کرده است.
محدودیت‌های واقعی
با این حال، ایران دست‌کم در کوتاه‌مدت یکسره عاری از دین نخواهد شد؛ بخش بزرگی از جامعه همچنان عمیقا مذهبی است. نهادهای مذهبی-سیاسی، دولت را انحصارا در دست دارند و دستگاه‌های قضایی تحت امر مراجع اسلامی، روی خوشی به ازدواج بین‌دینی نشان نمی‌دهند و ممکن است افراد را به خاطر آن پیگرد کنند.
درس زوج‌ها: گفت‌وگو
تجربه زوج‌ها نشان می‌دهد مهارت گفت‌وگو کلید عبور از تفاوت‌هاست. تائو و مارتین بر گفت‌وگو برای غلبه بر موانع فرهنگی تاکید دارند؛ مارتین حتی محراب بودایی تائو را در خانه محترم می‌شمارد. کارن و مارتین درباره اختلاف اسرائیل و فلسطین «توافق دارند که توافق ندارند»؛ این رویکرد از سرایت تعارض بیرونی به خانواده جلوگیری می‌کند.
نقاط مشترک، نه اختلاف
جورج و آماندا در رویدادهای جوامع مذهبی مختلف شرکت می‌کنند و ارزش‌های مشترک غیرمذهبی را کشف کرده‌اند؛ از دید آن‌ها گفت‌وگو به معنای متقاعدکردن طرف مقابل نیست. آن‌ها حتی می‌گویند تفاوت اسکاتلندی-انگلیسی‌بودنشان از تفاوت دینی‌شان بیش‌تر است! تاکید بر نقاط مشترک و جلوگیری از سرایت اختلافات بیرونی، درس مشترک همه این تجربه‌هاست.
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
https://dialog.tavaana.org/different-religion-marriage/
#رواداری #تکثر #چندفرهنگی #ازدواج #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍4❤1🥰1
دین موروثی
آنچه علوم شناختی درباره شکل‌گیری باور می‌گوید
اگر در عربستان به دنیا می‌آمدید، مسلمان بودید. اگر در تایلند به دنیا می‌آمدید، بودایی. این یک حدس نیست، یک واقعیت آماری‌ست.
جامعه‌شناسان دین به این پدیده می‌گویند «برنامه‌ریزی فرهنگی» (Cultural Programming). ایده اصلی‌اش ساده و در عین حال آزاردهنده است: مغز انسان در سال‌های اول زندگی، پیش از آنکه قدرت داوری نقادانه داشته باشد، باورهای اطرافیانش را نه به‌عنوان «یک گزینه از میان گزینه‌ها»، بلکه به‌عنوان «واقعیت مطلق جهان» ضبط می‌کند.
یک کودک چهار ساله وقتی نماز خواندن پدرش یا صلیب کشیدن مادرش را می‌بیند، در حال یادگیری ریاضی یا زبان نیست، در حال نقشه‌برداری از «جهانی که در آن باید زندگی کند» است.
این یادگیری، برخلاف یادگیری زبان، هرگز به‌طور جدی به چالش کشیده نمی‌شود. چرا؟ چون کسی به کودک نمی‌گوید «حالا چند تا دین دیگر را هم بررسی کن و بعد تصمیم بگیر».
نکته جالب اینجاست: این فرایند مخصوص دین نیست. زبان مادری، ارزش‌های سیاسی، حتی ذائقه غذایی، همگی به همین شکل «نصب» می‌شوند. اما دین یک ویژگی خاص دارد معمولا با برچسب «مقدس» و «غیرقابل‌سوال» عرضه می‌شود، در حالی که ذائقه غذایی این‌طور نیست.
اینجاست که سوال جدی مطرح می‌شود: اگر باور من به هر دینی، محصول تصادف جغرافیایی تولدم است، نه نتیجه تحقیق آگاهانه‌ام، آیا این باور می‌تواند «حقیقت» نامیده شود؟ یا فقط یک عادت ذهنی به‌ارث‌رسیده است که هرگز آزمایش نشده؟
این پرسش، اهانت به هیچ دینی نیست. دعوتی‌ست به یک تمرین ساده: باوری را که داری، یک‌بار هم که شده، از زاویه دید یک ناظر بیرونی نگاه کن. آیا اگر امروز برای اولین بار با آن مواجه می‌شدی، بازهم می‌پذیرفتی‌اش؟
#دین_موروثی #تفکر_نقاد #آزاداندیشی #علوم_شناختی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
آنچه علوم شناختی درباره شکل‌گیری باور می‌گوید
اگر در عربستان به دنیا می‌آمدید، مسلمان بودید. اگر در تایلند به دنیا می‌آمدید، بودایی. این یک حدس نیست، یک واقعیت آماری‌ست.
جامعه‌شناسان دین به این پدیده می‌گویند «برنامه‌ریزی فرهنگی» (Cultural Programming). ایده اصلی‌اش ساده و در عین حال آزاردهنده است: مغز انسان در سال‌های اول زندگی، پیش از آنکه قدرت داوری نقادانه داشته باشد، باورهای اطرافیانش را نه به‌عنوان «یک گزینه از میان گزینه‌ها»، بلکه به‌عنوان «واقعیت مطلق جهان» ضبط می‌کند.
یک کودک چهار ساله وقتی نماز خواندن پدرش یا صلیب کشیدن مادرش را می‌بیند، در حال یادگیری ریاضی یا زبان نیست، در حال نقشه‌برداری از «جهانی که در آن باید زندگی کند» است.
این یادگیری، برخلاف یادگیری زبان، هرگز به‌طور جدی به چالش کشیده نمی‌شود. چرا؟ چون کسی به کودک نمی‌گوید «حالا چند تا دین دیگر را هم بررسی کن و بعد تصمیم بگیر».
نکته جالب اینجاست: این فرایند مخصوص دین نیست. زبان مادری، ارزش‌های سیاسی، حتی ذائقه غذایی، همگی به همین شکل «نصب» می‌شوند. اما دین یک ویژگی خاص دارد معمولا با برچسب «مقدس» و «غیرقابل‌سوال» عرضه می‌شود، در حالی که ذائقه غذایی این‌طور نیست.
اینجاست که سوال جدی مطرح می‌شود: اگر باور من به هر دینی، محصول تصادف جغرافیایی تولدم است، نه نتیجه تحقیق آگاهانه‌ام، آیا این باور می‌تواند «حقیقت» نامیده شود؟ یا فقط یک عادت ذهنی به‌ارث‌رسیده است که هرگز آزمایش نشده؟
این پرسش، اهانت به هیچ دینی نیست. دعوتی‌ست به یک تمرین ساده: باوری را که داری، یک‌بار هم که شده، از زاویه دید یک ناظر بیرونی نگاه کن. آیا اگر امروز برای اولین بار با آن مواجه می‌شدی، بازهم می‌پذیرفتی‌اش؟
#دین_موروثی #تفکر_نقاد #آزاداندیشی #علوم_شناختی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍5👏2👌1
پیام فریدیان، عکاس و سفالگر بهایی، به دو سال حبس محکوم شد
پیام فریدیان، عکاس و سفالگر بهایی ساکن مشهد، در مرحله تجدیدنظر با کاهش مجازات به دو سال حبس محکوم گردید.
به گزارش خبرگزاری هرانا، وی پیشتر توسط شعبه دوم دادگاه انقلاب مشهد از بابت اتهام «اجتماع و تبانی» به سه سال حبس محکوم شده بود که این حکم در شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به دو سال کاهش یافت.
آقای فریدیان در تاریخ دوم بهمن ۱۴۰۴ در محل کار خود در مشهد توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بود.
صدور و تایید احکام حبس برای شهروندان بهایی در حالی ادامه دارد که موج تازه‌ای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل و بازداشت‌ها علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #پیام_فریدیان #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
پیام فریدیان، عکاس و سفالگر بهایی ساکن مشهد، در مرحله تجدیدنظر با کاهش مجازات به دو سال حبس محکوم گردید.
به گزارش خبرگزاری هرانا، وی پیشتر توسط شعبه دوم دادگاه انقلاب مشهد از بابت اتهام «اجتماع و تبانی» به سه سال حبس محکوم شده بود که این حکم در شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به دو سال کاهش یافت.
آقای فریدیان در تاریخ دوم بهمن ۱۴۰۴ در محل کار خود در مشهد توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بود.
صدور و تایید احکام حبس برای شهروندان بهایی در حالی ادامه دارد که موج تازه‌ای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل و بازداشت‌ها علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #پیام_فریدیان #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡3
اعلامیه‌ای که «حق تغییر دین» را به رسمیت شناخت
سطری که کمتر کسی می‌خواند
سال ۱۹۴۸، هنگام تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر، ماده‌ی ۱۸ عبارتی گنجاند که در آن زمان هم بحث‌برانگیز بود: هر انسانی حق دارد دین یا عقیده خود را «تغییر دهد».
این عبارت به‌طور خاص با مخالفت برخی کشورهای عضو با اکثریت مسلمان روبه‌رو شد، عربستان سعودی در رای نهایی به کل اعلامیه رای ممتنع داد و یکی از دلایل اعلام‌شده‌اش همین ماده بود.
با این حال، متن نهایی بدون تغییر تصویب شد و بعدها در ماده‌ی ۱۸ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) نیز با همان مضمون تکرار شد.
هاینر بیله‌فلت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور آزادی دین یا عقیده (۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶)، در گزارش‌های رسمی خود به مجمع عمومی سازمان ملل بارها تأکید کرد که «بعد درونی» آزادی دین یعنی حق فرد برای داشتن، تغییر یا ترک هر باوری در درون خود برخلاف بعد بیرونی آن (مانند مناسک یا تبلیغ دینی)، در حقوق بین‌الملل هیچ استثنا یا محدودیتی نمی‌پذیرد؛ حتی دولت‌هایی که سایر جنبه‌های دینداری را تنظیم می‌کنند، از نظر او مجاز به دخالت در این بعد درونی نیستند.
عبدالله احمد النعیم، حقوق‌دان و پژوهشگر سودانی-آمریکایی، در آثارش از جمله «اسلام و دولت سکولار» (۲۰۰۸) این تنش را از درون سنت فقهی اسلامی بررسی کرده است. او نشان می‌دهد میان تفاسیر کلاسیک فقهی درباره ارتداد و متن حقوق بشری مدرن، شکافی واقعی وجود دارد که به گفته او، بخشی از دنیای اسلام هنوز در حال مواجهه فکری با آن است، نه اینکه این تنش را نادیده یا انکار کند.
پیو ریسرچ سنتر در گزارش «محدودیت‌های جهانی بر دین» (به‌روزرسانی ۲۰۲۲) داده‌هایی از بیش از ۱۹۸ کشور جمع‌آوری کرده که نشان می‌دهد در تعداد قابل‌توجهی از کشورها، ترک یک دین رسمی همچنان پیامدهای حقوقی یا اجتماعی مشخصی برای فرد به همراه دارد، طیفی که از فشار خانوادگی و اجتماعی تا مجازات قانونی را در برمی‌گیرد.
آنچه از کنار هم گذاشتن این شواهد پیداست، فاصله‌ای است میان متنی که هفتاد سال پیش در نیویورک نوشته شد و واقعیتی که در بسیاری از نقاط جهان، هنوز روزانه با آن دست‌وپنجه نرم می‌شود.
#آزادی_دین #آزادی_باور #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
سطری که کمتر کسی می‌خواند
سال ۱۹۴۸، هنگام تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر، ماده‌ی ۱۸ عبارتی گنجاند که در آن زمان هم بحث‌برانگیز بود: هر انسانی حق دارد دین یا عقیده خود را «تغییر دهد».
این عبارت به‌طور خاص با مخالفت برخی کشورهای عضو با اکثریت مسلمان روبه‌رو شد، عربستان سعودی در رای نهایی به کل اعلامیه رای ممتنع داد و یکی از دلایل اعلام‌شده‌اش همین ماده بود.
با این حال، متن نهایی بدون تغییر تصویب شد و بعدها در ماده‌ی ۱۸ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) نیز با همان مضمون تکرار شد.
هاینر بیله‌فلت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور آزادی دین یا عقیده (۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶)، در گزارش‌های رسمی خود به مجمع عمومی سازمان ملل بارها تأکید کرد که «بعد درونی» آزادی دین یعنی حق فرد برای داشتن، تغییر یا ترک هر باوری در درون خود برخلاف بعد بیرونی آن (مانند مناسک یا تبلیغ دینی)، در حقوق بین‌الملل هیچ استثنا یا محدودیتی نمی‌پذیرد؛ حتی دولت‌هایی که سایر جنبه‌های دینداری را تنظیم می‌کنند، از نظر او مجاز به دخالت در این بعد درونی نیستند.
عبدالله احمد النعیم، حقوق‌دان و پژوهشگر سودانی-آمریکایی، در آثارش از جمله «اسلام و دولت سکولار» (۲۰۰۸) این تنش را از درون سنت فقهی اسلامی بررسی کرده است. او نشان می‌دهد میان تفاسیر کلاسیک فقهی درباره ارتداد و متن حقوق بشری مدرن، شکافی واقعی وجود دارد که به گفته او، بخشی از دنیای اسلام هنوز در حال مواجهه فکری با آن است، نه اینکه این تنش را نادیده یا انکار کند.
پیو ریسرچ سنتر در گزارش «محدودیت‌های جهانی بر دین» (به‌روزرسانی ۲۰۲۲) داده‌هایی از بیش از ۱۹۸ کشور جمع‌آوری کرده که نشان می‌دهد در تعداد قابل‌توجهی از کشورها، ترک یک دین رسمی همچنان پیامدهای حقوقی یا اجتماعی مشخصی برای فرد به همراه دارد، طیفی که از فشار خانوادگی و اجتماعی تا مجازات قانونی را در برمی‌گیرد.
آنچه از کنار هم گذاشتن این شواهد پیداست، فاصله‌ای است میان متنی که هفتاد سال پیش در نیویورک نوشته شد و واقعیتی که در بسیاری از نقاط جهان، هنوز روزانه با آن دست‌وپنجه نرم می‌شود.
#آزادی_دین #آزادی_باور #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤4👍4