اپوزوسیونی برای جامعه مدنی!

https://t.me/divanesara/1079
#A 249

آرمان امیری @ArmanParian - سال‌ها پیش، یک فیزیکدان مذهبی به نام «راسل استانارد» تلاش کرد پژوهشی را طراحی کند که بر مبنای آن ادعای اثرگذاری «دعا» در بهبود سلامت بیماران به صورت علمی به اثبات برسد. او سرپرستی گروه آزمایشگر را بر عهده دکتر هربرت بنسون (H. Benson) قرار داد. بنسون يک متخصص قلب در مؤسسه پزشکی ذهن و بدن در نزديکی بوستون بود. او نیز پیشتر در نشريه تمپلتون گفته بود که معتقد است «شواهد روزافزونی حاکی از کارآمدی ادعيه در درمان‌های پزشکی‌اند».

دکتر بنسون برای پژوهش مورد نظر، ۱۸۰۲ بیمار قلبی را در شش بیمارستان انتخاب کرد. این بیماران که همگی تحت عمل بای‌پَس عروقی قرار گرفته بودند به سه گروه تقسيم شدند:

گروه اول که دعا می‌شدند بدون آنکه خودشان بدانند.
گروه دوم دعا نمی‌شدند و طبیعتا خودشان هم از چیزی خبر نداشتند.
گروه سوم دعا می‌شدند و خودشان هم در جریان قرار گرفته بودند.

برای انجام مراسم دعا نیز از سه کلیسا در مینه‌سوتا، ماساچوست و میسوری کمک گرفته شد. فهرستی از اسامی بیماران را در اختیار نمازگزاران قرار دادند و از آن‌ها خواستند ضمن دعا برای سلامتی این افراد بر روی یک عبارت مشخص تاکید کنند: «برای جراحی موفقيت آميز توأم با بهبود سريع و بازيافت سلامتی بدون دشواری».

نتايج آزمايش در شماره آوریل ۲۰۰۶ ژورنال قلب آمريکا چاپ شد و نشان داد میان گروه اول و دوم هیچ اختلاف مشخصی مشاهده نشده است؛ اما در مورد گروه سوم یک اختلاف آشکار دیده می‌شد، البته نه به سود بیمارانی که دعا شده بودند، بلکه کاملا برعکس؛ آن‌ها بیشتر از میانگین معمول گرفتار عوارض بعد از عمل شده بودند!

بعدها پزشکان در مورد این نتیجه توضیح دادند که گروه سوم، از آنجا که شنیده بودند یک عده برایشان دعا می‌خوانند در معرض اضطراب قرار گرفته‌اند. اضطرابی که طبیعتا برای بیماران قلبی مضر بوده و نتایج بدی به همراه داشته است.

* * *

طی چند روز گذشته، یک جور کمپین خودجوش میان اهالی پزشکی کشور به راه افتاده است؛ تصاویر انبوهی در شبکه‌های مجازی نشان می‌دهد که گروهی از کادر درمانی، با وضعیت ویژه اورژانسی در بیمارستان‌ها، آهنگ‌های شاد پخش می‌کنند و می‌رقصند. بخش عمده‌ای از جامعه غم‌زده ما نیز از این شادی‌های کوچک به وجد آمد و از تلاش برای حفظ روحیه کادرهای درمانی استقبال کرد؛ و البته همان‌طور که حتما انتظارش را داشتیم، بخش دیگری از جامعه هم بلافاصله احساس خطر کرد!

تعریف «جامعه مدنی» و «عرصه عمومی»، حوزه‌ای است که بیرون از نفوذ معمول دستگاه بوروکراتیک حکومتی قرار دارد. یعنی جامعه مدنی و حکومت، دو بخش مستقل هستند که به صورت موازی فعالیت می‌کنند. اما در کشور ما، جامعه مدنی به نوعی حالت «اپوزوسیون» برای سیاست‌های فرهنگی/اجتماعی حکومت پیدا کرده است. به صورت متقابل، حکومت نیز خودش را «اپوزوسیونِ جامعه مدنی» تعریف کرده! یعنی هرکجا شهروندان به صورت مستقل و خودجوش دست به ابتکاری می‌زنند و حرکتی را مستقل از سیاست‌های حکومت به راه می‌اندازند، بلافاصله ابزارهای سیستماتیک یا پیاده‌نظام حکومتی باید بسیج شوند؛ یا این حرکت مستقیم را سرکوب کنند و یا نسخه‌های موازی و شبیه‌سازی شده به رنگ و بوی حکومتی برای آن خلق کنند.

نسخه روضه‌خوانی برای بیماران به عنوان بدیل جایگزین کمپین رقص و شادی، جدیدترین دستاورد نیروهای «اپوزوسیونِ جامعه مدنی» است. مدت‌هاست که به نظر می‌رسد تنها کارکرد پیاده نظام عقیدتی ما همین شبیه‌سازی جامعه‌مدنی با یک نسخه حکومت‌ساخته باشد. سربازان گم‌نام حتما باید در هر سوراخی انگشت کرده و در هر عرصه‌ای ورود پیدا کنند تا جای خالی‌ هژمونی عقیدتی‌شان احساس نشود. با این حال، در این ابتکار جدید، نکته‌ای وجود دارد که فقط به «تفاوت در سبک زندگی» یا تفاوت در شیوه «روحیه بخشی» خلاصه نمی‌شود. بلکه مشخصا می‌تواند تاثیرات و تبعات جانی به همراه داشته باشد.

کمپین رقص و شادی دو وجه قابل ذکر داشت. نخست جنبه «شاد» آن بود که به سمت روحیه زندگی‌بخش گرایش دارد. وجه مهم‌تر این بود که در تمام تصاویر منتشر شده، کادرهای درمانی برای افزایش روحیه خودشان مشغول رقصیدن بودند و نه بیماران! در نسخه جدید اما، فرمول نوحه‌خوانی روی بیمارانی پیاده شده که بستری هستند و احتمالا با مرگ دست و پنجه نرم می‌کنند. نتیجه کار، صحنه‌ای است که با دیدن آن حتی فرد سالم هم یک حالت غم و اندوهی پیدا می‌کند که گرایش به مرگ در آن دیده می‌شود. چه برسد به این بیماران بی‌نوا که در این تصویر انگار سنگ قبر خودشان را پیش چشم دیده‌اند و دارند بر مزار خودشان اشک می‌ریزند! وجه دوم مساله، گوشه چشمی به نتایج آن پژوهش اولیه است. معلوم نیست با چنین روحیه‌ای روند درمانی این بیماران چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد!

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

«تحمیل جلوه جمال به انبوه گند چرک»
#A 250
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

«تحمیل جلوه جمال به انبوه گند چرک»

#A 250

آرمان امیری @ArmanParian - ابراهیم گلستان، دست‌کم در دو رمان خود، پیش‌بینی‌های عجیبی از سرنوشت حکومت پهلوی و وقوع انقلاب ارائه داده بود. او فیلم «اسرار گنج درّه جنی» را در سال ۱۳۵۳ ساخت و در آن شیوه توسعه شتابزده و نامتوازن رژیم را بر پایه درآمد‌های بادآورده نفتی به نقد کشید. همان سال داستان فیلم‌ش را به صورت رمان هم نوشت اما هر دو اثرش اسیر تیغ سانسور شدند. فرجام آن توسعه لجام گسیخته از نگاه گلستان یک فروپاشی تمام عیار بود که تنها چهار سال بعد محقق شد.

سال‌ها قبل از آن و در سال ۱۳۴۸ نیز گلستان داستان بلند «خروس» را نوشته بود که البته انتشار نسخه کامل شده‌اش به صورت یک کتاب مستقل تا سال ۱۳۷۴ به تعویق افتاد. موضوع این داستان، رویکرد اقتدارگرایانه حاکم بر رژیم بود که در داستانی نمادین به تصویر کشیده شده است. وقایع این داستان در یکی از روستاهای جنوب کشور می‌گذرد و در آن به بهانه رفتارهای خشن شخصیت «حاج ذوالفقار کبگابی» در خانه خودش، گلستان به هجو استبداد حکومت پرداخته و در نهایت باز هم شورشی توده‌ای علیه این اقتدارگرایی خشونت‌بار را پیش‌بینی کرده است.

موضوع این یادداشت، واکاوی نمادهای داستان و بررسی نسبت آن‌ها با وضعیت سیاسی و اجتماعی زمان خودش نیست. اینجا فقط می‌خواهم به دیالوگ انتهایی داستان بپردازم که اتفاقا بحث‌هایی را مطرح می‌کند که با گذشت نیم قرن همچنان تازگی خود را حفظ کرده‌اند و شاید حتی بدون توضیحات اضافه‌ای که من بدان‌ها خواهم افزود، خودش می‌توانست یک یادداشت کامل و گویا برای تحلیل وضعیت فعلی و راه‌حل‌های پیش رو باشد. به هر حال، می‌خواهم از این بهانه استفاده کنم و دست‌کم به پرسشی قدیمی اما همچنان تازه، جوابی از دریچه ادبیات بدهم: پرسش در باب «انقلاب» است: آیا انقلاب، گزینه‌ای منفی و مخرب است که روشنفکران باید جامعه را از آن پرهیز دهند؟

پیش از ورود به خود داستان، بد نیست یادآوری کنم که یکی از زیبایی‌های ادبیات و (شاید بتوان گفت) برتری آن بر فلسفه، خصلت «چند صدایی» آن است که به بهترین شکل در دیالوگ پایانی کتاب قابل مشاهده است. اینجا با یک مقاله یا تحلیل از جانب یک صاحب‌نظر سیاسی همراه نیستیم که برای اثبات نظرگاه خودش دلیل بیاورد و آرای مخالفان را منکوب کند. اینجا با وضعیتی مواجه هستیم که نگارنده، هرقدر از جانب خودش استدلال می‌آورد، به همان میزان نظرات دیگر را نیز لحاظ می‌کند. اینکه در نهایت تصمیم خواننده چیست؟ به خودش بستگی دارد که کدام طرف ماجرا را موجه‌تر قلمداد کند.

برای مطالعه ادامه یادداشت از این لینک یا گزینه instant view استفاده کنید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

ترانه مازندرانی «لیلی جان»
با صدای زنده‌یاد، استاد «ابوالحسن خوشرو»

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

یادداشت وارده: به یاد استاد ابوالحسن خوشرو

#V 072
https://t.me/divanesara/1083


نویسنده میهمان: علی آزاد @aliawaazad - استاد خوشرو بهمراه «هژبر سلطون»، «مشتی»، «لیلی جان‌»‌هایش و روجا «ستاره صبح»اش، با خوانشِ مازنی‌اش، جاودانه شد و چه با مسما بود نامش. خوشرو بود و گرم. و به گرمی پذیرای انسان بود. عاشق بود و خاکی! عشق‌اش به انسان زلال بود و بی‌آلایش. او با هنرش، با گیرایی صدایش، با نوای جادویی سازش، روان آدمی را نوازش می‌داد؛ با طبیعتِ پیرامون همساز و با طبیعتِ درون دمسازش می‌‌‌کرد. او، شورِ زندگی می‌آفرید.

خوشرو خاکی بود و ساده‌زیست. هر که با او اندک مراوده‌ای داشت، بی‌شک، بر بی‌ غل ‌و غش بودن و ساده‌زیستی او صحه می‌گذارد. من این بخت‌یاری را داشتم که در سال ۹۴ ساعتی را در خانه‌ ایشان از نزدیک شاهد زندگی‌شان باشم. به گرمی و صفا و ساده‌گی خاص خویش پذیرای من و برادرزاده‌ی همراه‌ام شدند. آن دیدار چون پرده‌ نمایشی از بود و باشِ آن استاد موسیقی در خاطره‌ام حک شد. شرحِ حالی شنیدیم، شنیدنی! و رابطه‌ خانوادگی را، بی‌واسطه‌ای، دیدیم، بیاد‌ماندنی:

خوشرو شخصیتی یک وجهی نداشت. انسانی پر‌مایه بود و مهارت‌های بسیار داشت. او موسیقی را در کودکی، در خانواده، از پدری هنرمند یاد گرفت. خوانشِ نغمه‌های مازنی آموخت و "لَله ‌وا" نواخت. به مدرسه موسیقی رفت و برای شور و عشق‌اش به موسیقی زمینه‌های علمی فراهم آورد.

خوشرو آموزگار هم بود. آموزگار موسیقی. او نه فقط آموزگار کلاسِ درس و کارگاه‌های موسیقی بود، که به شیوه‌ی پدر، الفبای موسیقی را، در کانون خانواده، به فرزندان و نوادگانش نیز می‌آموخت. در همان دیدار یک ساعته شاهد بودیم که در گوشه و کنار اتاق، آلات موسیقی در دسترس بود و نوه‌ هشت-نه ساله‌اش دستی در نواختن ساز داشت و نوه‌ دیگر، شاید دو سالی بیش نداشت، با سازِ کوبه‌ای، ریتمی خوش می‌نواخت.


خوشرو چون محقق و مردم‌شناسی خود‌آموخته، با پشتکارِ خاص خویش، به تحقیق دامنه داری پرداخت. کار او در کندوکاو و گردآوری ترانه‌ها و نغمه‌های موسیقی زبان‌زد است و آثار بجای مانده، شاهد درستی این مدعا. بدرستی می‌توان او را یکی از گرداورندگانِ برجسته و پیشگامانِ بنام موسیقی مازنی نامید.

خوشرو در سامان‌دهی و نهادسازی هم دست توانایی داشت و در این راه هم کارهای با ارزش و ماندگاری کرد. شاید ۱۴-۱۵سالی بیش نداشت که به همراه برادرانش یک گروه موسیقی راه انداختند. بعد‌ترها با دیگر دوستان اهل موسیقی همراه شد و از جمله گروه «روجا» را درست کرد. و یا به سرپرستی گروه‌های موسیقی دیگری پرداخت.


شوربختانه استاد خوشرو نامرادی بسیار دید و رنجِ دل بسی کشید؛ با این‌همه از پای ننشست و در نگهداشت و گسترش نوای دلنشین نغمه‌های مازنی چه کوشش‌ها که نکرد. در جوانی، در سال‌های پیش از انقلاب، به گرداوری گوشه‌های فراموش شده یا در حال فراموشی موسیقی و فرهنگ ان خطه روی آورد. با تنی چند از دوستان بر این کار همت گمارد. حاصل‌اش مجموعه‌ای از آثار قلمی و اجراهای موسیقی بود که برای ما به ارمغان آورد.


در دوره‌ی انقلاب و در فضای به نسبت باز آن دوره با شور و شعفی وصف‌ناپذیر بر تلاش‌هایش در بازیابی و بازشناسی فرهنگ عامه، بویژه در موسیقی، افزود. افسوس و صد افسوس که عمر آن فضای باز کوتاه بود و دست‌اندرکاران قدرِ تلاش‌های او ندانستند که هیچ، چه سنگ‌ها بر سر راهش ننهادند و چه ناروایی‌ها که بر او روا نداشتند. خوشرو همه‌ی نامرادی‌ها را تاب می‌آورد تا بماند و هدف والایش را در شناخت موسیقی مازنی و شناساندن آن به نسل‌های دیگر پی‌گیرد. او ماند و این مهم بکرد. او جان شیفته‌اش را بی چشمداشتی در این راه گذاشت. راهی که گشود پُر رهرو ست. ردپای او همیشگی‌ست. او رفت لیک نام استاد ابوالحسن خوشرو جاودانه است.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

تنها راه حل ما، پذیرش علت‌العلل همه بحران‌هاست
#A 251

منبع ویدیو: کانال تلگرامی کلمه (@Kaleme)

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

تنها راه حل ما، پذیرش علت‌العلل همه بحران‌هاست
#A 251

https://t.me/divanesara/1085

آرمان امیری @ArmanParian - هفته گذشته، اخبار ضد و نقیضی در مورد کاهش ساعت کار ادارات و یا بازگشت ادارات به روال کار معمول منتشر شد. در واقع، به فواصل کوتاهی اعلام می‌شد که ساعات کاری کاهش یافته، سپس این خبر تکذیب می‌شد و بحث بازگشت به روال عادی مطرح می‌شد. حتی فراتر از این مورد خاص، به صورت گسترده شاهد هستیم که برخی از تریبون‌های رسمی وضعیت کشور را عادی و بحران کرونا را خفیف اعلام می‌کنند و برخی دیگر حتی جلوی دوربین تلویزیون زانو می‌زنند و التماس می‌کنند که بحران جدی است، از خانه خارج نشوید. این سرگشتگی و آشفتگی را چطور می‌توان توضیح داد؟ به نظر من ترسیم یک الگوی ساده از رفتار حکومت کاملا به ما نشان می‌دهد که چرا این سطح از تناقض و تضاد را شاهد هستیم:

سال‌هاست بسیاری از صاحب‌نظران نسبت به ناکارآمدی سیستم حکومت در «حل مساله» و در نتیجه «حل بحران» هشدار می‌دهند و حتی از تعابیری مانند «فروپاشی اجتماعی» سخن می‌گویند. این روایت (که من نیز با آن موافقم) می‌گوید که حکومت ما، سازوکار ضروری حل بحران را با یک مدل خودساخته دیگر جایگزین کرده است: مدل «پاک کردن صورت مساله». مدلی که در جریان آن ما با یک فرآیند تکرار شونده و در نتیجه کاملا آشنا مواجه هستیم:

- مرحله نخست انکار بحران/مساله: بهترین سناریو آن است که در همین مرحله قائله ختم به خیر شود.
- مرحله دوم فرافکنی و انحراف موضوع: مثلا مدعی می‌شوند که بحران کرونا توطئه دشمنان بوده برای اینکه مردم در انتخابات شرکت نکنند!
- مرحله سوم و در نهایت نیز سرکوب سوال و سپردن آن به دست فراموشی است. در این مرحله غالبا با رسیدن یک بحران جدید افکار عمومی از مساله نیمه‌تمام بحران قبلی منحرف می‌شود؛ اگر هم نشد، به صورت دستوری و چکشی حکم می‌شود که: «کش‌اش ندهید».

در ماجرای اخیر اما به یک دلیل ساده، ساز و کار معمول حکومتی موثر نیفتاده است. البته ما همچنان مراحل «انکار بحران» و سپس «فرافکنی و انحراف موضوع» را به چشم دیدیم، اما دشواری حکومت از جایی آغاز شد که پس از مراحل اولیه، به مرحله سوم رسید. جایی که متاسفانه شیوع بیماری از فرامین حکومتی ما پیروی نمی‌کند. اینکه موضوع کرونا کش پیدا نکند، البته که اوج آمال و آرزوهای همه ماست اما خب، متاسفانه دوران «آرزواندیشی» به سر رسیده و دیوار واقعیت این بار بدجوری محکم به نظر می‌رسد. اینجاست که آن بحث آشفتگی از راه می‌رسد.

وقتی مقامات حکومتی، مراحل سه‌گانه دستورالعمل «پاک کردن صورت مساله» را تا به انتها ادامه می‌دهند اما بحران همچنان «کش پیدا می‌کند»، به ناچار به مرحله اول بر می‌گردند! کار دیگری که بلد نیستند و یا اجازه‌اش را ندارند. پس مدام همین سه مرحله را تکرار می‌کنند. یعنی بعد از آنکه برای جلوگیری از انتشار ویروس حتی نماز جمعه را تعطیل کردند و ساعات کار ادارات را کاهش دادند، اما بحران باز هم «کش پیدا کرد»، دوباره به مرحله «انکار بحران» جهش می‌کنند و به ناگاه تصمیم می‌گیرند که اصلا همه ساعت‌های کاری به حالت عادی برگردد! ولی خب باز هم بحران ادامه پیدا می‌کند و باز هم مرحله دوم و مرحله سوم و باز هم بازگشت به سطر اول.

بیش از ده سال پیش میرحسین موسوی با عباراتی بسیار ساده اما کاملا گویا و کامل، دقیقا به همین ساز و کار غلط حکومتی اشاره کرده بود. آن زمان شاخص‌های سیاسی و اجتماعی ما هنوز اینقدر نابود نشده بود که بخواهیم از بحران فروپاشی تمام عیار سیاسی و اجتماعی سخن بگوییم و در نتیجه احساس کنیم که «کار از کار گذشته» است. یعنی اگر آن صدای نجیب شنیده می‌شد احتمالا فرصت کافی برای اصلاح رویه‌ها را داشتیم، اما خب می‌دانیم که حکومت در برابر آن درخواست تغییر رویه چه واکنشی از خود نشان داد.

امروز البته رسیدگی فوری به بحران کرونا در اولیت قرار دارد، با این حال، به نظرم بیش از هر زمان دیگری همه ما متوجه شده‌ایم که وقتی یک سیستم توانایی حل مساله نداشته باشد چطور ابعاد فاجعه گریبان تمامی شهروندان را خواهد گرفت. در نتیجه، من اگر بخواهم آن صحبت اصلی میرحسین را در یک شکل دیگری تعبیر و تفسیر کنم به اینجا می‌رسم که: آن بحران اصلی که همه ما باید بدان اعتراف کنیم، نه کرونا است و نه سیل و نه تحریم و نه گرانی و نه تورم. این‌ها همه صرفا محصول و نتیجه یک بحران بزرگتر هستند: «بحران وجود حکومتی که کارکرد حل مساله و بحران خودش را از دست داده است». پس تا زمانی که ما هم بخواهیم این بحران اصلی را نپذیریم و یا انکارش کنیم، باقی اقدامات و تصمیماتمان همه تکرار یک سری الگوهای شکست خورده هستند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

نگاهی کوتاه به داستان بلند «خروس»، نوشته «ابراهیم گلستان»

در پیوند با این کلیپ می‌توانید یادداشت «تحمیل جلوه جمال به انبوه گند چرک» را هم بخوانید.

از مجموعه #هزار_قاب_نگشوده
بخش #ادبیات

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

یادداشت وارده: آیه‌های زمینی
#V 073
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

تصویر بالا را یکی از مخاطبان مجمع دیوانگان برای ما ارسال کرده است.

آیه‌های زمینی
#V 073
https://t.me/divanesara/1088

نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96

آن گاه خورشید سرد شد
و برکت از زمین‌ها رفت

در روزهای پایانی سال 98 زیستن، مخصوصا آگاهانه زیستن، شهامتی بسیار می‌طلبد. «برشت» گفته بود: «آن که می‌خندد هنوز خبر هولناک را نشنیده است». اما خندیدن پس از شنیدن خبر هولناک را ما زیسته‌ایم. پشت سر، تصویری رعب‌انگیز از فجایع انسانی و حوادث طبیعی است، پیش رو ابهامی دلهره‌آور، و حال امروز، زندگی در بطن «طاعون».

بلایای طبیعی سالیان اخیر و بالاخص امسال را از دو وجه می‌توان در نظر آورد: وجه اول خود رویداد طبیعی بود و ویرانی زندگی آدمیان در نتیجه آن. وجه دوم درک و دریافت این وقایع توسط اذهان عموم جامعه. اگرچه در نتیجه نا کارآمدی حکومت و فقدان بنیه لازم در پیکر جامعه مدنی ناگواری‌ها و عواقب اتفاقات طبیعی همواره به پای حکومت نیز نوشته می‌شد؛ اما با اضمحلال بنیان‌های مشروعیت و شکاف جامعه با ایدئولوژی حکومت، دیگر هر حادثه‌ای حتی طبیعی، جرقه‌ای می‌شود که کنکاش در عمق مسایل سیاسی را به دنبال دارد.

پس از زلزله لیسبون در سال 1775 میلادی، تزلزلی در کاخ باورهای فلسفی و الاهیاتی افتاد. دستگاه فکری-عقیدتی سنتی ظرفیت توجیه این پدیده طبیعی را برای افکار نقاد و شکاک نو ظهور نداشت. بنابرین به بیانی استعاری این نظام فکری نیز در زیر آوار ناشی از زلزله مدفون شد. زمانه دیگر برای اعتقادات محکم «لایب نیتس»، فیلسوفی که این جهان را بهترین جهان ممکن می‌دانست، گوش شنوایی نداشت، بلکه دل به طنزها و تردیدهای «ولتر» بسته بود.

فارغ از ابعاد فکری-فلسفی موضوع، پس از زلزله کرمانشاه در سال 1396 شاهد اولین لرزه‌های چنین بحرانی در اعتقادات مردم بودیم. قلوب مردم دیگر با توجیهات قضا و قدری آرام نمی‌شود، و در هر مصیبتی چه طبیعی و چه غیرطبیعی، به دنبال ابعاد سیاسی آن هستند. حتی به قیمت افتادن در دام خرافات نوین و با توسل به تئوری‌های توطئه‌گرایانه، تعبیری سیاسی از تمامی مسائل عرضه می‌کنند. انباشت معضلات، نا به سامانی‌ها و سوء مدیریت‌ها نیز زمینه را هر چه بیشتر برای بروز بحران فراهم نمود، و سلسله‌ای از وقایع چون زلزله و سیل و آتش‌سوزی، همه قرینه‌ای بر تأیید این ذهنیت نوین شدند.

این تغییر نگرش جامعه نه تنها منجر به تغییرات موازی در ساختارهای رسمی نشد، بلکه به تصلب بیشتر حکومت نیز انجامید. در کنار حوادث طبیعی، عاملیت مستقیم حکومت در سرکوب و کشتار گسترده مردم در رویدادهایی نظیر آبان خونین و سرنگون کردن هواپیمای مسافربری که تهاجمی رک و بی‌پرده به مفهوم «حیثیت انسانی» بود، چنان جراحتی به وجدان عمومی جامعه وارد کرده است که هیچ مرهمی بر آن کارگر نخواهد بود. هر که این روزگار را به چشم دیده باشد می داند که آن چه در این مختصر بیان شد تنها توصیف گوشه‌ای از این «دوزخ روی زمین» بوده است.

فرانتس کافکا در داستانی به نام «جلوی قانون» از مردی حکایت می‌کند که قصد ورود به «قانون» دارد. اما دربان قانون مانع او می‌شود. وقتی از پاسبان می‌پرسد که آیا ممکن است بتواند وارد قانون شود، پاسخ می‌شنود: «ممکن است، اما نه حالا». این پاسخ نوعی حس انتظار در مرد ایجاد می‌کند و او را وا می‌دارد تا به انتظار اذن ورود بماند. با گذشت سالیان، مرد عوض ورود به «قانون» خودش را در پیشگاه مرگ می‌یابد. در حال احتضار از پاسبان می‌پرسد که: «اگر همه خواهان قانون‌اند، چطور بعد از این همه سال کس دیگری به جز من تقاضای ورود نکرده است؟» در پاسخ می‌شنود: «این جا هیچ کس به جز تو نمی‌تواند داخل شود، چون این در ورود را برای تو درست کرده بودند. حالا من می‌روم و در را می‌بندم». این تمثیل را می‌توان بیانی سمبلیک از وضعیت ما دانست.

اکنون که بیماری کرونا مضاف بر تمام رنج‌ها و تنگناها شرایطی آخرالزمانی برای‌مان رقم زده، با چشم‌هایی ناباور به آینده می‌نگریم و از خود می‌پرسیم: آیا باقی خواهیم ماند؟ آیا ایستادن در آستانه سالی نو، نوید ورود به وضعی نو می‌دهد؟ نو شدن، نه به معنای گذر از فصلی به فصل دیگر، بلکه به معنای گذار از وضعی مشمئز کننده به وضعی قابل تحمل. یا هم‌چنان گرفتار چندین باره پوچی طنزآمیز کافکا خواهیم بود؟

آه، ای صدای زندانی
آیا شکوه یأس تو هرگز
از هیچ سوی این شب منفور
نقبی به سوی نور نخواهد زد؟
آه، ای صدای زندانی
ای آخرین صدای صداها...

*عنوان و شعرهای آغاز و پایان از فروغ فرخزاد است.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

ویدیوی پی‌وست مربوط به جلسه روز پنج‌شنبه مجلس آمریکاست. رییس مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا (CDC) به کنگره آمده تا پاسخ‌گوی سؤالات نمایندگان باشد. در تصویر، یکی از نمایندگان مجلس با توضیحاتی مفصل نسبت به مخارج تست کرونا برای اقشار کم‌درآمد توضیح می‌دهد و در نهایت رییس مرکز کنترل بیماری می‌پذیرد که آزمایش کرونا را برای همه شهروندان به رایگان انجام دهند تا از این جهت تبعیضی علیه اقشار آسیب‌پذیر اعمال نشود.

تصویر، نشان‌گر نقش و جایگاه پر اهمیت یک مجلس، و رویکرد نمایندگانی است که حتی در دل یک بحران فراگیر، نگران فشار اقتصادی یا تبعیض علیه اقشار آسیب‌پذیر جامعه هستند. طبیعتا نمی‌توان آن را با مجالسی مقایسه کرد که با شنیدن خبر بیماری اول از همه جلسات خودشان را تعطیل می‌کنند و حتی تکلیف بودجه مملکت را هم به دست قضا و قدر می‌سپارند. اما دست‌کم می‌توان الگویی گرفت که نشان می‌دهد چطور دموکراسی می‌تواند ضامن امنیت و عدالت برای تمامی شهروندان باشد.

این شش دقیقه توسط کانال «مجمع دیوانگان» زیرنویس شده است. ویدیوهای ما را همچنین می‌توانید از «صفحه اینستاگرام مجمع دیوانگان» دنبال کنید.

@Divanesara
.

نگاهی به انقلاب لبنان از میدان شهدا
#N 060
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

تصویرسازی بالا یکی از آثار Nai Zakharia متأثر از جنبش انقلابی لبنان است.

نگاهی به انقلاب لبنان از میدان شهدا
#N 060
https://t.me/divanesara/1092

نویسنده: Nai Zakharia

ترجمه: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -از اکتبر ۲۰۱۹، شهروندان لبنانی از احزاب و فرقه‌های مختلف برای اعتراض به حکومت خود گرد هم می‌آیند. در کشوری که سال‌هاست ازالیگارشی فاسد سیاسی رنج می‌برد و خاطره جنگ داخلی ۱۵ساله هنوز زنده است، ندای «ثوره» (انقلاب) در همه‌جا شنیده می‌شود، از پشت میز کافی‌شاپ‌ها گرفته تا فریادهای معترضین خیابانی. میدان شهدا، محوطه‌ای که با نرده از مرکز شهر بیروت جدا شده، مرکز خیزش‌های مردمی در بیروت است. درست در وسط میدان، نماد انقلاب، مشتی بر افراشته است که روی آن واژه انقلاب حک شده. نمادی که توسط اعوان و انصار حکومت سوزانده شد اما انقلابیون مشتی بزرگ‌تر و این بار از آهن به جایش برافراشتند.

در روزهای آغازین اعتراضات، خیزش مردمی در میدان شهدا بیشتر به شکل گردهمایی در چادرها برای بحث و گفت‌و‌گو بود. بعضی ازین چادرها روی موضوعاتی مشخص و محدود تمرکز می‌کردند. چادری مخصوص مسائل کهنه سربازان بود و در چادری دیگر تنها به حقوق زنان پرداخته می‌شد. بعضی از چادرها از متخصصین امور یا شهروندان دعوت می‌کردند که هر شب راجع به مسئله‌ای به گفت‌و‌گو بنشینند. موضوعات شلوغ‌ترین چادرها کلان‌تر و گسترده‌تر بود: پایان حکومت فرقه‌ای، سیاست‌های محیط زیستی، کمبود برق و بحران‌های اقتصادی نمونه موضوعات مورد بحث بود.

دهم دسامبر ۲۰۱۹، فعالین همین چادرها خواستار خروج لبنان از درگیری‌های منطقه‌ای و اعلام بی‌طرفی در درگیری‌های خاورمیانه شدند. منتقدین بلافاصله تلاش کردند تا این خواسته را به بی‌طرفی در مقابل اسرائیل تعبیر کنند که معترضین به شدت چنین برچسبی را رد کردند. با این حال هواداران خشمگین وابسته به «جنبش امل» بسیاری از چادرها را روز بعد سوزاندند. سید حسن نصرالله به شدت با برانداختن حکومت فعلی که همواره توانسته آن را به پذیرش امیال خود وادار کند مخالف است. در کنفرانسی مطبوعاتی نصرالله به معترضین گفت که بی‌خود خودشان را خسته می‌کنند و تلاش‌های‌شان بی‌نتیجه خواهد بود.

یک روز غروب در میدان شهدا خبر دادند که قداره‌بند‌های حزب‌الله و امل با موتور سیکلت‌های‌شان به سمت میدان به راه افتاده‌اند. به کسانی که آماده درگیری نبودند توصیه شد که میدان را ترک کنند. در راه خانه صدها تن‌شان را دیدم که پرچم‌های شان را تکان می‌دادند و خشمگین چیزی فریاد می‌زدند. راننده تاکسی‌ام که آنقدر سن داشت تا بحران ۱۹۵۸ و جنگ‌های داخلی دهه هفتاد و هشتاد را به یاد بیاورد، می‌گفت: امشب داستان خواهیم داشت.

بعضی از جمعه‌ها، رقص و تظاهرات در هم می‌آمیخت. درون میدان، دی.جی‌ها نبض تظاهرات را با ریمیکس ترانه‌های اعتراضی که برای انقلاب سروده شده بود در دست داشتند و معترضین، پیر و جوان، با مشت و پرچم‌های افراشته پاسخ می‌دادند. یکی از پرطرف‌دارترین ترانه‌ها «مبسوطه» نام داشت. ترانه به ویدیویی مشهور در لبنان از سال ۲۰۱۶ ارجاع می‌دهد که در آن زنی شادمان از پیروزی رییس‌جمهوری فعلی «میشل عون» رو به دوربین فریاد می‌زند: «خوشحالم! خوشحالم!» خوش‌بینی آن زن حالا به کنایه‌ای بین معترضین حکومت تبدیل شده است. جمعیت هم صدا با ترانه می‌خوانند: «شرم بر تو! شرم بر تو! دیگر شغلی نمانده است، هنوز خوشحالی؟»

در تظاهرات مسالمت‌آمیز نوامبر ۲۰۱۹، سربازی از ارتش لبنان به سوی جمعیت معترضین شلیک کرد و «علاء ابو فخر» را به زمین انداخت. گفته می‌شود فخر که پدر سه فرزند بود، اولین شهید انقلاب است. در ماه‌های اولیه اعتراضات، اتفاقات خشونت‌آمیز نادر بودند اما از آن زمان به بعد نیروهای امنیتی شعله خشونت را بالا کشیده‌اند. میدان شهدا که معترضین در آن «فخر» را جاودانه کردند حالا آرام‌تر شده است. امروز بیشتر چادرها متروکند یا ویران شده‌اند: انقلاب از میدان به خیابان‌ها منتقل شده است.

منبع: نیویورکر
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

از ابتدای شیوع کرونا تا کنون، آمارهای رسمی کشور ما همراه با تناقض‌های مداوم و طبیعتا محل تردید بسیار بوده است. به واقع چه تعداد از هم‌وطنان ما جان خود را بر اثر شیوع کرونا از دست داده‌اند؟ آیا کوتاهی دولت در جدی گرفتن این بحران و تاخیر در اطلاع‌رسانی عمومی به افزایش ابعاد فاجعه دامن زده است؟

گزارش پیوست را «واشنگتن پست» بر اساس تصاویر شبکه‌های اجتماعی و همچنین، برخی مشاهدات ماهواره‌ای تهیه کرده که نشان می‌دهد ابعاد فاجعه احتمالا بسیار بیشتر از آن است که تا کنون گزارش شده است.

(متن کامل گزارش واشنگتن‌پست را از اینجا+ بخوانید)

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara

کانال ما را می‌توانید از صفحه اینستاگرام نیز دنبال کنید.

یادداشت وارده: آقای وزیر مردم با کدام ساز شما برقصند؟
#V 074

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

یادداشت وارده: آقای وزیر مردم با کدام ساز شما برقصند؟
#V 074
https://t.me/divanesara/1095

نویسنده میهمان-فرهاد فتحی @farhad_faathi : آقای نمکی، وزیر بهداشت در مصاحبه‌ای که از صدا و سیما پخش شد از مردم گلایه می‌کند که چرا در خانه نمی‌مانند و ما را به زحمت می‌اندازند! او می‌گوید وقتی در یک کشور خارجی اعلام می‌شود که مردم از خانه بیرون نیایند همه از دولت پیروی می‌کنند و هیچ کس از خانه بیرون نمی آید.

آقای وزیر! آن کشورهایی که شما فرهنگ مردمشان را به رخ مردم ایران می‌کشید اولا با پشتیبانی مالی دولتشان در منزل مانده‌اند و در زمان قرنطینه دغدغه نان شب‌شان را ندارند. ثانیا آن‌ها نیز تا زمانی که دولت‌شان اعلام قرنطینه کامل نکرده بود در خیابان بودند و از وقتی که دولت رسما اعلام کرد و همه هزینه‌هایش را بر عهده گرفته در منزل مانده‌اند. مردم ایران چگونه در خانه بمانند وقتی نه اداره‌ای تعطیل شده، نه کارخانه‌ای و نه برنامه‌ای از سوی دولت برای گذران زندگی مردم در ایام خانه نشینی پیش بینی شده است؟

اتفاقا شما باید ممنون مردم باشید که در این آشفته بازار مدیریت بحران به صورت خودجوش وظایف وزارت‌خانه‌های دولت را انجام می‌دهند، وگرنه مردم نمی‌دانند با کدام ساز شما برقصند؟ حرف صدا و سیما را باور کنند که می‌گوید داروی کرونا ساخته شده؟ حرف شما را که می‌گویید به هیچ وجه از خانه بیرون نیایید؟ یا حرف رئیس دولت و استاندارانش را که مدام اعلام می‌کنند قرنطینه‌ای در کار نیست و همه ادارات دایر است؟

در سیستم مدیریت جزیره‌ای شما هر کسی ساز خودش را می‌زند و این سازهای ناهمگون است که مردم را گیج و شما را عصبانی کرده است. بنابراین به جای تشر زدن به مردم انرژی‌تان را صرف مدیریت واحد و ایجاد هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف کنید، مطمئن باشید در آن صورت از عملکرد مردم نیز رضایت خواهید داشت.

می‌گویید مردم ما را به زحمت می‌اندازند. انصاف بدهید چه کسی دیگری را به زحمت انداخته است؟ مردم با جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیر نقدی برای بیمارستان‌ها؟ یا شما که بعد از دیدار با سفیر چین از تصمیم خود مبنی بر لغو پروازهای چین عقب‌نشینی کردید و ته کاسه ماسک‌هایی که به چین هدیه می‌دادید ویروس کرونا برای کشور سوغات آوردید؟

مردم که خودشان دست به کار ضدعفونی ‌محله‌ها و شهرها و بستن جاده‌ها شده‌اند به شما زحمت می دهند؟ یا شما که با قرون وسطایی خواندن روش قرنطینه باعث و بانی انتشار این ویروس از قم به تمام ایران و مرگ صدها و در آینده هزاران نفر از عزیزان این مردم و تحمیل هزینه‌های گزاف درمانی و بهداشتی به آن‌ها شده‌اید؟ انصاف بدهید کدام باعث زحمت دیگری شده‌اید؟

توجه داشته باشید تا به حال هم اگر توانسته‌ایم مقاومت کنیم تنها و تنها مدیون فرزندان این مردم یعنی پزشکان و پرستاران و کادر درمانی بیمارستان‌ها هستیم که در خط اول مبارزه، با دستان خالی و تنها با پشتیبانی مردم، خط را حفظ کرده‌اند وگرنه اگر مردم می‌خواستند منتظر تصمیمات هفتگی ‌شما بمانند تا به حال صدباره کار از کار گذشته بود.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

از مجموعه #یادآر - ویدیوی یازدهم
موسیقی: Silent City - کیهان کلهر و Brooklyn Rider
#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.

یادداشت وارده: سالمندان سربار نیستند، سرمایه‌اند
#V 075
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

یادداشت وارده: سالمندان سربار نیستند، سرمایه‌اند
#V 075
https://t.me/divanesara/1098

نویسنده میهمان – میثم متاجی @Vvaajjeehh : چند سال پیش به سفارش مجله‌ی ارمغان فرهنگی یادداشتی تحلیلی نوشتم بر کتاب «پس باد همه چیز را با خود نخواهد برد» اثر ریچارد براتیگان نویسنده و شاعر معاصر آمریکایی که با توجه به شاخصه‌های ادبیات پست‌مدرن به جاهایی اشاره می‌کرد که پیش‌تر مورد توجه قرار نمی‌گرفت یا کمتر بدان پرداخته می‌شد. به طور مثال شخصیت های اصلی داستان افراد مسن و کودکان هستند برعکس اغلب آثار ادبی که شخصیت های اصلی انسان هایی بالغ، جوان و میانسال اند. شاید پست مدرنیسم در بخشی از اعتراض ضمنی به وضعیت عصر مدرن دوربین خودش را به سمت اقشاری می‌برد که مورد توجه عصر صنعت و گفتمان عصر مدرن نیستند. به تعبیری جمعیت فعال محسوب نمی‌شوند، جمعیت فعال توان به عهده گرفتن شغل را دارد و در نظام صنعتی و گفتمان سرمایه‌داری ارزشمند است چون چرخه‌ی تولید و صنعت و کار بر شانه‌های آنان می‌گردد اما دو قشر دیگر چه؟ یعنی کودکان و کهنسالان!

این دو قشر نمی‌توانند شغلی را به عهده بگیرند، یکی به علت کمی سن و تجربه و دانش و دیگری به علت کهولت سن و کاهش توان جسمی و گاهی ذهنی!

وقتی به وضعیت امروز و پرداختن رسانه‌ها به موضوع شیوع ویروس کرونا نگاهی می‌اندازیم انگار خواسته و ناخواسته در دل گفتمان سرمایه‌داری قلم می‌زنند و مدام این جمله تکرار می‌شود که این ویروس بر کهنسالان و افرادی که سابقه‌ی بیماری های حاد دارند اثرگذاری بیشتری دارد، گاهی شعفی نهفته در این کلام است که حتی گوینده و نویسنده خود مطلع نیست و ریشه در تاریخ انسان دارد، آنجا که آدمیزاد یاد گرفت جداسازی کند، نقل مضمون از میشل فوکو بشر جذامیان و دیوانگان و ... را جداسازی کرد و بشر امروز حتی برای سالمندان هم خانه‌های مجزا ساخت.

کارکردگرا باشیم و کارکرد نسل گذشته را بازتولید فرهنگی و تاریخی جامعه بدانیم تا از نسلی به نسل دیگر منتقل شود. بدانیم که اجزاء یک جامعه هر کدام نقش مهم و تاثیرگذاری در تعریف و تاریخ آن جامعه دارند، همچون طبیعت که هیچ بخش و هیچ موجودی در آن بدون اثر مفید و کارآمد در نظام کلی نیست.

بهتر است همه چیز را ابزار مادی و صنعتی نبینیم که آرام آرام در تمام اجزاء زیست وزندگی‌مان نفوذ می‌کند. دور از انتظار نیست که نگاه ابزاری اگر در ما تقویت شود خیلی زود گریبان خودمان را خواهد گرفت و زمانی که بخشی از توانایی‌های معمول خودمان را از دست بدهیم دیگر مختصات و جایگاه سابق را نخواهیم داشت. پست مدرنیسم بخشی از اعتراض‌ش به کارخانه‌ها و خطوط تولید همین است. جایی که انسان به عنوان فاعل در عمل تنها وجه فیزیکی و جسمی‌ش مورد توجه است و برای دستگاه فرقی ندارد که یک زن یا یک مرد، یک انسان با احساس یا بی احساس ، یک انسان شاد یا غمگین و ... دکمه‌ی آغاز به کارش را بزند. باید عبور کرد از این ورطه‌ی تاریک که بیخ گلوی انسان مدرن را سفت چسبیده و هر لحظه مانند ویروس کرونا عرصه‌ی نفس کشیدن را تنگ می‌کند.

و اما مگر نه اینکه در سنت ایرانی مدعی احترام به پیشکسوتان و بزرگان هستیم؟ چه می شود که رسانه ها برای آرام کردن همان جوانان و میانسالان و آرامش عمومی مدام از کهنسالان نام می‌برند و آنان را خط اول آسیب از کرونا می‌دانند؟ و آرام آرام آنچه رسانه‌ها بدان می‌پردازند وارد ادبیات گفتگو می‌شود و حتی گاهی در مکالمه‌ها جمله‌ای می‌شود برای انتقال آرامش! در چنین شرایطی‌ست که باید به سراغ فرهنگ و بازیابی ریشه‌های فرهنگی رفت، اگر مراقبتی هست پیش‌تر از خود باید برای همان کهنسالان باشد که ذخیره تاریخی و تجربی جامعه هستند. اینروزها که به سال نو نزدیک می‌شویم ناخودآگاه یادآور نکاتی‌ست که بالاتر بدان اشاره شد. البته امسال با توجه به شرایط موجود ملاحظات معقولی نیاز است؛ می‌دانیم کم کردن دیدار حضوری میزان افزایش به این ویروس را تا حد بالایی کاهش می‌دهد، پس باید مراقب باشیم و در خانه ماندن را اولویت بدانیم؛ اما سال‌های گذشته‌ اول از همه به سراغ بزرگان و مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها می‌رفتیم. نگذاریم به قول ابن خلدون «حب ذات»مان آنقدر پررنگ شود که جز خود کسی دیگری را نبینیم و اگر مصیبت به سراغ ما نیامد خوشحال باشیم، مصیبتی که بسیاری دچار آن هستند. پلی بزنیم به همان ریشه های فرهنگی و تاریخی وبه سعدی شیرین سخن اشاره کنیم که کلام‌ش کامل است و می‌گوید: «بنی آدم اعضاء یکپیکرند / که در آفرینش زیک گوهرند/ چو عضوی به درد آورد روزگار/دگر عضوها را نماند قرار».

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

نگاهی به کارکرد طنز در ثبت و روایت تراژدی.

به بهانه پیشنهاد رمان «اروسیا» که تلخیِ ناهنجاری‌ها و مصائب شهر و جامعه را با قلمی طنز و شیرین به تصویر کشیده است.

از مجموعه #هزار_قاب_نگشوده
بخش #ادبیات

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.