«خدا؟ آری؛ دین؟ نه»
خداباوران بدون دین چه می‌گویند؟
پژوهش‌ها و نظرسنجی‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهند که گروه بزرگی از ایرانیان، در حالی که هنوز به خدا، آفریدگار یا نوعی نیروی برتر از انسان باور دارند، دیگر خود را پیرو اسلام یا هیچ دین و مذهب مشخصی نمی‌دانند. بسیاری از ایرانیان نیز گفته‌اند که در طول زندگی باور مذهبی پیشین خود را کنار گذاشته‌اند. در نظرسنجی‌ها، میزان باور به خدا همچنان بالاتر از میزان تعلق به یک دین مشخص گزارش شده است. این افراد را می‌توان «خداباوران بدون دین» نامید. این افراد چه گفتمان، پرسش‌ها، تردیدها و استدلال‌هایی ممکن است داشته باشند؟
«خدا هست، اما دین ساخته بشر است»
برای برخی، باور به آفریدگار به معنای پذیرش دین، به ویژه دین‌های مسلط و رایج نیست. ممکن است کسی معتقد باشد جهان خالقی دارد، اما در عین حال دین را پدیده‌ای انسانی و تاریخی بداند. از این دیدگاه، دین‌های بزرگ در مسیر تاریخی خود توسط انسان‌هایی با توان گفتاری یا رهبری نسبتا بالا ساخته و پرداخته شده، کپی و تقلید شده، تفسیر شده و شاخه شاخه شده‌اند.
«دین نتایج تاریکی به همراه داشته است»
برخی دین را مانند درختی می‌بینند که باید آن را بر اساس میوه‌ها و ثمراتش سنجید، نه ادعاهای سنگینی که دارد. بعضی ادیان ادعاهای بزرگی دارند. اما نتایج عملی کردار و گفتار پیروان ادیان، عملکرد روحانیان و نهادهای مذهبی، نوع مواجهه آنان با مخالفان، زنان، و دگراندیشان، و همچنین تجربه جوامعی که دین در آنها قدرت سیاسی پیدا کرده است، می‌تواند بخشی از این ارزیابی باشد.
«تجربه زندگی اخلاقی بدون نیاز به دین»
آیا برای اخلاق به دین نیاز داریم؟ آیا راستگویی، همدلی، عدالت، کمک به دیگران و پرهیز از خشونت حتما به پاداش بهشت یا ترس از جهنم نیاز دارند؟ یا اخلاق می‌تواند بر وجدان، عقل، همدلی و تجربه زندگی اجتماعی استوار باشد؟ پاسخ افراد بدون دین این است که زندگی اخلاقی به دین ارتباط زیادی ندارد. افراد بدون دین نیز می‌توانند زندگی شایسته و غنی داشته باشند، و متدینین نیز می‌توانند دست به جنایات بزرگ بزنند.
«دین و سلامت روان»
دین برای برخی افراد منبع آرامش، امید و معناست. اما برای دیگران ممکن است ترس از گناه، عذاب، جهنم، احساس دائمی تقصیر یا اضطراب درباره رعایت احکام مذهبی ایجاد کند. بنابراین پرسش شاید این نباشد که «دین خوب است یا بد»، بلکه این باشد که باور مذهبی در زندگی واقعی هر فرد چه اثری بر آزادی، آرامش و سلامت روان او می‌گذارد؟
«اجباری بودن دین، دلیل بی‌اساس بودن آن است»
برای بسیاری از ایرانیان، دین تنها یک مسئله شخصی و ذهنی نبوده است. آنان نتایج عملی حکومت دینی را در زندگی روزمره تجربه کرده‌اند: دین مسلح، خشونت دینی، حجاب اجباری، محدودیت سبک زندگی، سانسور، تبعیض مذهبی، غصب نهادهای اقتصادی و اجتماعی و مجازات رفتارهایی که «گناه» محسوب می‌شوند. این تجربه می‌تواند پرسشی اساسی ایجاد کند: اگر یک دین واقعا حقیقت دارد، آیا برای پذیرفته‌شدن به اجبار، مجازات و قدرت حکومت نیاز دارد؟
«احکام غیر انسانی و تفسیرهای بی‌پایان»
بعضی افراد همچنان خدا را باور دارند، اما با بخش‌هایی از متون یا احکام دینی کنار نمی‌آیند. احکامی درباره خداناباوران، ازدین‌برگشتگان، زنان، غیر مسلمانان، مجازات‌ها، برده‌داری، قتل عام، جنگ، ارتداد یا روابط انسانی می‌تواند آنان را به این پرسش برساند که آیا همه آنچه در سنت‌های دینی آمده، واقعا می‌تواند فرمان تغییرناپذیر یک خدای دانا و عادل باشد؟
«خرافه و افسون‌زدگی دینی نشان توهم بودن آن است»
ممکن است کسی به نوعی پروردگار یا خرد برتر باور داشته باشد، اما داستان‌های معجزه، جن، شیطان، افسون، چشم‌زخم، شفاعت، کرامت یا دیگر ادعاهای فراطبیعی ادیان را نپذیرد. در این نگاه، خرافه‌زدگی دین و انبوه پاسخ‌های جعلی که رهبران دینی به سوالات مردم داده‌اند (که هرگز شامل «نمی‌دانم» نبوده است) نشان وهم‌آلود بودن دین است.
«آگاهی تاریخی از نقش دین در فساد و ستم»
آگاهی بیشتر از تاریخ ادیان نیز می‌تواند باورهای پیشین را تغییر دهد.جنگ‌های مذهبی، آزار دگراندیشان، تبعیض علیه اقلیت‌ها، محاکمه مرتدان و بدعت‌گذاران، بهره‌برداری سیاسی از ایمان و توجیه خشونت به نام خدا، برای برخی این پرسش را ایجاد می‌کند که چه مقدار از آنچه «خواست خدا» نامیده شده، در واقع نقشه و برنامه سلطه‌جویانی بوده که از رویکرد دینی برای همراه کردن مردم با خود بهره جستهاند.
#خداناباور #خداباور #دین_ناباور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
خداباوران بدون دین چه می‌گویند؟
پژوهش‌ها و نظرسنجی‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهند که گروه بزرگی از ایرانیان، در حالی که هنوز به خدا، آفریدگار یا نوعی نیروی برتر از انسان باور دارند، دیگر خود را پیرو اسلام یا هیچ دین و مذهب مشخصی نمی‌دانند. بسیاری از ایرانیان نیز گفته‌اند که در طول زندگی باور مذهبی پیشین خود را کنار گذاشته‌اند. در نظرسنجی‌ها، میزان باور به خدا همچنان بالاتر از میزان تعلق به یک دین مشخص گزارش شده است. این افراد را می‌توان «خداباوران بدون دین» نامید. این افراد چه گفتمان، پرسش‌ها، تردیدها و استدلال‌هایی ممکن است داشته باشند؟
«خدا هست، اما دین ساخته بشر است»
برای برخی، باور به آفریدگار به معنای پذیرش دین، به ویژه دین‌های مسلط و رایج نیست. ممکن است کسی معتقد باشد جهان خالقی دارد، اما در عین حال دین را پدیده‌ای انسانی و تاریخی بداند. از این دیدگاه، دین‌های بزرگ در مسیر تاریخی خود توسط انسان‌هایی با توان گفتاری یا رهبری نسبتا بالا ساخته و پرداخته شده، کپی و تقلید شده، تفسیر شده و شاخه شاخه شده‌اند.
«دین نتایج تاریکی به همراه داشته است»
برخی دین را مانند درختی می‌بینند که باید آن را بر اساس میوه‌ها و ثمراتش سنجید، نه ادعاهای سنگینی که دارد. بعضی ادیان ادعاهای بزرگی دارند. اما نتایج عملی کردار و گفتار پیروان ادیان، عملکرد روحانیان و نهادهای مذهبی، نوع مواجهه آنان با مخالفان، زنان، و دگراندیشان، و همچنین تجربه جوامعی که دین در آنها قدرت سیاسی پیدا کرده است، می‌تواند بخشی از این ارزیابی باشد.
«تجربه زندگی اخلاقی بدون نیاز به دین»
آیا برای اخلاق به دین نیاز داریم؟ آیا راستگویی، همدلی، عدالت، کمک به دیگران و پرهیز از خشونت حتما به پاداش بهشت یا ترس از جهنم نیاز دارند؟ یا اخلاق می‌تواند بر وجدان، عقل، همدلی و تجربه زندگی اجتماعی استوار باشد؟ پاسخ افراد بدون دین این است که زندگی اخلاقی به دین ارتباط زیادی ندارد. افراد بدون دین نیز می‌توانند زندگی شایسته و غنی داشته باشند، و متدینین نیز می‌توانند دست به جنایات بزرگ بزنند.
«دین و سلامت روان»
دین برای برخی افراد منبع آرامش، امید و معناست. اما برای دیگران ممکن است ترس از گناه، عذاب، جهنم، احساس دائمی تقصیر یا اضطراب درباره رعایت احکام مذهبی ایجاد کند. بنابراین پرسش شاید این نباشد که «دین خوب است یا بد»، بلکه این باشد که باور مذهبی در زندگی واقعی هر فرد چه اثری بر آزادی، آرامش و سلامت روان او می‌گذارد؟
«اجباری بودن دین، دلیل بی‌اساس بودن آن است»
برای بسیاری از ایرانیان، دین تنها یک مسئله شخصی و ذهنی نبوده است. آنان نتایج عملی حکومت دینی را در زندگی روزمره تجربه کرده‌اند: دین مسلح، خشونت دینی، حجاب اجباری، محدودیت سبک زندگی، سانسور، تبعیض مذهبی، غصب نهادهای اقتصادی و اجتماعی و مجازات رفتارهایی که «گناه» محسوب می‌شوند. این تجربه می‌تواند پرسشی اساسی ایجاد کند: اگر یک دین واقعا حقیقت دارد، آیا برای پذیرفته‌شدن به اجبار، مجازات و قدرت حکومت نیاز دارد؟
«احکام غیر انسانی و تفسیرهای بی‌پایان»
بعضی افراد همچنان خدا را باور دارند، اما با بخش‌هایی از متون یا احکام دینی کنار نمی‌آیند. احکامی درباره خداناباوران، ازدین‌برگشتگان، زنان، غیر مسلمانان، مجازات‌ها، برده‌داری، قتل عام، جنگ، ارتداد یا روابط انسانی می‌تواند آنان را به این پرسش برساند که آیا همه آنچه در سنت‌های دینی آمده، واقعا می‌تواند فرمان تغییرناپذیر یک خدای دانا و عادل باشد؟
«خرافه و افسون‌زدگی دینی نشان توهم بودن آن است»
ممکن است کسی به نوعی پروردگار یا خرد برتر باور داشته باشد، اما داستان‌های معجزه، جن، شیطان، افسون، چشم‌زخم، شفاعت، کرامت یا دیگر ادعاهای فراطبیعی ادیان را نپذیرد. در این نگاه، خرافه‌زدگی دین و انبوه پاسخ‌های جعلی که رهبران دینی به سوالات مردم داده‌اند (که هرگز شامل «نمی‌دانم» نبوده است) نشان وهم‌آلود بودن دین است.
«آگاهی تاریخی از نقش دین در فساد و ستم»
آگاهی بیشتر از تاریخ ادیان نیز می‌تواند باورهای پیشین را تغییر دهد.جنگ‌های مذهبی، آزار دگراندیشان، تبعیض علیه اقلیت‌ها، محاکمه مرتدان و بدعت‌گذاران، بهره‌برداری سیاسی از ایمان و توجیه خشونت به نام خدا، برای برخی این پرسش را ایجاد می‌کند که چه مقدار از آنچه «خواست خدا» نامیده شده، در واقع نقشه و برنامه سلطه‌جویانی بوده که از رویکرد دینی برای همراه کردن مردم با خود بهره جستهاند.
#خداناباور #خداباور #دین_ناباور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍3
توماس پین (۱۸۰۹-۱۷۳۷)، متفکر، نویسنده بریتانیایی‌تبار و از پدران بنیانگذار ایالات متحده امریکا، یکی از درخشان‌ترین چهره‌های عصر روشنگری بود که با قلم قدرتمند و ایده‌های رادیکال خود، مسیر تاریخ را تغییر داد. او با انتقال اندیشه‌های فلسفی از محافل بسته نخبگان به میان توده‌های مردم، نشان داد که خرد و آزادی، ارثی همگانی است.
پین با انتشار رساله سرنوشت‌ساز «عقل سلیم» در سال ۱۷۷۶ زمینه‌ساز استقلال ایالات متحده شد. او نخستین کسی بود که به شکلی صریح استقلال آمریکا و برپایی نظامی جمهوری مبتنی بر اراده مردم را به عنوان یک ضرورت تاریخی مطرح کرد.
پین همچنین در کتاب «عصر خرد» به نقد جدی دگم‌های مذهبی پرداخت و با تکیه بر خردگرایی و الهیات طبیعی، بر آزادی وجدان و تفکر انتقادی تأکید کرد.
توماس پین نویسنده‌ای بود که جهان را وطن خود و نیک‌کرداری را دین خود می‌دانست؛ اندیشمندی که ثابت کرد کلمات چگونه می‌توانند زنجیرهای استبداد را پاره کنند و چراغ راه آزادی و عدالت باشند.
#توماس_پین #خردگرایی #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
توماس پین (۱۸۰۹-۱۷۳۷)، متفکر، نویسنده بریتانیایی‌تبار و از پدران بنیانگذار ایالات متحده امریکا، یکی از درخشان‌ترین چهره‌های عصر روشنگری بود که با قلم قدرتمند و ایده‌های رادیکال خود، مسیر تاریخ را تغییر داد. او با انتقال اندیشه‌های فلسفی از محافل بسته نخبگان به میان توده‌های مردم، نشان داد که خرد و آزادی، ارثی همگانی است.
پین با انتشار رساله سرنوشت‌ساز «عقل سلیم» در سال ۱۷۷۶ زمینه‌ساز استقلال ایالات متحده شد. او نخستین کسی بود که به شکلی صریح استقلال آمریکا و برپایی نظامی جمهوری مبتنی بر اراده مردم را به عنوان یک ضرورت تاریخی مطرح کرد.
پین همچنین در کتاب «عصر خرد» به نقد جدی دگم‌های مذهبی پرداخت و با تکیه بر خردگرایی و الهیات طبیعی، بر آزادی وجدان و تفکر انتقادی تأکید کرد.
توماس پین نویسنده‌ای بود که جهان را وطن خود و نیک‌کرداری را دین خود می‌دانست؛ اندیشمندی که ثابت کرد کلمات چگونه می‌توانند زنجیرهای استبداد را پاره کنند و چراغ راه آزادی و عدالت باشند.
#توماس_پین #خردگرایی #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍5❤2
سندروم آسیب دینی
وقتی شک، گناه تعریف می‌شود
تصور کنید کسی از کودکی به شما گفته: «اگر درباره خدا شک کنی، ممکن است مجازات شوی، همین‌جا یا بعد از مرگ». حالا هر بار که یک سوال کوچک به ذهنتان می‌رسد، بلافاصله یک هشدار درونی روشن می‌شود: «این فکر خطرناک است، متوقفش کن». این دقیقا همان مکانیزمی است که روان‌شناسان به آن «شرطی‌سازی ترس» می‌گویند.
روان‌شناس آمریکایی مارلین وینل، که سال‌ها روی افرادی که از محیط‌های دینی سخت‌گیر بیرون آمده بودند پژوهش کرد، پدیده‌ای را با عنوان «سندروم آسیب دینی» (Religious Trauma Syndrome) توصیف کرد. به گفته او، در برخی نظام‌های تربیتی، شک نه یک مرحله طبیعی رشد فکری، بلکه نشانه «وسوسه‌ی شیطانی» یا «ضعف ایمان» معرفی می‌شود. نتیجه؟ مغز، خود عمل «پرسیدن» را با اضطراب و گناه پیوند می‌زند، نه با کنجکاوی.
از زاویه دیگر، روان‌شناس اجتماعی لئون فستینگر با نظریه «ناهماهنگی شناختی» توضیح می‌دهد چرا کنار گذاشتن یک باور قدیمی این‌قدر دردناک است: وقتی باوری با هویت، خانواده و حس امنیت گره خورده، به چالش کشیدنش شبیه به تهدید علیه کل دنیای درونی فرد احساس می‌شود نه یک بحث فکری ساده.
مثالی ملموس: کودکی که یاد گرفته دست زدن به اجاق داغ، درد دارد، دیگر لازم نیست هر بار امتحان کند؛ به‌محض نزدیک شدن، دستش را پس می‌کشد. برای بسیاری، سوال درباره خدا هم دقیقا همین بازتاب را پیدا کرده: نه چون واقعا فکر کرده‌اند و به خطرناک بودنش رسیده‌اند، بلکه چون یاد گرفته‌اند حتی نزدیک شدن به آن، «می‌سوزاند».
اما نکته این‌جاست: ترس آموخته‌شده، با حقیقت اثبات‌شده فرق دارد. صرف ترسیدن از یک سوال، دلیلی بر خطرناک بودن آن سوال نیست.
شاید سوال واقعی این باشد: از خود «خدا» می‌ترسیم، یا از عواقبی که دیگران برای پرسیدن درباره‌اش تعریف کرده‌اند؟
#شک #ایمان #گناه #ترس #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
وقتی شک، گناه تعریف می‌شود
تصور کنید کسی از کودکی به شما گفته: «اگر درباره خدا شک کنی، ممکن است مجازات شوی، همین‌جا یا بعد از مرگ». حالا هر بار که یک سوال کوچک به ذهنتان می‌رسد، بلافاصله یک هشدار درونی روشن می‌شود: «این فکر خطرناک است، متوقفش کن». این دقیقا همان مکانیزمی است که روان‌شناسان به آن «شرطی‌سازی ترس» می‌گویند.
روان‌شناس آمریکایی مارلین وینل، که سال‌ها روی افرادی که از محیط‌های دینی سخت‌گیر بیرون آمده بودند پژوهش کرد، پدیده‌ای را با عنوان «سندروم آسیب دینی» (Religious Trauma Syndrome) توصیف کرد. به گفته او، در برخی نظام‌های تربیتی، شک نه یک مرحله طبیعی رشد فکری، بلکه نشانه «وسوسه‌ی شیطانی» یا «ضعف ایمان» معرفی می‌شود. نتیجه؟ مغز، خود عمل «پرسیدن» را با اضطراب و گناه پیوند می‌زند، نه با کنجکاوی.
از زاویه دیگر، روان‌شناس اجتماعی لئون فستینگر با نظریه «ناهماهنگی شناختی» توضیح می‌دهد چرا کنار گذاشتن یک باور قدیمی این‌قدر دردناک است: وقتی باوری با هویت، خانواده و حس امنیت گره خورده، به چالش کشیدنش شبیه به تهدید علیه کل دنیای درونی فرد احساس می‌شود نه یک بحث فکری ساده.
مثالی ملموس: کودکی که یاد گرفته دست زدن به اجاق داغ، درد دارد، دیگر لازم نیست هر بار امتحان کند؛ به‌محض نزدیک شدن، دستش را پس می‌کشد. برای بسیاری، سوال درباره خدا هم دقیقا همین بازتاب را پیدا کرده: نه چون واقعا فکر کرده‌اند و به خطرناک بودنش رسیده‌اند، بلکه چون یاد گرفته‌اند حتی نزدیک شدن به آن، «می‌سوزاند».
اما نکته این‌جاست: ترس آموخته‌شده، با حقیقت اثبات‌شده فرق دارد. صرف ترسیدن از یک سوال، دلیلی بر خطرناک بودن آن سوال نیست.
شاید سوال واقعی این باشد: از خود «خدا» می‌ترسیم، یا از عواقبی که دیگران برای پرسیدن درباره‌اش تعریف کرده‌اند؟
#شک #ایمان #گناه #ترس #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍7
بهزاد سالکی، پژوهشگر برجسته مطالعات ادیان، مترجم و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، در سن ۸۰ سالگی درگذشت.
بهزاد سالکی (متولد ۱۳۲۵) از چهره‌های شناخته‌شده و اثرگذار در حوزه‌های فلسفه دین، تاریخ ادیان و اسطوره‌شناسی بود که سال‌ها عمر خود را صرف پژوهش، تألیف و برگردان متون کلیدی در حوزه دین‌پژوهی کرد.
او علاوه بر فعالیت‌های آکادمیک و عضویت در هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه، آثار ارزشمندی را به جامعه علمی و فرهنگی ایران معرفی کرد. از برجسته‌ترین آثار ترجمه و تألیف‌شده توسط وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
• «تاریخ اندیشه‌های دینی» (اثر سترگ میرچا الیاده در سه جلد)
• «مقدس و نامقدس: ماهیت دین» نوشته میرچا الیاده
• «یهودیت: بررسی تاریخی» نوشته ایزیدور اپستاین
• «عرفان مسیحی و بودایی» نوشته دایستز تیتارو سوزوکی
• کتاب‌ها و مقالاتی در حوزه «فلسفه دین» و تفسیرهای نوین دینی
درگذشت این استاد و مترجم پیشکسوت، ضایعه‌ای برای جامعه دانشگاهی، پژوهشگران فلسفه و حوزه مطالعات ادیان در ایران به شمار می‌رود.
#بهزاد_سالکی #فلسفه #مطالعات_ادیان #گفتگو_توانا
بهزاد سالکی (متولد ۱۳۲۵) از چهره‌های شناخته‌شده و اثرگذار در حوزه‌های فلسفه دین، تاریخ ادیان و اسطوره‌شناسی بود که سال‌ها عمر خود را صرف پژوهش، تألیف و برگردان متون کلیدی در حوزه دین‌پژوهی کرد.
او علاوه بر فعالیت‌های آکادمیک و عضویت در هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه، آثار ارزشمندی را به جامعه علمی و فرهنگی ایران معرفی کرد. از برجسته‌ترین آثار ترجمه و تألیف‌شده توسط وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
• «تاریخ اندیشه‌های دینی» (اثر سترگ میرچا الیاده در سه جلد)
• «مقدس و نامقدس: ماهیت دین» نوشته میرچا الیاده
• «یهودیت: بررسی تاریخی» نوشته ایزیدور اپستاین
• «عرفان مسیحی و بودایی» نوشته دایستز تیتارو سوزوکی
• کتاب‌ها و مقالاتی در حوزه «فلسفه دین» و تفسیرهای نوین دینی
درگذشت این استاد و مترجم پیشکسوت، ضایعه‌ای برای جامعه دانشگاهی، پژوهشگران فلسفه و حوزه مطالعات ادیان در ایران به شمار می‌رود.
#بهزاد_سالکی #فلسفه #مطالعات_ادیان #گفتگو_توانا
💔6❤1
آیزایا برلین
آزادی از چه، یا آزادی برای چه؟
سال ۱۹۵۸، آیزایا برلین، فیلسوف بریتانیایی-لتونیایی‌تبار، در دانشگاه آکسفورد سخنرانی‌ای ایراد کرد که به یکی از تاثیرگذارترین متون فلسفه سیاسی قرن بیستم تبدیل شد: «دو مفهوم آزادی». پرسش او ساده اما بنیان‌کن بود: وقتی می‌گوییم «آزادم»، دقیقا از چه چیزی سخن می‌گوییم؟
برلین آزادی را به دو نوع تقسیم کرد.
نخست، «آزادی منفی»: نبود مانع بیرونی برای کنش فرد ، یعنی فضایی که در آن دیگران در کار من دخالت نکنند. او نوشت هرچه این فضا وسیع‌تر باشد، آزادی من بیشتر است.
دوم، «آزادی مثبت»: توانایی فرد برای خودفرمانی، تحقق «خویشتن حقیقی»اش. این مفهوم در ظاهر الهام‌بخش است، اما برلین هشدار داد دقیقا همین‌جا خطر پنهان است.
استدلال او این بود: اگر کسی ادعا کند می‌داند «خویشتن حقیقی» یا «منافع واقعی» تو چیست، حتی اگر خودت آن را نخواهی، می‌تواند سرکوبت را به نام آزادسازی توجیه کند.
برلین این را ریشه فکری توتالیتاریسم‌های قرن بیستم دانست.
او مستقیما به مارکسیسم و ایدئولوژی‌های انقلابی اشاره کرد که به نام رساندن انسان به «آزادی حقیقی»، آزادی واقعی افراد را از بین می‌بردند؛ به گفته او، «این بدترین سوءاستفاده از مفهوم آزادی در تاریخ اندیشه» بود.
برلین با این تحلیل، مدافع سرسخت لیبرالیسم کثرت‌گرا شد، او باور داشت جامعه آزاد باید فضایی خصوصی برای فرد تضمین کند، بدون اینکه کسی مدعی شود می‌داند «راه درست زندگی» برای دیگران چیست.
میراث او امروز در نقد دولت‌های پدرسالار توتالیتر و ایدئولوژی‌های رهایی‌بخش سرکوبگر، همچنان زنده و پرکاربرد است.
#آیزایا_برلین #آزادی #توتالیتریسم #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
آزادی از چه، یا آزادی برای چه؟
سال ۱۹۵۸، آیزایا برلین، فیلسوف بریتانیایی-لتونیایی‌تبار، در دانشگاه آکسفورد سخنرانی‌ای ایراد کرد که به یکی از تاثیرگذارترین متون فلسفه سیاسی قرن بیستم تبدیل شد: «دو مفهوم آزادی». پرسش او ساده اما بنیان‌کن بود: وقتی می‌گوییم «آزادم»، دقیقا از چه چیزی سخن می‌گوییم؟
برلین آزادی را به دو نوع تقسیم کرد.
نخست، «آزادی منفی»: نبود مانع بیرونی برای کنش فرد ، یعنی فضایی که در آن دیگران در کار من دخالت نکنند. او نوشت هرچه این فضا وسیع‌تر باشد، آزادی من بیشتر است.
دوم، «آزادی مثبت»: توانایی فرد برای خودفرمانی، تحقق «خویشتن حقیقی»اش. این مفهوم در ظاهر الهام‌بخش است، اما برلین هشدار داد دقیقا همین‌جا خطر پنهان است.
استدلال او این بود: اگر کسی ادعا کند می‌داند «خویشتن حقیقی» یا «منافع واقعی» تو چیست، حتی اگر خودت آن را نخواهی، می‌تواند سرکوبت را به نام آزادسازی توجیه کند.
برلین این را ریشه فکری توتالیتاریسم‌های قرن بیستم دانست.
او مستقیما به مارکسیسم و ایدئولوژی‌های انقلابی اشاره کرد که به نام رساندن انسان به «آزادی حقیقی»، آزادی واقعی افراد را از بین می‌بردند؛ به گفته او، «این بدترین سوءاستفاده از مفهوم آزادی در تاریخ اندیشه» بود.
برلین با این تحلیل، مدافع سرسخت لیبرالیسم کثرت‌گرا شد، او باور داشت جامعه آزاد باید فضایی خصوصی برای فرد تضمین کند، بدون اینکه کسی مدعی شود می‌داند «راه درست زندگی» برای دیگران چیست.
میراث او امروز در نقد دولت‌های پدرسالار توتالیتر و ایدئولوژی‌های رهایی‌بخش سرکوبگر، همچنان زنده و پرکاربرد است.
#آیزایا_برلین #آزادی #توتالیتریسم #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤4👍3👎1
دین، یا پیروان دین؟
اشکال از کجا است؟
یکی از ایده‌های رایج میان افراد مذهبی این است که دین هیچ نوع اشکال یا نقصی ندارد، و تمامی و رفتارهای زشت، خشونت‌ها، سوءاستفاده‌ها یا خرافاتی که به نام دین شکل گرفته‌اند، فقط نتیجه برداشت و عملکرد نادرست پیروان آن هستند. پیروان ادیان ممکن است بپذیرند همه ادیان دیگر - غیر از دین خودشان - دچار اشکالاتی هستند، اما وقتی به دین خودشان می‌رسند، یا وجود اشکالات و نواقص را به کلی انکار می‌کنند، یا آن را به عیب‌هایی از سمت مومنان نسبت می‌دهند: «هر چه عیب است از مومنان است و نه دین ما»!
در مقابل عده‌ای بر این اندیشه‌اند که ادیان قرن‌هاست مدعی هدایت اخلاقی و تربیت معنوی انسان‌اند، اما شواهد تاریخی و یا تجربه زیسته امروز مردم نشان می‌دهد که نمی‌توان میان تربیت دینی و بهزیستی انسانی رابطه مستحکمی شناسایی کرد. این افراد می‌گویند فساد یا ستم زیادی به نام و با انگیزه‌های دینی انجام می‌شود و مومنان یا خود بخشی از این ستم‌گری‌ها هستند یا نمی‌توانند با استفاده از دین، جلو آن را بگیرند. به نظر می‌رسد دین در موارد متعددی ممکن است از شما انسان بدتری بسازد.
بعضی نیز معتقدند که انسان خوب یا بدی بودن کلا به دین ربطی ندارد. این شخصیت افراد است که از آنان انسانی نیک یا بد می‌سازد. در این صورت سوالی دیگر مطرح می‌شود: اگر نیک بودن به دین ربطی ندارد، چرا باید پیرو ادیان بود؟
نظر شما چیست؟ آیا دین را می‌توان از تاریخ و پیروان آن جدا کرد؟ یا دین و انسان‌هایی که آن دین را ساخته یا پیروی کرده‌اند را باید در رابطه با هم قضاوت نمود؟
#نقد_دین #اخلاق #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
اشکال از کجا است؟
یکی از ایده‌های رایج میان افراد مذهبی این است که دین هیچ نوع اشکال یا نقصی ندارد، و تمامی و رفتارهای زشت، خشونت‌ها، سوءاستفاده‌ها یا خرافاتی که به نام دین شکل گرفته‌اند، فقط نتیجه برداشت و عملکرد نادرست پیروان آن هستند. پیروان ادیان ممکن است بپذیرند همه ادیان دیگر - غیر از دین خودشان - دچار اشکالاتی هستند، اما وقتی به دین خودشان می‌رسند، یا وجود اشکالات و نواقص را به کلی انکار می‌کنند، یا آن را به عیب‌هایی از سمت مومنان نسبت می‌دهند: «هر چه عیب است از مومنان است و نه دین ما»!
در مقابل عده‌ای بر این اندیشه‌اند که ادیان قرن‌هاست مدعی هدایت اخلاقی و تربیت معنوی انسان‌اند، اما شواهد تاریخی و یا تجربه زیسته امروز مردم نشان می‌دهد که نمی‌توان میان تربیت دینی و بهزیستی انسانی رابطه مستحکمی شناسایی کرد. این افراد می‌گویند فساد یا ستم زیادی به نام و با انگیزه‌های دینی انجام می‌شود و مومنان یا خود بخشی از این ستم‌گری‌ها هستند یا نمی‌توانند با استفاده از دین، جلو آن را بگیرند. به نظر می‌رسد دین در موارد متعددی ممکن است از شما انسان بدتری بسازد.
بعضی نیز معتقدند که انسان خوب یا بدی بودن کلا به دین ربطی ندارد. این شخصیت افراد است که از آنان انسانی نیک یا بد می‌سازد. در این صورت سوالی دیگر مطرح می‌شود: اگر نیک بودن به دین ربطی ندارد، چرا باید پیرو ادیان بود؟
نظر شما چیست؟ آیا دین را می‌توان از تاریخ و پیروان آن جدا کرد؟ یا دین و انسان‌هایی که آن دین را ساخته یا پیروی کرده‌اند را باید در رابطه با هم قضاوت نمود؟
#نقد_دین #اخلاق #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👏8🙏1
تفتیش منازل و ضبط گسترده اموال چهار شهروند بهائی در قائم‌شهر و اصفهان؛
از کتاب و لوازم الکترونیکی تا زیورآلات در دست و گردن
ماموران امنیتی در ادامه روند فشار بر شهروندان بهائی، طی روزهای اخیر منازل پریسا ناصری در قائم‌شهر و سه خانواده بهائی دیگر به نام‌های سهراب مظلومی، رحمان آقابابایی و کیوان دهقانی در اصفهان را مورد تفتیش قرار داده و شماری از لوازم شخصی و اموال آنان را ضبط کردند.
بر اساس گزارش‌های دریافتی، روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، منزل پریسا ناصری، شهروند بهائی ساکن قائم‌شهر، توسط نیروهای امنیتی تفتیش شد. ماموران در جریان این اقدام علاوه بر بازخواست این شهروند، وسایل شخصی از جمله کتاب‌ها، تصاویر مذهبی، تلفن‌های همراه و تبلت او را ضبط کرده و با خود بردند.
همچنین در روز یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، مأموران اداره اطلاعات به‌طور همزمان به منازل سهراب مظلومی، رحمان آقابابایی و کیوان دهقانی در اصفهان یورش بردند.
در جریان این تفتیش‌های چندساعته که در برخی منازل با حضور ۱۳ مامور انجام شد، مأموران علاوه بر به هم ریختن لوازم منزل و توقیف تمامی وسایل الکترونیکی، طلا و جواهرات خانواده‌ها حتی زیورآلاتی که افراد در دست یا گردن داشتند را ضبط کردند.
گزارش شده است که ماموران امنیتی طی این تفتیش‌ها طیف وسیعی از اقلام دیگر نظیر ظروف مسی و قدیمی، کتاب‌های چاپ رسمی کشور، لاستیک خودرو، روغن موتور، اره برقی، اسناد وسایل نقلیه و حتی کیف‌ها، چمدان‌ها و قفل و کلیدهای منازل را نیز با خود بردند.
تشدید تفتیش منازل و مصادره گسترده اموال شهروندان بهائی در شهرهای مختلف کشور در حالی ادامه دارد که موج تازه‌ای از بازداشت‌ها، احضارها و صدور احکام حبس علیه جامعه بهایی با شدت در جریان است.
#بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #تفتیش_عقاید #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
از کتاب و لوازم الکترونیکی تا زیورآلات در دست و گردن
ماموران امنیتی در ادامه روند فشار بر شهروندان بهائی، طی روزهای اخیر منازل پریسا ناصری در قائم‌شهر و سه خانواده بهائی دیگر به نام‌های سهراب مظلومی، رحمان آقابابایی و کیوان دهقانی در اصفهان را مورد تفتیش قرار داده و شماری از لوازم شخصی و اموال آنان را ضبط کردند.
بر اساس گزارش‌های دریافتی، روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، منزل پریسا ناصری، شهروند بهائی ساکن قائم‌شهر، توسط نیروهای امنیتی تفتیش شد. ماموران در جریان این اقدام علاوه بر بازخواست این شهروند، وسایل شخصی از جمله کتاب‌ها، تصاویر مذهبی، تلفن‌های همراه و تبلت او را ضبط کرده و با خود بردند.
همچنین در روز یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، مأموران اداره اطلاعات به‌طور همزمان به منازل سهراب مظلومی، رحمان آقابابایی و کیوان دهقانی در اصفهان یورش بردند.
در جریان این تفتیش‌های چندساعته که در برخی منازل با حضور ۱۳ مامور انجام شد، مأموران علاوه بر به هم ریختن لوازم منزل و توقیف تمامی وسایل الکترونیکی، طلا و جواهرات خانواده‌ها حتی زیورآلاتی که افراد در دست یا گردن داشتند را ضبط کردند.
گزارش شده است که ماموران امنیتی طی این تفتیش‌ها طیف وسیعی از اقلام دیگر نظیر ظروف مسی و قدیمی، کتاب‌های چاپ رسمی کشور، لاستیک خودرو، روغن موتور، اره برقی، اسناد وسایل نقلیه و حتی کیف‌ها، چمدان‌ها و قفل و کلیدهای منازل را نیز با خود بردند.
تشدید تفتیش منازل و مصادره گسترده اموال شهروندان بهائی در شهرهای مختلف کشور در حالی ادامه دارد که موج تازه‌ای از بازداشت‌ها، احضارها و صدور احکام حبس علیه جامعه بهایی با شدت در جریان است.
#بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #تفتیش_عقاید #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡4👍1🤬1
زمین تخته؟
طرح از رضا عقیلی
https://tolerance.tavaana.org/fa/Dialogue-Earth
- باورهایی که مبتنی بر امور قدسی باشند، نقدناپذیر می‌شوند و افراد باورمند اغلب دلایل عقلی را نمی‌پذیرند.
در حالی که می‌توان با گفت‌وگو و تفکر انتقادی و عالمانه به دنیا نگاه کرد و به همزیستی بیشتری رسید.
#گفتگو_توانا #کارتون #زمین_تخت #تفکر_انتقادی
@Dialogue1402
طرح از رضا عقیلی
https://tolerance.tavaana.org/fa/Dialogue-Earth
- باورهایی که مبتنی بر امور قدسی باشند، نقدناپذیر می‌شوند و افراد باورمند اغلب دلایل عقلی را نمی‌پذیرند.
در حالی که می‌توان با گفت‌وگو و تفکر انتقادی و عالمانه به دنیا نگاه کرد و به همزیستی بیشتری رسید.
#گفتگو_توانا #کارتون #زمین_تخت #تفکر_انتقادی
@Dialogue1402
👍5❤1
ایرج شکور و پدرام عبهر، شهروندان بهائی، برای اجرای حکم حبس بازداشت و به زندان منتقل شدند
ایرج شکور و پدرام عبهر، دو شهروند بهائی ساکن تهران، روز دوشنبه شانزدهم شهریورماه، پس از حضور در واحد اجرای احکام، بازداشت و برای تحمل دوران محکومیت خود به زندان منتقل شدند.
به گزارش هرانا، این دو شهروند پیش‌تر توسط دادگاه انقلاب هر یک به پنج سال حبس محکوم شده بودند.
آقایان شکور و عبهر روز دوشنبه پس از مراجعه به شعبه اول اجرای احکام دادسرای امنیت تهران (مستقر در دادسرای ناحیه ۸)، بازداشت و جهت اجرای حکم حبس به زندان منتقل شدند.
بازداشت و انتقال این شهروندان بهائی برای اجرای احکام حبس سنگین در حالی صورت می‌گیرد که موج تازه‌ای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل، مصادره اموال و بازداشت‌های خودسرانه علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#ایرج_شکور #پدرام_عبهر #داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
ایرج شکور و پدرام عبهر، دو شهروند بهائی ساکن تهران، روز دوشنبه شانزدهم شهریورماه، پس از حضور در واحد اجرای احکام، بازداشت و برای تحمل دوران محکومیت خود به زندان منتقل شدند.
به گزارش هرانا، این دو شهروند پیش‌تر توسط دادگاه انقلاب هر یک به پنج سال حبس محکوم شده بودند.
آقایان شکور و عبهر روز دوشنبه پس از مراجعه به شعبه اول اجرای احکام دادسرای امنیت تهران (مستقر در دادسرای ناحیه ۸)، بازداشت و جهت اجرای حکم حبس به زندان منتقل شدند.
بازداشت و انتقال این شهروندان بهائی برای اجرای احکام حبس سنگین در حالی صورت می‌گیرد که موج تازه‌ای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل، مصادره اموال و بازداشت‌های خودسرانه علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#ایرج_شکور #پدرام_عبهر #داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡5😁1🤬1🙏1
کسی با تعصب متولد نمی‌شود
شواهدی از مسیر آموختنی رواداری
گوردون آلپورت در «ماهیت تعصب» (۱۹۵۴) رواداری را نه یک ویژگی ثابت شخصیتی، بلکه محصول ترکیبی از تربیت، تجربه و محیط دانست. او با مطالعه‌ی موردی افراد متفاوت نشان داد کسانی که در کودکی با قطعیت‌های اخلاقی سخت‌گیرانه و کم‌تحمل نسبت به ابهام بزرگ شده بودند، در بزرگسالی نیز نمره بالاتری در مقیاس‌های تعصب می‌گرفتند؛ الگویی که به گفته او نشان می‌داد این مسیر، برگشت‌پذیر و قابل تغییر است، نه سرنوشتی ثابت.
پاتریشیا دیورگاردی و همکارانش در پژوهش‌های روان‌شناسی تحول نشان داده‌اند «تحمل ابهام» (Tolerance of Ambiguity) یعنی توانایی فرد برای کنار آمدن با موقعیت‌هایی که پاسخ روشن و قطعی ندارند، در طول زندگی از طریق تمرین و مواجهه مکرر با تنوع، تقویت می‌شود؛ این یافته با مفهوم قدیمی‌تری که روان‌شناس آلمانی-آمریکایی تئودور آدورنو و همکارانش در «شخصیت اقتدارگرا» (۱۹۵۰) مطرح کرده بودند هم‌راستاست: افرادی با نمره بالا در مقیاس اقتدارگرایی، معمولا تحمل پایین‌تری نسبت به ابهام و تفاوت نشان می‌دادند، ویژگی‌ای که پژوهشگران بعدی آن را قابل کاهش از طریق آموزش و تجربه دانستند.
بتی رردون، از پیشگامان حوزه «آموزش صلح» در دهه ۱۹۸۰، برنامه‌های درسی طراحی کرد که در آنها دانش‌آموزان به‌طور مستقیم با روایت‌ها و دیدگاه‌های گروه‌های متفاوت آشنا می‌شدند؛ ارزیابی‌های میدانی از این برنامه‌ها در چند مدرسه‌ی آمریکایی نشان داد دانش‌آموزانی که این دوره‌ها را گذرانده بودند، در آزمون‌های پس از دوره، نمره محسوسی بالاتر در مقیاس‌های پذیرش تفاوت به دست آوردند، در مقایسه با گروه کنترل.
نمونه‌ای که این یافته‌ها را ملموس می‌کند، برنامه‌ی «دوستان مدرسه» در رواندا پس از نسل‌کشی ۱۹۹۴ است؛ سازمان‌های غیردولتی محلی با کمک روان‌شناسان بین‌المللی، کارگاه‌های مواجهه کنترل‌شده میان کودکان بازماندگان دو گروه قومی درگیر برگزار کردند و پژوهش‌های پیگیری چند سال بعد نشان داد، در مقایسه با گروه‌هایی که چنین برنامه‌ای را نگذرانده بودند، نشانه‌های اندازه‌گیری‌شده‌ی اعتماد بین‌گروهی در میان شرکت‌کنندگان بالاتر بود.
آنچه از این پژوهش‌ها برمی‌آید، رواداری را نه به‌عنوان استعدادی که برخی دارند و برخی ندارند، بلکه به‌عنوان مهارتی معرفی می‌کند که، مثل هر مهارت دیگر، با تمرین تقویت و بدون تمرین تحلیل می‌رود.
#رواداری #تعصب #علوم_شناختی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
شواهدی از مسیر آموختنی رواداری
گوردون آلپورت در «ماهیت تعصب» (۱۹۵۴) رواداری را نه یک ویژگی ثابت شخصیتی، بلکه محصول ترکیبی از تربیت، تجربه و محیط دانست. او با مطالعه‌ی موردی افراد متفاوت نشان داد کسانی که در کودکی با قطعیت‌های اخلاقی سخت‌گیرانه و کم‌تحمل نسبت به ابهام بزرگ شده بودند، در بزرگسالی نیز نمره بالاتری در مقیاس‌های تعصب می‌گرفتند؛ الگویی که به گفته او نشان می‌داد این مسیر، برگشت‌پذیر و قابل تغییر است، نه سرنوشتی ثابت.
پاتریشیا دیورگاردی و همکارانش در پژوهش‌های روان‌شناسی تحول نشان داده‌اند «تحمل ابهام» (Tolerance of Ambiguity) یعنی توانایی فرد برای کنار آمدن با موقعیت‌هایی که پاسخ روشن و قطعی ندارند، در طول زندگی از طریق تمرین و مواجهه مکرر با تنوع، تقویت می‌شود؛ این یافته با مفهوم قدیمی‌تری که روان‌شناس آلمانی-آمریکایی تئودور آدورنو و همکارانش در «شخصیت اقتدارگرا» (۱۹۵۰) مطرح کرده بودند هم‌راستاست: افرادی با نمره بالا در مقیاس اقتدارگرایی، معمولا تحمل پایین‌تری نسبت به ابهام و تفاوت نشان می‌دادند، ویژگی‌ای که پژوهشگران بعدی آن را قابل کاهش از طریق آموزش و تجربه دانستند.
بتی رردون، از پیشگامان حوزه «آموزش صلح» در دهه ۱۹۸۰، برنامه‌های درسی طراحی کرد که در آنها دانش‌آموزان به‌طور مستقیم با روایت‌ها و دیدگاه‌های گروه‌های متفاوت آشنا می‌شدند؛ ارزیابی‌های میدانی از این برنامه‌ها در چند مدرسه‌ی آمریکایی نشان داد دانش‌آموزانی که این دوره‌ها را گذرانده بودند، در آزمون‌های پس از دوره، نمره محسوسی بالاتر در مقیاس‌های پذیرش تفاوت به دست آوردند، در مقایسه با گروه کنترل.
نمونه‌ای که این یافته‌ها را ملموس می‌کند، برنامه‌ی «دوستان مدرسه» در رواندا پس از نسل‌کشی ۱۹۹۴ است؛ سازمان‌های غیردولتی محلی با کمک روان‌شناسان بین‌المللی، کارگاه‌های مواجهه کنترل‌شده میان کودکان بازماندگان دو گروه قومی درگیر برگزار کردند و پژوهش‌های پیگیری چند سال بعد نشان داد، در مقایسه با گروه‌هایی که چنین برنامه‌ای را نگذرانده بودند، نشانه‌های اندازه‌گیری‌شده‌ی اعتماد بین‌گروهی در میان شرکت‌کنندگان بالاتر بود.
آنچه از این پژوهش‌ها برمی‌آید، رواداری را نه به‌عنوان استعدادی که برخی دارند و برخی ندارند، بلکه به‌عنوان مهارتی معرفی می‌کند که، مثل هر مهارت دیگر، با تمرین تقویت و بدون تمرین تحلیل می‌رود.
#رواداری #تعصب #علوم_شناختی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍3