#A 287
(تصویر متعلق است به سر بریده شده «مدوسا»، از شخصیت‌های اساطیری یونان، در اثری از نقاش فنلاندی، «پیتر پل رابنسن»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
(تصویر متعلق است به سر بریده شده «مدوسا»، از شخصیت‌های اساطیری یونان، در اثری از نقاش فنلاندی، «پیتر پل رابنسن»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
مدارید خشم و مدارید کین
#A 287
آرمان امیری @ArmanParian - آقای علیرضا بهشتی شیرازی، در یادداشتی با عنوان «دروغ می‌گویند»، نسبت به یادداشتی از بنده واکنش نشان داده‌اند. با توجه به احترامی که برای ایشان قائل‌ام، فکر کردم ضروری است که در پاسخ توضیحاتی عرض کنم؛ اما این توضیحات با دو گلایه آغاز می‌شود:
نخست آنکه در نقد گفتار یا نوشتار هرکس، شرط انصاف آن است که یا تمام قول او را ذکر کنیم، یا نشان فرد و متن او را بدهیم که مخاطبان خود مراجعه کنند. این شیوه که کراهت داشته باشیم نام کسی را بیاوریم، اما دست ببریم و بخشی از مطلب‌اش را جدا کنیم و با روایت خودمان به خورد مخاطب بدهیم و حکم محکومیت هم صادر کنیم، مصداق یک طرفه به قاضی رفتن است. (پس به جای ایشان، من خودم لینک یادداشت قبلی با عنوان «تداوم خشونت و منطق توجیه» را منتشر می‌کنم)
دوم آنکه گفتگو و نقد با خشم و پرخاش ناسازگار است؛ چه رسد که اتفاقا موضوع نقد گفتار در باب خشونت باشد! نمی‌دانم چرا احساس می‌کنم یک خشم و پرخاش عجیبی در تیتر مطلب ایشان و از خلال سطورشان احساس می‌شود. شاید اشتباه از من باشد؛ اما مثلا متوجه نشدم «دوستان من» چه کسانی هستند که جناب شیرازی نوشته‌اند: «دوستان‌تان دستان‌مان را بسته‌اند و نمی‌گذارند مثال بزنیم». من امیدوارم هیچ یک از ما دچار وضعیتی نشویم که خود را اسیر و درگیر با دشمنان خیالی ببینیم.
اما در پاسخ به استدلال اصلی ایشان، من سه نکته را به اختصار عرض می‌کنم:
نخست آنکه، خشم، البته بر هر انسانی مستولی می‌شود. این احتمالا مربوط به یک سری فعل و انفعالات بیولوژیک است که هیچ یک از ما به حکم انسان بودن از آن مصون نیستیم. «فوران خشم»، یا آنچه «جنون آنی» خوانده می‌شود چنان شناخته شده و گاه غیرقابل اجتناب است که در دستگاه قضایی مدرن حتما مورد نظر قضات قرار می‌گیرد؛ اما اینکه کسی خبری را بشنود، بعد از خانه‌اش راه بیفتد و یک چاقو هم توی جیب‌ش بگذارد و برود یک معلمی را تعقیب کند و سر فرصت سرش را گوش تا گوش ببرد، بعید است از جانب هیچ انسان خردمندی مصداق این فوران خشم قلمداد شود. چنین رفتاری تنها زاییده یک «عصبیت» است که بر پایه آموزه‌ها و باورهای غلط اعتقادی شکل می‌گیرد.
دوم اینکه باید پرسید رویکرد ما در مواجهه با این خشم‌های احتمالی چیست؟ عیسی مسیح توصیه می‌کند: «اگر کسی یک سیلی به گونه راست تو زد، گونه دیگر را هم نشان‌اش بده». لزوما همه مسیحیان نمی‌توانند تا این مقدار خویشتن‌دار باشند، اما بی‌شک باید گفت اگر جناب پاپ، آنگونه که آقای شیرازی فرموده‌اند، افتخار می‌کند که برای توهین به مادرش یقه جر می‌دهد، مشخصا از تعالیم مسیح فاصله گرفته است.
نصیحت عیسی مسیح، اتفاقا در سنت فرهنگ ما نیز بی‌سابقه نیست، چنان که حضرت سعدی در حکایتی در باب تواضع آورده بود:
غرض زین حدیث آن که گفتار نرم
چو آب است بر آتش مرد گرم
تواضع کن ای دوست با خصم تند
که نرمی کند تیغ برنده کند
و البته همه این روایت‌ها تناظر کافی دارند با آن آیه قرآن که: «وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ». به نظرم، آن جمله منتسب به پاپ به همان اندازه با آموزه‌های مسیح در تضاد و تناقض است که این توصیه قرآنی با عملکرد و رویه کسانی که به جای تمرین تساهل و خویشتن‌داری، تلاش می‌کنند رویه جنایت‌پیشگی و خشونت را در پس توجیهاتی چون خشم تخفیف دهند.
سوم و در آخر آنکه به نظر می‌رسد آقای شیرازی، دفاع از «حق آزادی بیان» را با تایید «محتوای کلام» اشتباه گرفته‌اند. من اگر از آزادی بیان دفاع می‌کنم، قطعا قصد «دفاع صریح یا ضمنی» از توهین کنندگان به مقدسات را ندارم و چنین ادعایی اگر یک «بهتان» آشکار نباشد، احتمالا محصول کژفهمی یک کلام ساده است. هنر آن نیست که ما صرفا از بیان مطالبی دفاع کنیم که دقیقا با محتوای کلام موافق هستیم. آزادی بیان، دقیقا جایی اهمیت پیدا می‌کند که ما با محتوای آن مخالف باشیم.
به باورم، اگر هر یک از ما، دقیقا همچون خود آقای بهشتی شیرازی، زیر بار سنت سرکوب و سانسور احساس خفقان می‌کنیم، باید بدانیم تفاوت ما با جهان آزاد، دقیقا تفاوت در دو شیوه نگرش است. اولی به خود حق می‌دهد بر دهانی بکوبد که با کلام‌اش او را آزرده است، و دومی بر پایه اندیشه‌ای بنا شده که می‌گوید: «با حرف تو مخالفم، اما جانم را می‌دهم که آزادانه حرفت را بزنی».
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 287
آرمان امیری @ArmanParian - آقای علیرضا بهشتی شیرازی، در یادداشتی با عنوان «دروغ می‌گویند»، نسبت به یادداشتی از بنده واکنش نشان داده‌اند. با توجه به احترامی که برای ایشان قائل‌ام، فکر کردم ضروری است که در پاسخ توضیحاتی عرض کنم؛ اما این توضیحات با دو گلایه آغاز می‌شود:
نخست آنکه در نقد گفتار یا نوشتار هرکس، شرط انصاف آن است که یا تمام قول او را ذکر کنیم، یا نشان فرد و متن او را بدهیم که مخاطبان خود مراجعه کنند. این شیوه که کراهت داشته باشیم نام کسی را بیاوریم، اما دست ببریم و بخشی از مطلب‌اش را جدا کنیم و با روایت خودمان به خورد مخاطب بدهیم و حکم محکومیت هم صادر کنیم، مصداق یک طرفه به قاضی رفتن است. (پس به جای ایشان، من خودم لینک یادداشت قبلی با عنوان «تداوم خشونت و منطق توجیه» را منتشر می‌کنم)
دوم آنکه گفتگو و نقد با خشم و پرخاش ناسازگار است؛ چه رسد که اتفاقا موضوع نقد گفتار در باب خشونت باشد! نمی‌دانم چرا احساس می‌کنم یک خشم و پرخاش عجیبی در تیتر مطلب ایشان و از خلال سطورشان احساس می‌شود. شاید اشتباه از من باشد؛ اما مثلا متوجه نشدم «دوستان من» چه کسانی هستند که جناب شیرازی نوشته‌اند: «دوستان‌تان دستان‌مان را بسته‌اند و نمی‌گذارند مثال بزنیم». من امیدوارم هیچ یک از ما دچار وضعیتی نشویم که خود را اسیر و درگیر با دشمنان خیالی ببینیم.
اما در پاسخ به استدلال اصلی ایشان، من سه نکته را به اختصار عرض می‌کنم:
نخست آنکه، خشم، البته بر هر انسانی مستولی می‌شود. این احتمالا مربوط به یک سری فعل و انفعالات بیولوژیک است که هیچ یک از ما به حکم انسان بودن از آن مصون نیستیم. «فوران خشم»، یا آنچه «جنون آنی» خوانده می‌شود چنان شناخته شده و گاه غیرقابل اجتناب است که در دستگاه قضایی مدرن حتما مورد نظر قضات قرار می‌گیرد؛ اما اینکه کسی خبری را بشنود، بعد از خانه‌اش راه بیفتد و یک چاقو هم توی جیب‌ش بگذارد و برود یک معلمی را تعقیب کند و سر فرصت سرش را گوش تا گوش ببرد، بعید است از جانب هیچ انسان خردمندی مصداق این فوران خشم قلمداد شود. چنین رفتاری تنها زاییده یک «عصبیت» است که بر پایه آموزه‌ها و باورهای غلط اعتقادی شکل می‌گیرد.
دوم اینکه باید پرسید رویکرد ما در مواجهه با این خشم‌های احتمالی چیست؟ عیسی مسیح توصیه می‌کند: «اگر کسی یک سیلی به گونه راست تو زد، گونه دیگر را هم نشان‌اش بده». لزوما همه مسیحیان نمی‌توانند تا این مقدار خویشتن‌دار باشند، اما بی‌شک باید گفت اگر جناب پاپ، آنگونه که آقای شیرازی فرموده‌اند، افتخار می‌کند که برای توهین به مادرش یقه جر می‌دهد، مشخصا از تعالیم مسیح فاصله گرفته است.
نصیحت عیسی مسیح، اتفاقا در سنت فرهنگ ما نیز بی‌سابقه نیست، چنان که حضرت سعدی در حکایتی در باب تواضع آورده بود:
غرض زین حدیث آن که گفتار نرم
چو آب است بر آتش مرد گرم
تواضع کن ای دوست با خصم تند
که نرمی کند تیغ برنده کند
و البته همه این روایت‌ها تناظر کافی دارند با آن آیه قرآن که: «وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ». به نظرم، آن جمله منتسب به پاپ به همان اندازه با آموزه‌های مسیح در تضاد و تناقض است که این توصیه قرآنی با عملکرد و رویه کسانی که به جای تمرین تساهل و خویشتن‌داری، تلاش می‌کنند رویه جنایت‌پیشگی و خشونت را در پس توجیهاتی چون خشم تخفیف دهند.
سوم و در آخر آنکه به نظر می‌رسد آقای شیرازی، دفاع از «حق آزادی بیان» را با تایید «محتوای کلام» اشتباه گرفته‌اند. من اگر از آزادی بیان دفاع می‌کنم، قطعا قصد «دفاع صریح یا ضمنی» از توهین کنندگان به مقدسات را ندارم و چنین ادعایی اگر یک «بهتان» آشکار نباشد، احتمالا محصول کژفهمی یک کلام ساده است. هنر آن نیست که ما صرفا از بیان مطالبی دفاع کنیم که دقیقا با محتوای کلام موافق هستیم. آزادی بیان، دقیقا جایی اهمیت پیدا می‌کند که ما با محتوای آن مخالف باشیم.
به باورم، اگر هر یک از ما، دقیقا همچون خود آقای بهشتی شیرازی، زیر بار سنت سرکوب و سانسور احساس خفقان می‌کنیم، باید بدانیم تفاوت ما با جهان آزاد، دقیقا تفاوت در دو شیوه نگرش است. اولی به خود حق می‌دهد بر دهانی بکوبد که با کلام‌اش او را آزرده است، و دومی بر پایه اندیشه‌ای بنا شده که می‌گوید: «با حرف تو مخالفم، اما جانم را می‌دهم که آزادانه حرفت را بزنی».
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
#A 287
(تصویر متعلق است به سر بریده شده «مدوسا»، از شخصیت‌های اساطیری یونان، در اثری از نقاش فنلاندی، «پیتر پل رابنسن»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
(تصویر متعلق است به سر بریده شده «مدوسا»، از شخصیت‌های اساطیری یونان، در اثری از نقاش فنلاندی، «پیتر پل رابنسن»)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
حسرت راسکولنیکوف شدن
#A 288
آرمان امیری @ArmanParian
(برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت از ابتدای آن اینجا لیک کرده یا از instant view استفاده کنید)
زندگی گاهی مثل باتلاق می‌شود. هرچه بیشتر دست و پا می‌زنی بیشتر فرو می‌روی. اشتباهی از پی اشتباه قبلی. در هراس مکافات این گناه، سقوط می‌کنی در دام گناهی بزرگتر و وحشتی بیشتر و چنان پیش می‌روی که به حد جنون می‌رسی. هر لحظه فروتر می‌روی و ناگهان می‌بینی تا خرخره در لجن فرو رفته‌ای. از خودت می‌پرسی چطور کارم به اینجا رسید؟ و شاید پاسخ بدهی: «ناگهان، اما به آهستگی»!
آیا گناهکار همواره هویدا و رسوا می‌شود؟ نه لزوما. دست‌کم نه در معنایی که احتمالا به دادگاه و کیفر قضایی پیوند خورده است. «وودی آلن» در فیلم «امتیاز نهایی» (Match Point) روایتی دیدنی از جنایتی ارائه می‌کند که هرگز بر ملا نمی‌شود. با این حال، نگاه داستایوفسکی به دستگاه قضایی نیست. موضوع او انسان است و قهرمان او، بی‌نیاز از آنکه در دام محکمه حکومتی گرفتار شود، در مکافاتی که وجدان انسانی‌اش به همراه آورده گرفتار می‌شود.
پیام داستایوفسکی اینجا هم والاتر است. او همان کسی است که یک روز پیش از آنکه به جوخه اعدام سپرده شود می‌نویسد: «این قرار است آخرین روز زندگی من باشد. دیروز در دادگاه به ما گفتند که همگی ما اعدام خواهیم شد. در همه روزهای بازجویی نه دروغ گفتم و نه انکار کردم. من به بازپرس خود گفتم نمی‌توانم نه به او و نه به خودم دروغ بگویم. زیرا انسانی که به خودش دروغ بگوید و به دروغ‌های خودش گوش فرا دهد سرانجام روزی به جایی خواهد رسید که نمی‌تواند تفاوت حقیقت و دروغ را ببیند و درک کند. نه در درون خویش و نه در جهان بیرون. و اندک اندک، نه احترامی برای خود قائل خواهد شد و نه دیگران. هنوز آنقدر برای خود احترام قائل‌ام که جز حقیقت نگویم».
به باورم، فهم داستایوفسکی از «رهایی»، به مراتب عمیق‌تر از آن روایت جناب وودی آلن است. شاید هر گناه‌کاری بتواند با دروغ از مجازاتی بیرونی بگریزد، اما برای ابد گرفتار مکافاتی در درون خود خواهد شد، و این، تمام آن حقیقتی است که «سونیا» پیش روی راسکولنیکوف قرار می‌دهد.
من همچنان باور دارم که همه ما می‌توانیم راسکولنیکوف باشیم، با رویاهای کوچک و بزرگ، و البته اشتباهات و گناه‌های کوچک و بزرگ؛ اما «حسرت راسکولنیکوف بودن»، یعنی حسرت از آن بلوغ نهایی و آن شهودی که به او دست داد تا راه رهایی واقعی را پیدا کند. اینکه دریابد، هیچ دروغی، هیچ حجاب و پرده‌ای نیست که بتواند حقیقت را، در درون ما خاموش کند. پس تنها رهایی واقعی آن است که بپذیریم، تمام آنچه را که گویی از ازل بدان محکوم بوده‌ایم. تمام ضعف‌هایمان را، تمام کوچکی‌هایمان را، و البته تمام گناهان‌مان را. آن وقت، زمانی که کفاره تمام‌اش را پرداختیم، وقتی پذیرفتیم و پوزش خواستیم و حتی تاوان و مکافات‌اش را هم تحمل کردیم، روزنه‌ای باز خواهد شد که بتوانیم در درون خود احساس آزادی کنیم. احساس سبکی از آنکه بار هیچ گناه پنهانی بر دوش‌مان نیست و دقیقا می‌توانیم همان باشیم که واقعا هستیم. لحظه رهایی و حسرت راسکولنیکوف شدن در همین است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 288
آرمان امیری @ArmanParian
(برای مطالعه نسخه کامل این یادداشت از ابتدای آن اینجا لیک کرده یا از instant view استفاده کنید)
زندگی گاهی مثل باتلاق می‌شود. هرچه بیشتر دست و پا می‌زنی بیشتر فرو می‌روی. اشتباهی از پی اشتباه قبلی. در هراس مکافات این گناه، سقوط می‌کنی در دام گناهی بزرگتر و وحشتی بیشتر و چنان پیش می‌روی که به حد جنون می‌رسی. هر لحظه فروتر می‌روی و ناگهان می‌بینی تا خرخره در لجن فرو رفته‌ای. از خودت می‌پرسی چطور کارم به اینجا رسید؟ و شاید پاسخ بدهی: «ناگهان، اما به آهستگی»!
آیا گناهکار همواره هویدا و رسوا می‌شود؟ نه لزوما. دست‌کم نه در معنایی که احتمالا به دادگاه و کیفر قضایی پیوند خورده است. «وودی آلن» در فیلم «امتیاز نهایی» (Match Point) روایتی دیدنی از جنایتی ارائه می‌کند که هرگز بر ملا نمی‌شود. با این حال، نگاه داستایوفسکی به دستگاه قضایی نیست. موضوع او انسان است و قهرمان او، بی‌نیاز از آنکه در دام محکمه حکومتی گرفتار شود، در مکافاتی که وجدان انسانی‌اش به همراه آورده گرفتار می‌شود.
پیام داستایوفسکی اینجا هم والاتر است. او همان کسی است که یک روز پیش از آنکه به جوخه اعدام سپرده شود می‌نویسد: «این قرار است آخرین روز زندگی من باشد. دیروز در دادگاه به ما گفتند که همگی ما اعدام خواهیم شد. در همه روزهای بازجویی نه دروغ گفتم و نه انکار کردم. من به بازپرس خود گفتم نمی‌توانم نه به او و نه به خودم دروغ بگویم. زیرا انسانی که به خودش دروغ بگوید و به دروغ‌های خودش گوش فرا دهد سرانجام روزی به جایی خواهد رسید که نمی‌تواند تفاوت حقیقت و دروغ را ببیند و درک کند. نه در درون خویش و نه در جهان بیرون. و اندک اندک، نه احترامی برای خود قائل خواهد شد و نه دیگران. هنوز آنقدر برای خود احترام قائل‌ام که جز حقیقت نگویم».
به باورم، فهم داستایوفسکی از «رهایی»، به مراتب عمیق‌تر از آن روایت جناب وودی آلن است. شاید هر گناه‌کاری بتواند با دروغ از مجازاتی بیرونی بگریزد، اما برای ابد گرفتار مکافاتی در درون خود خواهد شد، و این، تمام آن حقیقتی است که «سونیا» پیش روی راسکولنیکوف قرار می‌دهد.
من همچنان باور دارم که همه ما می‌توانیم راسکولنیکوف باشیم، با رویاهای کوچک و بزرگ، و البته اشتباهات و گناه‌های کوچک و بزرگ؛ اما «حسرت راسکولنیکوف بودن»، یعنی حسرت از آن بلوغ نهایی و آن شهودی که به او دست داد تا راه رهایی واقعی را پیدا کند. اینکه دریابد، هیچ دروغی، هیچ حجاب و پرده‌ای نیست که بتواند حقیقت را، در درون ما خاموش کند. پس تنها رهایی واقعی آن است که بپذیریم، تمام آنچه را که گویی از ازل بدان محکوم بوده‌ایم. تمام ضعف‌هایمان را، تمام کوچکی‌هایمان را، و البته تمام گناهان‌مان را. آن وقت، زمانی که کفاره تمام‌اش را پرداختیم، وقتی پذیرفتیم و پوزش خواستیم و حتی تاوان و مکافات‌اش را هم تحمل کردیم، روزنه‌ای باز خواهد شد که بتوانیم در درون خود احساس آزادی کنیم. احساس سبکی از آنکه بار هیچ گناه پنهانی بر دوش‌مان نیست و دقیقا می‌توانیم همان باشیم که واقعا هستیم. لحظه رهایی و حسرت راسکولنیکوف شدن در همین است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
حسرت راسکولنیکوف شدن
یک طرف رویای بدل شدن به ابرمرد، طرف دیگر سقوط در دام یک جنایت؛ در شاهکار ماندگار جناب «داستایوفسکی»، هر دو گزینه‌ای که پیش روی قهرمان قرار گرفته در منتهی‌الیه قابل تصور خود قرار دارد، و این، شیوه ایده‌آلیسم داستایوفسکی است که سبب می‌شود، داستان او برای ابد…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و چهارم
موسیقی: لالایی - خواننده: سارنگ سیفی‌زاده - آهنگ‌ساز: مظهر خالقی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: لالایی - خواننده: سارنگ سیفی‌زاده - آهنگ‌ساز: مظهر خالقی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
یادداشت وارده: بچه‌های بی‌آسمان
#V 091
نویسنده میهمان: فریبا امیری - در روزهایی که گذشت ماجرای جان گداز غرق شدن خانواده هموطنان‌مان در کانال مانش نه تنها مردم کشور که دل و جان هرکسی که شنونده این اتفاق بود را آزرد. این روزها پدیده مهاجرت به نسخه بی‌بدیلی برای برون رفت از این شرایط دشوار گرانی، بیکاری، اختناق، فساد و در یک کلام بحران امید به زتدگی تبدیل شده است. شاید با کمی اغماض بتوان مردم را به دو دسته کسانی که می‌خواهند بروند و می‌روند و کسانی که می‌خواهند بروند و نمی‌توانند بروند تقسیم کرد!
در رابطه با پدیده مهاجرت نخبگان یا فرار مغزها مطالب زیادی گفته شده است. روی سخن من اما در این یادداشت با کسانی است که به شکل غیرقانونی و چشم‌بسته دست به نوعی اقدام انتحاری می‌زنند و به مهاجرت به چشم پدیده مرگ و زندگی نگاه می‌کنند. آنچه می‌خواهم بدان بپردازم و حلقه مفقوده این ماجرا می‌دانم مساله «حق برکودک» و اعتراض به نوعی از رفتار والدین است که من گمان می‌کنم می‌تواند مصداقی از «کودک آزاری» به حساب آید.
آیا ما به عنوان پدر و مادر حق داریم با فرزند خود مثل یک شی بی‌جان و وسیله شخصی رفتار کنیم و بدون توجه به اینکه شرایط پیش رو تا چه اندازه می‌تواند جان و روح کودک را به مخاطره اندازد در مورد او تصمیم بگیرم؟ آیا اینکه می‌خواهیم دنیای بهتری را در آینده بعد برای او فراهم کنیم این اجازه را به ما می‌دهد که کودکان را بدون چشم‌اندازی مشخص از آغوش دوستان و محیط خانوادگی و مدرسه و ... بیرون کشیده و در شرایط رعب و وحشت قرار دهیم و با جان آنان قمار کنیم؟ و تازه اگر از این قمار مرگ و زندگی جان به در بردیم تا چند سال فضای بدون محبت و آسایش، نگاه‌های تحقیرآمیز و رنج آواره‌گی و تحقیر را بر آن‌ها تحمیل کنیم؟ آیا انسان‌هایی که بدین ترتیب دنیای خوش کود کی آن‌ها را نابود کرده و نقد امروزشان را با نسیه فردا معاوضه کرده‌ایم جوانانی خوشبخت و سربلند و متکی به نفس خواهند بود؟
شاید بتوان این بحث را به خانواده‌هایی که با امکانات قانونی دست به مهاجرت می‌زنند هم تعمیم داد. در آن حالت هم کودکان برای همیشه از کانون‌های خانوادگی و یا زیستن در سرزمین مادری محروم می‌شوند؛ اما از آنجا که با توجه به شرایط زندگی در ایران بعید به نظر می‌رسد این کودکان از مهاجرت خانواده‌شان شکایتی داشته باشند، بحث را بر همان مواردی متمرکز می‌کنم که نمی‌توانند از فرصت مهاجرت قانونی بهره ببرند.
در یک گزارش تلویزیونی که از شبکه بی‌بی‌سی فارسی پخش شد، برخی از مهاجران از تجربیات خود می‌گفتند. یکی از آن‌ها با صدایی که کماکان آثار این خاطره رعب‌آور از آن مشهود بود به بیان جزییات پروسه سفر و رفتار غیرانسانی قاچاقچیان انسان در ضبط هرگونه وسیله ارتباطی و گوشی تلفن پرداخت. هنگامی که راوی شرایط تاریکی شب و قایق و تصویر وحشت‌آور دریا را بیان می‌کرد تا عمق استخوانم از تصور چهره وحشت زده دو کودک سردشتی می‌سوخت که در ساعت‌ها یا دقایق پایانی چه رنجی را تحمل کرده‌اند. در گزارش مرگ آن‌ها آمده است که پدر خانواده در اثر غرق شدن در آب و مادر و دو کودک دیگر بر اساس ایست قلبی فوت کرده‌اند!
خانواده ایران‌نژاد متاسفانه اسیر خوان دریا و قایق و شب شدند و فرصت این را پیدا نکردند که به خوان بعدی که کمتر از قبلی تاسف بار نیست برسند. مهاجران ایرانی دیگری وضعیت زندگی تحقیرآمیز و پررنج خود را از پس مهاجرت غیرقانونی روایت می‌کنند. به روایت آن‌ها، نه تنها از سوی دولت یا نهادهای میزبان هیچ کمکی به آن‌ها نمی‌شود، بلکه حتی ارائه سرویس از سوی مردم (مثلا تاکسی) از نظر قانون تخلف حساب شده و شخص ارائه دهنده خدمت با جریمه روبرو خواهد بود.
در گزارشی دیگری مادری می‌گوید فرزند خردسال‌اش عینک خود را در طول سفر از دست داده و پس از گذشت هشت ماه، تلاش آن‌ها برای تهیه عینک به جایی نرسیده است. به عنوان یک انسان، یک ایرانی و یک کرد به هیچ وجه قصد قضاوت و محکوم کردن این خانواده‌ها و به ویژه نمک پاشیدن بر زخم بازماندگان خانواده محترم ایران‌نژاد را ندارم، اما گفتن و توجه به این مطلب به جهت تفکر در مورد میزان اختیار در به مخاطره انداختن کودکان و از آن فراتر تعمق بیشتر نسبت به مفهوم خوشبختی و آزادی.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#V 091
نویسنده میهمان: فریبا امیری - در روزهایی که گذشت ماجرای جان گداز غرق شدن خانواده هموطنان‌مان در کانال مانش نه تنها مردم کشور که دل و جان هرکسی که شنونده این اتفاق بود را آزرد. این روزها پدیده مهاجرت به نسخه بی‌بدیلی برای برون رفت از این شرایط دشوار گرانی، بیکاری، اختناق، فساد و در یک کلام بحران امید به زتدگی تبدیل شده است. شاید با کمی اغماض بتوان مردم را به دو دسته کسانی که می‌خواهند بروند و می‌روند و کسانی که می‌خواهند بروند و نمی‌توانند بروند تقسیم کرد!
در رابطه با پدیده مهاجرت نخبگان یا فرار مغزها مطالب زیادی گفته شده است. روی سخن من اما در این یادداشت با کسانی است که به شکل غیرقانونی و چشم‌بسته دست به نوعی اقدام انتحاری می‌زنند و به مهاجرت به چشم پدیده مرگ و زندگی نگاه می‌کنند. آنچه می‌خواهم بدان بپردازم و حلقه مفقوده این ماجرا می‌دانم مساله «حق برکودک» و اعتراض به نوعی از رفتار والدین است که من گمان می‌کنم می‌تواند مصداقی از «کودک آزاری» به حساب آید.
آیا ما به عنوان پدر و مادر حق داریم با فرزند خود مثل یک شی بی‌جان و وسیله شخصی رفتار کنیم و بدون توجه به اینکه شرایط پیش رو تا چه اندازه می‌تواند جان و روح کودک را به مخاطره اندازد در مورد او تصمیم بگیرم؟ آیا اینکه می‌خواهیم دنیای بهتری را در آینده بعد برای او فراهم کنیم این اجازه را به ما می‌دهد که کودکان را بدون چشم‌اندازی مشخص از آغوش دوستان و محیط خانوادگی و مدرسه و ... بیرون کشیده و در شرایط رعب و وحشت قرار دهیم و با جان آنان قمار کنیم؟ و تازه اگر از این قمار مرگ و زندگی جان به در بردیم تا چند سال فضای بدون محبت و آسایش، نگاه‌های تحقیرآمیز و رنج آواره‌گی و تحقیر را بر آن‌ها تحمیل کنیم؟ آیا انسان‌هایی که بدین ترتیب دنیای خوش کود کی آن‌ها را نابود کرده و نقد امروزشان را با نسیه فردا معاوضه کرده‌ایم جوانانی خوشبخت و سربلند و متکی به نفس خواهند بود؟
شاید بتوان این بحث را به خانواده‌هایی که با امکانات قانونی دست به مهاجرت می‌زنند هم تعمیم داد. در آن حالت هم کودکان برای همیشه از کانون‌های خانوادگی و یا زیستن در سرزمین مادری محروم می‌شوند؛ اما از آنجا که با توجه به شرایط زندگی در ایران بعید به نظر می‌رسد این کودکان از مهاجرت خانواده‌شان شکایتی داشته باشند، بحث را بر همان مواردی متمرکز می‌کنم که نمی‌توانند از فرصت مهاجرت قانونی بهره ببرند.
در یک گزارش تلویزیونی که از شبکه بی‌بی‌سی فارسی پخش شد، برخی از مهاجران از تجربیات خود می‌گفتند. یکی از آن‌ها با صدایی که کماکان آثار این خاطره رعب‌آور از آن مشهود بود به بیان جزییات پروسه سفر و رفتار غیرانسانی قاچاقچیان انسان در ضبط هرگونه وسیله ارتباطی و گوشی تلفن پرداخت. هنگامی که راوی شرایط تاریکی شب و قایق و تصویر وحشت‌آور دریا را بیان می‌کرد تا عمق استخوانم از تصور چهره وحشت زده دو کودک سردشتی می‌سوخت که در ساعت‌ها یا دقایق پایانی چه رنجی را تحمل کرده‌اند. در گزارش مرگ آن‌ها آمده است که پدر خانواده در اثر غرق شدن در آب و مادر و دو کودک دیگر بر اساس ایست قلبی فوت کرده‌اند!
خانواده ایران‌نژاد متاسفانه اسیر خوان دریا و قایق و شب شدند و فرصت این را پیدا نکردند که به خوان بعدی که کمتر از قبلی تاسف بار نیست برسند. مهاجران ایرانی دیگری وضعیت زندگی تحقیرآمیز و پررنج خود را از پس مهاجرت غیرقانونی روایت می‌کنند. به روایت آن‌ها، نه تنها از سوی دولت یا نهادهای میزبان هیچ کمکی به آن‌ها نمی‌شود، بلکه حتی ارائه سرویس از سوی مردم (مثلا تاکسی) از نظر قانون تخلف حساب شده و شخص ارائه دهنده خدمت با جریمه روبرو خواهد بود.
در گزارشی دیگری مادری می‌گوید فرزند خردسال‌اش عینک خود را در طول سفر از دست داده و پس از گذشت هشت ماه، تلاش آن‌ها برای تهیه عینک به جایی نرسیده است. به عنوان یک انسان، یک ایرانی و یک کرد به هیچ وجه قصد قضاوت و محکوم کردن این خانواده‌ها و به ویژه نمک پاشیدن بر زخم بازماندگان خانواده محترم ایران‌نژاد را ندارم، اما گفتن و توجه به این مطلب به جهت تفکر در مورد میزان اختیار در به مخاطره انداختن کودکان و از آن فراتر تعمق بیشتر نسبت به مفهوم خوشبختی و آزادی.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
یادداشت وارده: بچه‌های بی آسمان
#V 091
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#V 091
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و پنجم
موسیقی: موسم گل - خواننده: سولماز بدری
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: موسم گل - خواننده: سولماز بدری
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
گفتگویی در باب مدارا و خشونت
هفته گذشته و به دنبال وقایع تروریستی اخیر فرانسه، عباس عبدی یادداشتی نوشت با عنوان: «قتل فجیع و منطق علیل». آقای عبدی در این یادداشت، ضمن محکوم کردن جنایاتی که در فرانسه رخ داده بود، منطق امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه را در دفاع از سیاست‌های آزادی بیان در این کشور زیر سوال برده بود.
در پاسخ، آرمان امیری در مطلب «تداوم خشونت و منطق توجیه» به نقد یادداشت آقای عبدی پرداخت و انتقاد کرد که زیر سوال بردن مبانی آزادی بیان، می‌تواند به تقلیل کراهت جنایت و در نتیجه تداوم آن بینجامد.
آنچه در پی می‌آید، گفتگویی مکتوب میان آقایان عبدی و امیری است که در ادامه همین یادداشت‌ها انجام گرفته است و یکجا تقدیم می‌شود. تنها توضیح لازم این است که در متن گفتگوها، گاهی استدلال‌های متفاوتی مطرح شده که طرف دیگر به صورت مجزا به هر یک از این موارد پاسخ داده است. برای آنکه مخاطب بتواند به راحتی متوجه شود هر یک از استدلال‌ها در پاسخ به چه مبحثی مطرح شده، در طول این متن ما از شماره‌گذاری استفاده کرده‌ایم و تقریبا می‌توان گفت هر مطلبی که با یک شماره مشخص شده، عملا پاسخی به یک مطلب با شماره مشابه است.
* * *
عباس عبدی: برای آغاز گفتگو و پاسخ به انتقادات شما، ابتدا به این پرسش من پاسخ دهید که چرا در کشور آلمان، تحقیق یا رد مساله هولوکاست جرم‌انگاری شده است؟
امیری: از نظر من، مساله انکار یا تشکیک در موارد جنایت‌های آشکار بشری، مساله تخفیف و تقلیل اصل جنایت است ... وقتی شما مشغول گمانه زنی می‌شوید که نخیر، ۶ میلیون نفر نبوده، نهایت ۶۰۰هزار نفر بوده»، دقیقا به صورت ضمنی دارید اصل جنایت را تخفیف می‌دهید. کراهت‌ش را می‌ریزید. حالا انگار ۶۰۰ هزار نفر باشد فاجعه سبک‌تر بوده! اصلا شما بگو ۶۰۰ نفر! چه فرقی می‌کند؟
عبدی: من معتقدم این مساله اگر به گونه‌ای که شما مطرح کردید باشد در انگلستان و آمریکا هم باید ممنوع می‌شد که نشده. بنابراین دلیل مساله آن چیزی که شما گفتید نیست. به نظرم منطق اصلی آن محدودیت «امنیت» است. یعنی آلمانی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که اگر ما جلوی این ماجرا را نگیریم دوباره به همان وضعیت سابق بر می‌گردد. من هم از همین زاویه فکر می‌کنم که ممنوعیت قابل دفاع است. وگرنه جنایت‌های دیگری هم در تاریخ بشر وجود دارد که نفی آن‌ها ممنوعیت قانونی ندارد ...
امیری: اگر با منطق شما درخواست کنیم که حالا بیایید و برای پیامبر اسلام یک استثنا قائل شویم چون مسلمانان اروپا تحمل نمی‌کنند و دست به خشونت می‌زنند و امنیت بر هم می‌خورد، در واقع داریم توصیه می‌کنیم که در مقابل سیاست «النصر بالرعب» کوتاه بیایید.
عبدی: در واقعیت ما باید نقطه بهینه‌ای را انتخاب کنیم که بر حسب شرایط توهین باشد. در ابتدا در این مورد توضیح داده‌ام که این مساله به شدت نسبی است. بعلاوه در همان کشورهای غربی نفرت پراکنی ممنون است من نمی‌دانم چرا نباید توهین را مصداق نفرت پراکنی دانست؟
متن کامل این گفتگو را از این لینک بخوانید یا از instant view استفاده کنید)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
هفته گذشته و به دنبال وقایع تروریستی اخیر فرانسه، عباس عبدی یادداشتی نوشت با عنوان: «قتل فجیع و منطق علیل». آقای عبدی در این یادداشت، ضمن محکوم کردن جنایاتی که در فرانسه رخ داده بود، منطق امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه را در دفاع از سیاست‌های آزادی بیان در این کشور زیر سوال برده بود.
در پاسخ، آرمان امیری در مطلب «تداوم خشونت و منطق توجیه» به نقد یادداشت آقای عبدی پرداخت و انتقاد کرد که زیر سوال بردن مبانی آزادی بیان، می‌تواند به تقلیل کراهت جنایت و در نتیجه تداوم آن بینجامد.
آنچه در پی می‌آید، گفتگویی مکتوب میان آقایان عبدی و امیری است که در ادامه همین یادداشت‌ها انجام گرفته است و یکجا تقدیم می‌شود. تنها توضیح لازم این است که در متن گفتگوها، گاهی استدلال‌های متفاوتی مطرح شده که طرف دیگر به صورت مجزا به هر یک از این موارد پاسخ داده است. برای آنکه مخاطب بتواند به راحتی متوجه شود هر یک از استدلال‌ها در پاسخ به چه مبحثی مطرح شده، در طول این متن ما از شماره‌گذاری استفاده کرده‌ایم و تقریبا می‌توان گفت هر مطلبی که با یک شماره مشخص شده، عملا پاسخی به یک مطلب با شماره مشابه است.
* * *
عباس عبدی: برای آغاز گفتگو و پاسخ به انتقادات شما، ابتدا به این پرسش من پاسخ دهید که چرا در کشور آلمان، تحقیق یا رد مساله هولوکاست جرم‌انگاری شده است؟
امیری: از نظر من، مساله انکار یا تشکیک در موارد جنایت‌های آشکار بشری، مساله تخفیف و تقلیل اصل جنایت است ... وقتی شما مشغول گمانه زنی می‌شوید که نخیر، ۶ میلیون نفر نبوده، نهایت ۶۰۰هزار نفر بوده»، دقیقا به صورت ضمنی دارید اصل جنایت را تخفیف می‌دهید. کراهت‌ش را می‌ریزید. حالا انگار ۶۰۰ هزار نفر باشد فاجعه سبک‌تر بوده! اصلا شما بگو ۶۰۰ نفر! چه فرقی می‌کند؟
عبدی: من معتقدم این مساله اگر به گونه‌ای که شما مطرح کردید باشد در انگلستان و آمریکا هم باید ممنوع می‌شد که نشده. بنابراین دلیل مساله آن چیزی که شما گفتید نیست. به نظرم منطق اصلی آن محدودیت «امنیت» است. یعنی آلمانی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که اگر ما جلوی این ماجرا را نگیریم دوباره به همان وضعیت سابق بر می‌گردد. من هم از همین زاویه فکر می‌کنم که ممنوعیت قابل دفاع است. وگرنه جنایت‌های دیگری هم در تاریخ بشر وجود دارد که نفی آن‌ها ممنوعیت قانونی ندارد ...
امیری: اگر با منطق شما درخواست کنیم که حالا بیایید و برای پیامبر اسلام یک استثنا قائل شویم چون مسلمانان اروپا تحمل نمی‌کنند و دست به خشونت می‌زنند و امنیت بر هم می‌خورد، در واقع داریم توصیه می‌کنیم که در مقابل سیاست «النصر بالرعب» کوتاه بیایید.
عبدی: در واقعیت ما باید نقطه بهینه‌ای را انتخاب کنیم که بر حسب شرایط توهین باشد. در ابتدا در این مورد توضیح داده‌ام که این مساله به شدت نسبی است. بعلاوه در همان کشورهای غربی نفرت پراکنی ممنون است من نمی‌دانم چرا نباید توهین را مصداق نفرت پراکنی دانست؟
متن کامل این گفتگو را از این لینک بخوانید یا از instant view استفاده کنید)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
گفتگویی در باب مدارا و خشونت
عباس عبدی: برای آغاز گفتگو و پاسخ به انتقادات شما، ابتدا به این پرسش من پاسخ دهید که چرا در کشور آلمان، تحقیق یا رد مساله هولوکاست جرم‌انگاری شده است؟ یا در کشور فرانسه، مطرح کردن کشتار ارامنه و پذیرش آن به عنوان یک جنایت علیه بشریت جرم‌انگاری شده؟ این قانون…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و ششم
موسیقی: لای‌لای - ثمین قربانی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: لای‌لای - ثمین قربانی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
از تتلو تا پارسا، چرا دومینوی رسوایی‌ها تمام نمی‌شود؟
#A 290
آرمان امیری @ArmanParian - از پیشینه و ماجرای جناب «تتلو» احتمالا باخبر باشید. اگر خانم «ریحانه پارسا» را نمی‌شناسید و از حواشی اخیرش بی‌اطلاع هستید، به اختصار بگویم ایشان بازیگر جوانی هستند که چندی پیش در توییتر خود نوشتند زن‌ها نباید حق طلاق داشته باشند و مردانی که به زن خود چنین حقی می‌دهند مرد نیستند! (نقل به مضمون) اظهاراتی که از یک طرف با واکنش منفی فضای عمومی مواجه شد و از طرف دیگر با استقبال ماشین تبلیغات حکومتی. پارسا بلافاصله به تلویزیون دعوت شد تا به عنوان یک «سلبریتی» که دست بر قضا همسری مطلوب مطابق با استانداردهای حکومتی است تشویق و تبلیغ شود. سرانجام کار اما، بی‌شباهت به قمار انتخاباتی اصول‌گرایان بر روی تتلو نشد: خانم پارسا چندی پیش از کشور خارج شد؛ خیلی زود کشف حجاب کرد و سپس در برنامه‌ای مشترک به درد دل با مسیح علی‌نژاد پرداخت.
پرسش این یادداشت همین است: اولا چرا اصول‌گرایان حکومتی برای تبلیغات خود به سراغ این دست سلبریتی‌ها می‌روند؟ و در ثانی، چرا فرجام کار معمولا به رسوایی می‌انجامد؟
به گمان من، ریشه مساله، در درک غلط حضرات نهفته که باعث شده جای علت و معلول را وارونه بگیرند. اینان تصور می‌کنند که در جامعه فعلی، مرجعیت رای مردم به سمت سلبریتی‌ها چرخیده است و بخش بزرگی از شهروندان سلایق و انتخاب‌هایشان را از سلبریتی‌ها وام می‌گیرند. به قول معروف، «کافر همه را به کیش خود پندارد». پس طبیعی است جماعتی که تمام ذهنیت و پیشینه سنتی‌اش بر پایه فرهنگ «تقلید» بنا شده، جامعه را هم به شکل یک مشت مقلد کور ببیند. با چنین تحلیلی، جریان اصول‌گرا چاره محبوبیت از دست رفته خود را در اجرایی کردن دو پروژه موازی دید:
پروژه نخست، حمله گسترده به سلبریتی‌ها بود. پرونده‌سازی، اعمال فشار، تخریب سازمان‌یافته، حملات سایبری و انتشار برچسب‌هایی همچون «سلبریتی بی‌سواد»، همگی تلاش‌هایی بودند برای خنثی کردن ابزارهای اجتماعی و در نتیجه انتخاباتی رقیب.
به صورت موازی اما، پروژه دومی هم در دستور کار قرار داشت که تولید یا جذب سلبریتی‌های وابسته را پی‌گیری می‌کرد. پروژه‌ای که اگر نگوییم رسوایی پس از رسوایی به بار آورد، دست‌کم می‌توان گفت تا به حال نتوانسته سر سوزنی شکاف روزافزون جامعه با حکومت را کاهش دهد.
مشکل این پروژه‌ها، همان درک نادرست از فرآیند سلبریتی شدن بود. بر خلاف تصور اصول‌گرایان، این مردم نیستند که کورکورانه از سلبریتی‌ها پیروی می‌کنند؛ بلکه این چهره‌های فرهنگی، هنری و حتی ورزشی هستند که وقتی حرف دل مردم را می‌زنند به ناگاه در کانون توجه قرار گرفته و به سلبریتی اثرگذار بدل می‌شوند. در نقطه مقابل، آن جماعتی که به جریانات حکومتی نزدیک شوند، ولو اینکه پیشتر در اوج محبوبیت هم قرار داشته‌اند، به ناگاه چنان مورد خشم و نفرت عمومی قرار می‌گیرند که خیلی زود فرار را بر قرار ترجیح می‌دهند و ای بسا برای ترمیم این اشتباه خود، ده مرتبه بیشتر هم علیه استانداردهای حکومت رفتار کنند و رسوایی به بار آورند.
پیشتر در یادداشتی (اینجا بخوانید) اشاره کردم که با سرکوب سیستماتیک حکومتی، طبقه متوسط جدید سال‌ها است که از داشتن نمایندگان واقعی خود در فضای سیاسی محروم مانده است و در این مدت، به ناچار مطالبات خود را از طریق بخش‌هایی از جامعه روشنفکری و چهره‌های شاخص هنری بیان می‌کند. این بدان معنا نیست که چنین نمایندگانی را می‌توان گروگان گرفت یا شبیه‌سازی کرد و از این طریق جامعه را فریب داد. این چهره‌ها، جایگاه و کارکرد «نمایندگی سیاسی» را بر عهده ندارند که بتوان از طریق آن‌ها با جامعه وارد تعامل دوجانبه شد. اینان صرفا تریبون‌هایی برای بازتاب یا طرح یک طرفه مطالبات اجتماعی هستند.
البته، این توهم و تحلیل اشتباه، فقط مختص جریان اصول‌گرا نیست. برخی اصلاح‌طلبان هم که نتوانستند ائتلاف و همراهی مصلحت‌اندیشانه طبقه متوسط جدید را به درستی درک کنند، به مرور دچار این توهم شدند که سلبریتی‌ها، مشروعیت‌شان را از همراهی‌های انتخاباتی با دستبندهای سبز و بنفش می‌گیرند. در چند مورد که برخی از سلبریتی‌ها به عملکرد حضرات انتقاد یا از رای پیشین خود ابراز پشیمانی کردند، حضرات اصلاح‌طلب، به جای آنکه زنگ هشدار سقوط محبوبیت اجتماعی خود را بشنوند، پیاده نظام رسانه‌ای خود را برای تخریب و سرکوب این چهره‌ها بسیج کردند. ناگفته پیداست که اگر اصول‌گرایان توانستند از این شیوه برخورد طرفی ببندند، اصلاح‌طلبان هم خواهند توانست با توهم اعمال فشار به سلبریتی‌ها، شکاف ایجاد شده بین خود و طبقه متوسط جدید را پر کنند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 290
آرمان امیری @ArmanParian - از پیشینه و ماجرای جناب «تتلو» احتمالا باخبر باشید. اگر خانم «ریحانه پارسا» را نمی‌شناسید و از حواشی اخیرش بی‌اطلاع هستید، به اختصار بگویم ایشان بازیگر جوانی هستند که چندی پیش در توییتر خود نوشتند زن‌ها نباید حق طلاق داشته باشند و مردانی که به زن خود چنین حقی می‌دهند مرد نیستند! (نقل به مضمون) اظهاراتی که از یک طرف با واکنش منفی فضای عمومی مواجه شد و از طرف دیگر با استقبال ماشین تبلیغات حکومتی. پارسا بلافاصله به تلویزیون دعوت شد تا به عنوان یک «سلبریتی» که دست بر قضا همسری مطلوب مطابق با استانداردهای حکومتی است تشویق و تبلیغ شود. سرانجام کار اما، بی‌شباهت به قمار انتخاباتی اصول‌گرایان بر روی تتلو نشد: خانم پارسا چندی پیش از کشور خارج شد؛ خیلی زود کشف حجاب کرد و سپس در برنامه‌ای مشترک به درد دل با مسیح علی‌نژاد پرداخت.
پرسش این یادداشت همین است: اولا چرا اصول‌گرایان حکومتی برای تبلیغات خود به سراغ این دست سلبریتی‌ها می‌روند؟ و در ثانی، چرا فرجام کار معمولا به رسوایی می‌انجامد؟
به گمان من، ریشه مساله، در درک غلط حضرات نهفته که باعث شده جای علت و معلول را وارونه بگیرند. اینان تصور می‌کنند که در جامعه فعلی، مرجعیت رای مردم به سمت سلبریتی‌ها چرخیده است و بخش بزرگی از شهروندان سلایق و انتخاب‌هایشان را از سلبریتی‌ها وام می‌گیرند. به قول معروف، «کافر همه را به کیش خود پندارد». پس طبیعی است جماعتی که تمام ذهنیت و پیشینه سنتی‌اش بر پایه فرهنگ «تقلید» بنا شده، جامعه را هم به شکل یک مشت مقلد کور ببیند. با چنین تحلیلی، جریان اصول‌گرا چاره محبوبیت از دست رفته خود را در اجرایی کردن دو پروژه موازی دید:
پروژه نخست، حمله گسترده به سلبریتی‌ها بود. پرونده‌سازی، اعمال فشار، تخریب سازمان‌یافته، حملات سایبری و انتشار برچسب‌هایی همچون «سلبریتی بی‌سواد»، همگی تلاش‌هایی بودند برای خنثی کردن ابزارهای اجتماعی و در نتیجه انتخاباتی رقیب.
به صورت موازی اما، پروژه دومی هم در دستور کار قرار داشت که تولید یا جذب سلبریتی‌های وابسته را پی‌گیری می‌کرد. پروژه‌ای که اگر نگوییم رسوایی پس از رسوایی به بار آورد، دست‌کم می‌توان گفت تا به حال نتوانسته سر سوزنی شکاف روزافزون جامعه با حکومت را کاهش دهد.
مشکل این پروژه‌ها، همان درک نادرست از فرآیند سلبریتی شدن بود. بر خلاف تصور اصول‌گرایان، این مردم نیستند که کورکورانه از سلبریتی‌ها پیروی می‌کنند؛ بلکه این چهره‌های فرهنگی، هنری و حتی ورزشی هستند که وقتی حرف دل مردم را می‌زنند به ناگاه در کانون توجه قرار گرفته و به سلبریتی اثرگذار بدل می‌شوند. در نقطه مقابل، آن جماعتی که به جریانات حکومتی نزدیک شوند، ولو اینکه پیشتر در اوج محبوبیت هم قرار داشته‌اند، به ناگاه چنان مورد خشم و نفرت عمومی قرار می‌گیرند که خیلی زود فرار را بر قرار ترجیح می‌دهند و ای بسا برای ترمیم این اشتباه خود، ده مرتبه بیشتر هم علیه استانداردهای حکومت رفتار کنند و رسوایی به بار آورند.
پیشتر در یادداشتی (اینجا بخوانید) اشاره کردم که با سرکوب سیستماتیک حکومتی، طبقه متوسط جدید سال‌ها است که از داشتن نمایندگان واقعی خود در فضای سیاسی محروم مانده است و در این مدت، به ناچار مطالبات خود را از طریق بخش‌هایی از جامعه روشنفکری و چهره‌های شاخص هنری بیان می‌کند. این بدان معنا نیست که چنین نمایندگانی را می‌توان گروگان گرفت یا شبیه‌سازی کرد و از این طریق جامعه را فریب داد. این چهره‌ها، جایگاه و کارکرد «نمایندگی سیاسی» را بر عهده ندارند که بتوان از طریق آن‌ها با جامعه وارد تعامل دوجانبه شد. اینان صرفا تریبون‌هایی برای بازتاب یا طرح یک طرفه مطالبات اجتماعی هستند.
البته، این توهم و تحلیل اشتباه، فقط مختص جریان اصول‌گرا نیست. برخی اصلاح‌طلبان هم که نتوانستند ائتلاف و همراهی مصلحت‌اندیشانه طبقه متوسط جدید را به درستی درک کنند، به مرور دچار این توهم شدند که سلبریتی‌ها، مشروعیت‌شان را از همراهی‌های انتخاباتی با دستبندهای سبز و بنفش می‌گیرند. در چند مورد که برخی از سلبریتی‌ها به عملکرد حضرات انتقاد یا از رای پیشین خود ابراز پشیمانی کردند، حضرات اصلاح‌طلب، به جای آنکه زنگ هشدار سقوط محبوبیت اجتماعی خود را بشنوند، پیاده نظام رسانه‌ای خود را برای تخریب و سرکوب این چهره‌ها بسیج کردند. ناگفته پیداست که اگر اصول‌گرایان توانستند از این شیوه برخورد طرفی ببندند، اصلاح‌طلبان هم خواهند توانست با توهم اعمال فشار به سلبریتی‌ها، شکاف ایجاد شده بین خود و طبقه متوسط جدید را پر کنند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
#A 290
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و هفتم
موسیقی: یکی بود که می‌خوند - سپیده وحیدی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: یکی بود که می‌خوند - سپیده وحیدی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
یادداشت وارده: درنگی بر یک گفتگو
#V 092
نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96 - مناظره مکتوب منتشر شده در مجمع دیوانگان، (از اینجا بخوانید) میان آرمان امیری و عباس عبدی، نگارنده را برانگیخت تا نکاتی را پیرامون آن بحث طرح کرده و با مخاطبین به اشتراک بگذارد. تمرکز این نوشته بر چند مطلب و مدعا از جانب آقای عبدی است، که به عقیده نگارنده مبانی استدلالی ضعیفی دارند.
🖌 حق آزادی بیان را اگر بتوان با بهانه‌های امنیتی یا مذهبی محدود ساخت و با سیال خواندن اصل آزادی، این امر را توجیه نمود، چه معیاری برای سنجش تفاوت میان آزادی و ناآزادی وجود خواهد داشت؟ اتفاقا همین اهمیت، بسیاری را بر آن داشته که بگویند آزادی‌های اساسی غیرقابل انتقال و محدودیت ناپذیرند.
🖍 نژاد، جنسیت و سایر خصلت‌های بیولوژیک، اموری انتخابی نیستند، خوب و بد ندارند، به ذات انسانی فرد باز می‌گردند و اگر ملاک قضاوت ارزشی قرار گیرند، جایگاهی ناعادلانه برایش می‌سازند؛ اما باورها قابل تغییر یا تعدیل هستند. بنابر تعریف، احتمال صدق و کذب و خوب و بد در آن‌ها می‌رود. اگر اعتقادات فردی را زیر سوال ببریم، لزوما جایگاه انسانی یا شان اجتماعی‌اش را مخدوش نمی‌سازیم. قائل شدن تفکیک میان انسان و عقاید، گامی متمدنانه برای بشر بوده و بهتر است که او را به عقب فرا نخوانیم. افراد می‌توانند بابت توهینی که فردی به اجزای صورت یا شخصیت‌شان کرده اقامه دعوی کنند، اما نمی‌توانند فردی را بابت مخالفت با چیزی که در باورشان بوده به دادگاه بکشانند. مرز میان آنچه ایشان توهین به عقاید می‌خوانند و نفرت‌پراکنی نیز در گرو «موضوع» طنز یا هجو است. اینکه افراد باورمند به عقیده‌ای موضوع طنز قرار گیرند با اینکه خود عقیده، مورد انتقاد یا دستمایه طنز باشد متفاوت است. مثلا نقد یا طعن و تعریض به مسیحیت با تمسخر مسیحیان فرق می‌کند. اولی طبق قانون مجاز و مشمول حق آزادی بیان و دومی قابل شکایت قانونی است.
متن کامل این یادداشت را از این لینک بخوانید یا از instant view استفاده کنید)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#V 092
نویسنده مهمان: ایمان آقایاری @Mehrgan96 - مناظره مکتوب منتشر شده در مجمع دیوانگان، (از اینجا بخوانید) میان آرمان امیری و عباس عبدی، نگارنده را برانگیخت تا نکاتی را پیرامون آن بحث طرح کرده و با مخاطبین به اشتراک بگذارد. تمرکز این نوشته بر چند مطلب و مدعا از جانب آقای عبدی است، که به عقیده نگارنده مبانی استدلالی ضعیفی دارند.
🖌 حق آزادی بیان را اگر بتوان با بهانه‌های امنیتی یا مذهبی محدود ساخت و با سیال خواندن اصل آزادی، این امر را توجیه نمود، چه معیاری برای سنجش تفاوت میان آزادی و ناآزادی وجود خواهد داشت؟ اتفاقا همین اهمیت، بسیاری را بر آن داشته که بگویند آزادی‌های اساسی غیرقابل انتقال و محدودیت ناپذیرند.
🖍 نژاد، جنسیت و سایر خصلت‌های بیولوژیک، اموری انتخابی نیستند، خوب و بد ندارند، به ذات انسانی فرد باز می‌گردند و اگر ملاک قضاوت ارزشی قرار گیرند، جایگاهی ناعادلانه برایش می‌سازند؛ اما باورها قابل تغییر یا تعدیل هستند. بنابر تعریف، احتمال صدق و کذب و خوب و بد در آن‌ها می‌رود. اگر اعتقادات فردی را زیر سوال ببریم، لزوما جایگاه انسانی یا شان اجتماعی‌اش را مخدوش نمی‌سازیم. قائل شدن تفکیک میان انسان و عقاید، گامی متمدنانه برای بشر بوده و بهتر است که او را به عقب فرا نخوانیم. افراد می‌توانند بابت توهینی که فردی به اجزای صورت یا شخصیت‌شان کرده اقامه دعوی کنند، اما نمی‌توانند فردی را بابت مخالفت با چیزی که در باورشان بوده به دادگاه بکشانند. مرز میان آنچه ایشان توهین به عقاید می‌خوانند و نفرت‌پراکنی نیز در گرو «موضوع» طنز یا هجو است. اینکه افراد باورمند به عقیده‌ای موضوع طنز قرار گیرند با اینکه خود عقیده، مورد انتقاد یا دستمایه طنز باشد متفاوت است. مثلا نقد یا طعن و تعریض به مسیحیت با تمسخر مسیحیان فرق می‌کند. اولی طبق قانون مجاز و مشمول حق آزادی بیان و دومی قابل شکایت قانونی است.
متن کامل این یادداشت را از این لینک بخوانید یا از instant view استفاده کنید)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
درنگی بر یک گفتگو
مناظره مکتوب منتشر شده در مجمع دیوانگان، میان آرمان امیری و عباس عبدی، نگارنده را برانگیخت تا نکاتی را پیرامون آن بحث طرح کرده و با مخاطبین به اشتراک بگذارد. تمرکز این نوشته بر چند مطلب و مدعا از جانب آقای عبدی است، که به عقیده نگارنده مبانی استدلالی ضعیفی…
در باب مدارا
#A 291
آرمان امیری @ArmanParian - حدود دو دهه پیش بود. در نخستین آشنایی‌های دانشجویی به طرز جالبی متوجه شدیم در بین بیست نفر ورودی هم رشته‌ای ما، بجز اکثریت که طبیعتا مسلمان و اهل تشیع بودند، یک نفر زرتشتی، یک نفر مسیحی و یکی دو نفر هم اهل سنت حضور دارند. همین موضوع باعث شد که نخستین گفتگوهای مفصل ما در دوران دانشجویی، به جای مباحث سیاسی، حول همین موضوع مذهب شکل بگیرد. با اشتیاق می‌خواستیم از چند و چون باورهای یکدیگر آگاه شویم و در مقابل، از نظرگاه متفاوت آن‌ها، به باورهای خودمان بنگریم. آن سال‌ها، هنوز دوران «گفتگوی تمدن‌ها» بود. کمی قبل‌تر یا بعدتر هم مجله‌ای با عنوان «گفتگوی ادیان» منتشر شد. خلاصه، ما هم بعد از مدتی که بحث‌هامان جذاب‌تر شد و نظر دانشجویان دیگری را هم به خود جلب کرد، به این فکر افتادیم که یک گروه رسمی با عنوان «گفتگوی ادیان» تشکیل دهیم.
متاسفانه، پیشنهاد گروه ما در شورای فرهنگی دانشگاه رد شد. هیچ وقت آن جلسه را که برای دفاع از طرح گروه به شورا دعوت شدم فراموش نمی‌کنم. یک نفر به خوبی از ما حمایت کرد که بعدها فهمیدم نماینده انجمن اسلامی دانشگاه بود. یک نفر با شدت و عصبانیت تمام به پیشنهاد ما حمله کرد و می‌گفت: «در این گروه به دین ما توهین خواهد شد». بعدها فهمیدم که او «مهرداد بذرباش»، نماینده بسیج دانشگاه بود. جالب اینکه فقط یک نفر وارد جزییات و دغدغه‌های ما شد و با صبوری سعی کرد حرف‌های ما را بشنود. بعدها فهمیدم که «حاج آقا مرتضوی»، نماینده دفتر ولی فقیه در دانشگاه بود. به هر حال، طرح ما رد شد و آن گروه تشکیل نشد، بعدها هم کم‌کم اوضاع تغییر کرد و دوران گفتگو جای خودش را به پرخاش و تخاصم داد.
به تازگی، کتاب «مدارا در ادیان ایران زمین» (از انتشارات روزنه) را خواندم و یاد همان گفتگوهای دانشجویی افتادم. کتاب، به کوشش سیدعلیرضا حسینی بهشتی گردآوری شده و متشکل است از مجموعه مقالاتی که هر کدام به واکاوی ریشه‌های «مدارا یا نامداراگری» در یکی از مذاهب رسمی کشور اختصاص دارد. مدارا در دین زرتشت، یهود، کلیسای مسیحیت، اسلام اهل سنت و البته اسلام اهل تشیع. خوشبختانه، هر مقاله، به یکی از متخصصان، اندیشمندان یا اهالی همان مذهب سپرده شده است تا به قول معروف حرف هر کسی را از دهان خودش بشنویم. چنین رویکردی برای من، بارقه‌ای از احیای همان سنت گفتگوی فرهنگی بود که بسیار برایم ارزشمند است؛ به ویژه که موضوع این گفتگو نیز، مفهوم، ریشه‌ها و ظرفیت‌های «مدارا» انتخاب شده است.
به نظرم خواندن این کتاب برای آنان که دغدغه پرهیز از تنش‌های موجود و ایجاد فرصت‌های تفاهم و گفتگو را دارند بسیار لذت‌بخش خواهد بود. تنها دغدغه شخصی خودم که البته می‌دانم امکان انتشار آن در کتاب‌های رسمی وجود ندارد، جای خالی برخی مذاهب و آیین‌های کشور در چنین گفتگوهایی است. با توجه به اینکه دغدغه کتاب، واکاوی مدارا در سنت ادیان کشور است، طبیعتا می‌توان از ریشه‌های مدارا در میان ناخداباوران کشور صرف‌نظر کرد. این بحث البته در جای خودش بسیار جذاب خواهد بود و سنتی است که می‌توان در تاریخ فرهنگ و ادب جستجوی‌اش کرد و ای بسا از اشعار و آثار بزرگانی همچون خیام هم در این راه بهره برد.
با این حال، در همین دایره مذهبی، به گمان‌ام جای خالی اندیشه‌های دراویش و اهل تصوف بسیار احساس می‌شود. یا مثلا مسلک «یارسان» که در غرب کشور پیروان فراوانی دارد و اتفاقا آموزه‌هایش در باب تساهل و مدارا بسیار می‌تواند مورد توجه باشد. از سوی دیگر، دشوار است که از مدارای مذهبی سخن بگوییم، اما همچنان آیین بهایی‌گری را حتی در سطح یک اظهار نظر نیز تحمل نکنیم. طبیعتا، این موارد را با توجه به محدودیت‌های قانونی نمی‌توان به پای تقصیر کتاب موجود گذاشت. بلکه صرفا زمینه‌هایی بودند که به گمانم می‌توان در فضاهای دیگر همچون همین فضای مجازی بدان‌ها پرداخت تا پایه‌های این گفتگوی در باب مدارا تقویت شوند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 291
آرمان امیری @ArmanParian - حدود دو دهه پیش بود. در نخستین آشنایی‌های دانشجویی به طرز جالبی متوجه شدیم در بین بیست نفر ورودی هم رشته‌ای ما، بجز اکثریت که طبیعتا مسلمان و اهل تشیع بودند، یک نفر زرتشتی، یک نفر مسیحی و یکی دو نفر هم اهل سنت حضور دارند. همین موضوع باعث شد که نخستین گفتگوهای مفصل ما در دوران دانشجویی، به جای مباحث سیاسی، حول همین موضوع مذهب شکل بگیرد. با اشتیاق می‌خواستیم از چند و چون باورهای یکدیگر آگاه شویم و در مقابل، از نظرگاه متفاوت آن‌ها، به باورهای خودمان بنگریم. آن سال‌ها، هنوز دوران «گفتگوی تمدن‌ها» بود. کمی قبل‌تر یا بعدتر هم مجله‌ای با عنوان «گفتگوی ادیان» منتشر شد. خلاصه، ما هم بعد از مدتی که بحث‌هامان جذاب‌تر شد و نظر دانشجویان دیگری را هم به خود جلب کرد، به این فکر افتادیم که یک گروه رسمی با عنوان «گفتگوی ادیان» تشکیل دهیم.
متاسفانه، پیشنهاد گروه ما در شورای فرهنگی دانشگاه رد شد. هیچ وقت آن جلسه را که برای دفاع از طرح گروه به شورا دعوت شدم فراموش نمی‌کنم. یک نفر به خوبی از ما حمایت کرد که بعدها فهمیدم نماینده انجمن اسلامی دانشگاه بود. یک نفر با شدت و عصبانیت تمام به پیشنهاد ما حمله کرد و می‌گفت: «در این گروه به دین ما توهین خواهد شد». بعدها فهمیدم که او «مهرداد بذرباش»، نماینده بسیج دانشگاه بود. جالب اینکه فقط یک نفر وارد جزییات و دغدغه‌های ما شد و با صبوری سعی کرد حرف‌های ما را بشنود. بعدها فهمیدم که «حاج آقا مرتضوی»، نماینده دفتر ولی فقیه در دانشگاه بود. به هر حال، طرح ما رد شد و آن گروه تشکیل نشد، بعدها هم کم‌کم اوضاع تغییر کرد و دوران گفتگو جای خودش را به پرخاش و تخاصم داد.
به تازگی، کتاب «مدارا در ادیان ایران زمین» (از انتشارات روزنه) را خواندم و یاد همان گفتگوهای دانشجویی افتادم. کتاب، به کوشش سیدعلیرضا حسینی بهشتی گردآوری شده و متشکل است از مجموعه مقالاتی که هر کدام به واکاوی ریشه‌های «مدارا یا نامداراگری» در یکی از مذاهب رسمی کشور اختصاص دارد. مدارا در دین زرتشت، یهود، کلیسای مسیحیت، اسلام اهل سنت و البته اسلام اهل تشیع. خوشبختانه، هر مقاله، به یکی از متخصصان، اندیشمندان یا اهالی همان مذهب سپرده شده است تا به قول معروف حرف هر کسی را از دهان خودش بشنویم. چنین رویکردی برای من، بارقه‌ای از احیای همان سنت گفتگوی فرهنگی بود که بسیار برایم ارزشمند است؛ به ویژه که موضوع این گفتگو نیز، مفهوم، ریشه‌ها و ظرفیت‌های «مدارا» انتخاب شده است.
به نظرم خواندن این کتاب برای آنان که دغدغه پرهیز از تنش‌های موجود و ایجاد فرصت‌های تفاهم و گفتگو را دارند بسیار لذت‌بخش خواهد بود. تنها دغدغه شخصی خودم که البته می‌دانم امکان انتشار آن در کتاب‌های رسمی وجود ندارد، جای خالی برخی مذاهب و آیین‌های کشور در چنین گفتگوهایی است. با توجه به اینکه دغدغه کتاب، واکاوی مدارا در سنت ادیان کشور است، طبیعتا می‌توان از ریشه‌های مدارا در میان ناخداباوران کشور صرف‌نظر کرد. این بحث البته در جای خودش بسیار جذاب خواهد بود و سنتی است که می‌توان در تاریخ فرهنگ و ادب جستجوی‌اش کرد و ای بسا از اشعار و آثار بزرگانی همچون خیام هم در این راه بهره برد.
با این حال، در همین دایره مذهبی، به گمان‌ام جای خالی اندیشه‌های دراویش و اهل تصوف بسیار احساس می‌شود. یا مثلا مسلک «یارسان» که در غرب کشور پیروان فراوانی دارد و اتفاقا آموزه‌هایش در باب تساهل و مدارا بسیار می‌تواند مورد توجه باشد. از سوی دیگر، دشوار است که از مدارای مذهبی سخن بگوییم، اما همچنان آیین بهایی‌گری را حتی در سطح یک اظهار نظر نیز تحمل نکنیم. طبیعتا، این موارد را با توجه به محدودیت‌های قانونی نمی‌توان به پای تقصیر کتاب موجود گذاشت. بلکه صرفا زمینه‌هایی بودند که به گمانم می‌توان در فضاهای دیگر همچون همین فضای مجازی بدان‌ها پرداخت تا پایه‌های این گفتگوی در باب مدارا تقویت شوند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
#A 291
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
در آبان خونین چه گذشت؟
یک سال از اعتراضات آبان‌ماه گذشت. اعتراضاتی که جرقه ابتدایی آن با خبر افزایش ناگهانی قیمت بنزین زده شد، اما ابعاد مساله خیلی زود گسترش پیدا کرد و به کانونی برای انفجار انبوهی از مطالبات معوق و خشم‌های تلنبار شده بدل شد.
در تحلیل آن اعتراضات، چرایی گستردگی کم سابقه‌اش و همچنین، ترکیب‌بندی اقشار حاضر در آن تحلیل‌های پراکنده‌ای را شاهد بوده‌ایم. باید پذیرفت که بخش بزرگی از طبقه متوسط، شاید به مانند خود حکومت، در مواجهه با آن انفجار ناگهانی و ابعاد گسترده‌ای که پیدا کرد غافل‌گیر شد. همین مساله برخی از تحلیل‌گران را بر آن داشت که مساله را در سطح «اعتراضات معیشتی» از جانب «اقشار فرودست» تقلیل دهند. در این روایت، طبقات متوسط اجتماعی، هیچ نقش و عاملیتی در اعتراضات ۹۸ نداشتند که در این صورت باید گفت شاهد یک شکاف آشکار بین طبقات فرودست و طبقه متوسط هستیم. روایتی که به ظاهر قابل قبول به نظر می‌رسد اما با شواهد میدانی تطابق کامل ندارد.
ما نیز به مانند بسیاری از دیگر ناظران، نه تنها نقشی در آن اعتراضات نداشتیم، بلکه از مشاهده ابعاد آن حیرت‌زده شدیم، با این حال باور داریم که برای فهم هرچه بهتر و دقیق‌تر مساله، جمع‌آوری اطلاعات عینی و ارائه تصویری هرچه واقعی‌تر از وقایعی که رخ داد، بی‌شک مقدم بر ارائه تحلیل است. به همین دلیل، در همان سال گذشته، تیم «مجمع دیوانگان» تلاش کرد تا به سهم خود و تا آنجا که امکان دارد در ثبت و طبقه‌بندی تصاویر و شواهد اعتراضات آبان تلاش کند. نتیجه زحمات دوستان، مجموعه‌ای است طبقه‌بندی شده از حدود ۴۳۶ ویدیوی تصویری اکثر قریب به اتفاق آن‌ها را از کانال‌های تلگرامی «وحید آنلاین» و «مملکته» به دست آوردیم. (نقشه توزیع اعتراضات را از اینجا ببینید)
این ویدیوها، در درجه اول راستی‌آزمایی شده‌اند و در گام بعدی بر اساس زمان وقوع اعتراض و همچنین محل انجام آن، تا حد امکان طبقه‌بندی شدند. نتیجه کار، یک نقشه پراکندگی از اعتراضات است که در این لینک می‌توانید آن را مشاهده کنید. در این نقشه، هم بر اساس تاریخ‌های موجود (روزهای ۲۴ الی ۲۸ آبان‌ماه) و هم بر اساس پراکندگی جغرافیایی می‌توانید کلیپ‌هایی از اعتراضات را مشاهده کنید. مشخصا، تلاش شده که هر کلیپ در همان نقطه‌ای بارگزاری شود که احتمالا به وقوع پیوسته است. در نتیجه، با کلیک بر روی هر نقطه، می‌توانید کلیپ اعتراضی مربوط به آن را مشاهده کنید.
در گام‌های بعد، اهل فن می‌توانند با تدوین و طبقه‌بندی شعارهایی که در این اعتراضات شنیده می‌شود، و همچنین توزیع و پراکندگی محل اعتراضات، تحلیل واقع‌بینانه‌تری نسبت به چرایی اعتراضات و همچنین ترکیب بندی معترضین به دست دهند. ما، در موارد دیگری تا حدودی این طبقه‌بندی‌ها را انجام دادیم که در فرصت‌های دیگر منتشر خواهد شد. در اینجا به اختصار می‌توان گفت، ساده‌ترین مرور این تصاویر، هرچند می‌تواند بر حضور پررنگ معترضان معیشتی و اقشار فرودست اقتصادی صحه بگذارد، اما به احتمال زیاد، افسانه شکاف میان طبقه متوسط و طبقه فرودست را باطل می‌کند.
توزیع کلیپ‌ها نشان می‌دهد که اعتراضات فقط در شهرهای کوچک، یا مناطق حاشیه‌ای شهرهای بزرگ محقق نشده، بلکه در مواردی اتفاقا مناطق به نسبت توسعه‌یافته‌تر و مرفه‌تر نیز درگیر اعتراضات بوده‌اند. همچنین، جنس شعارها، تنها به مطالبات معیشتی محدود نمانده است و آشکارا رنگ بوی سیاسی و حتی اجتماعی به خود گرفته. اتفاقی که از شورش‌های کور اقتصادی (مانند وقایع دهه هفتاد در اسلام‌شهر یا محله طلاب مشهد) توقع نمی‌رود.
به جرات می‌توان گفت که آبان ماه، نقطه تلاقی مجموعه گسترده‌ای از نارضایتی‌ها، مطالبات و در نتیجه، طیف گسترده‌ای از معترضان در اقشار و طبقات گوناگون اجتماعی بود که بی‌شک نیازمند ارائه تحلیل‌های جدید در بین نسخه‌های کلاسیک و غالبا کلیشه‌ای موجود است. اعتراضات آبان ۹۸، هرچند به ضرب و زور یک سرکوب خونین با بیش از صدها کشته و هزاران قربانی و زندانی کنترل شد، اما این آتش خشم، با ریشه‌های عمیقی که در دل مناسبات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارد، با هیچ چماقی خاموش نمی‌شود، و اگر ریشه اصلی مشکلات بر طرف نشود، دیر یا زود شاهد زبانه کشیدن‌اش از زیر خاکستر خواهیم بود.
یک سال از اعتراضات آبان‌ماه گذشت. اعتراضاتی که جرقه ابتدایی آن با خبر افزایش ناگهانی قیمت بنزین زده شد، اما ابعاد مساله خیلی زود گسترش پیدا کرد و به کانونی برای انفجار انبوهی از مطالبات معوق و خشم‌های تلنبار شده بدل شد.
در تحلیل آن اعتراضات، چرایی گستردگی کم سابقه‌اش و همچنین، ترکیب‌بندی اقشار حاضر در آن تحلیل‌های پراکنده‌ای را شاهد بوده‌ایم. باید پذیرفت که بخش بزرگی از طبقه متوسط، شاید به مانند خود حکومت، در مواجهه با آن انفجار ناگهانی و ابعاد گسترده‌ای که پیدا کرد غافل‌گیر شد. همین مساله برخی از تحلیل‌گران را بر آن داشت که مساله را در سطح «اعتراضات معیشتی» از جانب «اقشار فرودست» تقلیل دهند. در این روایت، طبقات متوسط اجتماعی، هیچ نقش و عاملیتی در اعتراضات ۹۸ نداشتند که در این صورت باید گفت شاهد یک شکاف آشکار بین طبقات فرودست و طبقه متوسط هستیم. روایتی که به ظاهر قابل قبول به نظر می‌رسد اما با شواهد میدانی تطابق کامل ندارد.
ما نیز به مانند بسیاری از دیگر ناظران، نه تنها نقشی در آن اعتراضات نداشتیم، بلکه از مشاهده ابعاد آن حیرت‌زده شدیم، با این حال باور داریم که برای فهم هرچه بهتر و دقیق‌تر مساله، جمع‌آوری اطلاعات عینی و ارائه تصویری هرچه واقعی‌تر از وقایعی که رخ داد، بی‌شک مقدم بر ارائه تحلیل است. به همین دلیل، در همان سال گذشته، تیم «مجمع دیوانگان» تلاش کرد تا به سهم خود و تا آنجا که امکان دارد در ثبت و طبقه‌بندی تصاویر و شواهد اعتراضات آبان تلاش کند. نتیجه زحمات دوستان، مجموعه‌ای است طبقه‌بندی شده از حدود ۴۳۶ ویدیوی تصویری اکثر قریب به اتفاق آن‌ها را از کانال‌های تلگرامی «وحید آنلاین» و «مملکته» به دست آوردیم. (نقشه توزیع اعتراضات را از اینجا ببینید)
این ویدیوها، در درجه اول راستی‌آزمایی شده‌اند و در گام بعدی بر اساس زمان وقوع اعتراض و همچنین محل انجام آن، تا حد امکان طبقه‌بندی شدند. نتیجه کار، یک نقشه پراکندگی از اعتراضات است که در این لینک می‌توانید آن را مشاهده کنید. در این نقشه، هم بر اساس تاریخ‌های موجود (روزهای ۲۴ الی ۲۸ آبان‌ماه) و هم بر اساس پراکندگی جغرافیایی می‌توانید کلیپ‌هایی از اعتراضات را مشاهده کنید. مشخصا، تلاش شده که هر کلیپ در همان نقطه‌ای بارگزاری شود که احتمالا به وقوع پیوسته است. در نتیجه، با کلیک بر روی هر نقطه، می‌توانید کلیپ اعتراضی مربوط به آن را مشاهده کنید.
در گام‌های بعد، اهل فن می‌توانند با تدوین و طبقه‌بندی شعارهایی که در این اعتراضات شنیده می‌شود، و همچنین توزیع و پراکندگی محل اعتراضات، تحلیل واقع‌بینانه‌تری نسبت به چرایی اعتراضات و همچنین ترکیب بندی معترضین به دست دهند. ما، در موارد دیگری تا حدودی این طبقه‌بندی‌ها را انجام دادیم که در فرصت‌های دیگر منتشر خواهد شد. در اینجا به اختصار می‌توان گفت، ساده‌ترین مرور این تصاویر، هرچند می‌تواند بر حضور پررنگ معترضان معیشتی و اقشار فرودست اقتصادی صحه بگذارد، اما به احتمال زیاد، افسانه شکاف میان طبقه متوسط و طبقه فرودست را باطل می‌کند.
توزیع کلیپ‌ها نشان می‌دهد که اعتراضات فقط در شهرهای کوچک، یا مناطق حاشیه‌ای شهرهای بزرگ محقق نشده، بلکه در مواردی اتفاقا مناطق به نسبت توسعه‌یافته‌تر و مرفه‌تر نیز درگیر اعتراضات بوده‌اند. همچنین، جنس شعارها، تنها به مطالبات معیشتی محدود نمانده است و آشکارا رنگ بوی سیاسی و حتی اجتماعی به خود گرفته. اتفاقی که از شورش‌های کور اقتصادی (مانند وقایع دهه هفتاد در اسلام‌شهر یا محله طلاب مشهد) توقع نمی‌رود.
به جرات می‌توان گفت که آبان ماه، نقطه تلاقی مجموعه گسترده‌ای از نارضایتی‌ها، مطالبات و در نتیجه، طیف گسترده‌ای از معترضان در اقشار و طبقات گوناگون اجتماعی بود که بی‌شک نیازمند ارائه تحلیل‌های جدید در بین نسخه‌های کلاسیک و غالبا کلیشه‌ای موجود است. اعتراضات آبان ۹۸، هرچند به ضرب و زور یک سرکوب خونین با بیش از صدها کشته و هزاران قربانی و زندانی کنترل شد، اما این آتش خشم، با ریشه‌های عمیقی که در دل مناسبات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارد، با هیچ چماقی خاموش نمی‌شود، و اگر ریشه اصلی مشکلات بر طرف نشود، دیر یا زود شاهد زبانه کشیدن‌اش از زیر خاکستر خواهیم بود.
Telegram
مجمع دیوانگان
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.