مجمع دیوانگان
13.6K subscribers
753 photos
140 videos
36 files
1.05K links
وبلاگ «مجمع دیوانگان» از سال ۱۳۸۶ آغاز به کار کرد و نسخه تلگرامی آن با سه نویسنده مدیریت می‌شود. اینجا به مسایل روز، سیاست، جامعه و هنر می‌پردازیم.
.

ارتباط با ادمین کانال:
@DivaneSaraAdmin
.

اینستاگرام:
instagram.com/divanesara_
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پیلاطس خطاب به مردم فریاد زد: خاک خود را بر شما افشاندم و رفتم". و عیسی را به چهار میخ کشیدند بر صلیبی افراشته شده از جهل و نفرت توده هایی که او برای نجات شان نازل شده بود.

استاد آواز ایران نیز، خاک خود را افشاند؛ اما بر سیمای کریه حاکمانی که به قصابی توده ها برخاسته بودند. این بار، آتشی افروخته شد برای سوزاندن خسرو آواز، اما از معجزه عشق و خرد و قدرشناسی خس و خاشاک، آتش گلستان شد.

و این تراژدی ایران ما است که فرزانه ترین مردمان اش "خس و خاشاک" نامیده می شوند و بدخوی ترین و کوته نظرترین رجاله هایش تکیه بر اریکه قدرت می زنند.

استاد ما رفت؛ شما به آخرین صدای این خس و خاشاک گوش نکردید و تفنگ تان را زمین نگذاشتید. ما در بدرقه اش به اشک مژگان خاک راه ش را آب می زنیم، اما دیگر با شما به زبان آواز سخن نخواهیم گفت.

- - -
مستند پیوست را با عنوان "ساده لوح های دوست داشتنی" سال گذشته در پاسخ به تلاش های حکومتی در تخریب استاد ساختیم. در این سوگ ملی که بار دیگر ما را در کنار هم قرار داده تا همه به یک سو بنگریم و یاد یک نفر را در دل زنده کنیم، این فیلم را دوباره تقدیم می کنیم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
فرجام «آل این» یک طرفه روی باخت ترامپ!

#A 280


کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
فرجام «آل این» یک طرفه روی باخت ترامپ!


#A 280
https://t.me/divanesara/1223


آرمان امیری @ArmanParian - در بازی پوکر، اصطلاح معروفی وجود دارد با عنوان انگلیسی «All In». یعنی یکی از بازیکنان، تمامی دارایی خود را روی یک دست بازی شرط می‌بندد و طبیعتاً اگر ببازد فرصت ادامه و جبران نخواهد داشت؛ البته اگر هم ببرد یک سود بزرگ کسب خواهد کرد. به نظر من، دستگاه دیپلماسی کشور ما، یکی دو سالی می‌شود که بر روی باخت ترامپ در انتخابات آمریکا یک «All In» انجام داده، البته از نوع یک طرفه‌اش!

پیش از بحث اصلی، می‌توانیم کمی به عقب‌تر برگردیم. زمانی که حکومت، در مواجهه با پیشنهاد ترامپ برای تکمیل برجام اولین قمار خود را انجام داد و به فرصت ۶ ماهه مذاکرات «نه» گفت تا اینکه ترامپ از برجام خارج شد. ما دقیقا نمی‌دانیم حکومت با چه محاسبه‌ای تن به ریسک خروج ترامپ از برجام داد؟ اما احتمالا از دو حالت خارج نیست:

یا تصمیم گیران اصلی حرف های جواد ظریف را جدی گرفته بودند که با قاطعیت می‌گفت ترامپ نمی‌تواند از برجام خارج شود. یا اینکه احتمال خروج ترامپ از برجام را می‌دادند، اما تخمین نادرستی از خسارت‌های پس از آن داشت. به هر حال امروز قضاوت ساده است. هم جدی قلمداد کردن جناب ظریف غلط بود و هم شوخی قلمداد کردن تهدیدهای ترامپ. حاکمیت دست اول قمار دیپلماتیک را بدجوری به ترامپ باخت.

قمار دومی اما بسیار مهم‌تر شد. ترامپ به محض خروج از برجام و اعمال تحریم‌های جدید دوباره پیشنهاد مذاکره داد و توپ را به زمین جمهوری اسلامی انداخت. تا این لحظه هم می‌دانیم که پاسخ حکومت رد مذاکره، دست کم تا پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا بوده است. حالا می‌توانیم سناریوهای پیش رو را بررسی کنیم:

سناریوی «خوش‌بینانه» این است که ترامپ انتخابات را ببازد. در این حالت حکومت ما با تبلیغات فراوان مدعی می‌شود که «مقاومت حداکثری» ما بر «فشار حداکثری» ترامپ پیروز شد و حالا با سری افراشته به میز مذاکرات برجام باز خواهیم گشت. البته بسیار ساده‌اندیشانه است که گمان کنیم دموکرات‌ها حاضر می‌شوند با همان شرایط پیشین به برجام برگردند. احتمالا امتیازات جدیدی از ایران طلب می‌کنند که ای بسا اگر در همین چهارسال به ترامپ داده بودیم کار اصلا به اینجا نمی‌رسید. «یک طرفه بودن» این قمار همین‌جا آشکار می‌شود: یعنی متوجه می‌شویم که حتی در سناریوی خوش‌بینانه هم حکومت از این «آل این» خود پیروزی بزرگی کسب نخواهد کرد، مگر در بخش تبلیغات داخلی.

سناریوی دوم اما چیزی بدتر از «بدبینانه» است. اگر ترامپ انتخابات را ببرد، حکومت ما به وضعیت یک «بازنده مطلق» سقوط خواهد کرد. بازنده مطلق کسی است که در جریان یک مذاکره، کوچکترین برگی در دست ندارد و عملا باید به هر پیشنهادی از جانب طرف مقابل تن بدهد. اینجا دیگر ترامپ ضرب شست خودش را حسابی نشان داده و مقاومت ایران را در هم شکسته است. ضمن اینکه دیگر هیچ نیازی هم به توافق با ایران و استفاده تبلیغاتی از آن ندارد. فرجام چنین مذاکره‌ای را حتی نمی‌شود حدس زد.

در امثال حکم ما مصرع معروفی وجود دارد که قماربازهای بازنده زیاد از آن استفاده می‌کنند: «خنک آن قمار بازی که بباخت هرچه بودش». در مورد سناریوهای پیش روی حکومت ما اما، خواندن این شعر چندان دردی را درمان نخواهد کرد. جهان سیاست بی‌رحم‌تر از این حرف‌هاست که شما بازنده از سر زمین بلند شوی و قدم زنان به راه خودت بروی. اگر حکومتی روی دست بازنده «آل این» کند معلوم نیست چه چیزی در انتظارش خواهد بود.

قطعا می‌شد از این قمار جنون‌آمیز صرف نظر کرد و مدت‌ها پیش با خود ترامپ وارد مذاکره شد و امیدوار بود که او هم برای گرفتن ژست تبلیغاتی به توافق با حکومت ما نیاز داشته باشد؛ اما حالا که همه فرصت‌ها سوخته‌اند، واقعا پیش‌بینی‌اش دشوار است که در صورت پیروزی ترامپ نتیجه کار به کجا خواهد کشید. بی‌شک وضعیت به قدری بغرنج خواهد شد که گروهی هم به فکر بر هم زدن زمین بازی دیپلماسی بیفتند و این بار به جای هست و نیست حکومت، هست و نیست کل کشور را به قماری جنون‌آمیز و حتی انتحاری بگذارند و بخت خود را در زورآزمایی‌های غیردیپلماتیک بیازمایند. گزینه‌ای که باید گفت حتی اندیشیدن به آن لرزه بر تن انسان می‌اندازد.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
فئودور داستویفسکی

زندگی چیست؟ برای رهایی از رنج در زندگی چه می‌توان کرد؟ انسان چگونه موجودی است؟

این پرسش‌ها، دست‌مایه بزرگترین رمان‌های داستویفسکی را تشکیل می‌دهند. رمان‌هایی که از همان بدو انتشار به سرعت از دایره ادبیات فراتر رفتند و در حوزه فلسفه نیز توجهات را به خود جلب کردند.

در باب فلسفه داستایوفسکی کتاب‌های زیادی نوشته شده؛ اما این کلیپ کوتاه، به زیبایی توانسته بخشی از پرسش‌ها و دغدغه‌هایی را که داستویفسکی پیش روی ما می‌نهد خلاصه کند.

حتی بدون مراجعه به رمان‌های او، همین تلنگرهای کوچک می‌تواند برای هر مخاطبی بسیار قابل تامل باشند.


قسمت اول
از مجموعه #نویسندگان_بزرگ_جهان

ترجمه و زیرنویس از:
کانال «مجمع دیوانگان»

@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 281

(تصویر متعلق است به تخریب دیوار برلین، برای یکپارچه شدن کشور آلمان)

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
چه کسی در راه تجزیه ایران قدم بر می‌دارد؟

https://t.me/divanesara/1226
#A 281


آرمان امیری @ArmanParian - «آن دسته از مطبوعات که‌‎ ‌‏صحبت از جنگ داخلی (و سوریه‌ای شدن) می‌کنند باید بدانند که خیلی پیش از این خود (حکومت) برای خنثی‌‎ ‌‏کردن نهضت مردم ایران، دست به چنین تبلیغاتی زده است و مردم را همیشه از تجزیه و‌‎ ‌‏تبدیل آن به ایرانستان می‌ترساند‌‏ و می‌گوید که (براندازها) می‌خواهند ایران را به‌‎ ‌‏ایرانستان تبدیل کنند. این صرفاً یک تهدید توخالی است و ملت فریب آن را‌‎ ‌‏نمی‌خورد».

بند نخست این نوشته را شاید منتقدی می‌توانست در پاسخ به امثال آقای جلایی‌پور بنویسد که مدام تاکید می‌کنند هدف «براندازها» اصلا حکومت نیست، بلکه قصدشان تجزیه ایران است. (اینجا بخوانید) اما واقعیت این است که بند نخست، بخشی از سخنرانی آیت‌الله خمینی در آذرماه ۱۳۵۷ است. (صحیفه امام، جلد۵، صفحه ۲۳۲) من صرفا یکی دو مورد که از «شاه» و مخالفان‌ش صحبت شده بود را با موارد داخل پرانتز جایگزین کردم.

اما رویکرد تبلیغاتی آقای جلایی‌پور که اتفاقا مانیفست جریان محور مقاومت است به همینجا ختم نمی‌شود. این گروه، مدت‌هاست هرگونه ارتباط با جهان خارج و درخواست کمک از مجامع جهانی را نیز مصداق «وطن‌فروشی» و «شوت به پشت دروازه» معرفی می‌کنند. در واقع، اینان هم، دوش به دوش تحریم‌های آمریکا یا رویکرد انزواطلبی حکومت سعی دارند ایران را به یک جزیره بدل کنند که ارتباطی با جامعه جهانی نداشته باشد.

در برابر جریانی که اتفاقا خودش میراث‌خوار انقلاب است، به نظرم نیازی به بحث درباره مفاهیم انتزاعی و آدرس‌های غلط‌انداز «وطن‌فروشی» نیست. فقط گوشه‌ای از فعالیت‌های این دوستان و اسلاف انقلابی‌شان در راه کسب قدرت برای هر ناظر خردمندی می‌تواند کفایت کند.

در سال‌های حضور آیت‌الله خمینی در عراق، جدال میان حکومت وقت ایران و عراق بالا می‌گیرد. رژیم ایران از شورش مسلحانه کردهای عراق حمایت می‌کند. به روایت حجت‌الاسلام محمود دعایی، «عراقی‌ها هم متقابلاً تصمیم گرفتند به مبارزین ایرانی خارج از کشور و مبارزین ایرانی درون کشور خودشان کمک کنند، برای آنان پایگاهی درست کنند و مساعدت کنند. آن‌ها از هر کسی که حاضر بود در مسیر مبارزاتی‌اش از امکانات عراق علیه ایران استفاده کند، استقبال می‌کردند». (اینجا بخوانید)

صحنه کاملا آشکار است. دولت‌های ایران و عراق، عملا وارد یک جنگ نیابتی شده‌اند. تکلیف رژیم بعث هم که روشن است و قصدش برای تجزیه ایران و ادعا روی مناطقی همچون خوزستان بر کسی پوشیده نیست. یعنی تمام کینه و عداوت امروز دولت عربستان شاید با یک دهم وضعیت عراق دهه پنجاه هم قابل مقایسه نباشد؛ اما واکنش انقلابیون ایرانی به پیشنهاد همکاری دولت عراق چه بود؟ آقای دعایی فقط گوشه‌ای را خلاصه می‌کند: «جبهه ملی دوم گروه ماسالی را فرستاده بود که خسرو کلانتری رئیس گروه بود، کنفدراسیون نیز نیروهایی فرستاده بود، از طرف حزب توده هم علینقی منزوی آمده بود و...». (همان)

البته مساله به همین خاطره و مورد کشور عراق محدود نمی‌شود. حتی یک حزب و جریان سیاسی امروز وجود ندارد که بتواند ادعا کند در جریان انقلاب ۵۷، برای جلب حمایت و پشتیبانی دیگر کشورهای جهان قدمی بر نداشته است یا روابطی با نخبگان و روشنفکران و سازمان‌های بین‌المللی برای اعمال فشار به حکومت پهلوی برقرار نکرده است. اطرافیان آیت‌الله خمینی و رادیوی معروف به «نهضت روحانیت» هم از این قاعده مستثنی نبودند.

جالب اینجاست که آن زمان هم گروهی به آیت‌الله خمینی شکایت می‌کنند که نباید از رادیو بغداد علیه دولت ایران استفاده شود. به روایت دعایی، آقای خمینی در واکنش ابتدا محتوای برنامه‌ها را طلب کرده و سپس به دو تذکر اکتفا می‌کنند: نخست اینکه دروغ نگویید و اغراق نکنید. دوم اینکه فحاشی و هتاکی نکنید. (چون حضرات علیه زنان دربار الفاظ رکیک به کار می‌بردند)

اتفاقا، من هم دقیقا با این نظر آقای خمینی موافق هستم که هر انسان، از جمله فرد سیاسی، در برابر آن چیزی مسؤول است که خود می‌گوید و یا پیشنهاد می‌دهد. یعنی تنها ملاک قضاوت همین مساله «اخلاق» است. وگرنه، سخن گفتن از تریبون نهادهای نظامی/امنیتی که دست‌شان آلوده به خون مردم است، نمی‌تواند شریف‌تر و سالم‌تر از کمک گرفتن از نهادهای جهانی باشد و چنین افرادی نمی‌توانند دلسوز امنیت و منافع مردم ایران باشند.

در نهایت اینکه من پیشتر در یادداشت «اسلام تمام شد، نوبت ایران رسیده است»، نسبت به عواقب ویرانگر رویکرد جدید جریان محور مقاومت، برای هزینه کردن از احساسات میهن‌دوستانه مردم برای دفاع از وضع موجود هشدار داده بودم. اینجا فرجام کار حضرات را اتفاقا با جواب دیگری از آیت‌الله خمینی به پایان ببرم: «‌‏تجزیه کشور با وجود شاه است نه با رفتن شاه‏»!

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و سوم
موسیقی: دیوانه شو - دنیا کمالی

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
#A 282

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
چه کسی کودتا کرد؟

https://t.me/divanesara/1229
#A 282

آرمان امیری @ArmanParian - محمود احمدی‌نژاد، به تازگی بار دیگر به سراغ وقایع سال ۸۸ رفته و هرآنچه دل تنگ‌ش خواسته به صورت یک جانبه مطرح کرده است. به روایت احمدی‌نژاد، آن سال ابر و باد و مه و خورشید و فلک، دست به دست هم داده بودند تا علیه ایشان توطئه و «کودتا» کنند. معلوم هم نیست که وقتی نیروهای امنیتی دسیسه چیده‌اند، مردم هم اعتراض کرده‌اند و یک عده اراذل و اوباش هم بسیج شده‌اند، دقیقا چه کسی جناب احمدی‌نژاد را بر اریکه قدرت حفظ کرده است؟ بحث من اما اینجا همان نکته جالب «کودتا» است!

احمدی‌نژاد تنها کسی نیست که چنین ادعایی را در این سال‌ها مطرح کرده، بسیاری از حامیان حکومت نیز بارها تلاش کرده‌اند تا جنبش سبز را یک «کودتای شکست خورده علیه نظام» معرفی کنند. آکادمیک‌ترین وجه استدلال این گروه آن بود که «دولت و حکومت مستقر نمی‌تواند علیه خودش کودتا کند». استدلالی که نه تنها اتفاقا اوج ناآشنایی با تاریخ و حتی تعریف کودتا را به نمایش می‌گذاشت، بلکه دست بر قضا شباهت کمدی‌واری به منکران یکی دیگر از معروف‌ترین کودتاهای تاریخ دارد: حامیان کودتای ۲۸ مرداد!

مدت‌هاست که در هر سالگرد ۲۸ مرداد، برخی رسانه‌ها، گروهی موافق و مخالف را مقابل هم قرار می‌دهند تا بررسی کنند آیا محمدرضاشاه از نظر قانونی حق عزل مصدق را داشت یا نه؟ بدین ترتیب آنانکه برای شاه چنین حق قانونی قائل می‌شوند، به زعم خود «کشف می‌کنند» که پس آنچه در ۲۸ مرداد رخ داد اصلا کودتا نبود. این عارضه گسترده در میان بسیاری از نخبگان به ظاهر متخصص کشور نیز شیوع دارد و فقط نشان می‌دهد حتی رسانه‌ها و برخی نخبگان ما نیز حاضر نیستند اندکی به آنچه در موردش اظهار نظر می‌کنند بیندیشند و وقتی بر وجوه حقوقی ماجرا متمرکز می‌شوند دیگر اصل موضوع را فراموش می‌کنند.

واقعیت این است کودتا، اساسا یک ترم (اصطلاح/مفهوم) حقوقی نیست که با جدال بر سر ابهامات قانونی بتوان در مورد آن نتیجه‌گیری کرد. هیچ جریانی در سیاست اهداف خود را بدون یک دلیل‌تراشی به ظاهر موجه پیش نمی‌برد. حتی در جریان کودتای پینوشه نیز ارتشیان شیلی رییس جمهور را به نقض قانون اساسی متهم می‌کردند تا به کودتای‌شان رنگ و بوی قانونی بزنند. کودتا اما، اساسا یک ترم «سیاسی» است و تنها با نگاه به تصویر کلانی از اتفاقات، به ویژه فرجام کار قابل تشخیص است. در این راه چند شاه‌کلید هم برای حل مساله وجود دارد:

نخست آنکه کودتا قطعا باید از داخل ساختار حکومت، انجام شود، وگرنه سرنگونی دولت از جانب نیروهای بیرون مصداق براندازی یا انقلاب است.

دوم اینکه کودتا حتما باید متکی به نیروهای نظامی رسمی کشور باشد. اگر حکومتی با نیرویی نظامی، غیر از نیروهای رسمی خودش سرنگون شود، یا حمله خارجی رخ داده است یا «انقلاب مسلحانه»؛ نظیر آنچه در کوبا و شوروی رخ داد.

سومین و شاید مهم‌ترین شاخص برای تشخیص کودتا، رویکرد نهایی آن است. کودتا، بی‌تردید باید اقدامی علیه «وجوه دموکراتیک» حکومت باشد. اگر یک نیروی اجتماعی، برای پررنگ کردن وجوه دموکراتیک و مردمی حکومت دست به تحولی کلان در ساختار نیروهای سیاسی بزند، حرکتی «انقلابی» انجام داده، اما اگر نیرویی سیاسی، با اتکا به قدرت نظامی رسمی، وضعیت را به سمت و سوی انسداد و فضای سرکوب و خفقان سیاسی سوق بدهد با «کودتا» مواجه هستیم.

بدین ترتیب، کودتا رفتاری است از جانب جریانات اقتدارگرای حکومت، و گاه مستقیما از جانب شخص دیکتاتور و نیروهای محافظه‌کار حامی او که «غالبا» برای «حفظ وضع موجود» رقم می‌خورد. یعنی واکنش قهرآمیز جریانات محافظه‌کار در برابر نیروهای رادیکالی که می‌خواهند از درون ساختار قدرت تحولاتی اساسی ایجاد کنند. نظیر مشروطه‌خواهان عصر محمدعلی شاه، یا مصدق در عصر پهلوی، پینوشه در شیلی و البته میرحسین موسوی در سال ۸۸.

خلاصه اینکه بی‌شک من نیز با جناب احمدی‌نژاد موافق هستم که در سال ۸۸ ما با یک کودتای تمام عیار مواجه بودیم. سیدمحمد خاتمی زمانی آن واقعه را «کودتای مخملی» نامید اما سرکوب‌های خونین بعدی نشان داد اتفاقا کودتای بسیار خونینی هم بود. اما برای آنکه به درستی تشخیص دهیم چه کسانی علیه اندک وجوه باقی مانده از جمهوریت نظام دست به کودتا زدند، کافی است مرور کنیم: نیروهای نظامی، شبه‌نظامیان و نهادهای امنیتی این کشور در کنترل و انحصار کدام جریان بودند؟ از چه کسی حمایت می‌کردند؟ چه کسانی را به گلوله بستند و یا بدون رعایت ترتیبات قانونی به حبس و حصر کشاندند؟

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
فرانتس کافکا

«محکومیت بی‌دلیل»، شاید اصلی‌ترین درون‌مایه آثار «کافکا» باشد. در جهان کافکایی، انسان‌ها همگی بالقوه محکوم هستند. روابط علت و معلولی در این جهان بی‌معنا می‌شوند و هیچ چیز غیرممکن نیست.

کافکا سال‌ها پیش از جنگ جهانی و حتی به قدرت رسیدن نازی‌ها درگذشت، اما جهانی را در آثارش تصویر کرد که تنها در اوج بی‌معنایی حکومت‌های توتالیتر به تحقق پی‌وست. وضعیتی که می‌تواند توضیح دهنده بخش بزرگی از شرایط امروز جامعه ایرانی نیز باشد. حال اگر بدانیم که نسبت اندیشه‌های کافکا با رفتارهای پدرش در دوران کودکی چیست، حتی نگاه ما به مفهوم «اقتدارگرایی» نیز می‌تواند به کلی دستخوش تغییر شود.

کلیپ پی‌وست، از همین زاویه تلاش کرده تا ریشه‌های شکل‌گیری جهان کافکایی را در تربیت دوران کودکی‌اش جستجو کند. کلیپی که بجز اهالی سیاست و ادبیات، می‌تواند برای والدین و به ویژه پدران بسیار تکان‌دهنده و الهام‌بخش باشد.

قسمت دوم
از مجموعه #نویسندگان_بزرگ_جهان

ترجمه و زیرنویس از:
کانال «مجمع دیوانگان»

@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 283

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
ظلم، جهل و برزخیان روی زمین*

https://t.me/divanesara/1232
#A 283

آرمان امیری @ArmanParian - بالا گرفتن جدال بر سر مذاکره یا ادامه استراتژی «نه جنگ و نه صلح»، بار دیگر انبوهی از روایت‌های متکی بر «صلح حسنی» و «مقاومت حسینی» را بر فضای سیاسی کشور آوار کرد. بیشترین خلاقیت را در این میان نابغه‌ای از اهل سیاست به خرج داد که نهیب زد «تا کی قرار است در دهه‌های ابتدای رسالت متوقف بمانیم؟! وقت آن رسیده که کمی پیشتر آمده و به شیوه سنت امام رضا برسیم»! این سطح از رادیکالیسم در شکستن سنت، طبیعتا با واکنش طنزگونه‌ای از جانب برخی مخاطبان مواجه شد که برای تمامی این حضرات، آرزوی «غیبت مهدی‌گون» می‌کردند. به راستی اما، چرا فضای اندیشه و گفتگوی سیاست‌مداران و سیاست‌ورزان ما اینقدر محدود، تکراری، سطح پایین و بدوی است؟


* *‌ *

ماریو بارگاس یوسا، در کتاب «چرا ادبیات؟» تلاش می‌کند به پرسشی تکراری اما همچنان پر اهمیت بپردازد: چرا باید ادبیات (رمان) بخوانیم؟ او استدلال می‌کند که در جهان جدید، دانش و فن‌آوری نقش وحدت بخش خود را از دست داده‌اند. تخصص‌گرایی میان انسان‌ها مرز می‌کشد و مدام امکان گفتگوی آن‌ها را محدودتر می‌سازد. در چنین شرایطی تنها ادبیات است که می‌تواند فصل مشترک تجربیات انسانی به شمار آید.

یوسا می‌نویسد: «ادبیات به تک‌تک افراد با همه ویژگی‌های فردی‌شان امکان داده از تاریخ فراتر بروند. ما در مقام خوانندگان سروانتس، شکسپیر، دانته و تولستوی یکدیگر را در پهنه گسترده مکان و زمان درک می‌کنیم و خود را اعضای یک پیکر می‌یابیم، زیرا در آثار این نویسندگان چیزهایی می‌آموزیم که سایر آدمیان نیز آموخته‌اند و این همان وجه اشتراک ماست به‌ رغم طیف وسیعی از تفاوت‌ها که ما را از هم جدا می‌کند. (چرا ادبیات، یوسا: صفحه ۱۰)

* * *

زمانی استاد شجریان در توضیح چرایی عداوت رژیم مذهبی با موسیقی گفته بود: «جماعت روحانی و آخوند می‌خواهد همه توجهات را به خودش جلب کند. پس وقتی می‌بیند که موسیقی توجه مردم را به خود جلب کرده آن را حرام می‌کند». این تعبیر جالب استاد، به نظرم فراتر از موسیقی، می‌تواند در مورد تمامی اشکال هنر و به ویژه ادبیات به کار رود.

زبان مشترک و دیرینه ایرانیان، زبانی که نخبگان فرهنگ و هنر و اندیشه‌اش را به توده‌هایش پیوند می‌داد، برای ده‌ها قرن همواره زبان هنر و ادبیات بوده است. پشمینه‌پوشان تندخو اما، سطح ادب و گفتگوی جامعه را نیز، در قامت اندیشه کوتاه خود محدود کردند. بی‌خبران از موسیقی و تئاتر و سینما و رمان، وقتی از تکفیر کامل هنر ناامید شدند، آن را کالایی لوکس و تجملی در کف «روشنفکرِ غرب‌زده و برج عاج نشینِ بی‌خبر از مردم» جلوه دادند تا جای‌ش را با سنت روضه‌خوانی خود پر کنند.

من اما، همچون یوسا می‌اندیشم که می‌نویسد: «جامعه بدون ادبیات، یا جامعه‌ای که در آن ادبیات مثل مفسده‌ای شرم‌آور به گوشه‌ و کنار زندگی اجتماعی و خصوصی آدمی رانده می‌شود و به کیشی انزواطلب بدل می‌گردد، جامعه‌ای است محکوم به توحش معنوی و حتی آزادی خود را به خطر می‌اندازد». (همان، صفحه ۸)

در چنین جامعه‌ای دیگر فرقی نمی‌کند که موضوع سخن تخصصی‌ترین مسائل سیاسی باشد یا شیوه پیش‌گیری از کووید۱۹، سر و کله روایات و احادیث و روضه‌خوانی همه جا پیدا می‌شود و پای‌اش را درون هر کفشی فرو می‌کند.

یوسا می‌نویسد: «دنیای بدون ادبیات، دنیایی است بی‌تمدن، بی‌بهره از حساسیت و ناپخته در سخن گفتن، جاهل و غریزی، خام‌کار در شور و شر عشق؛ و این کابوسی که برای شما تصویر می‌کنم، مهم‌ترین خصلت‌ش، سازگاری و تن‌ دادن انسان به قدرت است». (همان صفحه ۲۳) و این توصیف، پیش‌بینی تمام عیاری است از وضعیت انسداد سیاسی و انقطاع اندیشه، در جامعه‌ای استبداد زده، که مدعیان سیاسی‌اش نه گوش موسیقی دارند و نه چشم نقاشی و نه ذوق تئاتر. علیل از هرگونه استدلالِ سره، الکن از بیانی شفاف و ساده، اما پرمدعا و با تبختر، ترس‌خوردگی و بی‌شهامتی خود را در پس دون‌پایه‌ترین ادبیات فقهی پنهان می‌کنند و در نهایت سطح اندیشه و تفکر جامعه‌ای را در سطح جهل تیره و فلاکت‌بار خود سخیف می‌سازند.

شاملو، جایی در ذکر پشیمانی از شور انقلابی گذشته خود گفته بود: «ما ظلم را با جهل جایگزین کردیم». معنای عمیق این «جهل» را اگر کسی از دستگاه فکری و نظری شاملو در نیافته باشد، با یک نگاه به سطح ادبیات و استدلال فضای سیاسی کشور به خوبی می‌تواند دریابد. آنگاه روشن‌تر می‌شود که سرنوشت ملتی که در رویای رهایی از «ظلم» به ورطه هولناک «جهل» سقوط می‌کند، تنها مصداق همان «برزخیان روی زمین» خواهد بود.

پی‌نوشت:
تیتر برگرفته از کتابی نوشته «محمد قائد»

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 284

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
در باب «انسان»، آنگونه که نیاموختیم

https://t.me/divanesara/1234
#A 284

آرمان امیری @ArmanParian - شخصیت «سید»، در آن اثر ماندگار «گوزن‌ها»، شاید یکی از مثال‌های نادر از حضور اقشار فرودست یا حاشیه‌ای جامعه بود، در جایگاهی نزدیک به قهرمان فیلم‌های ایرانی. در اینجا از سطح زندگی فقیرانه او صحبت نمی‌کنم. اتفاقا فیلم‌های بسیاری پیش و پس از انقلاب زاویه دوربین را به سمت فرودستان اقتصادی برده‌اند؛ اما نارسایی بخش بزرگی از این آثار از نگاه من، نوعی نگرش تمجیدآمیز یا حتی تقدس‌آفرینی برای این اقشار است. رویکردی که به ویژه در آثار تلویزیونی به شدت با آن مواجه هستیم و اقشار کم‌درآمد را در تصاویری اغراق شده از صفا، صمیمیت، درست‌کاری، خوش‌طینتی و نوع‌دوستی عرضه می‌کنند.

شخصیت «سید» اما، با آن بازی درخشان بهروز وثوقی، فقط گرفتار اعتیاد نیست. (فراموش نکنیم که این اعتیاد، در نظرگاه بخش بزرگی از جامعه ایرانی خودش یک جور گناه است) بلکه در فقر و فلاکت خود، کارش به بی‌غیرتی و حتی پوفیوزی هم رسیده است. (باز این توصیفات را در پارادایم خودش نگاه کنیم که «غیرت» قطعا مثبت و ستایش‌ شده است و بی‌غیرتی سید، در مواجهه با تعرض یک گردن کلفت به معشوقه‌اش اوج حقارت و پستی است) در واقع، کیمیایی، شخصیتی را به عنوان یکی از قهرمانان داستان‌اش انتخاب کرده، که با بسیاری از ویژگی‌های قهرمان مورد انتظار فیلم‌های ایرانی فاصله فراوان دارد.

البته برای منظور مورد نظر من، «گوزن‌ها» هنوز بهترین مثال نیست، چرا که در روایت نسبتا قهرمانانه جناب کیمیایی، سید، در نهایت یک گوهره ناب را در وجود خود حفظ کرده که باعث می‌شود در پایان دست به نوعی انتحار قهرمانانه بزند. به ویژه وقتی سایه سنگین حضور «قدرت»، در نقش یک چریک سیاسی را روی فیلم در نظر بگیریم باید گفت که روایت کیمیایی همچنان یک طرفه و قهرمانانه است. او هرچند توانسته دایره «آدم‌های خوب» را کمی گسترش دهد، اما باز نتوانسته از دوگانه «خوب و بد» فراتر برود، و قهرمان‌اش تنها بدین دلیل شایسته هم‌دلی است که بیش از آنکه گناه‌کار باشد، قربانی به نظر می‌رسد.

با معیار مورد نظر من، نقطه اوج سینمای ایران را شاید باید در فیلم «تنگنا» جست. جایی که «رضا خوش‌دست»، با بازی «سعید راد»، به کلی از تمامی آن ملاک‌های «آدم خوب» تهی شده است. او هیچ پیشینه قابل توجهی ندارد که مخاطب با آن احساس هم‌ذات‌پنداری کند. قمارباز و نسبتا لاابالی است. به جای کمک به خانواده بی‌سرپرست‌اش، بیشتر برای‌شان دردسر درست می‌کند. دروغگو و بدعهد است و دست‌کم دو زن را فریب داده و گرفتار کرده است. در جای خود حتی نسبتا بی‌رحم می‌شود. نه فقط در هنگام دعوا که دست به چاقو می‌برد و آدم می‌کشد، بلکه حتی در برخورد با زنانی که خود را به نوعی فدای او کرده‌اند.

شخصیتی که امیرنادری خلق کرده، هیچ یک از ویژگی‌های قهرمانانه مورد نظر در فیلم ایرانی را ندارد، و دقیقا به همین دلیل تکان‌دهنده است. مخاطب فیلم تنگنا، هیچ دلیلی برای نگرانی از بابت گرفتار شدن رضا خوش‌دست ندارد، بجز آنکه او در نهایت هنوز «انسان» است و هرقدر هم که گناه‌کار باشد، مستحق آن خشونت عریانی که کارگردان به زیبایی در صحنه گرفتار شدن‌اش به تصویر می‌کشد نیست. گویی ما با روایتی از داستایوفسکی طرف هستیم که تلنگر می‌زند: همه انسان‌ها گناه‌کار هستند، مهم آن است که رنج می‌کشند و دقیقا به دلیل همین رنجی که می‌کشند مستحق هم‌دلی و بخشایش‌اند.

شاید اگر سینمای ایران می‌توانست سال‌ها آثاری مانند «تنگنا» خلق کند، و یا ادبیات ما می‌توانست پیامی همچون فلسفه داستایوفسکی را در دل جامعه نهادینه سازد، دیگر هرگز پلیس کشور به خودش اجازه نمی‌داد متهمان اوباش‌گری را در خیابان‌های شهر بچرخاند و کتک بزند، و مورد حمایت کسانی قرار بگیرد که این خشونت عریان را با استناد به جرایم متهمان موجه جلوه دهند.

آنگاه شاید، هرگز کارمان به وضعیتی نمی‌رسید که برای سرپوش گذاشتن بر کراهت رفتار با دختر آبادانی، یا جنایت آشکار در حق «مهرداد سپهری»، به توجیهاتی از جنس اعتیاد و فحاشی این یکی، یا پرخاش‌جویی و تهاجم آن یکی متوسل شویم. شاید بیشتر و زودتر یاد می‌گرفتیم که انسان‌ها، نه به دلیل معصومیتی که قطعا «یافت می‌نشود»، بلکه صرفا به دلیل همان ذات انسانیت‌شان ارزشمند هستند، و در برابر انبوهی از درد و رنج که زیستن در این جهان به ما تحمیل می‌کند، همه ما، هرقدر گناه‌کار باشیم، همچنان مستحق بخشش و هم‌دلی هستیم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
یادداشت وارده: با مدعی بگویید

#V 090

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
یادداشت وارده: با مدعی بگویید

#V 090
https://t.me/divanesara/1236

نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96 - «یونانیان اسیر در غار کوکلوپس* در انتظار این که نوبت آنان برای بلعیده شدن فرا برسد، در آرامش به سر می‌بردند». (ژان ژاک روسو)

اخیرا یکی از کارشناسان محیط زیست اعلام کرد که طی چهار دهه گذشته ۸۰درصد منابع طبیعی ایران از بین رفته است. می‌توان به این گزارش نابودی دیگر ظرفیت‌های ایران را نیز در همین ابعاد افزود. با یک شبیه‌سازی تمثیلی، بی‌راه نیست اگر بگوییم گونه‌ای از بیماری کرونا، چند دهه پیش از ظهورش در جهان و به شکل یک بیماری انسانی، پیکر ایران را مبتلا ساخته است؛ تا جایی که امروز ۸۰درصد جهاز تنفسی ایران از کار افتاده و با ۲۰درصد به بقا ادامه می‌دهد.

نیازی نیست که برای تایید چنین ادعایی به راستی آزمایی‌های سفت و سخت روی آوریم. کافی است هر یک به مشاهدات پیرامونی‌مان رجوع کنیم. این مریض محتضر حالی وخیم‌تر از این اوصاف دارد. لُب مطلب این که، در پی چهار دهه بی‌اعتنایی به مصالح و منافع عمومی، بی‌کفایتی، سوءمدیریت، فساد، بی‌دانشی و ناکارآمدی، چیز زیادی از ایران باقی نمانده است.

با این حال، گروهی وانمود می‌کنند هر اقدام و جنبشی که خواستار تغییراتی کلان و بنیادین باشد آینده‌ای نامعلوم در پی خواهد داشت. تبعات مخرب «انقلاب» را بر می‌شمرند و عقل سلیم را از تکرار چنین ویرانی‌هایی بر حذر می‌دارند. نهایتا به این جمع‌بندی می‌رسند که «بر در ارباب بی‌مروت دنیا» آن‌قدر باید نشست «که خواجه به در آید». واقعیت امر اما این است که ما متعلق به نسلی هستیم که با همین رویکرد، عمری بر درهای بسته کوبیده‌ایم. نسبت به تبعات شوم احتمالی دگرگونی‌های عظیم نیز واقف بوده‌ایم. لیکن ماحصل را چنین زندگی فلاکت باری در چنین زمین سوخته‌ای می‌بینیم.

حالا این صاحبان دعوی هستند که باید به جای پرسش‌گری در مقام پاسخ‌گویی بنشینند و بگویند که هراسان از کدامین خطر محتمل هستند که یا تا به امروز وقوع نیافته و یا با استمرار شرایط، قریب‌الوقوع نیست؟ کدام منکر از حکومت سر نزده که آن را محل امید سازیم؟ کدام فرد و نهادی در غارت و چپاول، دروغ و دو رویی کم گذاشته که آن را ملجأ خود قرار دهیم؟ کدام نقطه از کشور از تعرض مصون مانده که به آنجا مهاجرت کنیم؟ میخ چادر این اصلاح قرار است بر کدام زمین کوبیده شود؟

آیا همین روی‌گردانی کثیری از کنشگران سیاسی و مدنی نسبت به جریانات سیاسی سابق، دلیلی بر بن‌بست چنین گفتمانی نیست؟ این روی‌گردانی محصول سرشکستگی است. و این سرشکستگی ناشی از رصد واقعیاتی غیرقابل کتمان است؛ از بی‌ارزشی پول ملی گرفته تا بی‌اعتباری شناسنامه، تا نادیده گرفته شدن حیثیت و انسانیت، تا نابودی محیط زیست، تا فروپاشی هر نوع سامانه اخلاقی در جامعه.

معقول‌تر این است که واقعیات را ببینیم و جدل ناحق نکنیم. اگر برای انسان‌ها شأنی قائلیم، چاره‌ای جز این نیست که دریافت عمومی از زوال فراگیر را به رسمیت بشناسیم. آنگاه به جای غالب کردن قالب‌های پیش‌داورانه‌مان قدم در راه چاره‌جویی برای این پیکر نیمه جان بگذاریم.

آنان که بقای‌شان را به بقای وضعیت حاکم گره زده‌اند لاجرم از دایره این بحث بیرون قرار می‌گیرند. اما هر که دل در گرو این سرزمین و حیاتی انسانی‌تر در آن دارد، یا باید گامی به پیش نهد، و یا «در مردگان خویش نظر» بندد «با طرح خنده‌ای» و «نوبت خود را انتظار» کشد، «بی‌هیچ خنده‌ای».

*نام غولی است در اساطیر یونانی

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
جیمز جویس

درک جهان جویس و رمان‌ها و داستان‌هایش، بدون درک پیچیدگی‌های اعجاب‌آور زبان او تقریبا غیرممکن است. خودش باور داشت که این پیچیدگی‌ها، محصول پیچیدگی ذهنیات درونی انسان است که در داستان‌های روایت‌مند و ادبیات و زبان معمول قابل انتقال نیست. پس برای ترسیم پیچیدگی‌های انسان، به خلق زبانی پیچیده دست زد که فهم آن حتی در زبان مبداء نیز بسیار دشوار است و در نتیجه ترجمه این زبان و انتقال تمام پیچیدگی‌های آن به زبان‌های دیگر، اگر نگوییم کاملا غیرممکن، دست‌کم بی‌نهایت دشوارتر از خوانش گیج کننده متن اصلی است. برای ترجمه و زیرنویس همین کلیپ کوتاه که تنها اشاراتی گذرا به زبان جویس داشت با دشواری‌های بسیاری مواجه بودیم که اگر نبود لطف و دقت «حمید رفیعیان» احتمالا در همین مقدار نیز میسر نمی‌شد. به هر حال گمان می‌کنم همین دریچه کوچک بتواند تصویر مفیدی از چیستی جهان جویس به ما ارائه دهد.

قسمت سوم
از مجموعه #نویسندگان_بزرگ_جهان

ترجمه: حمید رفیعیان
زیرنویس از کانال «مجمع دیوانگان»

@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 285

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
تداوم خشونت و منطق توجیه

#A 285

آرمان امیری @ArmanParian - عباس عبدی، در یادداشتی با عنوان «قتل فجیع و منطق علیل»، به مساله اقدامات بنیادگرایان اسلامی در فرانسه پرداخته است و منطق دولت‌مردان این کشور را بدین‌گونه به چالش کشیده است: «آیا فرانسه قبول می‌کند که مثلا در مدرسه چینی‌ها که کودکان مسیحی حضور دارند، معلم‌های بودایی و چینی، تصاویر کاریکاتوری از مکرون یا عیسی مسیح یا پاپ به دانش‌آموزان ارایه و آموزش دهند؟».

آقای عبدی، احتمالا به صورت بدیهی در نظر داشته‌اند که فرانسوی‌ها تحمل نمی‌کنند که مثلا در مدارس چین جسارتی به ساحت مسیح یا پاپ شود. البته من نمی‌دانم که در مدارس کمونیستی چین در مورد ادیان الاهی چه آموزش‌هایی داده می‌شود؛ اما احتمالا آقای عبدی باید بدانند که در مدارس و دانشگاه‌های خودمان، مثلا در مورد آیین بهاییت و پیشوایان آن چه گفته می‌شود. البته از نگاه مسلمانان، تشبیه وضعیت خودشان با آنچه «فرقه ضاله بهاییت» می‌خوانند پذیرفتنی نیست! پس پیش از آنکه خون بنده نیز حلال شود باید تاکید کنم که من ابدا قصد چنین مقایسه‌ای ندارم. فقط به نظرم با یک منطق حداقلی می‌شود فهمید که برای ناظر بیرونی، این بازی ته ندارد. دنیا پر از ادیان و آیین‌های گوناگون است و هیچ کسی نمی‌تواند درخواست کند که فقط مقدسات خودش مورد استثنا قرار گیرند.

به هر حال، از آموزه‌های مدارس که بگذریم‌، من بسیار در شگفتم که آقای عبدی، چطور تا به حال انبوه کاریکاتورهای عیسی مسیح، موسی، پاپ و یا حتی خود خدا در مطبوعات و رسانه‌های غربی بر نخورده است؟ شاید اگر در یک گوشه این جهان می‌شد از دست خشم مقدس جهادگران عزیز احساس امنیت کرد، من در همین یادداشت با انتشار چند عکس و کاریکاتور برای نمونه از اطاله کلام جلوگیری می‌کردم. اما با توجه به سکونت در ام‌القرای جهان اسلام، به یک خاطره طنزگونه اکتفا می‌کنم.

پنج سال پیش که دوستان اسلام‌گرا، دفتر نشریه شارلی ابدو را به رگبار بستند و در یک سنت جهادی، ۱۲ خبرنگار کافر را به درک واصل کردند، گروهی از کارتونیست‌های جهان با هم قرار گذاشتند که همگی همان صور قبیحه را بازنشر کنند. (لعنت خدا بر ایشان!) در این میان، مسوولان سریال انیمیشنی بسیار معروف «South park» دست به ابتکار جالبی زدند. این انیمیشن در قالب طنز، با زمین و آسمان شوخی‌های بسیار تندی می‌کند و از شخصیت‌های زنده گرفته تا اسطوره‌ها و افسانه‌های کهن هیچ کس از تیغ طنز تندش در امان نیست. ناگفته پیداست که موارد بسیار متعددی هم از تصاویر طنز‌آمیز از عیسی مسیح، حضرت موسی و حتی خود خداوند خلق کرده‌اند. (که لعنت بر این وقاحت‌شان!)

با این حال، وقتی قرار به بازنشر کاریکاتور پیامبر اسلام شد، اهالی این انیمیشن از چنین اقدامی سر باز زدند. به جای آن، یک قسمت جدید ساختند که موضوع‌ش همین بود و نشان می‌داد تمام شخصیت‌های داخل کارتون، از شنیدن این پیشنهاد به وحشت افتاده‌اند و فرار می‌کنند و خلاصه به شوخی و جدی از زیر بار دردسرهای احتمالی شانه خالی کردند.

شاید بد نباشد من هم در طرح استدلال خود یک پرسش مطرح کنم: «چرا در جهانی که این حجم انبوه از شوخی و هجو و حتی توهین به مقدسات مسیحیت وجود دارد، شاهد اعلام جهاد و انتحار مسیحیان افراطی نیستیم؟ و چرا در جهان آزاد با همه کس می‌شود شوخی کرد اما نوبت به پیامبر رحمت که می‌رسد بجز با چند سر بریده غائله ختم نمی‌شود؟»

به باور من، این مساله هیچ ارتباطی به عملکرد دولت کمونیستی در نیم قرن پیش ندارد. من فکر می‌کنم، در بین مسیحیان هم بی‌شک افراطیونی به مانند همتایان مسلمان‌شان وجود دارد. تفاوت در آنجاست که نخبگان جامعه غربی، همچون «جان لاک»، از چهار قرن پیش تا کنون با انتشار متونی مانند «نامه‌ای در باب تساهل» به هم‌کیشان خود نهیب زده‌اند که باید تعصب، جنگ و وزن‌کشی مذهبی را با تساهل و مدارا جایگزین کنیم. به مدد چنین نخبگانی، غرب توانست از وحشت تعصبات مذهبی قرون وسطی عبور کند.

در میان ما اما، تقسیم‌کار به شکل دیگری است. درست در همان زمان که یک گروه زحمت سر بریدن را می‌کشند تا سیاست «النصر بالرعب» زمین نماند، گروه نخبگان قلم به دست می‌گیرند و سعی می‌کنند گناه کار را به گردن زمین و زمان بیندازند و کل مساله را در سطح «چیزی که عوض دارد گله ندارد» تقلیل دهند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
#A 286

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.