در آبان خونین چه گذشت؟
یک سال از اعتراضات آبان‌ماه گذشت. اعتراضاتی که جرقه ابتدایی آن با خبر افزایش ناگهانی قیمت بنزین زده شد، اما ابعاد مساله خیلی زود گسترش پیدا کرد و به کانونی برای انفجار انبوهی از مطالبات معوق و خشم‌های تلنبار شده بدل شد.
در تحلیل آن اعتراضات، چرایی گستردگی کم سابقه‌اش و همچنین، ترکیب‌بندی اقشار حاضر در آن تحلیل‌های پراکنده‌ای را شاهد بوده‌ایم. باید پذیرفت که بخش بزرگی از طبقه متوسط، شاید به مانند خود حکومت، در مواجهه با آن انفجار ناگهانی و ابعاد گسترده‌ای که پیدا کرد غافل‌گیر شد. همین مساله برخی از تحلیل‌گران را بر آن داشت که مساله را در سطح «اعتراضات معیشتی» از جانب «اقشار فرودست» تقلیل دهند. در این روایت، طبقات متوسط اجتماعی، هیچ نقش و عاملیتی در اعتراضات ۹۸ نداشتند که در این صورت باید گفت شاهد یک شکاف آشکار بین طبقات فرودست و طبقه متوسط هستیم. روایتی که به ظاهر قابل قبول به نظر می‌رسد اما با شواهد میدانی تطابق کامل ندارد.
ما نیز به مانند بسیاری از دیگر ناظران، نه تنها نقشی در آن اعتراضات نداشتیم، بلکه از مشاهده ابعاد آن حیرت‌زده شدیم، با این حال باور داریم که برای فهم هرچه بهتر و دقیق‌تر مساله، جمع‌آوری اطلاعات عینی و ارائه تصویری هرچه واقعی‌تر از وقایعی که رخ داد، بی‌شک مقدم بر ارائه تحلیل است. به همین دلیل، در همان سال گذشته، تیم «مجمع دیوانگان» تلاش کرد تا به سهم خود و تا آنجا که امکان دارد در ثبت و طبقه‌بندی تصاویر و شواهد اعتراضات آبان تلاش کند. نتیجه زحمات دوستان، مجموعه‌ای است طبقه‌بندی شده از حدود ۴۳۶ ویدیوی تصویری اکثر قریب به اتفاق آن‌ها را از کانال‌های تلگرامی «وحید آنلاین» و «مملکته» به دست آوردیم. (نقشه توزیع اعتراضات را از اینجا ببینید)
این ویدیوها، در درجه اول راستی‌آزمایی شده‌اند و در گام بعدی بر اساس زمان وقوع اعتراض و همچنین محل انجام آن، تا حد امکان طبقه‌بندی شدند. نتیجه کار، یک نقشه پراکندگی از اعتراضات است که در این لینک می‌توانید آن را مشاهده کنید. در این نقشه، هم بر اساس تاریخ‌های موجود (روزهای ۲۴ الی ۲۸ آبان‌ماه) و هم بر اساس پراکندگی جغرافیایی می‌توانید کلیپ‌هایی از اعتراضات را مشاهده کنید. مشخصا، تلاش شده که هر کلیپ در همان نقطه‌ای بارگزاری شود که احتمالا به وقوع پیوسته است. در نتیجه، با کلیک بر روی هر نقطه، می‌توانید کلیپ اعتراضی مربوط به آن را مشاهده کنید.
در گام‌های بعد، اهل فن می‌توانند با تدوین و طبقه‌بندی شعارهایی که در این اعتراضات شنیده می‌شود، و همچنین توزیع و پراکندگی محل اعتراضات، تحلیل واقع‌بینانه‌تری نسبت به چرایی اعتراضات و همچنین ترکیب بندی معترضین به دست دهند. ما، در موارد دیگری تا حدودی این طبقه‌بندی‌ها را انجام دادیم که در فرصت‌های دیگر منتشر خواهد شد. در اینجا به اختصار می‌توان گفت، ساده‌ترین مرور این تصاویر، هرچند می‌تواند بر حضور پررنگ معترضان معیشتی و اقشار فرودست اقتصادی صحه بگذارد، اما به احتمال زیاد، افسانه شکاف میان طبقه متوسط و طبقه فرودست را باطل می‌کند.
توزیع کلیپ‌ها نشان می‌دهد که اعتراضات فقط در شهرهای کوچک، یا مناطق حاشیه‌ای شهرهای بزرگ محقق نشده، بلکه در مواردی اتفاقا مناطق به نسبت توسعه‌یافته‌تر و مرفه‌تر نیز درگیر اعتراضات بوده‌اند. همچنین، جنس شعارها، تنها به مطالبات معیشتی محدود نمانده است و آشکارا رنگ بوی سیاسی و حتی اجتماعی به خود گرفته. اتفاقی که از شورش‌های کور اقتصادی (مانند وقایع دهه هفتاد در اسلام‌شهر یا محله طلاب مشهد) توقع نمی‌رود.
به جرات می‌توان گفت که آبان ماه، نقطه تلاقی مجموعه گسترده‌ای از نارضایتی‌ها، مطالبات و در نتیجه، طیف گسترده‌ای از معترضان در اقشار و طبقات گوناگون اجتماعی بود که بی‌شک نیازمند ارائه تحلیل‌های جدید در بین نسخه‌های کلاسیک و غالبا کلیشه‌ای موجود است. اعتراضات آبان ۹۸، هرچند به ضرب و زور یک سرکوب خونین با بیش از صدها کشته و هزاران قربانی و زندانی کنترل شد، اما این آتش خشم، با ریشه‌های عمیقی که در دل مناسبات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارد، با هیچ چماقی خاموش نمی‌شود، و اگر ریشه اصلی مشکلات بر طرف نشود، دیر یا زود شاهد زبانه کشیدن‌اش از زیر خاکستر خواهیم بود.
یک سال از اعتراضات آبان‌ماه گذشت. اعتراضاتی که جرقه ابتدایی آن با خبر افزایش ناگهانی قیمت بنزین زده شد، اما ابعاد مساله خیلی زود گسترش پیدا کرد و به کانونی برای انفجار انبوهی از مطالبات معوق و خشم‌های تلنبار شده بدل شد.
در تحلیل آن اعتراضات، چرایی گستردگی کم سابقه‌اش و همچنین، ترکیب‌بندی اقشار حاضر در آن تحلیل‌های پراکنده‌ای را شاهد بوده‌ایم. باید پذیرفت که بخش بزرگی از طبقه متوسط، شاید به مانند خود حکومت، در مواجهه با آن انفجار ناگهانی و ابعاد گسترده‌ای که پیدا کرد غافل‌گیر شد. همین مساله برخی از تحلیل‌گران را بر آن داشت که مساله را در سطح «اعتراضات معیشتی» از جانب «اقشار فرودست» تقلیل دهند. در این روایت، طبقات متوسط اجتماعی، هیچ نقش و عاملیتی در اعتراضات ۹۸ نداشتند که در این صورت باید گفت شاهد یک شکاف آشکار بین طبقات فرودست و طبقه متوسط هستیم. روایتی که به ظاهر قابل قبول به نظر می‌رسد اما با شواهد میدانی تطابق کامل ندارد.
ما نیز به مانند بسیاری از دیگر ناظران، نه تنها نقشی در آن اعتراضات نداشتیم، بلکه از مشاهده ابعاد آن حیرت‌زده شدیم، با این حال باور داریم که برای فهم هرچه بهتر و دقیق‌تر مساله، جمع‌آوری اطلاعات عینی و ارائه تصویری هرچه واقعی‌تر از وقایعی که رخ داد، بی‌شک مقدم بر ارائه تحلیل است. به همین دلیل، در همان سال گذشته، تیم «مجمع دیوانگان» تلاش کرد تا به سهم خود و تا آنجا که امکان دارد در ثبت و طبقه‌بندی تصاویر و شواهد اعتراضات آبان تلاش کند. نتیجه زحمات دوستان، مجموعه‌ای است طبقه‌بندی شده از حدود ۴۳۶ ویدیوی تصویری اکثر قریب به اتفاق آن‌ها را از کانال‌های تلگرامی «وحید آنلاین» و «مملکته» به دست آوردیم. (نقشه توزیع اعتراضات را از اینجا ببینید)
این ویدیوها، در درجه اول راستی‌آزمایی شده‌اند و در گام بعدی بر اساس زمان وقوع اعتراض و همچنین محل انجام آن، تا حد امکان طبقه‌بندی شدند. نتیجه کار، یک نقشه پراکندگی از اعتراضات است که در این لینک می‌توانید آن را مشاهده کنید. در این نقشه، هم بر اساس تاریخ‌های موجود (روزهای ۲۴ الی ۲۸ آبان‌ماه) و هم بر اساس پراکندگی جغرافیایی می‌توانید کلیپ‌هایی از اعتراضات را مشاهده کنید. مشخصا، تلاش شده که هر کلیپ در همان نقطه‌ای بارگزاری شود که احتمالا به وقوع پیوسته است. در نتیجه، با کلیک بر روی هر نقطه، می‌توانید کلیپ اعتراضی مربوط به آن را مشاهده کنید.
در گام‌های بعد، اهل فن می‌توانند با تدوین و طبقه‌بندی شعارهایی که در این اعتراضات شنیده می‌شود، و همچنین توزیع و پراکندگی محل اعتراضات، تحلیل واقع‌بینانه‌تری نسبت به چرایی اعتراضات و همچنین ترکیب بندی معترضین به دست دهند. ما، در موارد دیگری تا حدودی این طبقه‌بندی‌ها را انجام دادیم که در فرصت‌های دیگر منتشر خواهد شد. در اینجا به اختصار می‌توان گفت، ساده‌ترین مرور این تصاویر، هرچند می‌تواند بر حضور پررنگ معترضان معیشتی و اقشار فرودست اقتصادی صحه بگذارد، اما به احتمال زیاد، افسانه شکاف میان طبقه متوسط و طبقه فرودست را باطل می‌کند.
توزیع کلیپ‌ها نشان می‌دهد که اعتراضات فقط در شهرهای کوچک، یا مناطق حاشیه‌ای شهرهای بزرگ محقق نشده، بلکه در مواردی اتفاقا مناطق به نسبت توسعه‌یافته‌تر و مرفه‌تر نیز درگیر اعتراضات بوده‌اند. همچنین، جنس شعارها، تنها به مطالبات معیشتی محدود نمانده است و آشکارا رنگ بوی سیاسی و حتی اجتماعی به خود گرفته. اتفاقی که از شورش‌های کور اقتصادی (مانند وقایع دهه هفتاد در اسلام‌شهر یا محله طلاب مشهد) توقع نمی‌رود.
به جرات می‌توان گفت که آبان ماه، نقطه تلاقی مجموعه گسترده‌ای از نارضایتی‌ها، مطالبات و در نتیجه، طیف گسترده‌ای از معترضان در اقشار و طبقات گوناگون اجتماعی بود که بی‌شک نیازمند ارائه تحلیل‌های جدید در بین نسخه‌های کلاسیک و غالبا کلیشه‌ای موجود است. اعتراضات آبان ۹۸، هرچند به ضرب و زور یک سرکوب خونین با بیش از صدها کشته و هزاران قربانی و زندانی کنترل شد، اما این آتش خشم، با ریشه‌های عمیقی که در دل مناسبات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارد، با هیچ چماقی خاموش نمی‌شود، و اگر ریشه اصلی مشکلات بر طرف نشود، دیر یا زود شاهد زبانه کشیدن‌اش از زیر خاکستر خواهیم بود.
Telegram
مجمع دیوانگان
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
تصویر متعلق است به بخشی از تابلو «قیامت»، اثر «یان وان آیک»، نقاش بلژیکی سده ۱۵ میلادی
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
باید «بی‌شرم» باشیم
#A 292
آرمان امیری @ArmanParian - «لقمان را گفتند ادب از که آموختی؟ گفت از بی‌ادبان! از انجام دادن آنچه از ایشان در نظرم ناپسند آمد، پرهیز کردم». شیخ اجل سعدی، زمانی که این حکایت را می‌نوشت، هرگز گمان نمی‌کرد که زمانی اعجوبه‌هایی از راه برسند که قلم به دست بگیرند و بر سر جماعت نهیب بزنند: چرا وقتی به بی‌ادبان نگاه کردید، از آن‌ها بی‌ادبی را یاد نگرفتید؟!
«علی نصری»، نگارنده یادداشتی است با عنوان «بزرگترین ضعف اصلاح‌طلبان». خلاصه منطق آن از نظر من این است: «مشکل اصلاح‌طلبان این است که از فرمول وقاحت و فرار به جلو استفاده نمی‌کنند»! نگارنده افسوس می‌خورد که چرا اصلاح‌طلبان «یاد نگرفته‌اند» در فضای سیاسی به سیمای همه چنگ بکشند و به جای نقد و تحلیل ریشه‌های شکست خود، هر منتقد و معترضی را به لجن کشیده و با انواع و اقسام برچسب‌ها (از جمله وطن فروش و ویرانی‌طلب و مزدور) از میدان به در کنند!
البته من اطمینان ندارم که اصلاح‌طلبان اینقدرها هم از چنین منشی دور باشند. نمونه‌اش حضور همین امثال آقای نصری که با حمایت اصلاح‌طلبان برکشیده شدند و به وزارت خارجه راه یافتند و در تمام این سال‌ها، کارکردشان شبیه یک اتاق فکر برای برچسب‌سازی و تخریب منتقدان بوده است؛ اما بر فرض که صورت مساله همانی باشد که ایشان توصیف کرده، مساله تازه ابعاد تراژیک خودش را عیان می‌سازد.
برای من جالب است بدانم وقتی امثال نصری در نقد «اصلاح‌طلبان» مطلب می‌نویسد، دقیقا چه تصویری از «اصلاحات» در ذهن دارند؟ اصلاحات مورد نظر ایشان، بی‌شک نمی‌تواند به معنای باز گرداندن ادبیات گفتگو، قانون‌گرایی و از همه مهم‌تر «مسؤولیت‌پذیری» به فضای سیاسی کشور باشد. ایشان همچنین اصلاح‌طلبان را به دلیل روحیه «نقدپذیری»، «تسامح» و «رواداری» مورد عتاب قرار داده‌اند. کلیدواژه‌هایی که می‌توانستند چهره فردی چون «سیدمحمد خاتمی» را در ذهن ترسیم کنند. در مقابل، اصلاحات مطلوب ایشان، در سیمای یک الگوی دیگر تبلور یافته که به منش و روش‌اش رشک می‌برند: دونالد ترامپ!
شیوه رفتار ترامپی، نسخه‌ای نیست که علی نصری صرفا برای سیاست‌مداران ارشد بپیچد. اگر اینگونه بود شاید حرفی هم برای گفتن نمی‌ماند چرا که جناب روحانی، در این سال‌ها در فرار به جلو، مسؤولیت‌ناپذیری، انکار و دروغ و انداختن گناه به گردن دیگران چیزی از ترامپ کم نگذاشته است. نسخه علی نصری اما، حتی تا اساتید دانشگاه هم پیش می‌رود و بسیار برآشفته می‌شود که چرا چند استاد دانشگاه سعی کرده‌اند به جای قلدری و عربده‌کشی به سبک ترامپ، ریشه‌های اجتماعی بحران‌های کشور را آسیب‌شناسی کنند.
جالب اینکه برچسب «ترامپیست»، اتفاقا یکی از محصولات تیم جنگ رسانه‌ای وزارت خارجه بود که برای تخریب منتقدان از آن استفاده می‌کرد. حال می‌بینیم که دست بر قضا، همین افراد، حسرت شیوه رفتار و منش آن الگوی درخشان سیاست‌مداران جهان را می‌خورند تا مشخص شود ترامپیست‌های واقعی این کشور چه کسانی هستند. البته، شاید اگر برخی معذوریت‌های سیاسی نبود، این دوستان به جای نسخه خارجی ترامپ، از معادل وطنی‌اش استفاده می‌کردند و محمود احمدی‌نژاد را مدل آرمانی سیاست‌ورزی خود می‌خواندند.
من اما گمان می‌کنم، اگر نقدی بنیادین به اصلاحات وارد شود دقیقا همین است که هیچ چهارچوب نظری و اصول و قواعد بنیادینی ندارد. (این بحث را به صورت صوتی و از سخنرانی سال گذشته با موضوع «نقد اصلاحات» بشنوید) برای هر جریان سیاسی، طبیعی است که در عرصه عمل ناچار شود میان گزینه‌های موجود و میان داشته‌های محدود خود دست به مصلحت‌سنجی بزند. همان سیاستی که به انتخاب میان «بد و بدتر» شهرت یافت. اما اگر یک جریان سیاسی، نتواند خطوط قرمز مشخصی برای ارزش‌های بنیادین خود در نظر بگیرد، مثل قاصدکی در دست باد، به هر رنگ و شکلی در خواهد آمد و یک روز چشم باز می‌کند و می‌بیند دقیقا به بزرگترین خصم تمام ارزش‌هایی بدل شده که زمانی مدعی آن‌ها بود.
سال‌ها پیش، حضرت صائب تبریزی سرود:
نعمت روی زمین قسمت بی‌شرمان است
جگر خویش خورد هر که حجابی دارد
شاید امثال نصری و بسیاری دیگر از اصلاح‌طلبانی که توانسته‌اند دستی به «سفره انقلاب» برسانند، از مصرع نخست این شعر نتیجه بگیرند که راه کامیابی در «بی‌شرمی» است. برای من اما، معنای «اصلاحات»، در روح تساهل و مدارای شعار «زنده باد مخالف من» سیدمحمد خاتمی و ندای «ادب مرد به ز دولت اوست» نهفته که میرحسین موسوی سر داد. شکست قطعی چنین جنبشی، دقیقا در لحظه‌ای رخ داد که به پلکان ترقی این ترامپیست‌های وطنی بدل شد.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 292
آرمان امیری @ArmanParian - «لقمان را گفتند ادب از که آموختی؟ گفت از بی‌ادبان! از انجام دادن آنچه از ایشان در نظرم ناپسند آمد، پرهیز کردم». شیخ اجل سعدی، زمانی که این حکایت را می‌نوشت، هرگز گمان نمی‌کرد که زمانی اعجوبه‌هایی از راه برسند که قلم به دست بگیرند و بر سر جماعت نهیب بزنند: چرا وقتی به بی‌ادبان نگاه کردید، از آن‌ها بی‌ادبی را یاد نگرفتید؟!
«علی نصری»، نگارنده یادداشتی است با عنوان «بزرگترین ضعف اصلاح‌طلبان». خلاصه منطق آن از نظر من این است: «مشکل اصلاح‌طلبان این است که از فرمول وقاحت و فرار به جلو استفاده نمی‌کنند»! نگارنده افسوس می‌خورد که چرا اصلاح‌طلبان «یاد نگرفته‌اند» در فضای سیاسی به سیمای همه چنگ بکشند و به جای نقد و تحلیل ریشه‌های شکست خود، هر منتقد و معترضی را به لجن کشیده و با انواع و اقسام برچسب‌ها (از جمله وطن فروش و ویرانی‌طلب و مزدور) از میدان به در کنند!
البته من اطمینان ندارم که اصلاح‌طلبان اینقدرها هم از چنین منشی دور باشند. نمونه‌اش حضور همین امثال آقای نصری که با حمایت اصلاح‌طلبان برکشیده شدند و به وزارت خارجه راه یافتند و در تمام این سال‌ها، کارکردشان شبیه یک اتاق فکر برای برچسب‌سازی و تخریب منتقدان بوده است؛ اما بر فرض که صورت مساله همانی باشد که ایشان توصیف کرده، مساله تازه ابعاد تراژیک خودش را عیان می‌سازد.
برای من جالب است بدانم وقتی امثال نصری در نقد «اصلاح‌طلبان» مطلب می‌نویسد، دقیقا چه تصویری از «اصلاحات» در ذهن دارند؟ اصلاحات مورد نظر ایشان، بی‌شک نمی‌تواند به معنای باز گرداندن ادبیات گفتگو، قانون‌گرایی و از همه مهم‌تر «مسؤولیت‌پذیری» به فضای سیاسی کشور باشد. ایشان همچنین اصلاح‌طلبان را به دلیل روحیه «نقدپذیری»، «تسامح» و «رواداری» مورد عتاب قرار داده‌اند. کلیدواژه‌هایی که می‌توانستند چهره فردی چون «سیدمحمد خاتمی» را در ذهن ترسیم کنند. در مقابل، اصلاحات مطلوب ایشان، در سیمای یک الگوی دیگر تبلور یافته که به منش و روش‌اش رشک می‌برند: دونالد ترامپ!
شیوه رفتار ترامپی، نسخه‌ای نیست که علی نصری صرفا برای سیاست‌مداران ارشد بپیچد. اگر اینگونه بود شاید حرفی هم برای گفتن نمی‌ماند چرا که جناب روحانی، در این سال‌ها در فرار به جلو، مسؤولیت‌ناپذیری، انکار و دروغ و انداختن گناه به گردن دیگران چیزی از ترامپ کم نگذاشته است. نسخه علی نصری اما، حتی تا اساتید دانشگاه هم پیش می‌رود و بسیار برآشفته می‌شود که چرا چند استاد دانشگاه سعی کرده‌اند به جای قلدری و عربده‌کشی به سبک ترامپ، ریشه‌های اجتماعی بحران‌های کشور را آسیب‌شناسی کنند.
جالب اینکه برچسب «ترامپیست»، اتفاقا یکی از محصولات تیم جنگ رسانه‌ای وزارت خارجه بود که برای تخریب منتقدان از آن استفاده می‌کرد. حال می‌بینیم که دست بر قضا، همین افراد، حسرت شیوه رفتار و منش آن الگوی درخشان سیاست‌مداران جهان را می‌خورند تا مشخص شود ترامپیست‌های واقعی این کشور چه کسانی هستند. البته، شاید اگر برخی معذوریت‌های سیاسی نبود، این دوستان به جای نسخه خارجی ترامپ، از معادل وطنی‌اش استفاده می‌کردند و محمود احمدی‌نژاد را مدل آرمانی سیاست‌ورزی خود می‌خواندند.
من اما گمان می‌کنم، اگر نقدی بنیادین به اصلاحات وارد شود دقیقا همین است که هیچ چهارچوب نظری و اصول و قواعد بنیادینی ندارد. (این بحث را به صورت صوتی و از سخنرانی سال گذشته با موضوع «نقد اصلاحات» بشنوید) برای هر جریان سیاسی، طبیعی است که در عرصه عمل ناچار شود میان گزینه‌های موجود و میان داشته‌های محدود خود دست به مصلحت‌سنجی بزند. همان سیاستی که به انتخاب میان «بد و بدتر» شهرت یافت. اما اگر یک جریان سیاسی، نتواند خطوط قرمز مشخصی برای ارزش‌های بنیادین خود در نظر بگیرد، مثل قاصدکی در دست باد، به هر رنگ و شکلی در خواهد آمد و یک روز چشم باز می‌کند و می‌بیند دقیقا به بزرگترین خصم تمام ارزش‌هایی بدل شده که زمانی مدعی آن‌ها بود.
سال‌ها پیش، حضرت صائب تبریزی سرود:
نعمت روی زمین قسمت بی‌شرمان است
جگر خویش خورد هر که حجابی دارد
شاید امثال نصری و بسیاری دیگر از اصلاح‌طلبانی که توانسته‌اند دستی به «سفره انقلاب» برسانند، از مصرع نخست این شعر نتیجه بگیرند که راه کامیابی در «بی‌شرمی» است. برای من اما، معنای «اصلاحات»، در روح تساهل و مدارای شعار «زنده باد مخالف من» سیدمحمد خاتمی و ندای «ادب مرد به ز دولت اوست» نهفته که میرحسین موسوی سر داد. شکست قطعی چنین جنبشی، دقیقا در لحظه‌ای رخ داد که به پلکان ترقی این ترامپیست‌های وطنی بدل شد.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
تصویر متعلق است به بخشی از تابلو «قیامت»، اثر «یان وان آیک»، نقاش بلژیکی سده ۱۵ میلادی
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و هشتم
موسیقی: فراموشی - مادمازل
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: فراموشی - مادمازل
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
قصه ما تموم شد
(تقدیم به تمام آنان که قصه‌شان خیلی زود به پایان رسید. از خرداد ۸۸ تا آبان ۹۸)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
(تقدیم به تمام آنان که قصه‌شان خیلی زود به پایان رسید. از خرداد ۸۸ تا آبان ۹۸)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
قصه ما تموم شد
#A 293
آرمان امیری @ArmanParian - آن سال‌ها بسیار فکر می‌کردم که چرا بازار نوستالژی‌های دهه شصت اینقدر داغ شده است؟ حوالی کودتای ۸۸ به بعد بود و به موازات سرکوب‌های خیابانی، شعف و اشتیاق روزافزونی دیده می‌شد به هر چیزی که رنگ و بوی دهه شصت را داشت. کلیپ پیوست احتمالا یکی از بارزترین مصادیق‌اش بود که بسیار به دل می‌نشست اما رازش را نمی‌دانستیم. امروز که دوباره و چند باره آن را می‌بینم، گمان می‌کنم رازش در تک بیتی از خودش نهفته است:
«قصه ما تموم شد
قصه ما بود همین».
بلی. این ترانه‌ی آشنا، این آهنگی که برای بسیاری از ما یادآور روزهای آغاز کودکی بود، به طرز غریبی، در درون خودش به پایان داستان ما نیز اشاره می‌کرد. اشاره‌ای که در کودکی متوجه‌اش نبودیم، اما آن سال‌ها تجسم‌اش را آن بیرون، توی خیابان به چشم می‌دیدیم: ما به سن مردن رسیده بودیم! به سن سلاخی شدن؛ سن ایستادن، با دست خالی مقاومت کردن، گلوله خوردن و در گورهای بی‌نام مدفون شدن.
دیگر لازم نبود که شاعر برایمان از عموهایمان و از «مرتضی» بگوید که: «به خاطرِ هر چیزِ کوچک، هر چیزِ پاک به خاک افتادند». ما ناگهان آنقدر بزرگ شده بودیم که وقت به خاک افتادن‌مان رسیده بود. مثل ندا. سهراب. اشکان و ...
حالا فکر می‌کنم، هر بار که این کلیپ را می‌دیدیم، هر بار که خاطرات شادی‌های کوچک دهه شصت را مرور می‌کردیم، انگار ایستاده بر گور خویش اشک می‌ریختیم. برای خودمان دل می‌سوزاندیم که چه زود دیر شدیم و قصه‌هامان تمام شد.
ده سال بعد، نوبت از ما گذشته بود. نوبت به دختران و پسرانی رسیده بود که خواهران و برادران کوچک ما بودند. آنقدر کوچک که شاید ده سال پیش لازم بود بغل‌شان کنیم و به خیابان ببریم، حالا اما آن‌ها بودند که خیابان را در آغوش گرفته بودند، با فریادهایشان، با اشک‌هایشان و با خون‌هایشان.
چقدر شتاب دارد این چرخ سفاک. چه زود نوبت‌ها می‌رسد و چه زودتر می‌گذرد. کی اینقدر پیر شدیم که نوبت مردن از ما گذشت؟ حالا دیگر حتی نمی‌توانیم برای خودمان دل بسوزانیم چراکه نوبت به سوگواری برای دیگرانی رسیده که شاید اگر ما کارمان را درست انجام داده بودیم، حالا در دنیای بهتری زندگی می‌کردند؛ و اصلا بهتر و بدترش به کنار، حالا هنوز فرصت داشتند «زندگی» کنند.
ما اما نتوانستیم؛ شکست خوردیم؛ باختیم؛ شاید برای آنکه ما را برای این سطح از بی‌رحمی آماده نکرده بودند. آقای حکایتی، برای ما از دوستی، صداقت و مهربانی قصه گفته بود و ما در برابر بی‌شرمی، وقاحت و رگبار آتش معصومانه مبهوت شده بودیم. ما به عروسک‌های موش و بره و آهو عادت داشتیم؛ این قصاب‌های سیاه‌پوش برایمان ناآشنا بودند. ما بلد نبودیم بجنگیم. «ما نمی‌جنگیدیم، فقط کشته می‌شدیم».
نمی‌دانم چه کار باید می‌کردیم. نمی‌دانم کجای راه را اشتباه رفتیم. یا شاید، پدران و مادران‌مان اشتباه رفته بودند. فقط می‌دانم که نوبت ما گذشت و میراث خوبی برای خواهران و برادران‌مان به جای نگذاشتیم. ما تلنباری از «نمی‌دانم»ها شدیم و حالا شاید تنها چیزی که باید بپذیریم آن است که هیچ حقی، هیچ حقانیت و مشروعیتی برای آموزش یا سرزنش یا رهبری یا نصیحت این نسل جدید نداریم. این‌هایی که حتی زودتر از ما به سن مردن رسیده‌اند. اگر نمی‌توانیم و نتوانستیم که باری از دوش‌شان برداریم، شاید باید حداقل اینقدر شهامت داشته باشیم که کنار بکشیم و به انتخاب‌هاشان احترام بگذاریم. راهی که پدرانمان رفتند و ما رفتیم به اینجا رسید. اجازه بدهیم، این نسل جدید به هر راهی که می‌خواهد برود، شاید این‌ها دیگر به مانند ما سوگوار خودشان و شرمنده آیندگان‌شان نشوند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 293
آرمان امیری @ArmanParian - آن سال‌ها بسیار فکر می‌کردم که چرا بازار نوستالژی‌های دهه شصت اینقدر داغ شده است؟ حوالی کودتای ۸۸ به بعد بود و به موازات سرکوب‌های خیابانی، شعف و اشتیاق روزافزونی دیده می‌شد به هر چیزی که رنگ و بوی دهه شصت را داشت. کلیپ پیوست احتمالا یکی از بارزترین مصادیق‌اش بود که بسیار به دل می‌نشست اما رازش را نمی‌دانستیم. امروز که دوباره و چند باره آن را می‌بینم، گمان می‌کنم رازش در تک بیتی از خودش نهفته است:
«قصه ما تموم شد
قصه ما بود همین».
بلی. این ترانه‌ی آشنا، این آهنگی که برای بسیاری از ما یادآور روزهای آغاز کودکی بود، به طرز غریبی، در درون خودش به پایان داستان ما نیز اشاره می‌کرد. اشاره‌ای که در کودکی متوجه‌اش نبودیم، اما آن سال‌ها تجسم‌اش را آن بیرون، توی خیابان به چشم می‌دیدیم: ما به سن مردن رسیده بودیم! به سن سلاخی شدن؛ سن ایستادن، با دست خالی مقاومت کردن، گلوله خوردن و در گورهای بی‌نام مدفون شدن.
دیگر لازم نبود که شاعر برایمان از عموهایمان و از «مرتضی» بگوید که: «به خاطرِ هر چیزِ کوچک، هر چیزِ پاک به خاک افتادند». ما ناگهان آنقدر بزرگ شده بودیم که وقت به خاک افتادن‌مان رسیده بود. مثل ندا. سهراب. اشکان و ...
حالا فکر می‌کنم، هر بار که این کلیپ را می‌دیدیم، هر بار که خاطرات شادی‌های کوچک دهه شصت را مرور می‌کردیم، انگار ایستاده بر گور خویش اشک می‌ریختیم. برای خودمان دل می‌سوزاندیم که چه زود دیر شدیم و قصه‌هامان تمام شد.
ده سال بعد، نوبت از ما گذشته بود. نوبت به دختران و پسرانی رسیده بود که خواهران و برادران کوچک ما بودند. آنقدر کوچک که شاید ده سال پیش لازم بود بغل‌شان کنیم و به خیابان ببریم، حالا اما آن‌ها بودند که خیابان را در آغوش گرفته بودند، با فریادهایشان، با اشک‌هایشان و با خون‌هایشان.
چقدر شتاب دارد این چرخ سفاک. چه زود نوبت‌ها می‌رسد و چه زودتر می‌گذرد. کی اینقدر پیر شدیم که نوبت مردن از ما گذشت؟ حالا دیگر حتی نمی‌توانیم برای خودمان دل بسوزانیم چراکه نوبت به سوگواری برای دیگرانی رسیده که شاید اگر ما کارمان را درست انجام داده بودیم، حالا در دنیای بهتری زندگی می‌کردند؛ و اصلا بهتر و بدترش به کنار، حالا هنوز فرصت داشتند «زندگی» کنند.
ما اما نتوانستیم؛ شکست خوردیم؛ باختیم؛ شاید برای آنکه ما را برای این سطح از بی‌رحمی آماده نکرده بودند. آقای حکایتی، برای ما از دوستی، صداقت و مهربانی قصه گفته بود و ما در برابر بی‌شرمی، وقاحت و رگبار آتش معصومانه مبهوت شده بودیم. ما به عروسک‌های موش و بره و آهو عادت داشتیم؛ این قصاب‌های سیاه‌پوش برایمان ناآشنا بودند. ما بلد نبودیم بجنگیم. «ما نمی‌جنگیدیم، فقط کشته می‌شدیم».
نمی‌دانم چه کار باید می‌کردیم. نمی‌دانم کجای راه را اشتباه رفتیم. یا شاید، پدران و مادران‌مان اشتباه رفته بودند. فقط می‌دانم که نوبت ما گذشت و میراث خوبی برای خواهران و برادران‌مان به جای نگذاشتیم. ما تلنباری از «نمی‌دانم»ها شدیم و حالا شاید تنها چیزی که باید بپذیریم آن است که هیچ حقی، هیچ حقانیت و مشروعیتی برای آموزش یا سرزنش یا رهبری یا نصیحت این نسل جدید نداریم. این‌هایی که حتی زودتر از ما به سن مردن رسیده‌اند. اگر نمی‌توانیم و نتوانستیم که باری از دوش‌شان برداریم، شاید باید حداقل اینقدر شهامت داشته باشیم که کنار بکشیم و به انتخاب‌هاشان احترام بگذاریم. راهی که پدرانمان رفتند و ما رفتیم به اینجا رسید. اجازه بدهیم، این نسل جدید به هر راهی که می‌خواهد برود، شاید این‌ها دیگر به مانند ما سوگوار خودشان و شرمنده آیندگان‌شان نشوند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
قصه ما تموم شد
(تقدیم به تمام آنان که قصه‌شان خیلی زود به پایان رسید. از خرداد ۸۸ تا آبان ۹۸)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
(تقدیم به تمام آنان که قصه‌شان خیلی زود به پایان رسید. از خرداد ۸۸ تا آبان ۹۸)
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی بیست و نهم
موسیقی: مهسا و مرجان وحدت - فراموشی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: مهسا و مرجان وحدت - فراموشی
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
یادداشت نخست- آیا روند انتشار کتاب در ایران رو به افول است؟
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 294
آرمان امیری @ArmanParian - سال گذشته، قرار شد برای یکی از زیرمجموعه‌های وزارت فرهنگ، گزارشی تهیه کنم از وضعیت بازار کتاب در کشور. پیشاپیش بگویم که من نه قبل از این با هیچ نهاد دولتی یا شبه دولتی همکاری کرده‌ام و نه تا کنون دیناری از دولت یا هر نهاد حکومتی دیگر پولی دریافت کرده‌ام. (من حتی هیچ وقت یارانه هم نگرفتم) این پروژه مربوط به حوزه کتاب و دغدغه شخصی خودم بود که البته این هم به جایی نرسید. یعنی نتیجه کار من مورد تایید حضرات قرار نگرفت که انشاالله تنها دلیل‌اش ضعف علمی بنده بود. یعنی امیدوارم باقی گزارش‌هایی که تایید می‌شوند و بودجه دریافت می‌کنند همه از سطح علمی و تحقیقاتی بالاتری برخوردار باشند که واقعا مایه امیدواری است و نشان می‌دهد که دولت مملکت حداقل در زمینه پژوهش بسیار دقیق و موشکافانه عمل می‌کند.
به هر حال، وقتی محصول بیش از یک سال کار خودم و گروهی از دوستانم رد شد، به فکر افتادم که حداقل آن را به صورت عمومی از همین وبلاگ شخصی خودم منتشر کنم. اساسا من و دوستانی که گاهی زحمت‌شان می‌دهم، همواره نتایج تحقیقات‌مان را به همین صورت رایگان در اختیار عموم قرار می‌دهیم و این پروژه دولتی هم خبطی بود که خوشبختانه به مدد دست رد حضرات خیلی زود برطرف شد. امیدوارم این پژوهش‌های محدود ما، با تمام ضعف‌هایی که دارد، بتواند حداقل برخی تصورات غلط و کلیشه‌های نادرست در باب وضعیت کتاب و کتابخوانی در کشور را اصلاح کند.
آنچه بیشتر از پیش من را به تهیه و انتشار این گزارش ترغیب کرد، انبوهی از گزارش‌های غلط آماری است که متاسفانه از جانب دوستان مطبوعاتی به صورت گسترده در این سال‌ها منتشر شده‌اند. اینکه رسانه‌های مختلف، باب گرایش‌های سیاسی خود و با اهداف حمایت یا تخریب دولت مستقر گزارش‌های جهت‌داری از وضعیت فرهنگی کشور ارائه می‌کنند یک مساله است، اینکه بسیاری از دوستان و همکاران مطبوعاتی ما اساسا شیوه مواجهه با آمار و تحلیل آن را بلد نیستند یک درد بزرگتر است. نتیجه نهایی چنین آشفته‌بازاری، منجر به انتشار انبوهی از گزارش‌های به ظاهر آماری در حوزه نشر کتاب شده که متاسفانه حتی یک نمونه‌اش هم قابل اتکا نیست و طبیعتاً ما نیز در این مجموعه تمامی آن‌ها را کنار گذاشته و صرفا از آمارهای خام رسمی استفاده کرده‌ایم.
در نخستین گام برای مجموعه یادداشت و ذیل برچسب #پژوهش_کتاب چهار یادداشت منتشر خواهیم کرد که به این پرسش‌ها می‌پردازند:
۱- آیا روند انتشار کتاب در ایران رو به افول است؟
۲- آیا سرانه مطالعه ایرانیان رو به کاهش است؟
۳- نسبت سرانه مطالعه ایرانیان به باقی مردم جهان چگونه است؟
۴- جایگاه صنعت چاپ و نشر در اقتصاد ایران کجاست؟
در نهایت، اگر فرصت و جذابیتی بود، نگاهی هم خواهیم داشت به وضعیت توزیع کتاب در کشور، به ویژه از وجه توزیع کتاب‌خانه‌ها و البته ناشران در سراسر کشور. تنها ضروری اینکه آمارها، تا پایان سال ۱۳۹۸ تهیه شده‌اند که نتایج‌اش تکمیل و نهایی شده است.
برای مطالعه یادداشت نخست «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 294
آرمان امیری @ArmanParian - سال گذشته، قرار شد برای یکی از زیرمجموعه‌های وزارت فرهنگ، گزارشی تهیه کنم از وضعیت بازار کتاب در کشور. پیشاپیش بگویم که من نه قبل از این با هیچ نهاد دولتی یا شبه دولتی همکاری کرده‌ام و نه تا کنون دیناری از دولت یا هر نهاد حکومتی دیگر پولی دریافت کرده‌ام. (من حتی هیچ وقت یارانه هم نگرفتم) این پروژه مربوط به حوزه کتاب و دغدغه شخصی خودم بود که البته این هم به جایی نرسید. یعنی نتیجه کار من مورد تایید حضرات قرار نگرفت که انشاالله تنها دلیل‌اش ضعف علمی بنده بود. یعنی امیدوارم باقی گزارش‌هایی که تایید می‌شوند و بودجه دریافت می‌کنند همه از سطح علمی و تحقیقاتی بالاتری برخوردار باشند که واقعا مایه امیدواری است و نشان می‌دهد که دولت مملکت حداقل در زمینه پژوهش بسیار دقیق و موشکافانه عمل می‌کند.
به هر حال، وقتی محصول بیش از یک سال کار خودم و گروهی از دوستانم رد شد، به فکر افتادم که حداقل آن را به صورت عمومی از همین وبلاگ شخصی خودم منتشر کنم. اساسا من و دوستانی که گاهی زحمت‌شان می‌دهم، همواره نتایج تحقیقات‌مان را به همین صورت رایگان در اختیار عموم قرار می‌دهیم و این پروژه دولتی هم خبطی بود که خوشبختانه به مدد دست رد حضرات خیلی زود برطرف شد. امیدوارم این پژوهش‌های محدود ما، با تمام ضعف‌هایی که دارد، بتواند حداقل برخی تصورات غلط و کلیشه‌های نادرست در باب وضعیت کتاب و کتابخوانی در کشور را اصلاح کند.
آنچه بیشتر از پیش من را به تهیه و انتشار این گزارش ترغیب کرد، انبوهی از گزارش‌های غلط آماری است که متاسفانه از جانب دوستان مطبوعاتی به صورت گسترده در این سال‌ها منتشر شده‌اند. اینکه رسانه‌های مختلف، باب گرایش‌های سیاسی خود و با اهداف حمایت یا تخریب دولت مستقر گزارش‌های جهت‌داری از وضعیت فرهنگی کشور ارائه می‌کنند یک مساله است، اینکه بسیاری از دوستان و همکاران مطبوعاتی ما اساسا شیوه مواجهه با آمار و تحلیل آن را بلد نیستند یک درد بزرگتر است. نتیجه نهایی چنین آشفته‌بازاری، منجر به انتشار انبوهی از گزارش‌های به ظاهر آماری در حوزه نشر کتاب شده که متاسفانه حتی یک نمونه‌اش هم قابل اتکا نیست و طبیعتاً ما نیز در این مجموعه تمامی آن‌ها را کنار گذاشته و صرفا از آمارهای خام رسمی استفاده کرده‌ایم.
در نخستین گام برای مجموعه یادداشت و ذیل برچسب #پژوهش_کتاب چهار یادداشت منتشر خواهیم کرد که به این پرسش‌ها می‌پردازند:
۱- آیا روند انتشار کتاب در ایران رو به افول است؟
۲- آیا سرانه مطالعه ایرانیان رو به کاهش است؟
۳- نسبت سرانه مطالعه ایرانیان به باقی مردم جهان چگونه است؟
۴- جایگاه صنعت چاپ و نشر در اقتصاد ایران کجاست؟
در نهایت، اگر فرصت و جذابیتی بود، نگاهی هم خواهیم داشت به وضعیت توزیع کتاب در کشور، به ویژه از وجه توزیع کتاب‌خانه‌ها و البته ناشران در سراسر کشور. تنها ضروری اینکه آمارها، تا پایان سال ۱۳۹۸ تهیه شده‌اند که نتایج‌اش تکمیل و نهایی شده است.
برای مطالعه یادداشت نخست «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
یادداشت نخست: آیا انتشار کتاب در ایران رو به افول است؟
هرچند مجموع شمارگان کتاب‌های منتشر شده در سال ۹۸ نسبت به سه سال قبل از خود افزایش پیدا کرد، اما واقعیت این است که نمودار آمار کلی تعداد کتاب‌ها حد فاصل سال‌های ۸۵ تا ۹۷ یک سیر نزولی مداوم را طی کرده بود که در جدول زیر به خوبی دیده می‌شود:
یادداشت دوم: آیا سرانه مطالعه ایرانیان رو به کاهش است؟
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 294
(این یادداشت حاوی چند نمودار است. برای مطالعه یادداشت همراه با نمودارهای آن اینجا کنید یا از گزینه instant view استفاده کنید)
آرمان امیری @ArmanParian - یکی از پر بسامدترین اخبار حوزه کتاب در رسانه‌های کشور ما، نرخ پایین سرانه مطالعه در کشور است. تقریبا روزی نیست که رسانه‌ای به خبری مشابه از این دست اشاره نکند و اگر ادعا کنیم «کتاب‌نخوانی ایرانیان» یک باور مسلط و تثبیت شده در فضای رسانه‌ای کشور است چندان گزافه نگفته‌ایم. برای مثال، باشگاه خبرنگاران جوان در شهریورماه ۹۸ گزارشی آماری منتشر کرد با عنوان «صنعت نشر در سراشیبی سقوط». پاییز همان سال وب‌سایت «سلام نو» گزارشی مشابه منتشر کرد با تیتر: «بازار کتاب همچنان در سقوط» و روزنامه دنیای اقتصاد نیز در مردادماه ۹۹ با تیتر کنایی «ترس و لرز در بازار کتاب» گزارشی با محتوای مشابه از آمارهای صنعت نشر به چاپ رساند.
در یادداشت نخست به کلیات آمارهای صنعت نشر نگاهی انداختیم. اینجا برای دقیق‌تر شدن تصویر، آمارهای نشر را در تناسب با میزان رشد جمعیت محاسبه می‌کنیم تا به نوعی «سرانه چاپ کتاب» برسیم. برای بالا بردن دقت، صرفا از آمار سال‌هایی استفاده می‌کنیم که در آن‌ها سرشماری سراسری انجام شده و آمارهای سرشماری از جانب مرکز آمار به صورت دقیق منتشر شده‌اند. نمودار شماره۷ بر پایه همین آمار ترسیم شده است:
(نمودار شماره ۷ - سرانه شمارگان کتاب به جمعیت با سواد)
همان‌گونه که در این نمودار می‌توان دید، سرانه شمارگان کتاب در سال ۹۵، نسبت به دهه‌های ۶۰ و ۷۰ افزایش قابل ملاحظه‌ای پیدا کرده است. دقت کنید که ما سرانه را نسبت به جمعیت «باسواد» کشور در نظر گرفته‌ایم. یعنی جدا از عامل رشد جمعیت، عامل افزایش درصد باسوادها نیز در این نمودار لحاظ شده است. پس اگر جهش استثنایی در سال ۸۵ را نادیده بگیریم، می‌توان گفت که سرانه مطالعه کتاب در کشور با یک شیب متوازن در حال افزایش است؛ اما در سال ۸۵ شاهد یک اتفاق خاص بوده‌ایم که باید دقیق‌تر بررسی شود.
همان‌طور که می‌دانیم، محمود احمدی‌نژاد در سال ۸۴ به دولت راه پیدا کرد و با تغییرات «اتوبوسی» خود در ساختار دولت و تصمیمات یک شبه خود به کلی نظم و روال جدیدی را بر دولت حاکم کرد. پس عجیب نیست اگر بلافاصله احتمال بدهیم عامل موثر اما بیرونی که در روند معمول صنعت نشر کشور یک اخلال جدی ایجاد کرده، احتمالا تحت تاثیر همین تحول کلان در جریان سیاست‌های دولتی باشد.
با چنین فرضیه‌ای، ما تحول در آمارهای شمارگان را، به صورت جزیی‌تر، برای دو زیر رده «ادبیات» و «مذهب» به زیر ذره‌بین بردیم. در واقع، با توجه به رویکرد دولت برآمده از دل انتخابات سال ۸۴، ما فرض را بر آن گرفتیم که سیاست‌های دولتی مداخله‌گر در بازار نشر در این سال، باید چرخشی آشکار به سمت حمایت از توسعه کتاب‌های رده دین داشته باشد، در حالی که احتمالا کتاب‌های رده ادبیات نباید دچار تغییری جدی شده باشند. نتایج به دست آمده که در نمودار شماره ۸ قابل مشاهده هستند:
(نمودار شماره ۸ - مقایسه تغییر شمارگان رده‌های دین و ادبیات)
همان‌گونه که مشاهده می‌شود، شمار کتاب‌های رده «دین» (رنگ زرد) در سال ۸۵ یک جهش خیره کننده پیدا کرده است در حالی که شمار کتاب‌های رده «ادبیات» (رنگ آبی) تقریبا از روند معمول خود پیروی کرده. طبیعتاً اثرات این دخالت غیرطبیعی به سال ۸۵ محدود باقی نمی‌ماند و تا چند سال پس از آن نیز هرچند با نرخ کمتر همچنان ادامه می‌یابد. بدین ترتیب، آنچه در ظاهر، جهش تولید کتاب در سال ۸۵، و سپس نزول آمار نشر در سال‌های پس از ۸۵ خوانده می‌شود را می‌توان عوارض یک تصمیم مداخله‌جویانه دولتی قلمداد کرد که تا سال‌ها بعد عواقب آن همچنان بازار نشر کتاب را آشفته ساخته بود.
این، تقریبا همان نتیجه‌ای است که در یادداشت نخست هم بدان اشاره شد: سقوط شمارگان نشر در رده‌هایی همچون «دین» یا «کلیات»، احتمالا ناشی از «واقعی‌تر شدن» آمارهای نشر در کشور ما است و نه کاهش مطالعه مردم. برای دقیق‌تر شدن این تصویر، ما تصویر کامل توزیع شمارگان کتاب‌ها را بر اساس رده‌های دهگانه در سال‌های ۸۵ و ۹۸ ترسیم کردیم که در نمودارهای زیر قابل مشاهده است و فرضیه دخل و تصرف دولت در رده کتاب‌های دینی سال ۸۵ و واقعی‌تر شدن آمار امروز را به خوبی نشان می‌دهد.
(نمودار توزیع کتاب‌ها در رده‌های مختلف برای سال‌های ۸۵ و ۹۸)
بار دیگر، ذکر این یادآوری ضروری می‌نماید که این نمودارها صرفا بر پایه کتاب‌های چاپی تهیه شده‌اند و آمار نسخه‌های الکترونیک و صوتی که در سال‌های اخیر گسترش پیدا کرده‌اند را باید به آمار مطالعه اضافه کرد. در یادداشت بعد در مورد سرانه مطالعه ایرانیان و نسبت آن با دیگر کشورهای جهان بیشتر صحبت خواهیم کرد.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 294
(این یادداشت حاوی چند نمودار است. برای مطالعه یادداشت همراه با نمودارهای آن اینجا کنید یا از گزینه instant view استفاده کنید)
آرمان امیری @ArmanParian - یکی از پر بسامدترین اخبار حوزه کتاب در رسانه‌های کشور ما، نرخ پایین سرانه مطالعه در کشور است. تقریبا روزی نیست که رسانه‌ای به خبری مشابه از این دست اشاره نکند و اگر ادعا کنیم «کتاب‌نخوانی ایرانیان» یک باور مسلط و تثبیت شده در فضای رسانه‌ای کشور است چندان گزافه نگفته‌ایم. برای مثال، باشگاه خبرنگاران جوان در شهریورماه ۹۸ گزارشی آماری منتشر کرد با عنوان «صنعت نشر در سراشیبی سقوط». پاییز همان سال وب‌سایت «سلام نو» گزارشی مشابه منتشر کرد با تیتر: «بازار کتاب همچنان در سقوط» و روزنامه دنیای اقتصاد نیز در مردادماه ۹۹ با تیتر کنایی «ترس و لرز در بازار کتاب» گزارشی با محتوای مشابه از آمارهای صنعت نشر به چاپ رساند.
در یادداشت نخست به کلیات آمارهای صنعت نشر نگاهی انداختیم. اینجا برای دقیق‌تر شدن تصویر، آمارهای نشر را در تناسب با میزان رشد جمعیت محاسبه می‌کنیم تا به نوعی «سرانه چاپ کتاب» برسیم. برای بالا بردن دقت، صرفا از آمار سال‌هایی استفاده می‌کنیم که در آن‌ها سرشماری سراسری انجام شده و آمارهای سرشماری از جانب مرکز آمار به صورت دقیق منتشر شده‌اند. نمودار شماره۷ بر پایه همین آمار ترسیم شده است:
(نمودار شماره ۷ - سرانه شمارگان کتاب به جمعیت با سواد)
همان‌گونه که در این نمودار می‌توان دید، سرانه شمارگان کتاب در سال ۹۵، نسبت به دهه‌های ۶۰ و ۷۰ افزایش قابل ملاحظه‌ای پیدا کرده است. دقت کنید که ما سرانه را نسبت به جمعیت «باسواد» کشور در نظر گرفته‌ایم. یعنی جدا از عامل رشد جمعیت، عامل افزایش درصد باسوادها نیز در این نمودار لحاظ شده است. پس اگر جهش استثنایی در سال ۸۵ را نادیده بگیریم، می‌توان گفت که سرانه مطالعه کتاب در کشور با یک شیب متوازن در حال افزایش است؛ اما در سال ۸۵ شاهد یک اتفاق خاص بوده‌ایم که باید دقیق‌تر بررسی شود.
همان‌طور که می‌دانیم، محمود احمدی‌نژاد در سال ۸۴ به دولت راه پیدا کرد و با تغییرات «اتوبوسی» خود در ساختار دولت و تصمیمات یک شبه خود به کلی نظم و روال جدیدی را بر دولت حاکم کرد. پس عجیب نیست اگر بلافاصله احتمال بدهیم عامل موثر اما بیرونی که در روند معمول صنعت نشر کشور یک اخلال جدی ایجاد کرده، احتمالا تحت تاثیر همین تحول کلان در جریان سیاست‌های دولتی باشد.
با چنین فرضیه‌ای، ما تحول در آمارهای شمارگان را، به صورت جزیی‌تر، برای دو زیر رده «ادبیات» و «مذهب» به زیر ذره‌بین بردیم. در واقع، با توجه به رویکرد دولت برآمده از دل انتخابات سال ۸۴، ما فرض را بر آن گرفتیم که سیاست‌های دولتی مداخله‌گر در بازار نشر در این سال، باید چرخشی آشکار به سمت حمایت از توسعه کتاب‌های رده دین داشته باشد، در حالی که احتمالا کتاب‌های رده ادبیات نباید دچار تغییری جدی شده باشند. نتایج به دست آمده که در نمودار شماره ۸ قابل مشاهده هستند:
(نمودار شماره ۸ - مقایسه تغییر شمارگان رده‌های دین و ادبیات)
همان‌گونه که مشاهده می‌شود، شمار کتاب‌های رده «دین» (رنگ زرد) در سال ۸۵ یک جهش خیره کننده پیدا کرده است در حالی که شمار کتاب‌های رده «ادبیات» (رنگ آبی) تقریبا از روند معمول خود پیروی کرده. طبیعتاً اثرات این دخالت غیرطبیعی به سال ۸۵ محدود باقی نمی‌ماند و تا چند سال پس از آن نیز هرچند با نرخ کمتر همچنان ادامه می‌یابد. بدین ترتیب، آنچه در ظاهر، جهش تولید کتاب در سال ۸۵، و سپس نزول آمار نشر در سال‌های پس از ۸۵ خوانده می‌شود را می‌توان عوارض یک تصمیم مداخله‌جویانه دولتی قلمداد کرد که تا سال‌ها بعد عواقب آن همچنان بازار نشر کتاب را آشفته ساخته بود.
این، تقریبا همان نتیجه‌ای است که در یادداشت نخست هم بدان اشاره شد: سقوط شمارگان نشر در رده‌هایی همچون «دین» یا «کلیات»، احتمالا ناشی از «واقعی‌تر شدن» آمارهای نشر در کشور ما است و نه کاهش مطالعه مردم. برای دقیق‌تر شدن این تصویر، ما تصویر کامل توزیع شمارگان کتاب‌ها را بر اساس رده‌های دهگانه در سال‌های ۸۵ و ۹۸ ترسیم کردیم که در نمودارهای زیر قابل مشاهده است و فرضیه دخل و تصرف دولت در رده کتاب‌های دینی سال ۸۵ و واقعی‌تر شدن آمار امروز را به خوبی نشان می‌دهد.
(نمودار توزیع کتاب‌ها در رده‌های مختلف برای سال‌های ۸۵ و ۹۸)
بار دیگر، ذکر این یادآوری ضروری می‌نماید که این نمودارها صرفا بر پایه کتاب‌های چاپی تهیه شده‌اند و آمار نسخه‌های الکترونیک و صوتی که در سال‌های اخیر گسترش پیدا کرده‌اند را باید به آمار مطالعه اضافه کرد. در یادداشت بعد در مورد سرانه مطالعه ایرانیان و نسبت آن با دیگر کشورهای جهان بیشتر صحبت خواهیم کرد.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
آیا سرانه مطالعه ایرانیان رو به کاهش است؟
یکی از پر بسامدترین اخبار حوزه کتاب در رسانه‌های کشور ما، نرخ پایین سرانه مطالعه در کشور است. تقریبا روزی نیست که رسانه‌ای به خبری مشابه از این دست اشاره نکند و اگر ادعا کنیم «کتاب‌نخوانی ایرانیان» یک باور مسلط و تثبیت شده در فضای رسانه‌ای کشور است چندان…
یادداشت سوم: نسبت سرانه مطالعه ایرانیان به باقی مردم جهان چگونه است؟
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 295
آرمان امیری @ArmanParian - در مورد سرانه مطالعه در کشور ما، آمارهای فراوان و غالبا متفاوتی منتشر می‌شود. در یک نمونه، نشریه «تهران تایمز» با استناد به یک گزارش جهانی (اینجا) سرانه مطالعه ایرانیان را به طور متوسط ۱۳دقیقه در روز اعلام کرد. این عدد اتفاقا همان رقمی بود که سید عباس صالحی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد در آبان‌ماه سال ۹۸ اعلام کرد و آن را برگرفته از پیمایش انجام شده از جانب وزارت‌خانه معرفی کرد. این عدد تقریبا معادل ۸۰ ساعت مطالعه در سال است.
از سوی دیگر، شورای عالی انقلاب فرهنگی، در سال ۹۶ پژوهش جامعی را با عنوان «گزارش رصد فرهنگ رفتاری خانواده ایرانی» منتشر ساخت که بخشی از این گزارش نیز به سرانه مطالعه ایرانیان پرداخته بود. این گزارش، سرانه مطالعه کتاب غیردرسی افراد ۱۵ ساله و بیشتر را ۷ ساعت و ۴۱ دقیقه در ماه اعلام کرد و البته افزود که از این میزان ۳ ساعت و ۷ دقیقه صرف خواندن قرآن و ادعیه شده است. با کسر زمان مطالعه قرآن و ادعیه، روایت شورای عالی انقلاب فرهنگی از مطالعه ایرانیان نیز به ۴ساعت و ۳۴دقیقه در ماه، یا چیزی حدود ۹ دقیقه در روز می‌رسد که تقریبا معادل ۵۵ ساعت در سال است.
اما این دست گزارش‌ها غالبا متکی بر خوداظهاری مخاطبان هستند و از این بابت متناسب با تفاوت‌های فرهنگی در کشورهای مختلف، گاهی آمارهای عجیب و غریبی تولید می‌کنند. برای مثال، در همان گزارش جهانی که اشاره شد، کشورهای هندوستان، تایلند و چین در صدر فهرست پر مطالعه‌ترین مردم جهان قرار دارند و سرانه مطالعه مردم آلمان تقریبا نصف مردم هندوستان است! اگر بدانیم به گزارش یونسکو، درصد باسوادی در هندوستان چیزی در حدود ۷۴.۴درصد است، (رقم مشابه یونسکو برای ایران ۸۶.۶ درصد است) پذیرش این آمارها کمی دشوارتر هم می‌شود.
به عنوان مثالی دیگر، در همان گزارش جهانی، سرانه مطالعه مردم ترکیه شبیه آلمان (و اندکی هم بیشتر) ذکر شده است. اما پیمایش دیگری که بر روی «تعداد کتاب‌های خوانده شده در سال» تمرکز کرده نتایج به کلی متفاوتی را نشان می‌دهد که در تصویر زیر می‌توانید ببینید:
دقت کنید که نزدیک به ۷۰ درصد مردم ترکیه در سال حتی یک کتاب هم نمی‌خوانند. این آمار برای مردم آلمان ۲۵ درصد است. همچنین حدودا ۲۰ درصد مردم آلمان سالانه ۱۰ کتاب یا بیشتر می‌خوانند که این آمار برای مردم ترکیه کمتر از ۵درصد است. با چنین اوصافی، چطور می‌توان پذیرفت که سرانه مطالعه این دو کشور برابر و حتی اندکی به سود ترکیه باشد؟
با این حجم از ابهام و خطا در نتایج پیمایش‌های خوداظهاری، ما سعی کردیم شیوه متفاوتی را برای سرانه مطالعه در نظر بگیریم که بیشتر متکی بر آمار و اعداد دقیق باشد. برای مثال، همان‌طور که در یادداشت قبلی هم نشان دادیم، می‌توان از «سرانه شمارگان کتاب» بهره برد. این عدد در سال ۹۸ در کشور ما به ۲.۰۷ کتاب به ازای هر فرد با سواد در سال رسیده است که با تخمین خوبی می‌تواند نشانگر سرانه مطالعه مردم ایران باشد. اگر برای مطالعه هر کتاب، میانگین ۱۰ تا ۱۵ ساعت را فرض بگیریم، شاید بتوان گفت عدد منطقی برای سرانه مطالعه ایرانیان چیزی حدود ۲۰ تا ۳۰ ساعت در سال باشد که به ارقام ۸۰ ساعت و ۵۵ ساعت ابتدای یادداشت فاصله مشخصی دارد.
این شیوه جدید، می‌تواند ابزار مقایسه‌ای خوبی هم در اختیار ما قرار دهد. برای مثال، در سال ۲۰۱۹، در آمریکا ۶۸۹ میلیون نسخه کتاب چاپی به فروش رفت است. (اینجا ببینید) چیزی تقریبا معادل ۲.۵ نسخه کتاب به ازای هر شهروند با سواد. عددی که با سرانه ۲.۰۷ کتاب ایران نزدیکی خوبی دارد. البته نباید فراموش کرد که احتمالا رواج نسخه‌های الکترونیک در آمریکا بسیار بیشتر از ایران است. گزارش دیگری (اینجا+) نشان می‌دهد حدود ۱۴ تا ۱۸ درصد کل فروش کتاب‌های آمریکایی به نسخه‌های الکترونیک تعلق دارد.
برای مطالعه ادامه یادداشت و همچنین مشاهده جداول و نمودارها «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 295
آرمان امیری @ArmanParian - در مورد سرانه مطالعه در کشور ما، آمارهای فراوان و غالبا متفاوتی منتشر می‌شود. در یک نمونه، نشریه «تهران تایمز» با استناد به یک گزارش جهانی (اینجا) سرانه مطالعه ایرانیان را به طور متوسط ۱۳دقیقه در روز اعلام کرد. این عدد اتفاقا همان رقمی بود که سید عباس صالحی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد در آبان‌ماه سال ۹۸ اعلام کرد و آن را برگرفته از پیمایش انجام شده از جانب وزارت‌خانه معرفی کرد. این عدد تقریبا معادل ۸۰ ساعت مطالعه در سال است.
از سوی دیگر، شورای عالی انقلاب فرهنگی، در سال ۹۶ پژوهش جامعی را با عنوان «گزارش رصد فرهنگ رفتاری خانواده ایرانی» منتشر ساخت که بخشی از این گزارش نیز به سرانه مطالعه ایرانیان پرداخته بود. این گزارش، سرانه مطالعه کتاب غیردرسی افراد ۱۵ ساله و بیشتر را ۷ ساعت و ۴۱ دقیقه در ماه اعلام کرد و البته افزود که از این میزان ۳ ساعت و ۷ دقیقه صرف خواندن قرآن و ادعیه شده است. با کسر زمان مطالعه قرآن و ادعیه، روایت شورای عالی انقلاب فرهنگی از مطالعه ایرانیان نیز به ۴ساعت و ۳۴دقیقه در ماه، یا چیزی حدود ۹ دقیقه در روز می‌رسد که تقریبا معادل ۵۵ ساعت در سال است.
اما این دست گزارش‌ها غالبا متکی بر خوداظهاری مخاطبان هستند و از این بابت متناسب با تفاوت‌های فرهنگی در کشورهای مختلف، گاهی آمارهای عجیب و غریبی تولید می‌کنند. برای مثال، در همان گزارش جهانی که اشاره شد، کشورهای هندوستان، تایلند و چین در صدر فهرست پر مطالعه‌ترین مردم جهان قرار دارند و سرانه مطالعه مردم آلمان تقریبا نصف مردم هندوستان است! اگر بدانیم به گزارش یونسکو، درصد باسوادی در هندوستان چیزی در حدود ۷۴.۴درصد است، (رقم مشابه یونسکو برای ایران ۸۶.۶ درصد است) پذیرش این آمارها کمی دشوارتر هم می‌شود.
به عنوان مثالی دیگر، در همان گزارش جهانی، سرانه مطالعه مردم ترکیه شبیه آلمان (و اندکی هم بیشتر) ذکر شده است. اما پیمایش دیگری که بر روی «تعداد کتاب‌های خوانده شده در سال» تمرکز کرده نتایج به کلی متفاوتی را نشان می‌دهد که در تصویر زیر می‌توانید ببینید:
دقت کنید که نزدیک به ۷۰ درصد مردم ترکیه در سال حتی یک کتاب هم نمی‌خوانند. این آمار برای مردم آلمان ۲۵ درصد است. همچنین حدودا ۲۰ درصد مردم آلمان سالانه ۱۰ کتاب یا بیشتر می‌خوانند که این آمار برای مردم ترکیه کمتر از ۵درصد است. با چنین اوصافی، چطور می‌توان پذیرفت که سرانه مطالعه این دو کشور برابر و حتی اندکی به سود ترکیه باشد؟
با این حجم از ابهام و خطا در نتایج پیمایش‌های خوداظهاری، ما سعی کردیم شیوه متفاوتی را برای سرانه مطالعه در نظر بگیریم که بیشتر متکی بر آمار و اعداد دقیق باشد. برای مثال، همان‌طور که در یادداشت قبلی هم نشان دادیم، می‌توان از «سرانه شمارگان کتاب» بهره برد. این عدد در سال ۹۸ در کشور ما به ۲.۰۷ کتاب به ازای هر فرد با سواد در سال رسیده است که با تخمین خوبی می‌تواند نشانگر سرانه مطالعه مردم ایران باشد. اگر برای مطالعه هر کتاب، میانگین ۱۰ تا ۱۵ ساعت را فرض بگیریم، شاید بتوان گفت عدد منطقی برای سرانه مطالعه ایرانیان چیزی حدود ۲۰ تا ۳۰ ساعت در سال باشد که به ارقام ۸۰ ساعت و ۵۵ ساعت ابتدای یادداشت فاصله مشخصی دارد.
این شیوه جدید، می‌تواند ابزار مقایسه‌ای خوبی هم در اختیار ما قرار دهد. برای مثال، در سال ۲۰۱۹، در آمریکا ۶۸۹ میلیون نسخه کتاب چاپی به فروش رفت است. (اینجا ببینید) چیزی تقریبا معادل ۲.۵ نسخه کتاب به ازای هر شهروند با سواد. عددی که با سرانه ۲.۰۷ کتاب ایران نزدیکی خوبی دارد. البته نباید فراموش کرد که احتمالا رواج نسخه‌های الکترونیک در آمریکا بسیار بیشتر از ایران است. گزارش دیگری (اینجا+) نشان می‌دهد حدود ۱۴ تا ۱۸ درصد کل فروش کتاب‌های آمریکایی به نسخه‌های الکترونیک تعلق دارد.
برای مطالعه ادامه یادداشت و همچنین مشاهده جداول و نمودارها «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
نسبت سرانه مطالعه ایرانیان به باقی مردم جهان چگونه است؟
در مورد سرانه مطالعه در کشور ما، آمارهای فراوان و غالبا متفاوتی منتشر می‌شود. در یک نمونه، نشریه «تهران تایمز» با استناد به یک گزارش جهانی (اینجا) سرانه مطالعه ایرانیان را به طور متوسط ۱۳دقیقه در روز اعلام کرد. این عدد اتفاقا همان رقمی بود که سید عباس صالحی،…
Democracy Majazi
دموکراسی مجازی
#A 296
آرمان امیری @ArmanParian - در فاصله نزدیک به شش ماه به انتخابات ریاست جمهوری، بسیاری از فعالین سیاسی باور دارند هنوز برای قضاوت کردن در مورد وضعیت این انتخابات زود است. حتی برخی احزاب و جریانات مدعی هستند که از امروز نمی‌توانند قاطعانه اظهار نظر کنند که در انتخابات شرکت می‌کنند یا خیر و همه چیز باید موکول شود به شرایط و حوادث روزهای منتهی به انتخابات.
به باور من، این شیوه‌ای به کلی غلط است و فارغ از اینکه در جریان انتخابات چه رخ دهد، از دل چنین شیوه‌ای هیچ دستاوردی عاید کشور نخواهد شد. به بهانه ۱۶آذر، در یک گفتگوی آنلاین میهمان گروهی از دوستان دانشگاه کاشان بودم و نظر خودم را در این باره، ذیل مبحثی با عنوان «دموکراسی مجازی» مطرح کردم. اینجا شیوه درست مواجهه سیاسی را از نظر خودم توضیح دادم و به این پرسش پرداختم که تحت چه شرایطی باید در انتخابات شرکت کرد یا نکرد.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 296
آرمان امیری @ArmanParian - در فاصله نزدیک به شش ماه به انتخابات ریاست جمهوری، بسیاری از فعالین سیاسی باور دارند هنوز برای قضاوت کردن در مورد وضعیت این انتخابات زود است. حتی برخی احزاب و جریانات مدعی هستند که از امروز نمی‌توانند قاطعانه اظهار نظر کنند که در انتخابات شرکت می‌کنند یا خیر و همه چیز باید موکول شود به شرایط و حوادث روزهای منتهی به انتخابات.
به باور من، این شیوه‌ای به کلی غلط است و فارغ از اینکه در جریان انتخابات چه رخ دهد، از دل چنین شیوه‌ای هیچ دستاوردی عاید کشور نخواهد شد. به بهانه ۱۶آذر، در یک گفتگوی آنلاین میهمان گروهی از دوستان دانشگاه کاشان بودم و نظر خودم را در این باره، ذیل مبحثی با عنوان «دموکراسی مجازی» مطرح کردم. اینجا شیوه درست مواجهه سیاسی را از نظر خودم توضیح دادم و به این پرسش پرداختم که تحت چه شرایطی باید در انتخابات شرکت کرد یا نکرد.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
یادداشت چهارم: جایگاه صنعت چاپ و نشر در اقتصاد ایران کجاست؟
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 297
(این یادداشت حاوی چند نمودار است. برای مطالعه یادداشت همراه با نمودارهای آن اینجا کنید یا از گزینه instant view استفاده کنید)
آرمان امیری @ArmanParian - یکی از بهترین شیوه‌های سنجش و تحلیل وضعیت کلی حاکم بر اقتصاد صنعت نشر، مقایسه آمارهای کشور با نمونه‌های مشابه جهانی است. البته متاسفانه از فروش جهانی کتاب آمارهای دقیقی در دست نیست. این مشکل، بیشتر محصول کشورهای توسعه نیافته‌ای است که در ثبت و ارائه آمارهای خود ضعیف یا ناتوان عمل می‌کنند. علی‌رغم تمامی این کاستی‌ها، همچنان می‌توان آمارهایی را ارائه کرد که دست‌کم تخمینی از صنعت نشر جهانی در اختیار ما قرار دهد.
در یادداشت قبلی، جداول شماره ۹ را بر پایه سرانه تعداد عناوین کتاب تهیه کردیم. اما برای تحلیل وضعیت اقتصاد حاکم بر بازار نشر کشور، می‌توانیم «حجم کلی اقتصاد صنعت نشر» را با آمارهای مشابه جهانی مقایسه کنیم. جدول شماره۱۰ به همین منظور طراحی شده است. این جدول را نیز بر پایه گزارش IPA تنظیم کرده‌ایم که البته متعلق است به آمار سال ۲۰۱۵. صرفا آمار مربوط به ایران را با استناد به گزارش‌های خانه کتاب مربوط به سال ۱۳۹۴ در نظر گرفته‌ایم. رقم فروش کتاب ایران در آن سال را با قیمت ارز مرجع در همان سال محاسبه کرده و در جدول جاگزاری کرده‌ایم:
(جدول رتبه‌بندی کشورها بر اساس حجم مالی صنعت نشر)
رتبه ایران این بار تا رده نهم کشورهای جهان ارتقا پیدا می‌کند. (در رتبه‌بندی سرانه تعداد عناوین در جایگاه ۱۹ قرار داشتیم) این مساله می‌تواند چند دلیل داشته باشد. یکی میانگین شمارگان هر عنوان کتاب است که می‌تواند در ایران بالاتر از برخی هم‌تایان خود باشد. دیگری قیمت کتاب است که در ظاهر گمان می‌کنیم در کشور ما همیشه پایین بوده، اما حداقل مقایسه حجم صنعت نشر کتاب نشان می‌دهد به صورت متوسط در جهان چندان هم پایین نیست. نکته دیگر، می‌تواند مساله قیمت دلار باشد. ما تمام آمارهای فروش را بر پایه پولی سال ۱۳۹۶ تبدیل کردیم. در این سال قیمت دلار بین ۳۷۰۰ تا ۴۳۰۰ تومان در نوسان بود و ما عدد ۴۰۰۰ تومان را معیار قرار دادیم؛ اما اینکه در نهایت آیا این رقم واقعی قیمت دلار باشد؟ در مورد اقتصاد بسته و قیمت‌های دستوری قیمت دلار واقعا نمی‌شود به این سادگی قضاوت کرد.
برای مثال، در سال ۱۳۹۸، ارزش کتاب‌های منتشر شده بیش از ۴هزار میلیارد تومان بوده است. قیمت دلار در این سال نوسان بسیاری داشته و غالبا بین ۱۱ تا ۱۳ هزار تومان در نوسان بوده است؛ هرچند در مقاطعی ۱۵هزار تومان را هم تجربه کرده است. به هر حال، اگر ما قیمت دلار در سال ۹۸ را حدودا ۱۲هزار تومان در نظر بگیریم، ارزش تولیدات کتاب در این سال بیش از ۳۴۱ میلیون دلار خواهد بود. یعنی هرچند از نظر درآمد ریالی نسبت به سال ۹۴ رشد قابل توجهی داشته است، اما در تبدیل به درآمد دلاری با کاهش مواجه بوده است. به هر حال، همان‌گونه که در جدول فوق می‌توان دید، رقم ۳۴۱ میلیون دلاری نیز همچنان در میان کشورهای جهان رقمی کاملا قابل توجه است.
اما گزینه جالب‌تری که در این جدول قرار داده‌ایم و می‌تواند نشانگر خوبی برای تعادل صنعت نشر کشور باشد، سهم این صنعت به نسبت کل تولید ناخالص داخلی کشور است. همان‌طور که مشاهده می‌شود، سهم صنعت نشر ایران از تولید ناخالص کشور، تقریبا معادل همین نسبت در کشورهای بزرگی همچون آمریکا، آلمان، انگلستان، فرانسه و هلند است. این نسبت فقط برای کشور کوچک ایسلند به طرزی استثنایی افزایش یافته و باقی کشورهای جهان نیز یا در همین حدود هستند و یا در آن‌ها سهم صنعت نشر در تولید داخلی به مراتب کمتر از کشور ماست. این درصد اتفاقا می‌تواند یک کلیشه احتمالی دیگر را نیز باطل کند. تصوری که باور دارد در کشور ما، به دلیل برخی دخالت‌های دولتی و رانت‌ها و یارانه‌های غیرکارشناسی و غیرطبیعی به صنعت نشر، تعادل منطقی این صنعت به هم خورده است.
نسبت سهم صنعت نشر به تولید ناخالص داخلی، نشان می‌دهد که اتفاقا صنعت نشر ما در مقایسه با کشورهای توسعه یافته دنیا دقیقا سهم متوازنی از اقتصاد کشور را به خود اختصاص داده است. سهمی که هیچ انحراف معنی‌داری را از خود نشان نمی‌دهد.
برای مطالعه ادامه یادداشت و همچنین مشاهده جداول و نمودارها «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
مجموعه #پژوهش_کتاب
#A 297
(این یادداشت حاوی چند نمودار است. برای مطالعه یادداشت همراه با نمودارهای آن اینجا کنید یا از گزینه instant view استفاده کنید)
آرمان امیری @ArmanParian - یکی از بهترین شیوه‌های سنجش و تحلیل وضعیت کلی حاکم بر اقتصاد صنعت نشر، مقایسه آمارهای کشور با نمونه‌های مشابه جهانی است. البته متاسفانه از فروش جهانی کتاب آمارهای دقیقی در دست نیست. این مشکل، بیشتر محصول کشورهای توسعه نیافته‌ای است که در ثبت و ارائه آمارهای خود ضعیف یا ناتوان عمل می‌کنند. علی‌رغم تمامی این کاستی‌ها، همچنان می‌توان آمارهایی را ارائه کرد که دست‌کم تخمینی از صنعت نشر جهانی در اختیار ما قرار دهد.
در یادداشت قبلی، جداول شماره ۹ را بر پایه سرانه تعداد عناوین کتاب تهیه کردیم. اما برای تحلیل وضعیت اقتصاد حاکم بر بازار نشر کشور، می‌توانیم «حجم کلی اقتصاد صنعت نشر» را با آمارهای مشابه جهانی مقایسه کنیم. جدول شماره۱۰ به همین منظور طراحی شده است. این جدول را نیز بر پایه گزارش IPA تنظیم کرده‌ایم که البته متعلق است به آمار سال ۲۰۱۵. صرفا آمار مربوط به ایران را با استناد به گزارش‌های خانه کتاب مربوط به سال ۱۳۹۴ در نظر گرفته‌ایم. رقم فروش کتاب ایران در آن سال را با قیمت ارز مرجع در همان سال محاسبه کرده و در جدول جاگزاری کرده‌ایم:
(جدول رتبه‌بندی کشورها بر اساس حجم مالی صنعت نشر)
رتبه ایران این بار تا رده نهم کشورهای جهان ارتقا پیدا می‌کند. (در رتبه‌بندی سرانه تعداد عناوین در جایگاه ۱۹ قرار داشتیم) این مساله می‌تواند چند دلیل داشته باشد. یکی میانگین شمارگان هر عنوان کتاب است که می‌تواند در ایران بالاتر از برخی هم‌تایان خود باشد. دیگری قیمت کتاب است که در ظاهر گمان می‌کنیم در کشور ما همیشه پایین بوده، اما حداقل مقایسه حجم صنعت نشر کتاب نشان می‌دهد به صورت متوسط در جهان چندان هم پایین نیست. نکته دیگر، می‌تواند مساله قیمت دلار باشد. ما تمام آمارهای فروش را بر پایه پولی سال ۱۳۹۶ تبدیل کردیم. در این سال قیمت دلار بین ۳۷۰۰ تا ۴۳۰۰ تومان در نوسان بود و ما عدد ۴۰۰۰ تومان را معیار قرار دادیم؛ اما اینکه در نهایت آیا این رقم واقعی قیمت دلار باشد؟ در مورد اقتصاد بسته و قیمت‌های دستوری قیمت دلار واقعا نمی‌شود به این سادگی قضاوت کرد.
برای مثال، در سال ۱۳۹۸، ارزش کتاب‌های منتشر شده بیش از ۴هزار میلیارد تومان بوده است. قیمت دلار در این سال نوسان بسیاری داشته و غالبا بین ۱۱ تا ۱۳ هزار تومان در نوسان بوده است؛ هرچند در مقاطعی ۱۵هزار تومان را هم تجربه کرده است. به هر حال، اگر ما قیمت دلار در سال ۹۸ را حدودا ۱۲هزار تومان در نظر بگیریم، ارزش تولیدات کتاب در این سال بیش از ۳۴۱ میلیون دلار خواهد بود. یعنی هرچند از نظر درآمد ریالی نسبت به سال ۹۴ رشد قابل توجهی داشته است، اما در تبدیل به درآمد دلاری با کاهش مواجه بوده است. به هر حال، همان‌گونه که در جدول فوق می‌توان دید، رقم ۳۴۱ میلیون دلاری نیز همچنان در میان کشورهای جهان رقمی کاملا قابل توجه است.
اما گزینه جالب‌تری که در این جدول قرار داده‌ایم و می‌تواند نشانگر خوبی برای تعادل صنعت نشر کشور باشد، سهم این صنعت به نسبت کل تولید ناخالص داخلی کشور است. همان‌طور که مشاهده می‌شود، سهم صنعت نشر ایران از تولید ناخالص کشور، تقریبا معادل همین نسبت در کشورهای بزرگی همچون آمریکا، آلمان، انگلستان، فرانسه و هلند است. این نسبت فقط برای کشور کوچک ایسلند به طرزی استثنایی افزایش یافته و باقی کشورهای جهان نیز یا در همین حدود هستند و یا در آن‌ها سهم صنعت نشر در تولید داخلی به مراتب کمتر از کشور ماست. این درصد اتفاقا می‌تواند یک کلیشه احتمالی دیگر را نیز باطل کند. تصوری که باور دارد در کشور ما، به دلیل برخی دخالت‌های دولتی و رانت‌ها و یارانه‌های غیرکارشناسی و غیرطبیعی به صنعت نشر، تعادل منطقی این صنعت به هم خورده است.
نسبت سهم صنعت نشر به تولید ناخالص داخلی، نشان می‌دهد که اتفاقا صنعت نشر ما در مقایسه با کشورهای توسعه یافته دنیا دقیقا سهم متوازنی از اقتصاد کشور را به خود اختصاص داده است. سهمی که هیچ انحراف معنی‌داری را از خود نشان نمی‌دهد.
برای مطالعه ادامه یادداشت و همچنین مشاهده جداول و نمودارها «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegraph
جایگاه صنعت چاپ و نشر در اقتصاد ایران کجاست؟
یکی از بهترین شیوه‌های سنجش و تحلیل وضعیت کلی حاکم بر اقتصاد صنعت نشر، مقایسه آمارهای کشور با نمونه‌های مشابه جهانی است. البته متاسفانه از فروش جهانی کتاب آمارهای دقیقی در دست نیست. این مشکل، بیشتر محصول کشورهای توسعه نیافته‌ای است که در ثبت و ارائه آمارهای…
آزادی دقیقا یعنی ولنگاری!
#A 298
آرمان امیری @ArmanParian - بحث دوگانه «آزادی» در برابر «ولنگاری»، یا نسخه‌های دیگری همچون «ابتذال و بی‌بند و باری و هرج و مرج» جدید نیست. شاید به قدمت پیدایش مفهوم آزادی این دوگانه‌سازی وجود داشته است. در واقع، به نظر می‌رسد در طول تاریخ هیچ کس مخالف آزادی نبوده؛ حتی اقتدارگراترین دیکتاتورها یا مرتجع‌ترین مراجع فکری همه مدعی آزادی بوده و هستند، اختلاف همیشه در آن پیچش ظریفی است که در توصیف معنای آزادی به کار می‌برند.
تصویر این پست، شاید یکی از جدیدترین نمونه‌ها باشد. یک تظاهرات «خودجوش» دیگر از جانب بنیادگرایانی که حالا مدعی دفاع از آزادی و نگران قلب مفهوم آن به ولنگاری هم شده‌اند. دیدن ظاهر این گروه‌ها با پیشینه‌ای که از عملکردشان سراغ داریم و حکومتی که بر ما تحمیل کرده‌اند و البته شناخت‌مان نسبت به «خودجوش» بودن اعتراضات‌شان ممکن است فریبنده باشد. یعنی ممکن است دچار این سوءتفاهم شویم که این دوگانه‌سازی میان «آزادی» و «ولنگاری» فقط وقتی از جانب این گروه‌های معلوم‌الحال بروز پیدا می‌کند مایه تردید است. واقعیت اما چیز دیگری است. این شیوه از استدلال و دقیقا همین شیوه از سانسور، مختص به این گروه نیست و برای همه طیف‌های جامعه مصداق دارد، فقط مرزهای آن اندکی متفاوت است.
آنچه باعث اعتراض اخیر در کرمانشاه شده و چند جوان دیگر را هم راهی زندان کرده، کلیپی است که از «اینجا» می‌توانید ببینید. احتمالا، بخش بزرگی از جامعه با دیدن این کلیپ پیش خودش بگوید: «وای، اینکه ولنگاری نیست»؛ یعنی درست در زمانی که به ظاهر با دلواپسان حکومتی بر سر مصداق ولنگاری مخالفت می‌کند، در واقع بر اصل استدلال آن‌ها مهر تایید می‌زند که «آزادی یک حدودی دارد تا در دام هرزگی و ولنگاری نیفتد و ما باید برای دفاع از آزادی مرزبان آن حدود باشیم».
طبیعتاً این حدود مدام در حال تغییر هستند. چه در طول زمان و چه در میان اقشار مختلف جامعه. یعنی اگر ۱۰۰ سال عقب‌تر می‌رفتیم، همین جماعت به ظاهر مومن انقلابی، با همین پوشش چادر، به دلیل آنکه بدون روبنده در میان مردان نامحرم ظاهر شده‌اند به هرزگی و ولنگاری متهم بودند. از سوی دیگر، همین امروز گروهی هستند که پوشش حاضران درون کلیپ را طبیعی و حتی برازنده می‌دانند، در عین حال که اعتقاد دارند که مثلا قدم زدن با بیکینی (مایوی دو تکه زنانه) در ساحل دیگر زیاده‌روی و مصداق هرزگی است؛ یک قدم جلوترش را که دیگر اصلا نمی‌شود طرح کرد! این بحث را در مساله آزادی حجاب به صورت بسیار گسترده‌تری می‌بینیم: «من خودم موافق آزادی حجاب هستم، اما بعضی‌ها دیگر شورش را در می‌آورند!»
خلاصه آنکه، نگرانی در باب قلب معنای آزادی به ولنگاری و ابتذال و هرزگی، مختص ارتجاعی‌ترین جریانات بنیادگرای کشور نیست. استاد به ظاهر منتقد و روشنفکر بالاترین دانشگاه‌های کشور نیز در این سال‌ها بارها نسبت به گسترش ابتذال و بی‌بند و باری در جامعه هشدار داده است، هرچند احتمالا مصادیق مورد نظرش به گونه‌ای دیگر بوده است. من اما به کلی مساله را به صورت دیگری می‌بینم.
از نگاه من، آزادی دقیقا همان «امکان تحقق ولنگاری» است. هیچ حد و مرزی هم در این زمینه وجود ندارد. مشکل آن است که ذهن ما، گاهی در معنای «حق انجام یک عمل» با «مطلوب قلمداد کردن آن» تمایز قائل نمی‌شود. باید بدانیم، مرزهای آزادی، قرار نیست با آن سبک زندگی که ما «می‌پسندیم» محدود شود. زیستن و رفتار کردن در چهارچوب عرف مورد توافق و هنجارها و سنت‌ها که نیازمند آزادی نیست. آزادی دقیقا در «حق متفاوت بودن» متولد می‌شود. در حق ناپسند بودن و ناپسند زیستن «از چشم دیگران».
نباید فراموش کنیم در ازای هر زندگی متفاوتی که به نظر ما مصداق ابتذال یا هرزگی یا ولنگاری است، هزاران زندگی دیگر نیز وجود دارد که خود ما را مصداق همین اتهامات قلمداد می‌کند. پس بهتر است قضاوت‌هایمان را برای انتخاب زندگی خودمان نگه داریم و دست از خط کشی و مرزکشی برای دیگران برداریم، یا حداقل، با خودمان رو راست‌تر باشیم و دست از سر تعبیر «آزادی» بر داریم.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 298
آرمان امیری @ArmanParian - بحث دوگانه «آزادی» در برابر «ولنگاری»، یا نسخه‌های دیگری همچون «ابتذال و بی‌بند و باری و هرج و مرج» جدید نیست. شاید به قدمت پیدایش مفهوم آزادی این دوگانه‌سازی وجود داشته است. در واقع، به نظر می‌رسد در طول تاریخ هیچ کس مخالف آزادی نبوده؛ حتی اقتدارگراترین دیکتاتورها یا مرتجع‌ترین مراجع فکری همه مدعی آزادی بوده و هستند، اختلاف همیشه در آن پیچش ظریفی است که در توصیف معنای آزادی به کار می‌برند.
تصویر این پست، شاید یکی از جدیدترین نمونه‌ها باشد. یک تظاهرات «خودجوش» دیگر از جانب بنیادگرایانی که حالا مدعی دفاع از آزادی و نگران قلب مفهوم آن به ولنگاری هم شده‌اند. دیدن ظاهر این گروه‌ها با پیشینه‌ای که از عملکردشان سراغ داریم و حکومتی که بر ما تحمیل کرده‌اند و البته شناخت‌مان نسبت به «خودجوش» بودن اعتراضات‌شان ممکن است فریبنده باشد. یعنی ممکن است دچار این سوءتفاهم شویم که این دوگانه‌سازی میان «آزادی» و «ولنگاری» فقط وقتی از جانب این گروه‌های معلوم‌الحال بروز پیدا می‌کند مایه تردید است. واقعیت اما چیز دیگری است. این شیوه از استدلال و دقیقا همین شیوه از سانسور، مختص به این گروه نیست و برای همه طیف‌های جامعه مصداق دارد، فقط مرزهای آن اندکی متفاوت است.
آنچه باعث اعتراض اخیر در کرمانشاه شده و چند جوان دیگر را هم راهی زندان کرده، کلیپی است که از «اینجا» می‌توانید ببینید. احتمالا، بخش بزرگی از جامعه با دیدن این کلیپ پیش خودش بگوید: «وای، اینکه ولنگاری نیست»؛ یعنی درست در زمانی که به ظاهر با دلواپسان حکومتی بر سر مصداق ولنگاری مخالفت می‌کند، در واقع بر اصل استدلال آن‌ها مهر تایید می‌زند که «آزادی یک حدودی دارد تا در دام هرزگی و ولنگاری نیفتد و ما باید برای دفاع از آزادی مرزبان آن حدود باشیم».
طبیعتاً این حدود مدام در حال تغییر هستند. چه در طول زمان و چه در میان اقشار مختلف جامعه. یعنی اگر ۱۰۰ سال عقب‌تر می‌رفتیم، همین جماعت به ظاهر مومن انقلابی، با همین پوشش چادر، به دلیل آنکه بدون روبنده در میان مردان نامحرم ظاهر شده‌اند به هرزگی و ولنگاری متهم بودند. از سوی دیگر، همین امروز گروهی هستند که پوشش حاضران درون کلیپ را طبیعی و حتی برازنده می‌دانند، در عین حال که اعتقاد دارند که مثلا قدم زدن با بیکینی (مایوی دو تکه زنانه) در ساحل دیگر زیاده‌روی و مصداق هرزگی است؛ یک قدم جلوترش را که دیگر اصلا نمی‌شود طرح کرد! این بحث را در مساله آزادی حجاب به صورت بسیار گسترده‌تری می‌بینیم: «من خودم موافق آزادی حجاب هستم، اما بعضی‌ها دیگر شورش را در می‌آورند!»
خلاصه آنکه، نگرانی در باب قلب معنای آزادی به ولنگاری و ابتذال و هرزگی، مختص ارتجاعی‌ترین جریانات بنیادگرای کشور نیست. استاد به ظاهر منتقد و روشنفکر بالاترین دانشگاه‌های کشور نیز در این سال‌ها بارها نسبت به گسترش ابتذال و بی‌بند و باری در جامعه هشدار داده است، هرچند احتمالا مصادیق مورد نظرش به گونه‌ای دیگر بوده است. من اما به کلی مساله را به صورت دیگری می‌بینم.
از نگاه من، آزادی دقیقا همان «امکان تحقق ولنگاری» است. هیچ حد و مرزی هم در این زمینه وجود ندارد. مشکل آن است که ذهن ما، گاهی در معنای «حق انجام یک عمل» با «مطلوب قلمداد کردن آن» تمایز قائل نمی‌شود. باید بدانیم، مرزهای آزادی، قرار نیست با آن سبک زندگی که ما «می‌پسندیم» محدود شود. زیستن و رفتار کردن در چهارچوب عرف مورد توافق و هنجارها و سنت‌ها که نیازمند آزادی نیست. آزادی دقیقا در «حق متفاوت بودن» متولد می‌شود. در حق ناپسند بودن و ناپسند زیستن «از چشم دیگران».
نباید فراموش کنیم در ازای هر زندگی متفاوتی که به نظر ما مصداق ابتذال یا هرزگی یا ولنگاری است، هزاران زندگی دیگر نیز وجود دارد که خود ما را مصداق همین اتهامات قلمداد می‌کند. پس بهتر است قضاوت‌هایمان را برای انتخاب زندگی خودمان نگه داریم و دست از خط کشی و مرزکشی برای دیگران برداریم، یا حداقل، با خودمان رو راست‌تر باشیم و دست از سر تعبیر «آزادی» بر داریم.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
#A 298
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍3
ترامپ رفت، نوفاشیست‌های خاورمیانه هم می‌روند!
#A 299
آرمان امیری @ArmanParian - خیزش راست افراطی در جهان شاید با برگزیت آغاز شد و در پیروزی ترامپ عینیت یافت؛ اما خیلی زودتر از آنکه به برزیل و دیگر نقاط جهان کشیده شود، در خاورمیانه نسخه مطلوب خود را پیدا کرد: رجب طیب اردوغان، با سودای احیای یک امپراطوری بر باد رفته!
راست افراطی در ایران اما بر خلاف کشور همسایه، در ظهور یک دن‌کیشوت جدید تجلی نیافت، بلکه صرفا در تغییر گفتمان و سیاست کلان حاکمیت بروز پیدا کرد. استقلال نوفاشیسم ایرانی از کارگزاران سیاسی به حدی بود که دو جناح کلاسیک حکومتی، به صورت همزمان به مشوق و مروج آن بدل شدند. یعنی گفتمان محور مقاومت و دورخیز برای گسترش عمق استراتژیک از طریق جنگ‌های نیابتی و شبه‌نظامیان چند ملیتی، درست زمانی جایگزین ایده «گفتگوی تمدن‌ها» و سیاست «تنش‌زدایی» شد، که زنجیره مطبوعات رانتی محمد قوچانی، با برچسب «اصلاح‌طلبی» اندیشه‌های شبه‌فاشیستی را با اندکی بزک و دوزک، به اسم نسخه‌های جدید «ایرانشهری» روانه بازار می‌کردند.
نتیجه چنین تلفیق شگفت‌انگیزی، دقیقا همان بود که مردم را به هوای پرهیز از تقابل و نظامی‌گری پای صندوق رای کشیدند، اما بعد نماینده مطبوعاتی دولت برایمان افشا کرد که ظریف و قاسم سلیمانی عملا یکی هستند. (انصاف باید بدهیم که این صادقانه‌ترین روایت این تریبون رسانه‌ای بوده است) پس از آن هم لشکر نمایندگان اصلاح‌طلب با لباس سپاهی به مجلس رفتند تا رای دهندگان بی‌نوا حیران بمانند که چه می‌خواستیم و چه شد!
خصلت متناقض‌نمای فاشیسم آن است که هرچند طرفین آن به ظاهر با یکدیگر دشمنی می‌کنند، اما در عمل جنون و پرخاش یکی باعث تقویت دیگری می‌شود. به قول امثال و حکم غنی پارسی، «دیوانه چو دیوانه ببیند خوش‌اش آید»! به همین دلیل، هرگاه یک نفر از حضرات در گوشه‌ای از جهان شروع به عربده‌جویی می‌کند، همتایان‌اش در اردوگاه مقابل نیز فرصت میدان‌داری می‌یابند. مصداق بارزش، همین سنگی که اردوغان به چاه انداخت و بازتاب‌اش در ایران.
نخستین لبیک به طنین نوفاشیسم ترکیه‌ای از جانب استاد گرامی، جناب دکتر جلایی‌پور به گوش رسید. ایشان مدت‌هاست باور دارد تمام مشکلات مملکت از آنجا ناشی می‌شود که متاسفانه حکومت خوب نیروهای سیاسی را سرکوب نکرده است و در هر بزنگاه، یک لایه جدید از شهروندان ایرانی را فهرست می‌کند که باید به اسم دشمن نابود شوند. این بار هم چاره مواجهه با گستاخی رییس جمهور خارجی را در سرکوب بخش دیگری از شهروندان ایرانی به بهانه «پان» بودن اعلام کرده است. (اینجا)
واکنش محمد قوچانی اما، کمی مفصل‌تر بود. (اینجا بخوانید) تئورسین نظریه درخشان احیای «تشیع صفوی» فرصت را غنیمت شمرد تا الگوی واقعی خودش را برای این نبوغ تاریخی معرفی کند: «سیاست‌ورزی رجب طیب اردوغان برای من همیشه درس‌آموز و عبرت‌آموز بوده است اما به عنوان یک ایرانی معتقدم تنها جواب نوعثمانی گری، نو صفوی گری است». کمترین نکته مثبت این سخنان آن است که جناب قوچانی، بعد از این همه سال بالاخره دست از سر کچل «لیبرالیسم» برداشته‌اند و صادقانه مرجع نظرات خود را معرفی کردند. خواجه شیراز هم احتمالا با چنین وضعیتی مواجه شده وقتی که می‌سرود: «ناگهان پرده برانداخته‌ای یعنی چه»!
البته این پرده‌دری جناب قوچانی برای معرفی فاشیست‌ترین سیاست‌مداران شناخته شده جهان به عنوان الگوی مطلوب خود پدیده جدیدی نیست. همین چند وقت پیش، یکی دیگر از عناصر تبلیغاتی تیم وزارت خارجه، الگوی مناسب سیاسی برای اصلاح‌طلبان را شخص دونالد ترامپ معرفی کرده بود! (اینجا بخوانید)
استاد عزیز و گرانقدری در دانشگاه داشتیم که می‌گفت: «می‌دانید چرا ناسیونالیسم جذاب و فراگیر است؟ چون تنها مکتبی است که نیاز به دانش و تحقیق ندارد». اساسا فکر کردن با رگ گردن به مراتب راحت‌تر از مغز است و عربده‌کشی متقابل، ساده‌ترین واکنش نسبت به جنون همسایه. من اما همچنان خوشبین هستم که عموم مردم ایران، عاقل‌تر از آن هستند که فرجام صفویه یا جدال‌های حیدری/نعمتی، ترک/فارس، شیعه/سنی، عرب/عجم و غیره را فراموش کرده باشند. باور من این است که بر خلاف آنچه از این تریبون‌های همیشه در صحنه بر می‌آید، اکثر ما دریافته باشیم که مرهم زخم‌های این کشور، نه حذف و سرکوب بیشتر، بلکه «اندکی آزادی است».
در برابر دیوانه‌های مهاجم خارجی نیز، نسخه خاموش کردن آتش با آتش را در این سال‌ها به اندازه کافی آزمودیم و نتیجه‌اش را هم دیدیم. حالا که عقلای آمریکا توانستند به هر طریق به افسار ترامپ دهانه بزنند و بدرقه‌اش کنند، شاید ما هم بتوانیم خوشبین باشیم که دست‌کم به مدد جیب خالی دولت و نفرت گسترده مردم از مشاهده کارنامه این بوقچی‌های امتحان پس داده، از در افتادن به ورطه یک جنون جمعی جدید مصون بمانیم.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 299
آرمان امیری @ArmanParian - خیزش راست افراطی در جهان شاید با برگزیت آغاز شد و در پیروزی ترامپ عینیت یافت؛ اما خیلی زودتر از آنکه به برزیل و دیگر نقاط جهان کشیده شود، در خاورمیانه نسخه مطلوب خود را پیدا کرد: رجب طیب اردوغان، با سودای احیای یک امپراطوری بر باد رفته!
راست افراطی در ایران اما بر خلاف کشور همسایه، در ظهور یک دن‌کیشوت جدید تجلی نیافت، بلکه صرفا در تغییر گفتمان و سیاست کلان حاکمیت بروز پیدا کرد. استقلال نوفاشیسم ایرانی از کارگزاران سیاسی به حدی بود که دو جناح کلاسیک حکومتی، به صورت همزمان به مشوق و مروج آن بدل شدند. یعنی گفتمان محور مقاومت و دورخیز برای گسترش عمق استراتژیک از طریق جنگ‌های نیابتی و شبه‌نظامیان چند ملیتی، درست زمانی جایگزین ایده «گفتگوی تمدن‌ها» و سیاست «تنش‌زدایی» شد، که زنجیره مطبوعات رانتی محمد قوچانی، با برچسب «اصلاح‌طلبی» اندیشه‌های شبه‌فاشیستی را با اندکی بزک و دوزک، به اسم نسخه‌های جدید «ایرانشهری» روانه بازار می‌کردند.
نتیجه چنین تلفیق شگفت‌انگیزی، دقیقا همان بود که مردم را به هوای پرهیز از تقابل و نظامی‌گری پای صندوق رای کشیدند، اما بعد نماینده مطبوعاتی دولت برایمان افشا کرد که ظریف و قاسم سلیمانی عملا یکی هستند. (انصاف باید بدهیم که این صادقانه‌ترین روایت این تریبون رسانه‌ای بوده است) پس از آن هم لشکر نمایندگان اصلاح‌طلب با لباس سپاهی به مجلس رفتند تا رای دهندگان بی‌نوا حیران بمانند که چه می‌خواستیم و چه شد!
خصلت متناقض‌نمای فاشیسم آن است که هرچند طرفین آن به ظاهر با یکدیگر دشمنی می‌کنند، اما در عمل جنون و پرخاش یکی باعث تقویت دیگری می‌شود. به قول امثال و حکم غنی پارسی، «دیوانه چو دیوانه ببیند خوش‌اش آید»! به همین دلیل، هرگاه یک نفر از حضرات در گوشه‌ای از جهان شروع به عربده‌جویی می‌کند، همتایان‌اش در اردوگاه مقابل نیز فرصت میدان‌داری می‌یابند. مصداق بارزش، همین سنگی که اردوغان به چاه انداخت و بازتاب‌اش در ایران.
نخستین لبیک به طنین نوفاشیسم ترکیه‌ای از جانب استاد گرامی، جناب دکتر جلایی‌پور به گوش رسید. ایشان مدت‌هاست باور دارد تمام مشکلات مملکت از آنجا ناشی می‌شود که متاسفانه حکومت خوب نیروهای سیاسی را سرکوب نکرده است و در هر بزنگاه، یک لایه جدید از شهروندان ایرانی را فهرست می‌کند که باید به اسم دشمن نابود شوند. این بار هم چاره مواجهه با گستاخی رییس جمهور خارجی را در سرکوب بخش دیگری از شهروندان ایرانی به بهانه «پان» بودن اعلام کرده است. (اینجا)
واکنش محمد قوچانی اما، کمی مفصل‌تر بود. (اینجا بخوانید) تئورسین نظریه درخشان احیای «تشیع صفوی» فرصت را غنیمت شمرد تا الگوی واقعی خودش را برای این نبوغ تاریخی معرفی کند: «سیاست‌ورزی رجب طیب اردوغان برای من همیشه درس‌آموز و عبرت‌آموز بوده است اما به عنوان یک ایرانی معتقدم تنها جواب نوعثمانی گری، نو صفوی گری است». کمترین نکته مثبت این سخنان آن است که جناب قوچانی، بعد از این همه سال بالاخره دست از سر کچل «لیبرالیسم» برداشته‌اند و صادقانه مرجع نظرات خود را معرفی کردند. خواجه شیراز هم احتمالا با چنین وضعیتی مواجه شده وقتی که می‌سرود: «ناگهان پرده برانداخته‌ای یعنی چه»!
البته این پرده‌دری جناب قوچانی برای معرفی فاشیست‌ترین سیاست‌مداران شناخته شده جهان به عنوان الگوی مطلوب خود پدیده جدیدی نیست. همین چند وقت پیش، یکی دیگر از عناصر تبلیغاتی تیم وزارت خارجه، الگوی مناسب سیاسی برای اصلاح‌طلبان را شخص دونالد ترامپ معرفی کرده بود! (اینجا بخوانید)
استاد عزیز و گرانقدری در دانشگاه داشتیم که می‌گفت: «می‌دانید چرا ناسیونالیسم جذاب و فراگیر است؟ چون تنها مکتبی است که نیاز به دانش و تحقیق ندارد». اساسا فکر کردن با رگ گردن به مراتب راحت‌تر از مغز است و عربده‌کشی متقابل، ساده‌ترین واکنش نسبت به جنون همسایه. من اما همچنان خوشبین هستم که عموم مردم ایران، عاقل‌تر از آن هستند که فرجام صفویه یا جدال‌های حیدری/نعمتی، ترک/فارس، شیعه/سنی، عرب/عجم و غیره را فراموش کرده باشند. باور من این است که بر خلاف آنچه از این تریبون‌های همیشه در صحنه بر می‌آید، اکثر ما دریافته باشیم که مرهم زخم‌های این کشور، نه حذف و سرکوب بیشتر، بلکه «اندکی آزادی است».
در برابر دیوانه‌های مهاجم خارجی نیز، نسخه خاموش کردن آتش با آتش را در این سال‌ها به اندازه کافی آزمودیم و نتیجه‌اش را هم دیدیم. حالا که عقلای آمریکا توانستند به هر طریق به افسار ترامپ دهانه بزنند و بدرقه‌اش کنند، شاید ما هم بتوانیم خوشبین باشیم که دست‌کم به مدد جیب خالی دولت و نفرت گسترده مردم از مشاهده کارنامه این بوقچی‌های امتحان پس داده، از در افتادن به ورطه یک جنون جمعی جدید مصون بمانیم.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
#A 299
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اجرای ترانه «بهار دلکش» از جانب «رشید بهبودوف»، استاد آواز آذربایجان
#A 300
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 300
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
ایرانِ نظامی و ایرانِ فرهنگی!
#A 300
آرمان امیری @ArmanParian - استاد غلامحسین زرین‌کوب، در فصلی از کتاب «آشنایی با تاریخ ایران» می‌نویسد: «اتکای صفویه بر تشیع تدریجا باعث ایجاد تعصبات شدید در مردم گردید و اقلیت‌های مذهبی به شدت تحت فشار قرار گرفتند. از این رو تعجب نباید کرد که چرا وقتی افغان‌ها به کرمان آمدند، زرتشتی‌ها هم به کمک آن‌ها با حکومت ایران در افتادند. در حقیقت، یکی از این‌ها به نام نصرال‌الله خان یک چشم با یک عده سوار که استخدام کرده بود به محمود افغان پیوست و از عوامل عمده توفیق محمود افغان شد. در واقع، قیام او نه بر ضد ایران، بلکه بر ضد تعصب مذهبی ایران آن روز و نتیجه محسوسی بود از آن سیاست نامطلوبی که دولت صفویه برای آنکه ناسیونالیسم ایران را بر مبنای تعصبات دینی قرار دادند در حکومت خویش پیش گرفته بودند».
* * *
پیشتر در باب تصویر تاریخی به جای مانده از جدل شاه و ملکه نوشته بودم. (اینجا بخوانید) به باورم این جدال ریشه در برداشت متفاوت از مفهوم «ایران»، قدرت آن و دلیل ماندگاری تاریخی‌اش دارد. جناب پادشاه، با خشم و غضب فریاد می‌زند که در برابر دشمنان این مملکت نمی‌شود با ساز و آواز جنگید. ایران او، همان «ایران نظامی» است. ایران ملکه اما شاید همان «ایران فرهنگی» باشد. آنکه در بیت بیت اشعار شاهنامه، غزلیات حافظ، مثنوی مولوی، خمسه نظامی و بوستان و گلستان سعدی معنا می‌یابد.
حامیان «ایران نظامی» می‌گویند با شاعرمسلکی نمی‌توان از مرزهای مملکت دفاع کرد و اتفاقا به تاریخ کشورگشایی شاهان مقتدر می‌نازند. من اما هرچه خواندم این بود که ایران نظامی، بارها و بارها نابود و لگدمال شده است. به ضرب شمشیر اسکندر یا نیزه اعراب یا زیر سم ستوران چنگیز و محمود افغان. اگر هنوز ما می‌توانیم از مفهومی به نام «ایران» سخن بگوییم، همان «ایران فرهنگی» است که طی هزاران سال، دقیقا با شاعرمسلکی از مرزهای‌ش دفاع کرده‌ایم و چنان مستحکم و ماندگار است که امروز می‌توان از «حوزه تمدنی»اش سخن گفت.
تصویری که دکتر زرین‌کوب ترسیم می‌کند نشان می‌دهد که شکاف میان ایران فرهنگی و ایران نظامی تنها در آن نیست که یکی ماندگار بوده و دیگری مدام به ضرب شمشیر دشمنان خارجی نابود شده؛ شکاف اصلی اتفاقا در داخل رخ داده است. آنان که می‌خواهند به خیال خود با ضرب و زور شمشیر و سرکوب و جنگ‌افروزی ایران را متحد و مقتدر کنند، عملا بزرگترین عوامل واگرایی و در نتیجه فروپاشی و نابودی‌اش را فراهم می‌کنند.
در برابر گستاخی اخیر سلطان متوهم عثمانی، گروهی هم فیل‌شان یاد هندوستان کرد و هوس احیای مرزهای باستانی و تاریخی کشور به سرشان افتاد! یکی نسخه می‌پیچید که باید زودتر دست به کار می‌شدیم از قائله جنگ قره‌باغ برای حمله به آذربایجان استفاده می‌کردیم، دیگرانی به این فکر افتادند که برای مقابله به مثل ما هم طلب بازپس‌گیری «آذربایجان شمالی» را مطرح کنیم و خلاصه بساط آن «عمق استرتژیک»ی که یک بار خواستیم تا مدیترانه ادامه‌اش بدهیم را این دفعه رو به قفقاز پی بگیریم!
مشکل این نسخه‌های هیجانی فقط این نیست که درست به اندازه تحریکات اردوغان آزاردهنده هستند و به همان میزان که امروز ما را از این دیوانه متنفّر کرده‌اند سبب احساس خطر دیگر همسایگان از ایران می‌شوند تا از این هم که هستیم منزوی‌تر شویم؛ بدبختی اصلی در داخل کشور رخ می‌دهد! یعنی درست همان زمان که توهم سینه سپر کردن برای دفاع از تمامیت ایران را داریم، به ابزار دست تحریکات اردوغان بدل می‌شویم تا تخم نفرت و نفاق را با شعله‌ور کردن شکاف‌های ترک/فارس و احتمالا ترک/کرد و عرب/عجم دامن بزنیم و به همان ترکستانی برویم که زمانی صفویه رفتند و عاقبت‌اش همان شد که زرین‌کوب توصیف کرده است.
نسخه من اما، در برابر حرافی و رجزخوانی سلطان متوهم، نه جنگ پیش‌دستانه است و نه عصبیت متقابل و رجزخوانی بیشتر است. حرف مفت که باد هواست. من اگر بخواهم پاسخی برای جناب سلطان بفرستم، همین تصویر ماندگار است از ترانه‌خوانی رشید بهبودوف، استاد ماندگار آواز آذربایجان است که چه زیبا و مشتاقانه ترانه فارسی می‌خواند. جوابی که نه فقط بر دهان آن یاوه‌گوی خارجی بکوبد، بلکه همزمان آب سردی بر آتش کینه و تفرقه داخلی بپاشد. کاش می‌توانستیم در واکنش به این تحریکات، یک هفته جشن آواز و موسیقی برگزار کنیم به احترامی تمامی اقوام ایرانی با تنوع گسترده زبان‌ها و رقص‌ها و فرهنگ‌هایشان تا نشان دهیم درمان عصبیت تفرقه‌افکن می‌تواند آرامش وحدت‌بخش هنر باشد؛ و این قدرت واقعی «ایران فرهنگی» است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 300
آرمان امیری @ArmanParian - استاد غلامحسین زرین‌کوب، در فصلی از کتاب «آشنایی با تاریخ ایران» می‌نویسد: «اتکای صفویه بر تشیع تدریجا باعث ایجاد تعصبات شدید در مردم گردید و اقلیت‌های مذهبی به شدت تحت فشار قرار گرفتند. از این رو تعجب نباید کرد که چرا وقتی افغان‌ها به کرمان آمدند، زرتشتی‌ها هم به کمک آن‌ها با حکومت ایران در افتادند. در حقیقت، یکی از این‌ها به نام نصرال‌الله خان یک چشم با یک عده سوار که استخدام کرده بود به محمود افغان پیوست و از عوامل عمده توفیق محمود افغان شد. در واقع، قیام او نه بر ضد ایران، بلکه بر ضد تعصب مذهبی ایران آن روز و نتیجه محسوسی بود از آن سیاست نامطلوبی که دولت صفویه برای آنکه ناسیونالیسم ایران را بر مبنای تعصبات دینی قرار دادند در حکومت خویش پیش گرفته بودند».
* * *
پیشتر در باب تصویر تاریخی به جای مانده از جدل شاه و ملکه نوشته بودم. (اینجا بخوانید) به باورم این جدال ریشه در برداشت متفاوت از مفهوم «ایران»، قدرت آن و دلیل ماندگاری تاریخی‌اش دارد. جناب پادشاه، با خشم و غضب فریاد می‌زند که در برابر دشمنان این مملکت نمی‌شود با ساز و آواز جنگید. ایران او، همان «ایران نظامی» است. ایران ملکه اما شاید همان «ایران فرهنگی» باشد. آنکه در بیت بیت اشعار شاهنامه، غزلیات حافظ، مثنوی مولوی، خمسه نظامی و بوستان و گلستان سعدی معنا می‌یابد.
حامیان «ایران نظامی» می‌گویند با شاعرمسلکی نمی‌توان از مرزهای مملکت دفاع کرد و اتفاقا به تاریخ کشورگشایی شاهان مقتدر می‌نازند. من اما هرچه خواندم این بود که ایران نظامی، بارها و بارها نابود و لگدمال شده است. به ضرب شمشیر اسکندر یا نیزه اعراب یا زیر سم ستوران چنگیز و محمود افغان. اگر هنوز ما می‌توانیم از مفهومی به نام «ایران» سخن بگوییم، همان «ایران فرهنگی» است که طی هزاران سال، دقیقا با شاعرمسلکی از مرزهای‌ش دفاع کرده‌ایم و چنان مستحکم و ماندگار است که امروز می‌توان از «حوزه تمدنی»اش سخن گفت.
تصویری که دکتر زرین‌کوب ترسیم می‌کند نشان می‌دهد که شکاف میان ایران فرهنگی و ایران نظامی تنها در آن نیست که یکی ماندگار بوده و دیگری مدام به ضرب شمشیر دشمنان خارجی نابود شده؛ شکاف اصلی اتفاقا در داخل رخ داده است. آنان که می‌خواهند به خیال خود با ضرب و زور شمشیر و سرکوب و جنگ‌افروزی ایران را متحد و مقتدر کنند، عملا بزرگترین عوامل واگرایی و در نتیجه فروپاشی و نابودی‌اش را فراهم می‌کنند.
در برابر گستاخی اخیر سلطان متوهم عثمانی، گروهی هم فیل‌شان یاد هندوستان کرد و هوس احیای مرزهای باستانی و تاریخی کشور به سرشان افتاد! یکی نسخه می‌پیچید که باید زودتر دست به کار می‌شدیم از قائله جنگ قره‌باغ برای حمله به آذربایجان استفاده می‌کردیم، دیگرانی به این فکر افتادند که برای مقابله به مثل ما هم طلب بازپس‌گیری «آذربایجان شمالی» را مطرح کنیم و خلاصه بساط آن «عمق استرتژیک»ی که یک بار خواستیم تا مدیترانه ادامه‌اش بدهیم را این دفعه رو به قفقاز پی بگیریم!
مشکل این نسخه‌های هیجانی فقط این نیست که درست به اندازه تحریکات اردوغان آزاردهنده هستند و به همان میزان که امروز ما را از این دیوانه متنفّر کرده‌اند سبب احساس خطر دیگر همسایگان از ایران می‌شوند تا از این هم که هستیم منزوی‌تر شویم؛ بدبختی اصلی در داخل کشور رخ می‌دهد! یعنی درست همان زمان که توهم سینه سپر کردن برای دفاع از تمامیت ایران را داریم، به ابزار دست تحریکات اردوغان بدل می‌شویم تا تخم نفرت و نفاق را با شعله‌ور کردن شکاف‌های ترک/فارس و احتمالا ترک/کرد و عرب/عجم دامن بزنیم و به همان ترکستانی برویم که زمانی صفویه رفتند و عاقبت‌اش همان شد که زرین‌کوب توصیف کرده است.
نسخه من اما، در برابر حرافی و رجزخوانی سلطان متوهم، نه جنگ پیش‌دستانه است و نه عصبیت متقابل و رجزخوانی بیشتر است. حرف مفت که باد هواست. من اگر بخواهم پاسخی برای جناب سلطان بفرستم، همین تصویر ماندگار است از ترانه‌خوانی رشید بهبودوف، استاد ماندگار آواز آذربایجان است که چه زیبا و مشتاقانه ترانه فارسی می‌خواند. جوابی که نه فقط بر دهان آن یاوه‌گوی خارجی بکوبد، بلکه همزمان آب سردی بر آتش کینه و تفرقه داخلی بپاشد. کاش می‌توانستیم در واکنش به این تحریکات، یک هفته جشن آواز و موسیقی برگزار کنیم به احترامی تمامی اقوام ایرانی با تنوع گسترده زبان‌ها و رقص‌ها و فرهنگ‌هایشان تا نشان دهیم درمان عصبیت تفرقه‌افکن می‌تواند آرامش وحدت‌بخش هنر باشد؛ و این قدرت واقعی «ایران فرهنگی» است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
Telegram
مجمع دیوانگان
اجرای ترانه «بهار دلکش» از جانب «رشید بهبودوف»، استاد آواز آذربایجان
#A 300
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 300
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی سی‌ام
موسیقی: دنیا کمالی - شیرین شمامه
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
موسیقی: دنیا کمالی - شیرین شمامه
#remember_them
کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_