مجلسی که در راس امور نباشد
#A074
آرمان امیری @ArmanParian - این دیگر حتی حافظه تاریخی هم نمی‌خواهد. به جرات میتوان گفت همین دیروز بود جدال محمود احمدی‌نژاد با مجلس وقت که بالاخره مجلس در راس امور هست یا نیست؟ همه‌مان با خطر سقوط مجلس از راس امور به خوبی آگاه هستیم. مجلسی که برای تشکیل آن، نخستین انقلاب مشروطه مشرق زمین را رقم زدیم. اما اسیر توپ لیاخوف و استبداد محمدعلی‌شاهی شد. پدران‌مان دوباره برای احیای آن قد علم کردند، اما کودتای محمدرضاشاهی سبب شد تا باز قانون اساسی مشروطه تا سر حد جوهری بر کاغذپاره تقلیل پیدا کند. دوباره یک انقلاب علیه استبدادی که تنها نمایندگان مردم توانایی کنترل آن را داشتند رقم خورد تا این بار در نص صریح قانون اساسی تاکید شود:
اصل ۷۶: مجلس شورای اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.
اصل ۷۷: عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.
اصل ۸۴: هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.
زیر سوال بردن مرجعیت مجلس، بجز از خوی خودرایی و استبداد ناشی نمی‌شود. وقتی محمود احمدی‌نژاد جایگاه مجلس را زیر سال برد خیلی‌ها اعتراض کردند، اما واقعیت این بود که کسی هم چندان «تعجب» نکرد. او پیش از این خوی خودرای خود را بارها و بارها به اثبات رسانده بود. پس چه جای تعجب که در تفسیر عبارت مشهور رهبر انقلاب مبنی بر اینکه «مجلس در راس امور است» ادعا کند: این جمله مربوط به زمانی است که در ایران، نظام پارلمانی حاکم بود و اکنون که پست نخست وزیری حذف شده، قوه مجریه، قوه اول کشور است.
حالا اما نوبت به وزرای کابینه دولت تدبیر و امید رسیده که تصمیمات بحث‌برانگیز خود را بی‌ارتباط به مجلس بخوانند. پس از آنکه تعدادی از نمایندگان مجلس، به حضور هواپیماهای نظامی روسیه در پایگاه هوایی همدان اعتراض کردند، وزیر دفاع به خبرنگاران گفت: «اقدامی که صورت گرفت، تصمیم نظام و شورای عالی امنیت ملی بوده است. ارتباطی به مجلس ندارد».
مساله را از بعد دیگری نیز میتوان مورد سوال قرار داد. جایگاه «شورای عالی امنیت ملی» در کشور کجا است که تمامی قوای سه‌گانه حکومت را مسلوب‌الاختیار می‌سازد؟ وقتی نماینده‌ای به حصر بدون محاکمه افراد اعتراض میکند، پاسخ می‌شنویم که این مساله مصوبه شورای عالی امنیت ملی است. یعنی این شورا می‌تواند با مصوبه خود، قوه قضاییه کشور را دور زده و بر خلاف نص صریح قانون اساسی عمل کند. در فقره حاضر نیز وزیر دفاع مدعی است که مصوبه شورای عالی امنیت ملی فراتر از اختیارات مجلس است و نمایندگان حق پرس و جو از آن را ندارند. البته رییس دولت نیز بارها مستقیم و غیرمستقیم از نارضایتی خود در فقره حصر سخن گفته تا نشان دهد که شورا، حتی تحت امر قوه مجریه نیز عمل نمیکند.
فقط به عنوان یک مثال ساده، از پیامدهای حذف مجلس از نظارت بر امور کشوری میتوان یادآوری کرد: در فقره حاضر، اولا هیچ یک از منابع خبری ایرانی تصمیم حضور نظامیان روسیه در ایران را اعلام نکردند. این روس‌ها بودند که خبر را منتشر کردند. هنوز هم که هنوزه مشخص نیست این حضور از چه زمانی بوده؟ شرایط حضور چگونه است؟ روس‌ها چه امکانات و حقوقی در خاک ما خواهند داشت؟ حق چه اعمالی را دارند و یا ندارند؟ این حضور تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ ما هیچ کدام را نمی‌دانیم، و بنابر روایت وزیر دفاع، حتی حق هم نداریم که بدانیم. چون مجلس ما دیگر در راس امور نیست.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A074
آرمان امیری @ArmanParian - این دیگر حتی حافظه تاریخی هم نمی‌خواهد. به جرات میتوان گفت همین دیروز بود جدال محمود احمدی‌نژاد با مجلس وقت که بالاخره مجلس در راس امور هست یا نیست؟ همه‌مان با خطر سقوط مجلس از راس امور به خوبی آگاه هستیم. مجلسی که برای تشکیل آن، نخستین انقلاب مشروطه مشرق زمین را رقم زدیم. اما اسیر توپ لیاخوف و استبداد محمدعلی‌شاهی شد. پدران‌مان دوباره برای احیای آن قد علم کردند، اما کودتای محمدرضاشاهی سبب شد تا باز قانون اساسی مشروطه تا سر حد جوهری بر کاغذپاره تقلیل پیدا کند. دوباره یک انقلاب علیه استبدادی که تنها نمایندگان مردم توانایی کنترل آن را داشتند رقم خورد تا این بار در نص صریح قانون اساسی تاکید شود:
اصل ۷۶: مجلس شورای اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.
اصل ۷۷: عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.
اصل ۸۴: هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.
زیر سوال بردن مرجعیت مجلس، بجز از خوی خودرایی و استبداد ناشی نمی‌شود. وقتی محمود احمدی‌نژاد جایگاه مجلس را زیر سال برد خیلی‌ها اعتراض کردند، اما واقعیت این بود که کسی هم چندان «تعجب» نکرد. او پیش از این خوی خودرای خود را بارها و بارها به اثبات رسانده بود. پس چه جای تعجب که در تفسیر عبارت مشهور رهبر انقلاب مبنی بر اینکه «مجلس در راس امور است» ادعا کند: این جمله مربوط به زمانی است که در ایران، نظام پارلمانی حاکم بود و اکنون که پست نخست وزیری حذف شده، قوه مجریه، قوه اول کشور است.
حالا اما نوبت به وزرای کابینه دولت تدبیر و امید رسیده که تصمیمات بحث‌برانگیز خود را بی‌ارتباط به مجلس بخوانند. پس از آنکه تعدادی از نمایندگان مجلس، به حضور هواپیماهای نظامی روسیه در پایگاه هوایی همدان اعتراض کردند، وزیر دفاع به خبرنگاران گفت: «اقدامی که صورت گرفت، تصمیم نظام و شورای عالی امنیت ملی بوده است. ارتباطی به مجلس ندارد».
مساله را از بعد دیگری نیز میتوان مورد سوال قرار داد. جایگاه «شورای عالی امنیت ملی» در کشور کجا است که تمامی قوای سه‌گانه حکومت را مسلوب‌الاختیار می‌سازد؟ وقتی نماینده‌ای به حصر بدون محاکمه افراد اعتراض میکند، پاسخ می‌شنویم که این مساله مصوبه شورای عالی امنیت ملی است. یعنی این شورا می‌تواند با مصوبه خود، قوه قضاییه کشور را دور زده و بر خلاف نص صریح قانون اساسی عمل کند. در فقره حاضر نیز وزیر دفاع مدعی است که مصوبه شورای عالی امنیت ملی فراتر از اختیارات مجلس است و نمایندگان حق پرس و جو از آن را ندارند. البته رییس دولت نیز بارها مستقیم و غیرمستقیم از نارضایتی خود در فقره حصر سخن گفته تا نشان دهد که شورا، حتی تحت امر قوه مجریه نیز عمل نمیکند.
فقط به عنوان یک مثال ساده، از پیامدهای حذف مجلس از نظارت بر امور کشوری میتوان یادآوری کرد: در فقره حاضر، اولا هیچ یک از منابع خبری ایرانی تصمیم حضور نظامیان روسیه در ایران را اعلام نکردند. این روس‌ها بودند که خبر را منتشر کردند. هنوز هم که هنوزه مشخص نیست این حضور از چه زمانی بوده؟ شرایط حضور چگونه است؟ روس‌ها چه امکانات و حقوقی در خاک ما خواهند داشت؟ حق چه اعمالی را دارند و یا ندارند؟ این حضور تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ ما هیچ کدام را نمی‌دانیم، و بنابر روایت وزیر دفاع، حتی حق هم نداریم که بدانیم. چون مجلس ما دیگر در راس امور نیست.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
دختران انتظار
#N015
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - شاید در جریان باشید که زنان کاروان ورزشی آمریکا در المپیک امسال بیشتر از هر کشور دیگری مدال طلا کسب کرده‌اند. به نحوی که میتوان گفت اگر آمریکا تنها تیمی متشکل از زنان ورزشکارش را به المپیک می‌فرستاد، باز هم در رتبه نخست قرار می‌گرفت. (تا لحظه نگارش این متن، زنان آمریکایی ۲۷ طلا گرفته‌اند که با مجموع طلاهای تیم بریتانیا در جایگاه دوم المپیک برابری میکند) عجیب نیست که بشنویم (کما اینکه بارها گفته‌اند و شنیده‌ایم) پارتی‌بازی بوده! حتی ورزشی‌نویس سرشناسی هم به تازگی مدعی شده بود که خودشان می‌برند و می‌دوزند. «ناداوری» که دیگر ورد زبان همه است. اما شاید بتوان دست‌کم در سطح یک تلنگر، به این چند سطر از مجله نیویورک‌تایمز هم گوشه چشمی انداخت: (goo.gl/2GGh0l)
«...آمریکا یکی از معدود کشورهایی است که ورزش را در آموزش عمومی گنجانده است. ابتهاج محمد، اولین زن آمریکایی که با حجاب به المپیک رفت، شمشیربازی را در دبیرستان دولتی محل تحصیلش شروع کرده بود. از حقوق زنان در دسترسی مساوی به تمام ورزش‌ها در متمم قانون آموزش عالی سال ۱۹۷۲ و قانون ورزش‌های آماتوری و المپیک سال ۱۹۷۸ محافظت شده است. تقریبا ۵۰درصد زنان آمریکا در دبیرستان مشغول یک رشته ورزشی میشوند. ۸۵ درصد از ورزشکارانی که در المپیک ریو برای آمریکا مدال آوردند، ورزشکار تیم‌های دانشگاهی بوده‌اند...».
مدال برنز «کیمیا علیزاده»، به عنوان نخستین مدال المپیکی زنان ایرانی به قدری برای ما شیرین و ارزشمند بود که اگر بگوییم با طلای مردان‌مان برابری می‌کرد سخنی به گزافه نگفته‌ایم. اما فردای جشن شادی، شاید بد نباشد به این هم فکر کنیم که ورزش همگانی در میان زنان ایرانی چقدر گسترده است؟ چند درصد دختران ایرانی فرصت و امکانات لازم برای ورزش و تندرستی را در اختیار دارند؟ سلامت جامعه ما و سلامت مادرانی که پرورش دهندگان نسل‌های آینده هستند در گرو پاسخ به همین پرسش ساده است.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#N015
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - شاید در جریان باشید که زنان کاروان ورزشی آمریکا در المپیک امسال بیشتر از هر کشور دیگری مدال طلا کسب کرده‌اند. به نحوی که میتوان گفت اگر آمریکا تنها تیمی متشکل از زنان ورزشکارش را به المپیک می‌فرستاد، باز هم در رتبه نخست قرار می‌گرفت. (تا لحظه نگارش این متن، زنان آمریکایی ۲۷ طلا گرفته‌اند که با مجموع طلاهای تیم بریتانیا در جایگاه دوم المپیک برابری میکند) عجیب نیست که بشنویم (کما اینکه بارها گفته‌اند و شنیده‌ایم) پارتی‌بازی بوده! حتی ورزشی‌نویس سرشناسی هم به تازگی مدعی شده بود که خودشان می‌برند و می‌دوزند. «ناداوری» که دیگر ورد زبان همه است. اما شاید بتوان دست‌کم در سطح یک تلنگر، به این چند سطر از مجله نیویورک‌تایمز هم گوشه چشمی انداخت: (goo.gl/2GGh0l)
«...آمریکا یکی از معدود کشورهایی است که ورزش را در آموزش عمومی گنجانده است. ابتهاج محمد، اولین زن آمریکایی که با حجاب به المپیک رفت، شمشیربازی را در دبیرستان دولتی محل تحصیلش شروع کرده بود. از حقوق زنان در دسترسی مساوی به تمام ورزش‌ها در متمم قانون آموزش عالی سال ۱۹۷۲ و قانون ورزش‌های آماتوری و المپیک سال ۱۹۷۸ محافظت شده است. تقریبا ۵۰درصد زنان آمریکا در دبیرستان مشغول یک رشته ورزشی میشوند. ۸۵ درصد از ورزشکارانی که در المپیک ریو برای آمریکا مدال آوردند، ورزشکار تیم‌های دانشگاهی بوده‌اند...».
مدال برنز «کیمیا علیزاده»، به عنوان نخستین مدال المپیکی زنان ایرانی به قدری برای ما شیرین و ارزشمند بود که اگر بگوییم با طلای مردان‌مان برابری می‌کرد سخنی به گزافه نگفته‌ایم. اما فردای جشن شادی، شاید بد نباشد به این هم فکر کنیم که ورزش همگانی در میان زنان ایرانی چقدر گسترده است؟ چند درصد دختران ایرانی فرصت و امکانات لازم برای ورزش و تندرستی را در اختیار دارند؟ سلامت جامعه ما و سلامت مادرانی که پرورش دهندگان نسل‌های آینده هستند در گرو پاسخ به همین پرسش ساده است.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
NY Times
For Those Keeping Score, American Women Dominated in Rio
Had the United States women competed as a separate country, they would have been third in the overall medal chart with 61.
اوج و حضیض کشاورزی با تغییرات دولتی
#V009
نویسنده مهمان: آرشام تاج‌ور @arshamt - بنابر اعلام رسمی، حجم گندم خریداری شده به نرخ تضمینی در سال جاری به ۱۰.۵ میلیون تن رسیده است و پیش‌بینی می‌شود این از مرز ۱۱ میلیون تن نیز بگذرد. این میزان، رکوردی در یک دهه اخیر به حساب می‌آید. با این حجم تولید دیگر نه تنها نیازی به واردات نیست بلکه امکان صادرات یک تا دو میلیون تن گندم نیز وجود دارد. اما باید خوشحال بود یا ناراحت؟
پیش از این در سال ۸۳ نیز با خرید تضمینی ۱۱.۴ میلیون تن گندم به خودکفایی رسیده بودیم. سیدمحمد خاتمی در جشن خودکفایی گندم گفت «ایرانیان پس از ۴۰ سال توانستند گندم خود را خودشان تولید کنند و باید برای حفظ آن تلاش کرد». اما هیچ چیز حفظ نشد. یک دهه بعد به جایی رسیدیم که فقط برای مصرف ۱۸ روز گندم در سیلوهای کشور ذخیره داشتیم. قیمت خرید تضمینی واقعی نبود و کشاورزان رغبتی به کشت گندم نداشتند. دولت برای تامین گندم به واردات بی‌رویه روی آورد تا در سال ۹۱ با واردات ۷میلیون تن، رکورد خرید گندم خارجی شکسته شود.
با روی کار آمدن دولت جدید، قیمت خرید تضمینی گندم جهش پیدا کرد. در سال ۹۳ قیمت به ۱۱۵۵ تومان و در سال ۹۵ به ۱۲۷۰ تومان رسید. به دنبال این تغییرات، در سال ۹۳ حجم گندم خریداری شده از کشاورزان به سطح ۶میلیون و ۶۰۰هزار تن رسید. این میزان تا آبان ماه ۱۳۹۴ به حدود۸میلیون تن افزایش یافت.
ولی مگر چه اتفاقی افتاده است؟ چه رخ داده است که طی دو سال تولید گندم کشور ۶۵درصد افزایش می‌یابد؟ آیا از سال ۹۳ تا ۹۵ نظام کشاورزی کشور دچار تحول شده است؟ آیا در طول ۲ سال کشاورزی ایران شاهد تغییرات بنیادین بوده؟ آیا حجم زمین‌های کشاورزی به این میزان بیشتر شده است؟ مگر می‌شود در طول مدت کوتاهی کشاورزی را متحول کرد؟ پس این ظرفیت تولید گندم توسط کشاورزان از سال ۸۳ چه شده بود؟
شاید اکنون معنای مدیریت و تاثیر آن را بهتر درک کنم. کشاورزان و زمین‌های کشاورزی همان است، چیزی که تغییر کرده طرز تفکر و مدیریتی است که به کشاورزان اطمینان داده تا دیگر نگران فروش گندم خود نباشند و قابلیت تولید خود را به رخ بکشند.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
#V009
نویسنده مهمان: آرشام تاج‌ور @arshamt - بنابر اعلام رسمی، حجم گندم خریداری شده به نرخ تضمینی در سال جاری به ۱۰.۵ میلیون تن رسیده است و پیش‌بینی می‌شود این از مرز ۱۱ میلیون تن نیز بگذرد. این میزان، رکوردی در یک دهه اخیر به حساب می‌آید. با این حجم تولید دیگر نه تنها نیازی به واردات نیست بلکه امکان صادرات یک تا دو میلیون تن گندم نیز وجود دارد. اما باید خوشحال بود یا ناراحت؟
پیش از این در سال ۸۳ نیز با خرید تضمینی ۱۱.۴ میلیون تن گندم به خودکفایی رسیده بودیم. سیدمحمد خاتمی در جشن خودکفایی گندم گفت «ایرانیان پس از ۴۰ سال توانستند گندم خود را خودشان تولید کنند و باید برای حفظ آن تلاش کرد». اما هیچ چیز حفظ نشد. یک دهه بعد به جایی رسیدیم که فقط برای مصرف ۱۸ روز گندم در سیلوهای کشور ذخیره داشتیم. قیمت خرید تضمینی واقعی نبود و کشاورزان رغبتی به کشت گندم نداشتند. دولت برای تامین گندم به واردات بی‌رویه روی آورد تا در سال ۹۱ با واردات ۷میلیون تن، رکورد خرید گندم خارجی شکسته شود.
با روی کار آمدن دولت جدید، قیمت خرید تضمینی گندم جهش پیدا کرد. در سال ۹۳ قیمت به ۱۱۵۵ تومان و در سال ۹۵ به ۱۲۷۰ تومان رسید. به دنبال این تغییرات، در سال ۹۳ حجم گندم خریداری شده از کشاورزان به سطح ۶میلیون و ۶۰۰هزار تن رسید. این میزان تا آبان ماه ۱۳۹۴ به حدود۸میلیون تن افزایش یافت.
ولی مگر چه اتفاقی افتاده است؟ چه رخ داده است که طی دو سال تولید گندم کشور ۶۵درصد افزایش می‌یابد؟ آیا از سال ۹۳ تا ۹۵ نظام کشاورزی کشور دچار تحول شده است؟ آیا در طول ۲ سال کشاورزی ایران شاهد تغییرات بنیادین بوده؟ آیا حجم زمین‌های کشاورزی به این میزان بیشتر شده است؟ مگر می‌شود در طول مدت کوتاهی کشاورزی را متحول کرد؟ پس این ظرفیت تولید گندم توسط کشاورزان از سال ۸۳ چه شده بود؟
شاید اکنون معنای مدیریت و تاثیر آن را بهتر درک کنم. کشاورزان و زمین‌های کشاورزی همان است، چیزی که تغییر کرده طرز تفکر و مدیریتی است که به کشاورزان اطمینان داده تا دیگر نگران فروش گندم خود نباشند و قابلیت تولید خود را به رخ بکشند.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
پاسخی به مطلب «اوج و حضیض کشاورزی با تغییرات دولتی»
#V009
ارسالی از جانب «دکتر امیر یزدان سپاس»:
١- خودكفايي معني و مفهوم خودش را دارد، بنظر اينجانب اگر كشور در حداقل ٥ سال متوالي توانست حداقل ٢٠ تا ٢٥ درصد بيشتر از نياز خود گندم توليد كند، آن زمان و آن هم با احتياط مي توانيم بگوئيم در راستاي خودكفا شدن هستيم. با يك سال توليد مورد نياز كشور هرگز و هرگز نمي توانيم ادعاي خودكفائي داشته باشيم. عملي كه به اشتباه در سال ١٣٨٣ نيز انجام پذيرفت و سال هاي بعد از آن طبق آمار تا ٨ ميليون تن گندم نيز وارد كرديم. همان حضرات سال ١٣٨٣ كه اعلام خودكفائي كردند پس از بازنشستگي دوران ١٣٨٤ تا ١٣٩٢ مجددآ به سر كار برگشتند و روز از نو و روزي از نو و اعلام خودكفائي ديگر و كسي نيست از آنها سوال كند پس خودكفائي ١٣٨٣ چه شد و اعلام مجدد آن براي چه منظور است؟
٢- امسال از لحاظ بارش ها سال نسبتآ مناسبي بوده است كه شايد هم به دليل همان پديده إل ني نيو باشد. لازم است عرض نمايم واريته هاي پيشرفته گندم به لحاظ وضعيت ژنتيكي اصلاح شده آنها، واكنش مثبت (Positive responsiveness) به بارش ها و دماي مناسب (دماي خنك) نشان مي دهند و عملكرشان افزايش مي يابد. حتمآ شنيده، ديده يا خوانده ايد گندمكاراني از اين واريته ها تا ١٣ تن در هكتار را برداشت نموده اند كه عمدتآ به لحاظ همان واكنش مثبت به شرايط أب و هوايي مطلوب است. پس بنظر حقير شايسته نيست الطاف بيكران الهي براي اين بارش ها و در درجه دوم تلاش محققين در بوجود آوردن اين واريته هاي گندم را بعضأ بعضي از مسئولين به حساب مديريت خودشان بگذراند كه در اينصورت بايد در سال هايي متفاوت با شرايط جوي امسال نيز شاهد توليد پايدار باشيم. بنابراين با توجه به مطالب فوق بنظر اينجانب اعلام خودكفايي هنوز خيلي زود است.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
#V009
ارسالی از جانب «دکتر امیر یزدان سپاس»:
١- خودكفايي معني و مفهوم خودش را دارد، بنظر اينجانب اگر كشور در حداقل ٥ سال متوالي توانست حداقل ٢٠ تا ٢٥ درصد بيشتر از نياز خود گندم توليد كند، آن زمان و آن هم با احتياط مي توانيم بگوئيم در راستاي خودكفا شدن هستيم. با يك سال توليد مورد نياز كشور هرگز و هرگز نمي توانيم ادعاي خودكفائي داشته باشيم. عملي كه به اشتباه در سال ١٣٨٣ نيز انجام پذيرفت و سال هاي بعد از آن طبق آمار تا ٨ ميليون تن گندم نيز وارد كرديم. همان حضرات سال ١٣٨٣ كه اعلام خودكفائي كردند پس از بازنشستگي دوران ١٣٨٤ تا ١٣٩٢ مجددآ به سر كار برگشتند و روز از نو و روزي از نو و اعلام خودكفائي ديگر و كسي نيست از آنها سوال كند پس خودكفائي ١٣٨٣ چه شد و اعلام مجدد آن براي چه منظور است؟
٢- امسال از لحاظ بارش ها سال نسبتآ مناسبي بوده است كه شايد هم به دليل همان پديده إل ني نيو باشد. لازم است عرض نمايم واريته هاي پيشرفته گندم به لحاظ وضعيت ژنتيكي اصلاح شده آنها، واكنش مثبت (Positive responsiveness) به بارش ها و دماي مناسب (دماي خنك) نشان مي دهند و عملكرشان افزايش مي يابد. حتمآ شنيده، ديده يا خوانده ايد گندمكاراني از اين واريته ها تا ١٣ تن در هكتار را برداشت نموده اند كه عمدتآ به لحاظ همان واكنش مثبت به شرايط أب و هوايي مطلوب است. پس بنظر حقير شايسته نيست الطاف بيكران الهي براي اين بارش ها و در درجه دوم تلاش محققين در بوجود آوردن اين واريته هاي گندم را بعضأ بعضي از مسئولين به حساب مديريت خودشان بگذراند كه در اينصورت بايد در سال هايي متفاوت با شرايط جوي امسال نيز شاهد توليد پايدار باشيم. بنابراين با توجه به مطالب فوق بنظر اينجانب اعلام خودكفايي هنوز خيلي زود است.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
گفتاری در باب ۱۴ قرن جستجوی اسلام حقیقی
#V010
نویسنده مهمان: امین شاکری @AShakery-
روحانیون ادعا میکنند که در علوم انسانی ما نباید به منابع غربی اتکا کنیم و علوم انسانی اسلامی که باید آن را در قرآن و روایات کشف کنیم کاملا پاسخگوی نیازهای جامعه مدرن است. خب میخواهیم حقیقت یکی از آیات قرآن را کشف کنیم. سراغ یکی از تفاسیر قرآن میرویم و میبینیم که ذیل آیه چهار احتمال a , b ,c , d مطرح شده است. نویسنده میگوید که فلانی طرفدار نظر a، دیگری b، آن یکی c ، و بنده d را در مورد این‌آیه منطقی‌تر میدانیم. شما نیز احتمالات را بررسی میکنید و احتمالا همان نظر d را بعنوان منظور خداوند میپذیرید. هرچند‌این انتخاب شما نیز متاثر از جامعه و اطرافیان شماست و اگر آنها بیشتر تفسیر c را درست میدانند و با شما از کودکی بر همان مبنا رفتار کرده‌اند شما نیز احتمالا گزینه c را منطقی‌تر خواهید دانست اما‌این نکته اصلی نیست.
اگر بیشتر به آن فلانی‌ها دقت کنید متوجه میشوید که غالبا اکثر مفسرینی که هم‌نظرند معاصرند یا نهایتا چند قرن با هم فاصله دارند. برای مثال تا قرن 5 تنها گزینه a مطرح است اما ناگهان شیخ طوسی در قرن 5 هجری گزینه b را هم مطرح میکند. چرا گزینه b زودتر به ذهن کسی نرسید؟ میتوان گفت که لغو قانون ممنوعیت نوشتن احادیث و رایج‌تر شدن‌ترجمه عربی کتب یونانی پیش زمینه‌های کافی را در اختیار شیخ طوسی قرار داد تا موفق به ایجاد ارتباطی میان آنها و آیه شود.
در قرن های بعد تفکراتی مانند وحدت وجود در اشعار باباطاهر، عناصر اربعه ارسطو، اشعار عرفانی مولانا، حرکت جوهری ملاصدرا، بحث های عطار در باب جبر و اختیار و هدف از زندگی و... هرکدام مدل های فکری هستند که جهان‌بینی فرد را متحول میکنند و میتوانند موجب برداشت گزینه c از آیه شوند. نهایتا‌آیت الله طباطبایی آشنا با فلسفه غرب در تفسیر خود گزینه d را مطرح میکند که برای ما نسبت به بقیه منطقی‌تر بنظر می‌آید.این سیر پیچیده شدن که با نگاه به قطورتر شدن مداوم کتب تفسیر در طول تاریخ غیرقابل انکار است برخلاف تصور کمتر الهام گرفته از خود قرآن است چرا که قرآن به همین شکل امروز از 14 قرن پیش در دسترس بوده اگر‌این تئوری‌ها از قرآن منشا گرفته‌اند پس چرا همان اوایل مطرح نشدند؟ در واقع شخص پیش از آغاز تفسیر به نتیجه‌ای که تفسیرش ارائه میدهد رسیده است و بیشتر به دنبال یافتن مصادیقی در تایید شیوه جهان‌بینی خود در قرآن یا حداقل‌ایجاد نوعی ارتباط بین این‌دو است. هر کدام از گزینه‌هایی که ارائه میشوند تاریخ مصرفی دارند و پس از مدتی با گزینه‌ای جدیدتر جایگزین میشوند کما اینکه گزینه e را روشنفکران دینی مانند سروش و شبستری در دهه‌های اخیر ارائه داده‌اند که بعلت ساختارشکنی و تقابل آن با آموزه‌های فقه سنتی از سوی فقها طرد شده است.
در نگاه کلی‌تر اسلام در دوران حمله به‌ایران و روم اسلام جهادی، در عصر عرفان و صوفی‌گری اسلام صوفیانه، پیش از انقلاب اسلام انقلابی، از نگاه بازرگان اسلام اجتماعی، پس از انقلاب اسلام ناب محمدی رودرروی اسلام آمریکایی، در دوره سید محمد خاتمی اسلام رحمانی، برای داعش اسلام بنیادگرا، برای روشنفکران دینی اسلام پویا و اهل مدارا و... بوده است.اینها همه برداشت‌هایی از اسلام با توجه به شرایط روزند و در واقع چیزی به عنوان اسلام حقیقی وجود خارجی ندارد. یک متن شاید بتواند مقدس باشد اما فهم من از‌این متن دیگر مقدس نخواهد بود. چنین نگرشی ما را به پذیرش پلورالیسم دینی یا به قول سروش صراط‌های مستقیم وامیدارد جایی که کسی ادعا نمیکند سعادت بشر در گرو تبعیت از روش خاصی است و دیگران در آتش دوزخ خواهند سوخت. رگه‌هایی از‌این تفکر را میتوان در آثار شهید مطهری نیز یافت جایی که او پا را پله‌ای از فقهای سنتی فراتر میگذارد و سعادت را توشه حق طلبان میداند نه ایمان آوردگان!
بنابراین‌ترکیب‌هایی مانند اقتصاد اسلامی هرچند ظاهرا میگویند این اقتصادی است که از اسلام گرفته شده است اما‌این توهمی بیش نیست و در واقع اسلام است که لباس نظریات اقتصادی خود را به آن پوشانده‌اند تا اگر کسی با نظرات اقتصادی آنها مخالفت کرد یا ادعا کرد که اسلام برای هدایت آمده و نظریات اقتصادی را به کارشناسان میسپارد بتوانند او را به ضدیت با قرآن یا ناآگاهی متهم کنند و حرف خود را به کرسی بنشانند.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
#V010
نویسنده مهمان: امین شاکری @AShakery-
روحانیون ادعا میکنند که در علوم انسانی ما نباید به منابع غربی اتکا کنیم و علوم انسانی اسلامی که باید آن را در قرآن و روایات کشف کنیم کاملا پاسخگوی نیازهای جامعه مدرن است. خب میخواهیم حقیقت یکی از آیات قرآن را کشف کنیم. سراغ یکی از تفاسیر قرآن میرویم و میبینیم که ذیل آیه چهار احتمال a , b ,c , d مطرح شده است. نویسنده میگوید که فلانی طرفدار نظر a، دیگری b، آن یکی c ، و بنده d را در مورد این‌آیه منطقی‌تر میدانیم. شما نیز احتمالات را بررسی میکنید و احتمالا همان نظر d را بعنوان منظور خداوند میپذیرید. هرچند‌این انتخاب شما نیز متاثر از جامعه و اطرافیان شماست و اگر آنها بیشتر تفسیر c را درست میدانند و با شما از کودکی بر همان مبنا رفتار کرده‌اند شما نیز احتمالا گزینه c را منطقی‌تر خواهید دانست اما‌این نکته اصلی نیست.
اگر بیشتر به آن فلانی‌ها دقت کنید متوجه میشوید که غالبا اکثر مفسرینی که هم‌نظرند معاصرند یا نهایتا چند قرن با هم فاصله دارند. برای مثال تا قرن 5 تنها گزینه a مطرح است اما ناگهان شیخ طوسی در قرن 5 هجری گزینه b را هم مطرح میکند. چرا گزینه b زودتر به ذهن کسی نرسید؟ میتوان گفت که لغو قانون ممنوعیت نوشتن احادیث و رایج‌تر شدن‌ترجمه عربی کتب یونانی پیش زمینه‌های کافی را در اختیار شیخ طوسی قرار داد تا موفق به ایجاد ارتباطی میان آنها و آیه شود.
در قرن های بعد تفکراتی مانند وحدت وجود در اشعار باباطاهر، عناصر اربعه ارسطو، اشعار عرفانی مولانا، حرکت جوهری ملاصدرا، بحث های عطار در باب جبر و اختیار و هدف از زندگی و... هرکدام مدل های فکری هستند که جهان‌بینی فرد را متحول میکنند و میتوانند موجب برداشت گزینه c از آیه شوند. نهایتا‌آیت الله طباطبایی آشنا با فلسفه غرب در تفسیر خود گزینه d را مطرح میکند که برای ما نسبت به بقیه منطقی‌تر بنظر می‌آید.این سیر پیچیده شدن که با نگاه به قطورتر شدن مداوم کتب تفسیر در طول تاریخ غیرقابل انکار است برخلاف تصور کمتر الهام گرفته از خود قرآن است چرا که قرآن به همین شکل امروز از 14 قرن پیش در دسترس بوده اگر‌این تئوری‌ها از قرآن منشا گرفته‌اند پس چرا همان اوایل مطرح نشدند؟ در واقع شخص پیش از آغاز تفسیر به نتیجه‌ای که تفسیرش ارائه میدهد رسیده است و بیشتر به دنبال یافتن مصادیقی در تایید شیوه جهان‌بینی خود در قرآن یا حداقل‌ایجاد نوعی ارتباط بین این‌دو است. هر کدام از گزینه‌هایی که ارائه میشوند تاریخ مصرفی دارند و پس از مدتی با گزینه‌ای جدیدتر جایگزین میشوند کما اینکه گزینه e را روشنفکران دینی مانند سروش و شبستری در دهه‌های اخیر ارائه داده‌اند که بعلت ساختارشکنی و تقابل آن با آموزه‌های فقه سنتی از سوی فقها طرد شده است.
در نگاه کلی‌تر اسلام در دوران حمله به‌ایران و روم اسلام جهادی، در عصر عرفان و صوفی‌گری اسلام صوفیانه، پیش از انقلاب اسلام انقلابی، از نگاه بازرگان اسلام اجتماعی، پس از انقلاب اسلام ناب محمدی رودرروی اسلام آمریکایی، در دوره سید محمد خاتمی اسلام رحمانی، برای داعش اسلام بنیادگرا، برای روشنفکران دینی اسلام پویا و اهل مدارا و... بوده است.اینها همه برداشت‌هایی از اسلام با توجه به شرایط روزند و در واقع چیزی به عنوان اسلام حقیقی وجود خارجی ندارد. یک متن شاید بتواند مقدس باشد اما فهم من از‌این متن دیگر مقدس نخواهد بود. چنین نگرشی ما را به پذیرش پلورالیسم دینی یا به قول سروش صراط‌های مستقیم وامیدارد جایی که کسی ادعا نمیکند سعادت بشر در گرو تبعیت از روش خاصی است و دیگران در آتش دوزخ خواهند سوخت. رگه‌هایی از‌این تفکر را میتوان در آثار شهید مطهری نیز یافت جایی که او پا را پله‌ای از فقهای سنتی فراتر میگذارد و سعادت را توشه حق طلبان میداند نه ایمان آوردگان!
بنابراین‌ترکیب‌هایی مانند اقتصاد اسلامی هرچند ظاهرا میگویند این اقتصادی است که از اسلام گرفته شده است اما‌این توهمی بیش نیست و در واقع اسلام است که لباس نظریات اقتصادی خود را به آن پوشانده‌اند تا اگر کسی با نظرات اقتصادی آنها مخالفت کرد یا ادعا کرد که اسلام برای هدایت آمده و نظریات اقتصادی را به کارشناسان میسپارد بتوانند او را به ضدیت با قرآن یا ناآگاهی متهم کنند و حرف خود را به کرسی بنشانند.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
عصاره رذایل بشری
#A075
آرمان امیری @ArmanParian - «جعفر والی»، به تازگی از بازی در سریال «معمای شاه» اظهار پشیمانی کرده است. بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون ما در توضیح دلایل پشیمانی خود میگوید: «ما در این دوران زندگی کردیم. والله این طور نبود. به خدا این‌طور نبود که این سریال روایت میکند». انتقادات آقای والی به سریال ۲۰۰میلیارد تومانی تلویزیون موضوع جدیدی نیست. مدت‌ها است که روایت‌های جانبدارانه رسمی از اوضاع کشور در دوران پیش از انقلاب با انتقادات فراوان همراه است. خوشبختانه هنوز آنقدر از انقلاب نگذشته که کسی دوران پیش از آن را به یاد نیاورد. شمار آنان که میتوانند صرفا با اتکا به مشاهدات و تجربیات شخصی خود به تاریخ‌نگاری رسمی اعتراض کنند بسیار است، با این حال من گمان می‌کنم مساله اصلا در سطح «تحریف تاریخ» خلاصه نمی‌شود.
«جورج اورول» در داستان «مزرعه حیوانات» روایتی را ثبت کرده که به نظر می‌رسد سرنوشت مشترک بسیاری از رژیم‌های انقلابی است. نظام‌هایی که در تلاش برای توجیه کمبودها و نارسایی‌های خود به ناچار دست به تحریف تاریخ می‌زنند تا اینگونه القا کنند که اوضاع قبلا از این هم بدتر بوده و حالا هرچه هست، از قبل بهتر است. ما هم مدت‌ها است که درگیر تبلیغات مشابهی هستیم، اما به صورت اختصاصی، یک ابتکار جدید به خرج داده‌ایم که با نسخه‌های معمول «تحریف تاریخ» متفاوت است. ما حالا، شاهد گسترش روزافزون یک شیوه استدلال عجیب هستیم: «اگر ما بد هستیم، دیگران هم بد هستند»!
می‌گویید فساد دولتی رخ داده است. دیگر نیازی نیست که ارجاع بدهند به مفاسد اقتصادی خاندان پهلوی. پاسخ می‌دهند فلان وزیر آلمان هم رشوه گرفته است.
می‌گویید چرا در پوشش مردم اجبار به کار می‌برید؟ دیگر داستان کشف حجاب رضاشاهی تازگی ندارد. میگویند پلیس فرانسه هم جدیدا با روبنده برخورد میکند.
به برخوردهای خشن پلیس اعتراض میکنید؛ نیازی به ارجاع تاریخی نیست. میگویند در آمریکا هم موارد خشونت پلیس علیه سیاه‌پوستان گزارش شده است.
با مداخله نظامی در کشورهای منطقه اگر مخالفت کنید میگویند عربستان هم دخالت میکند، یا آمریکا هم در ویتنام جنایت کرده است.
تمامی این موارد در کنار هم، حکایت از یک شیوه استدلالی عجیب دارند. شیوه‌ای که در آن، ضعف، کاستی یا اشتباهات دیگران می‌تواند توجیه هر اشتباه یا ناکارآمدی ما به حساب آید. احتمالا در همین راستا است که مسوولان اداره شهر تهران، به ناگاه نگران سلامت زنان آمریکایی میشوند و هزینه گزافی برای نمایش بیلبوردهای ضد آمریکایی پرداخت میکنند.
در فرهنگ کهن ایرانی، از دیرباز تا کنون حکایت لقمان حکیم و ادب‌آموزی او از بی‌ادبان شهره خاص و عام بوده است. لقمان در مشاهده «بی‌ادبان» می‌گفت «هرچه از ایشان در نظرم ناپسند آمد از فعل آن پرهیز کردم». حالا اما با پدیده‌های شگفت‌انگیزی مواجه هستیم که منشی یکسره متفاوت از شیوه کهن و پسندیده ایرانی در پیش گرفته‌اند. اینان، در تمام عالم می‌گردند و هرکجا رد پایی از «بی‌ادبی» و بی‌اخلاقی دیدند از آن الگو بر می‌دارند تا به مرور به «عصاره رذایل بشریت» بدل شوند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A075
آرمان امیری @ArmanParian - «جعفر والی»، به تازگی از بازی در سریال «معمای شاه» اظهار پشیمانی کرده است. بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون ما در توضیح دلایل پشیمانی خود میگوید: «ما در این دوران زندگی کردیم. والله این طور نبود. به خدا این‌طور نبود که این سریال روایت میکند». انتقادات آقای والی به سریال ۲۰۰میلیارد تومانی تلویزیون موضوع جدیدی نیست. مدت‌ها است که روایت‌های جانبدارانه رسمی از اوضاع کشور در دوران پیش از انقلاب با انتقادات فراوان همراه است. خوشبختانه هنوز آنقدر از انقلاب نگذشته که کسی دوران پیش از آن را به یاد نیاورد. شمار آنان که میتوانند صرفا با اتکا به مشاهدات و تجربیات شخصی خود به تاریخ‌نگاری رسمی اعتراض کنند بسیار است، با این حال من گمان می‌کنم مساله اصلا در سطح «تحریف تاریخ» خلاصه نمی‌شود.
«جورج اورول» در داستان «مزرعه حیوانات» روایتی را ثبت کرده که به نظر می‌رسد سرنوشت مشترک بسیاری از رژیم‌های انقلابی است. نظام‌هایی که در تلاش برای توجیه کمبودها و نارسایی‌های خود به ناچار دست به تحریف تاریخ می‌زنند تا اینگونه القا کنند که اوضاع قبلا از این هم بدتر بوده و حالا هرچه هست، از قبل بهتر است. ما هم مدت‌ها است که درگیر تبلیغات مشابهی هستیم، اما به صورت اختصاصی، یک ابتکار جدید به خرج داده‌ایم که با نسخه‌های معمول «تحریف تاریخ» متفاوت است. ما حالا، شاهد گسترش روزافزون یک شیوه استدلال عجیب هستیم: «اگر ما بد هستیم، دیگران هم بد هستند»!
می‌گویید فساد دولتی رخ داده است. دیگر نیازی نیست که ارجاع بدهند به مفاسد اقتصادی خاندان پهلوی. پاسخ می‌دهند فلان وزیر آلمان هم رشوه گرفته است.
می‌گویید چرا در پوشش مردم اجبار به کار می‌برید؟ دیگر داستان کشف حجاب رضاشاهی تازگی ندارد. میگویند پلیس فرانسه هم جدیدا با روبنده برخورد میکند.
به برخوردهای خشن پلیس اعتراض میکنید؛ نیازی به ارجاع تاریخی نیست. میگویند در آمریکا هم موارد خشونت پلیس علیه سیاه‌پوستان گزارش شده است.
با مداخله نظامی در کشورهای منطقه اگر مخالفت کنید میگویند عربستان هم دخالت میکند، یا آمریکا هم در ویتنام جنایت کرده است.
تمامی این موارد در کنار هم، حکایت از یک شیوه استدلالی عجیب دارند. شیوه‌ای که در آن، ضعف، کاستی یا اشتباهات دیگران می‌تواند توجیه هر اشتباه یا ناکارآمدی ما به حساب آید. احتمالا در همین راستا است که مسوولان اداره شهر تهران، به ناگاه نگران سلامت زنان آمریکایی میشوند و هزینه گزافی برای نمایش بیلبوردهای ضد آمریکایی پرداخت میکنند.
در فرهنگ کهن ایرانی، از دیرباز تا کنون حکایت لقمان حکیم و ادب‌آموزی او از بی‌ادبان شهره خاص و عام بوده است. لقمان در مشاهده «بی‌ادبان» می‌گفت «هرچه از ایشان در نظرم ناپسند آمد از فعل آن پرهیز کردم». حالا اما با پدیده‌های شگفت‌انگیزی مواجه هستیم که منشی یکسره متفاوت از شیوه کهن و پسندیده ایرانی در پیش گرفته‌اند. اینان، در تمام عالم می‌گردند و هرکجا رد پایی از «بی‌ادبی» و بی‌اخلاقی دیدند از آن الگو بر می‌دارند تا به مرور به «عصاره رذایل بشریت» بدل شوند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
در مظلومیت «گفتمان عدالت»
#A076
آرمان امیری @ArmanParian - یکی از ادعاهای عجیبی که دوستان اصول‌گرا اینقدر تکرار کرده‌اند که گویا جدی باورشان شده، پشتیبانی از «گفتمان عدالت» است در مقابل گفتمان «آزادی» مورد حمایت اصلاح‌طلبان. به تازگی تکرار مطالبی که برای دامن زدن به این دوگانه خوانده‌ام آنقدر زیاد است که حتی کمی مشکوک و سازمان‌دهی شده به نظر می‌رسد، اما تناقض داستان کجاست؟
خاستگاه جناح محافظه‌کار ایران، پیوند سنتی «بازار / روحانیت» است. از سال‌ها پیش هم دو رکن اصلی این جناح یکی حزب موتلفه بوده است و دیگر جامعه روحانیت مبارز. اصول‌گرایی فعلی صرفا یک تغییر نام بود برای گریز از عنوان «محافظه‌کار» که تا انتخابات سال ۸۰ هم رایج بود. به صورت طبیعی نیز جریان راست، (نه فقط در ایران، بلکه در تمامی جهان) دغدغه تنها چیزی که ندارد «عدالت» است. اتفاقا، همین جناح است که پیشگام دفاع از آزادی است. البته، صرفا «آزادسازی اقتصادی». یعنی درست همان چیزی که منفعت مستقیم جریان بازار در آن نهفته است. تفاوت اصلی جناح راست سنتی، با راست لیبرال هم در جداسازی «آزادی اقتصادی» از «آزادی‌های سیاسی و اجتماعی» است. یعنی پاشنه‌های آشیل رکن دوم محافظه‌کاران، که روحانیت سنتی باشد.
در تمام دهه ۶۰ نیز آن جناحی که بر آزادسازی اقتصادی تاکید داشت همین جریان راست بود. جناح چپ هم با محوریت میرحسین موسوی طبیعتا سعی می‌کرد با شعار حمایت از مستضعفین، سیاست‌های حمایتی دولت را گسترش دهد. اختلافات این دو جریان در ماجرای استعفای وزرای راست‌گرا از کابینه دولت موسوی و البته درگیری‌های مداوم رییس جمهور و نخست‌وزیر وقت قابل مشاهده و پی‌گیری است.
از سال ۸۱، یک جریان کوچک نزدیک به محافظه‌کاران شکل گرفت که محوریت‌اش با محمود احمدی‌نژاد بود. این جریان شعار خودش را «عدالت» انتخاب کرد و تلاش نمود دست‌کم در ظاهر امر جانب اقشار فرودست را بگیرد. با توجه به پیروزی‌های انتخاباتی این جریان، اصول‌گرایان خیلی زود سعی کردند با آن پیوند برقرار کنند و شاید همین تلاش در تغییر عنوان «محافظه‌کاری» به «اصول‌گرایی» بی‌تاثیر نبود. هرچند در نهایت هیچ گاه رابطه اصول‌گرایان سنتی با طیف احمدی‌نژاد به یک پیوند پایدار ختم نشد، اما دست‌کم بدنه جریان اصول‌گرایی این فرصت را پیدا کرد که ضعف شدید گفتمانی خودش را با یک سیاست دوگانه پوشش دهد. یعنی از یک طرف همچنان به عنوان پیاده‌نظام عملیاتی جریان راست به کار خود ادامه دهد و از طرف دیگر مدعی شود که پرچم‌دار شعار «عدالت» است.
مشکل اینجاست که این ادعا با واقعیت‌های روز هیچ هم‌خوانی ندارد. ایراد احمدی‌نژاد فقط این نبود که در پس شعار «عدالت» بیشترین مفاسد اقتصادی تاریخ کشور را رقم زد. تناقض اصلی او در آزادسازی‌های بی‌رویه اقتصادی بود که در تضاد با شعار دفاع از اقشار فرودست قرار داشت. تحولاتی که در جهان صرفا از جانب احزاب «نئومحاظه‌کار» سابقه داشته است در کشور ما با شعار «عدالت» به اجرا درآمد. کار به جایی رسیده بود که شخص احمدی‌نژاد در یک گفت‌وگوی تلویزیونی از علاقه دولت به خصوصی‌سازی کامل تمامی مدارس کشور سخن گفت که خوشبختانه عمر دولتش کفاف نداد.
زمانی که دولت میانه‌رو حسن روحانی با حمایت اصلاح‌طلبان روی کار آمد، برای اولین بار در تاریخ کشور طرح نظام سلامت و پوشش بیمه همگانی به اجرا درآمد. پروژه‌ای که اگر در هر کجای دیگر جهان اتفاق می‌افتاد می‌توانست بزرگترین دستاورد برای علمداران شعار «عدالت» به حساب آید. در همین زمان، دولت تلاش کرد انضباط مالی از دست رفته را به سیستم اداری کشور باز گرداند و در برخورد با تخلفاتی نظیر پرونده فیش‌های نجومی با شفافیت و قاطعیت عمل کند. اما پیاده‌نظام مدعی «عدالت‌محوری»، بار دیگر در برخورد با واقعیت دم خروس خود را بیرون انداخت تا به جای دفاع از اصلاحات بنیادین دولتی، به دفاع از تداوم مفاسد سیستماتیک جناح سیاسی خود بپردازد.
حالا که نوبت به مجموعه عریض و طویل شهرداری رسیده تا گوشه‌ای از مفاسد سازمان‌یافته سردار خلبان افشا شود، پیاده‌نظام اصول‌گرا ناچار است بار دیگر با فرار به جلوهایی نظیر «دولت هم فساد داشته» وظیفه سازمانی توجیه و دفاع را بر عهده بگیرد تا بیش از هر زمانی نداشتن پرنسیب، اصول اخلاقی و گفتمان سیاسی/اجتماعی خود را به نمایش بگذارد.
به باور من، بزرگترین و مظلوم‌ترین قربانی در این میان، «گفتمان عدالت» است. گفتمانی که جدی‌ترین و اثبات‌شده‌ترین حامی خود را در بند حصر غیرقانونی می‌بیند و حالا خودش در بند و زنجیر مدعیانی دروغین است.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A076
آرمان امیری @ArmanParian - یکی از ادعاهای عجیبی که دوستان اصول‌گرا اینقدر تکرار کرده‌اند که گویا جدی باورشان شده، پشتیبانی از «گفتمان عدالت» است در مقابل گفتمان «آزادی» مورد حمایت اصلاح‌طلبان. به تازگی تکرار مطالبی که برای دامن زدن به این دوگانه خوانده‌ام آنقدر زیاد است که حتی کمی مشکوک و سازمان‌دهی شده به نظر می‌رسد، اما تناقض داستان کجاست؟
خاستگاه جناح محافظه‌کار ایران، پیوند سنتی «بازار / روحانیت» است. از سال‌ها پیش هم دو رکن اصلی این جناح یکی حزب موتلفه بوده است و دیگر جامعه روحانیت مبارز. اصول‌گرایی فعلی صرفا یک تغییر نام بود برای گریز از عنوان «محافظه‌کار» که تا انتخابات سال ۸۰ هم رایج بود. به صورت طبیعی نیز جریان راست، (نه فقط در ایران، بلکه در تمامی جهان) دغدغه تنها چیزی که ندارد «عدالت» است. اتفاقا، همین جناح است که پیشگام دفاع از آزادی است. البته، صرفا «آزادسازی اقتصادی». یعنی درست همان چیزی که منفعت مستقیم جریان بازار در آن نهفته است. تفاوت اصلی جناح راست سنتی، با راست لیبرال هم در جداسازی «آزادی اقتصادی» از «آزادی‌های سیاسی و اجتماعی» است. یعنی پاشنه‌های آشیل رکن دوم محافظه‌کاران، که روحانیت سنتی باشد.
در تمام دهه ۶۰ نیز آن جناحی که بر آزادسازی اقتصادی تاکید داشت همین جریان راست بود. جناح چپ هم با محوریت میرحسین موسوی طبیعتا سعی می‌کرد با شعار حمایت از مستضعفین، سیاست‌های حمایتی دولت را گسترش دهد. اختلافات این دو جریان در ماجرای استعفای وزرای راست‌گرا از کابینه دولت موسوی و البته درگیری‌های مداوم رییس جمهور و نخست‌وزیر وقت قابل مشاهده و پی‌گیری است.
از سال ۸۱، یک جریان کوچک نزدیک به محافظه‌کاران شکل گرفت که محوریت‌اش با محمود احمدی‌نژاد بود. این جریان شعار خودش را «عدالت» انتخاب کرد و تلاش نمود دست‌کم در ظاهر امر جانب اقشار فرودست را بگیرد. با توجه به پیروزی‌های انتخاباتی این جریان، اصول‌گرایان خیلی زود سعی کردند با آن پیوند برقرار کنند و شاید همین تلاش در تغییر عنوان «محافظه‌کاری» به «اصول‌گرایی» بی‌تاثیر نبود. هرچند در نهایت هیچ گاه رابطه اصول‌گرایان سنتی با طیف احمدی‌نژاد به یک پیوند پایدار ختم نشد، اما دست‌کم بدنه جریان اصول‌گرایی این فرصت را پیدا کرد که ضعف شدید گفتمانی خودش را با یک سیاست دوگانه پوشش دهد. یعنی از یک طرف همچنان به عنوان پیاده‌نظام عملیاتی جریان راست به کار خود ادامه دهد و از طرف دیگر مدعی شود که پرچم‌دار شعار «عدالت» است.
مشکل اینجاست که این ادعا با واقعیت‌های روز هیچ هم‌خوانی ندارد. ایراد احمدی‌نژاد فقط این نبود که در پس شعار «عدالت» بیشترین مفاسد اقتصادی تاریخ کشور را رقم زد. تناقض اصلی او در آزادسازی‌های بی‌رویه اقتصادی بود که در تضاد با شعار دفاع از اقشار فرودست قرار داشت. تحولاتی که در جهان صرفا از جانب احزاب «نئومحاظه‌کار» سابقه داشته است در کشور ما با شعار «عدالت» به اجرا درآمد. کار به جایی رسیده بود که شخص احمدی‌نژاد در یک گفت‌وگوی تلویزیونی از علاقه دولت به خصوصی‌سازی کامل تمامی مدارس کشور سخن گفت که خوشبختانه عمر دولتش کفاف نداد.
زمانی که دولت میانه‌رو حسن روحانی با حمایت اصلاح‌طلبان روی کار آمد، برای اولین بار در تاریخ کشور طرح نظام سلامت و پوشش بیمه همگانی به اجرا درآمد. پروژه‌ای که اگر در هر کجای دیگر جهان اتفاق می‌افتاد می‌توانست بزرگترین دستاورد برای علمداران شعار «عدالت» به حساب آید. در همین زمان، دولت تلاش کرد انضباط مالی از دست رفته را به سیستم اداری کشور باز گرداند و در برخورد با تخلفاتی نظیر پرونده فیش‌های نجومی با شفافیت و قاطعیت عمل کند. اما پیاده‌نظام مدعی «عدالت‌محوری»، بار دیگر در برخورد با واقعیت دم خروس خود را بیرون انداخت تا به جای دفاع از اصلاحات بنیادین دولتی، به دفاع از تداوم مفاسد سیستماتیک جناح سیاسی خود بپردازد.
حالا که نوبت به مجموعه عریض و طویل شهرداری رسیده تا گوشه‌ای از مفاسد سازمان‌یافته سردار خلبان افشا شود، پیاده‌نظام اصول‌گرا ناچار است بار دیگر با فرار به جلوهایی نظیر «دولت هم فساد داشته» وظیفه سازمانی توجیه و دفاع را بر عهده بگیرد تا بیش از هر زمانی نداشتن پرنسیب، اصول اخلاقی و گفتمان سیاسی/اجتماعی خود را به نمایش بگذارد.
به باور من، بزرگترین و مظلوم‌ترین قربانی در این میان، «گفتمان عدالت» است. گفتمانی که جدی‌ترین و اثبات‌شده‌ترین حامی خود را در بند حصر غیرقانونی می‌بیند و حالا خودش در بند و زنجیر مدعیانی دروغین است.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
همدستی ناخودآگاه قربانی با جلاد
#A077
آرمان امیری @ArmanParian - من خودم با آزادی حجاب موافقم اما بعضی‌ها شورش را در می‌آورند.
من خودم با آزادی بیان موافقم اما بعضی‌ها به همه چیز توهین میکنند.
من خودم با نقد موافقم اما بعضی‌ها فقط تخریب میکنند.
مجموعه گزاره‌های رایج و آشنایی است که احتمالا همه ما با مواردی از آن برخورد کرده‌ایم. من دلیل آن را گرایش به نوعی «میان‌یابی» می‌دانم. (در مورد «میان‌یابی» و تفاوت‌اش با «میانه‌روی» پیش از این به صورت مفصل نوشته‌ام goo.gl/gQyU6N)
طبیعی است که هر یک از ما ناخودآگاه خودش را مرکز ثقل و تعادل جهان بداند. مهم گام بعدی است. اینکه آیا ما در نسبت با آرا و اندیشه‌های خود جهان را به دو دسته «افراط‌کار و تفریط‌کار» تقسیم می‌کنیم؟ یا اینکه می‌توانیم تفاوت دیگران را درک کرده و پذیرا باشیم؟ توانایی پذیرش تقاوت دیگران را اگر رواداری بخوانیم، آن‌گاه من گمان می‌کنم بر زبان آورندگان گزاره‌های فوق از کمترین سطح رواداری برخوردار هستند.
* * *
از منظری کاملا متفاوت به مساله وارد می‌شوم. در بزنگاه‌های دشوار، متناسب با افزایش فشار، هر کس به سمت حفظ خود و منفعت و نجات شخصی خویش گرایش پیدا می کند. اگر این فشارها زاییده ظلم یا زیاده‌خواهی یک گروه فرادست باشد، بلافاصله در میان فرودستان تحت فشار گرایش‌هایی از همدستی با صاحب قدرت بروز پیدا میکند. به مانند سرکارگر سیاه‌پوستی که در گریز از فشارهای ارباب برده‌دار، هم‌نوعان خود را شلاق می‌زند. یا یهودی دوران آلمان نازی که برای نجات جان خود هم کیشان‌اش را به دستگاه نازی ها تحویل میدهد.
این موارد در نظام‌های استبدادی به وفور یافت میشوند. در شرایط استبداد، «غیرخودی»ها تلاش دارند تا با ورود به جرگه «خودی»ها از فشارهای وارده بکاهند. در این مسیر، یک روش معمول آن است که یک عده «غیرخودی‌تر» را قربانی کنند تا خود را موجه جلوه دهند. یک عده‌ای از من هم بی‌حجاب‌تر هستند و موافقم که با آنها برخورد شود. یک عده‌ای از من هم حرف‌های تندتری می‌زنند، پس من هم با مجازات‌شان موافقت می‌کنم. بدین ترتیب، قربانی استبداد، خودش به ماشین توجیه و تعدیل شرایط بدل می‌شود.
* * *
هومن سیدی روز گذشته میهمان برنامه «هفت» بود تا با اتهام «سیاه‌نمایی» در فیلم‌هایش مورد انتقاد قرار گیرد. من آثار آقای سیدی را به صورت معمول پی‌گیری می‌کنم. از بازی‌های خوب ایشان که بگذریم، هر دو ساخته سینمایی‌شان («سیزده» و «خشم و هیاهو») را بسیار دوست داشتم. طبیعتا هیچ کدام را واجد اتهام گنگ و کلیشه‌ای «سیاه‌نمایی» نمی‌دانم. اما سیدی در پاسخ به اتهامات تکراری برنامه «هفت» چه واکنشی نشان داد؟
آیا سیدی استدلال کرد که هنرمند حق دارد نگاه خودش را آزادانه عرضه کند؟ آیا استدلال کرد که هنر سفارش بردار نیست و هنرمند نمی‌تواند اثر خودش را با خرده فرمایشان تبلیغاتی دستگاه سیاسی همراه کند؟ نه؛ متاسفانه آقای سیدی از شیوه دیگری استفاده کرد. از همان شیوه مالوف: من خودم به طرح آزاد مساله اعتقاد دارم، اما یک عده هستند که پول می‌گیرند تا سیاه‌نمایی کنند!
خاطره‌گویی‌های عجیب آقای سیدی از سفر اروپایی و پرسش‌های عجیبی که همیشه یک سری خانم‌های اروپایی از خاطره‌گویان ایرانی می‌پرسند همه به اینجا ختم شد که «یک عده‌ای» از خارج پول می‌گیرند تا با «پروتکل»های جشنواره‌های خارجی فیلم بسازند و تصویر کشور ما را مخدوش کنند. ما نمی‌دانیم این یک عده‌ای چه عده‌ای هستند. ما نمی‌دانیم که چطور دارند پول می‌گیرند و فیلم می‌سازند و جایزه هم می‌برند. ما فقط باید بپذیریم که آقای سیدی از آن قماش نیست، بلکه خودش قربانی سیاه‌نمایی این افراط‌کاران است و دقیقا «تاوان» کار آنها را پس میدهد.
من نمی‌دانم سخنان دیروز از سر رواداری پایین هومن سیدی در برخورد با نظرات متفاوت از دیدگاه خودش بود، یا محصول همان گرایش ناخودآگاه یک قربانی به همدستی با فرد مستبد. فقط می‌دانم مایه تاسف است که یک هنرمند، به جای دفاع از حق طبیعی خودش، لبه تیز انتقاد را از عامل اصلی سانسور بچرخاند و به سمت دیگر کارگردانانی بگیرد که به اندازه خودش قربانی شرایط ناسالم هستند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A077
آرمان امیری @ArmanParian - من خودم با آزادی حجاب موافقم اما بعضی‌ها شورش را در می‌آورند.
من خودم با آزادی بیان موافقم اما بعضی‌ها به همه چیز توهین میکنند.
من خودم با نقد موافقم اما بعضی‌ها فقط تخریب میکنند.
مجموعه گزاره‌های رایج و آشنایی است که احتمالا همه ما با مواردی از آن برخورد کرده‌ایم. من دلیل آن را گرایش به نوعی «میان‌یابی» می‌دانم. (در مورد «میان‌یابی» و تفاوت‌اش با «میانه‌روی» پیش از این به صورت مفصل نوشته‌ام goo.gl/gQyU6N)
طبیعی است که هر یک از ما ناخودآگاه خودش را مرکز ثقل و تعادل جهان بداند. مهم گام بعدی است. اینکه آیا ما در نسبت با آرا و اندیشه‌های خود جهان را به دو دسته «افراط‌کار و تفریط‌کار» تقسیم می‌کنیم؟ یا اینکه می‌توانیم تفاوت دیگران را درک کرده و پذیرا باشیم؟ توانایی پذیرش تقاوت دیگران را اگر رواداری بخوانیم، آن‌گاه من گمان می‌کنم بر زبان آورندگان گزاره‌های فوق از کمترین سطح رواداری برخوردار هستند.
* * *
از منظری کاملا متفاوت به مساله وارد می‌شوم. در بزنگاه‌های دشوار، متناسب با افزایش فشار، هر کس به سمت حفظ خود و منفعت و نجات شخصی خویش گرایش پیدا می کند. اگر این فشارها زاییده ظلم یا زیاده‌خواهی یک گروه فرادست باشد، بلافاصله در میان فرودستان تحت فشار گرایش‌هایی از همدستی با صاحب قدرت بروز پیدا میکند. به مانند سرکارگر سیاه‌پوستی که در گریز از فشارهای ارباب برده‌دار، هم‌نوعان خود را شلاق می‌زند. یا یهودی دوران آلمان نازی که برای نجات جان خود هم کیشان‌اش را به دستگاه نازی ها تحویل میدهد.
این موارد در نظام‌های استبدادی به وفور یافت میشوند. در شرایط استبداد، «غیرخودی»ها تلاش دارند تا با ورود به جرگه «خودی»ها از فشارهای وارده بکاهند. در این مسیر، یک روش معمول آن است که یک عده «غیرخودی‌تر» را قربانی کنند تا خود را موجه جلوه دهند. یک عده‌ای از من هم بی‌حجاب‌تر هستند و موافقم که با آنها برخورد شود. یک عده‌ای از من هم حرف‌های تندتری می‌زنند، پس من هم با مجازات‌شان موافقت می‌کنم. بدین ترتیب، قربانی استبداد، خودش به ماشین توجیه و تعدیل شرایط بدل می‌شود.
* * *
هومن سیدی روز گذشته میهمان برنامه «هفت» بود تا با اتهام «سیاه‌نمایی» در فیلم‌هایش مورد انتقاد قرار گیرد. من آثار آقای سیدی را به صورت معمول پی‌گیری می‌کنم. از بازی‌های خوب ایشان که بگذریم، هر دو ساخته سینمایی‌شان («سیزده» و «خشم و هیاهو») را بسیار دوست داشتم. طبیعتا هیچ کدام را واجد اتهام گنگ و کلیشه‌ای «سیاه‌نمایی» نمی‌دانم. اما سیدی در پاسخ به اتهامات تکراری برنامه «هفت» چه واکنشی نشان داد؟
آیا سیدی استدلال کرد که هنرمند حق دارد نگاه خودش را آزادانه عرضه کند؟ آیا استدلال کرد که هنر سفارش بردار نیست و هنرمند نمی‌تواند اثر خودش را با خرده فرمایشان تبلیغاتی دستگاه سیاسی همراه کند؟ نه؛ متاسفانه آقای سیدی از شیوه دیگری استفاده کرد. از همان شیوه مالوف: من خودم به طرح آزاد مساله اعتقاد دارم، اما یک عده هستند که پول می‌گیرند تا سیاه‌نمایی کنند!
خاطره‌گویی‌های عجیب آقای سیدی از سفر اروپایی و پرسش‌های عجیبی که همیشه یک سری خانم‌های اروپایی از خاطره‌گویان ایرانی می‌پرسند همه به اینجا ختم شد که «یک عده‌ای» از خارج پول می‌گیرند تا با «پروتکل»های جشنواره‌های خارجی فیلم بسازند و تصویر کشور ما را مخدوش کنند. ما نمی‌دانیم این یک عده‌ای چه عده‌ای هستند. ما نمی‌دانیم که چطور دارند پول می‌گیرند و فیلم می‌سازند و جایزه هم می‌برند. ما فقط باید بپذیریم که آقای سیدی از آن قماش نیست، بلکه خودش قربانی سیاه‌نمایی این افراط‌کاران است و دقیقا «تاوان» کار آنها را پس میدهد.
من نمی‌دانم سخنان دیروز از سر رواداری پایین هومن سیدی در برخورد با نظرات متفاوت از دیدگاه خودش بود، یا محصول همان گرایش ناخودآگاه یک قربانی به همدستی با فرد مستبد. فقط می‌دانم مایه تاسف است که یک هنرمند، به جای دفاع از حق طبیعی خودش، لبه تیز انتقاد را از عامل اصلی سانسور بچرخاند و به سمت دیگر کارگردانانی بگیرد که به اندازه خودش قربانی شرایط ناسالم هستند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
Blogspot
به بهانه ترانه شاهین نجفی: تفاوتی است میان «میانه‌روی» با«میان‌یابی»!
من از جوامع دیگر اطلاع چندانی ندارم، اما ادعا می‌کنم که تا حد خوبی بر فضای مجازی فارسی زبان اشراف دارم و در مجموع آن گرایشی کاملا قابل...
چه کسی از قوانین بین‌المللی می‌ترسد؟
#N016
منبع: نیویورکر goo.gl/MNFWIK
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N
واقعیت ترسناک جنگ سوریه در تصاویری ضبط شده که برای پخش از رسانه‌ها بیش از اندازه مهیب هستند: کوهی از اجساد جزغاله شده که بیرون از بیمارستان تلنبار شده‌اند. بدن‌های آماس‌کرده‌ای که در تیررس تک‌تیراندازها پوسیده‌اند. تن بی سر کودکانی که از خاک بیرون زده؛ چهره‌های وحشت‌زده‌ای که به دلیل ضعف ناشی از گرسنگی، نای تدفین جنازه «سی کیلویی» خویشان خود را ندارند. نسلی از کودکان یتیم که هنوز سواد ندارند، اما میتوانند صدای تیرباران را از حمله هوایی تشخیص دهند. کشته‌شدگان این جنگ چنان زیاد و تأیید آمارشان چنان دشوار شده که سازمان ملل دو سال است شمارش آن را متوقف کرده است.
«هیو بلوت»، وکیل بریتانیایی بعد از جنگ جهانی اول سال‌های زیادی را صرف بسیج گروهی از کشورهای جهان کرد تا «دادگاه بین‌المللی لاهه» برای تعقیب جنایات جنگی و «یورش‌هایی که با قانون بشری در تضادند» تشکیل شود. تلاش‌های وی بی‌ثمر بود. تنها پس از فاجعه هولوکاست بود که جامعه بین‌المللی به تشکیل اولین دیوان بین‌المللی جنایات جنگی رضایت داد. نیم قرن پر از خشونت دیگر در آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا و شرق اروپا لازم بود تا تلاش‌های بلوت به ثمر بنشیند. در سال ۱۹۹۸، بعد از نسل‌کشی در رواندا و بوسنی، سازمان ملل متحد طی اجلاسی پنج هفته‌ای در رم موفق شد پیش‌نویس معاهده‌ای را به تصویب برساند که به تشکیل دادگاهی کیفری و بین‌المللی برای تعقیب جنایات جنگی، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت انجامید. سازمان ملل باور داشت که تنها تشکیل چنین دادگاهی است که می‌تواند دیکتاتورها و جنگ‌سالاران متمایل به خشونت را متوقف کند.
سوریه نیز مانند بیشتر کشورها به پیمان رم ملحق و متعهد شد که «هیچ‌گاه هدف و منظور پیمان را زیر پا نگذارد.» اما چون مجلس این کشور پیمان را تصویب نکرده، دادگاه بین‌المللی فاقد اختیار مستقل برای تحقیق و پیگرد جرایمی است که در خاک سوریه اتفاق می‌افتند. توانایی ارجاع به دادگاه در اختیار شورای امنیت سازمان ملل است اما مفهوم «عدالت بین‌المللی» تلاش شکننده و جدیدی است و عملکردش تا حد نگران‌کننده‌ای مشروط به اوضاع ژئوپلتیکی جهان است. در سال ۲۰۱۴ پیشنهادی برای اعطای اختیار به دادگاه بین‌المللی لاهه در سوریه پیش روی شورای امنیت قرار گرفت اما روسیه و چین آن را وتو کردند. در عین حال از سال ۲۰۱۱ دقیقه‌ای سپری نشده که طی آن دولت سوریه چندین فقره جنایت جنگی مرتکب نشده باشد. شواهد و مدارکی که علیه سران دولت سوریه گردآوری شده در هیچ مناقشه دیگری تا بدین حد کامل و قانع‌کننده نبوده‌اند اما همچنان مسیر روشنی برای تعقیب سردمداران این کشور وجود ندارد.
مهم‌ترین مدارک توسط بوروکراسی عظیم دولت سوریه فراهم شده‌اند. افسران پلیس به صورتی سیستماتیک به عکس‌برداری از جنازه هزاران قربانی شکنجه‌های نیروهای اطلاعاتی و امنیتی سوریه پرداخته‌اند. بیش از پنجاه هزار عکس از این موارد در اختیار وکلا و دادستان‌های بین‌المللی قرار دارد. محققین مستقلی که برای «کمیسیون عدالت و مسئولیت‌پذیری بین‌المللی»(CIJA) فعالیت میکنند بیش از ۶۰۰هزار سند از اسناد دولتی را به خارج از سوریه قاچاق کرده‌اند. اسنادی که زنجیره فرمان به شکنجه و قتل سیستماتیک ده‌ها هزار تن از افراد مشکوک به ارتباط با اپوزیسیون را تا بالاترین کمیته‌های امنیتی بشار اسد دنبال میکند و نشان میدهد که این فرامین با تأیید شخص اسد اجرا می‌شده‌اند.
پیمان رم «جنایت علیه بشریت» را شامل اقداماتی تعریف میکند که «جزئی از حمله‌ای سیستماتیک یا گسترده علیه جمعیتی غیر نظامی» باشند. شمار متعددی از جرایمی که در بازداشتگاه‌های سوریه اتفاق افتاده‌اند یا هنوز رخ می‌دهند مشمول این تعریف میشوند: شکنجه، قتل، تجاوز، تبعید، بازداشت غیر قانونی و ... . هر بار که دولت سوریه کمک‌های سازمان ملل برای مناطق تحت محاصره را متوقف میکند (اقدامی که در چهار سال گذشته مرتب تکرار شده)، مرتکب جنایتی علیه بشریت می‌شود که «منع دسترسی به غذا و دارو به منظور نابودی بخشی از جمعیت» تعریف شده است.
اکنون که روسیه به طور فعال در حمله‌های هوایی اسد شرکت میکند و مکررا بیمارستان‌ها و بازارهای تحت کنترل نیروهای شورشی را بمباران میکند، احتمال ارجاع مناقشه سوریه به دادگاه بین‌المللی لاهه از سوی شورای امنیت به صفر رسیده است. جنگ داخلی سوریه تبدیل به نبردی شده که در آن جنایات جنگی عواقبی به دنبال ندارد و زیرپاگذاشتن قوانین بین‌المللی تبدیل به بخشی از استراتژی نظامی شده است. فضایی که معافیت از مجازات در این جنگ بوجود آورده، باعث شده جسارت سایر دولت‌ها برای ارتکاب جرایمی مشابه بیشتر شود. به نظر می‌رسد در یمن، جنگنده‌های سعودی با اقتباس از سیاست اسد، مشغول بمباران بیمارستان‌ها هستند.
#N016
منبع: نیویورکر goo.gl/MNFWIK
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N
واقعیت ترسناک جنگ سوریه در تصاویری ضبط شده که برای پخش از رسانه‌ها بیش از اندازه مهیب هستند: کوهی از اجساد جزغاله شده که بیرون از بیمارستان تلنبار شده‌اند. بدن‌های آماس‌کرده‌ای که در تیررس تک‌تیراندازها پوسیده‌اند. تن بی سر کودکانی که از خاک بیرون زده؛ چهره‌های وحشت‌زده‌ای که به دلیل ضعف ناشی از گرسنگی، نای تدفین جنازه «سی کیلویی» خویشان خود را ندارند. نسلی از کودکان یتیم که هنوز سواد ندارند، اما میتوانند صدای تیرباران را از حمله هوایی تشخیص دهند. کشته‌شدگان این جنگ چنان زیاد و تأیید آمارشان چنان دشوار شده که سازمان ملل دو سال است شمارش آن را متوقف کرده است.
«هیو بلوت»، وکیل بریتانیایی بعد از جنگ جهانی اول سال‌های زیادی را صرف بسیج گروهی از کشورهای جهان کرد تا «دادگاه بین‌المللی لاهه» برای تعقیب جنایات جنگی و «یورش‌هایی که با قانون بشری در تضادند» تشکیل شود. تلاش‌های وی بی‌ثمر بود. تنها پس از فاجعه هولوکاست بود که جامعه بین‌المللی به تشکیل اولین دیوان بین‌المللی جنایات جنگی رضایت داد. نیم قرن پر از خشونت دیگر در آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا و شرق اروپا لازم بود تا تلاش‌های بلوت به ثمر بنشیند. در سال ۱۹۹۸، بعد از نسل‌کشی در رواندا و بوسنی، سازمان ملل متحد طی اجلاسی پنج هفته‌ای در رم موفق شد پیش‌نویس معاهده‌ای را به تصویب برساند که به تشکیل دادگاهی کیفری و بین‌المللی برای تعقیب جنایات جنگی، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت انجامید. سازمان ملل باور داشت که تنها تشکیل چنین دادگاهی است که می‌تواند دیکتاتورها و جنگ‌سالاران متمایل به خشونت را متوقف کند.
سوریه نیز مانند بیشتر کشورها به پیمان رم ملحق و متعهد شد که «هیچ‌گاه هدف و منظور پیمان را زیر پا نگذارد.» اما چون مجلس این کشور پیمان را تصویب نکرده، دادگاه بین‌المللی فاقد اختیار مستقل برای تحقیق و پیگرد جرایمی است که در خاک سوریه اتفاق می‌افتند. توانایی ارجاع به دادگاه در اختیار شورای امنیت سازمان ملل است اما مفهوم «عدالت بین‌المللی» تلاش شکننده و جدیدی است و عملکردش تا حد نگران‌کننده‌ای مشروط به اوضاع ژئوپلتیکی جهان است. در سال ۲۰۱۴ پیشنهادی برای اعطای اختیار به دادگاه بین‌المللی لاهه در سوریه پیش روی شورای امنیت قرار گرفت اما روسیه و چین آن را وتو کردند. در عین حال از سال ۲۰۱۱ دقیقه‌ای سپری نشده که طی آن دولت سوریه چندین فقره جنایت جنگی مرتکب نشده باشد. شواهد و مدارکی که علیه سران دولت سوریه گردآوری شده در هیچ مناقشه دیگری تا بدین حد کامل و قانع‌کننده نبوده‌اند اما همچنان مسیر روشنی برای تعقیب سردمداران این کشور وجود ندارد.
مهم‌ترین مدارک توسط بوروکراسی عظیم دولت سوریه فراهم شده‌اند. افسران پلیس به صورتی سیستماتیک به عکس‌برداری از جنازه هزاران قربانی شکنجه‌های نیروهای اطلاعاتی و امنیتی سوریه پرداخته‌اند. بیش از پنجاه هزار عکس از این موارد در اختیار وکلا و دادستان‌های بین‌المللی قرار دارد. محققین مستقلی که برای «کمیسیون عدالت و مسئولیت‌پذیری بین‌المللی»(CIJA) فعالیت میکنند بیش از ۶۰۰هزار سند از اسناد دولتی را به خارج از سوریه قاچاق کرده‌اند. اسنادی که زنجیره فرمان به شکنجه و قتل سیستماتیک ده‌ها هزار تن از افراد مشکوک به ارتباط با اپوزیسیون را تا بالاترین کمیته‌های امنیتی بشار اسد دنبال میکند و نشان میدهد که این فرامین با تأیید شخص اسد اجرا می‌شده‌اند.
پیمان رم «جنایت علیه بشریت» را شامل اقداماتی تعریف میکند که «جزئی از حمله‌ای سیستماتیک یا گسترده علیه جمعیتی غیر نظامی» باشند. شمار متعددی از جرایمی که در بازداشتگاه‌های سوریه اتفاق افتاده‌اند یا هنوز رخ می‌دهند مشمول این تعریف میشوند: شکنجه، قتل، تجاوز، تبعید، بازداشت غیر قانونی و ... . هر بار که دولت سوریه کمک‌های سازمان ملل برای مناطق تحت محاصره را متوقف میکند (اقدامی که در چهار سال گذشته مرتب تکرار شده)، مرتکب جنایتی علیه بشریت می‌شود که «منع دسترسی به غذا و دارو به منظور نابودی بخشی از جمعیت» تعریف شده است.
اکنون که روسیه به طور فعال در حمله‌های هوایی اسد شرکت میکند و مکررا بیمارستان‌ها و بازارهای تحت کنترل نیروهای شورشی را بمباران میکند، احتمال ارجاع مناقشه سوریه به دادگاه بین‌المللی لاهه از سوی شورای امنیت به صفر رسیده است. جنگ داخلی سوریه تبدیل به نبردی شده که در آن جنایات جنگی عواقبی به دنبال ندارد و زیرپاگذاشتن قوانین بین‌المللی تبدیل به بخشی از استراتژی نظامی شده است. فضایی که معافیت از مجازات در این جنگ بوجود آورده، باعث شده جسارت سایر دولت‌ها برای ارتکاب جرایمی مشابه بیشتر شود. به نظر می‌رسد در یمن، جنگنده‌های سعودی با اقتباس از سیاست اسد، مشغول بمباران بیمارستان‌ها هستند.
The New Yorker
Does Anyone in Syria Fear International Law?
The conflict has become one in which war crimes carry no consequences, and in which their perpetration has been normalized as military strategy.
در مظلومیت شهید رامین قهرمانی
#A078
تابستان ۸۸ بود. برای پی‌گیری وضعیت یکی از هم‌سلولی‌ها به منطقه شهرآرا رفته بودیم. سراغ «محمد» را از چند نفری گرفتیم. با دیده تردید نگاه می‌کردند و جواب درست و حسابی نمی‌دادند. بالاخره وقتی فهمیدند هم سلولی بودیم گفتند باید سراغ فلانی را بگیری. فلانی کجاست؟ فعلا نیست؛ برادرش کشته شده و عزادار است. برادرش که بوده؟ «رامین آقازاده قهرمانی». کجا کشته شده؟ در یک بازداشتگاهی به اسم «کهریزک».
آن زمان چند سایت خبری بودند که فهرست شهدای جنبش سبز را پوشش می‌دادند. در هیچ کدام نامی از شهید «رامین آقازاده قهرمانی» دیده نمی‌شد. شاید ما اولین گروهی بودیم که نام او را به فهرست اضافه کردیم. در آن روزها بر سر صحت و سقم برخی اسامی و هویت‌ها تردیدهای فراوان وجود داشت و شاید قصور اولیه ناشی از همین تردیدها بود. با این حال این وضعیت بعدها هم ادامه پیدا کرد. برای مثال، در نخستین گزارش کمیته منتخب مجلس که به وضعیت قربانیان رسیدگی شده بود، علی‌رغم تایید اصل فاجعه و نام بردن از سه شهید دیگر (محسن روح‌الامینی، محمد کامرانی و امیر جوادی‌فر) نامی از رامین برده نشده بود. بعدها دکتر «عبدالحسین روح‌الامینی» هم به همین مساله اشاره و اعتراض کرد. (goo.gl/mim8rx) بود. به دنبال این اعتراضات گزارش‌های بعدی اصلاح شد و نام رامین نیز به صورت رسمی در فهرست قربانیان فاجعه کهریزک به ثبت رسید، اما انگار هنوز هم اراده‌ای وجود دارد که برخی اسامی فراموش شوند.
ندامت‌نامه «سعید مرتضوی» را این روزها هرکس از منظری بازخوانی میکند. برای شخص من، تعجب از جای خالی نام رامین با هیچ موضوع دیگری برابری نمیکند. چطور حتی حالا که در ظاهر قرار بر ندامت و عذرخواهی است، دادستان وقت تنها از خانواده سه شهید کهریزک عذرخواهی میکند؟ آیا خون رامین ارزش توجه نداشت و خانواده‌اش مستحق یک عذرخواهی خشک و خالی هم نبودند؟
تیرماه سال ۸۸، رامین آقازاده قهرمانی، پس از احضار، به اختیار، خود را به ماموران معرفی کرد. اما ۱۵ روز بعد در حالی آزاد شد که به شدت مجروح و آسیب‌دیده بود. او به خانواده‌اش گفته بود که در طول دوران بازداشت از پا آویزانش کرده‌اند. به دنبال همین جراحات در منزل دچار تشنج شد و پیش از رسیدن به بیمارستان جان خود را از دست داد. علت مرگ او «وجود لخته‌های خون در سینه» اعلام شده است. به دنبال شهادت رامین، پدرش نیز از داغ فرزند سکته کرد و درگذشت. مادرش در این مورد به خبرنگاران گفت: «فقط این را می‌توانم بگویم که با مرگ رامین تمام خانواده دچار مشکل شد. پدر رامین که بعد از این اتفاقات و مرگ رامین سکته مغزی کرده بود چهار ماه پیش فوت کرد. تا آخرین لحظه هم داغ از دست دادن رامین و آن بلاها روی دلش بود و از رامین می‌گفت. بعد از شهادت رامین تمام لباس‌هایش را مشکی کرده بود و رنگ مشکی می‌زد و می‌پوشید و دیگر هیچ لباسی غیر از مشکی نداشت. همسرم ترک بود و می‌دانید ترک‌ها جانشان به بچه‌شان است. بعد از خبر رامین سکته مغزی کرد و به مدت کوتاهی بعد از آن تاب نیاورد و پیش رامین رفت... پدرش برای همین مملکت سال‌ها خدمت کرد و من بچه‌ها را در زمان غیاب او بزرگ کردم و به ثمر رساندم حالا بعد از این همه زحمت و خدمت این بلا باید سرمان بیاید».
سوگنامه کهریزک و شهدای آن به همین‌جا ختم نمی‌شود. هنوز هیچ تلاش قابل توجهی برای پی‌گیری دلایل مرگ مشکوک پزشک بازداشت‌گاه، «رامین پوراندرجانی» نشده است. پزشکی که حاضر به دادن گزارش خلاف واقع در مورد وضعیت بازداشت شدگان نشد و به دنبال آن به طرز مشکوکی جان سپرد. پزشکی قانونی علت مرگ او را «مسمومیت» اعلام کرد و مقامات وقت مساله را در سطح اقدام به خودکشی خلاصه کردند.
با چنین نقاط تاریکی، به نظر می‌رسد ندامت‌نامه سعید مرتضوی، بیش از آنکه مرهمی بر زخم‌های داغ دیدگان فاجعه کهریزک باشد، بیشتر تلاشی است برای پوشاندن گستردگی ابعاد جنایت.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A078
تابستان ۸۸ بود. برای پی‌گیری وضعیت یکی از هم‌سلولی‌ها به منطقه شهرآرا رفته بودیم. سراغ «محمد» را از چند نفری گرفتیم. با دیده تردید نگاه می‌کردند و جواب درست و حسابی نمی‌دادند. بالاخره وقتی فهمیدند هم سلولی بودیم گفتند باید سراغ فلانی را بگیری. فلانی کجاست؟ فعلا نیست؛ برادرش کشته شده و عزادار است. برادرش که بوده؟ «رامین آقازاده قهرمانی». کجا کشته شده؟ در یک بازداشتگاهی به اسم «کهریزک».
آن زمان چند سایت خبری بودند که فهرست شهدای جنبش سبز را پوشش می‌دادند. در هیچ کدام نامی از شهید «رامین آقازاده قهرمانی» دیده نمی‌شد. شاید ما اولین گروهی بودیم که نام او را به فهرست اضافه کردیم. در آن روزها بر سر صحت و سقم برخی اسامی و هویت‌ها تردیدهای فراوان وجود داشت و شاید قصور اولیه ناشی از همین تردیدها بود. با این حال این وضعیت بعدها هم ادامه پیدا کرد. برای مثال، در نخستین گزارش کمیته منتخب مجلس که به وضعیت قربانیان رسیدگی شده بود، علی‌رغم تایید اصل فاجعه و نام بردن از سه شهید دیگر (محسن روح‌الامینی، محمد کامرانی و امیر جوادی‌فر) نامی از رامین برده نشده بود. بعدها دکتر «عبدالحسین روح‌الامینی» هم به همین مساله اشاره و اعتراض کرد. (goo.gl/mim8rx) بود. به دنبال این اعتراضات گزارش‌های بعدی اصلاح شد و نام رامین نیز به صورت رسمی در فهرست قربانیان فاجعه کهریزک به ثبت رسید، اما انگار هنوز هم اراده‌ای وجود دارد که برخی اسامی فراموش شوند.
ندامت‌نامه «سعید مرتضوی» را این روزها هرکس از منظری بازخوانی میکند. برای شخص من، تعجب از جای خالی نام رامین با هیچ موضوع دیگری برابری نمیکند. چطور حتی حالا که در ظاهر قرار بر ندامت و عذرخواهی است، دادستان وقت تنها از خانواده سه شهید کهریزک عذرخواهی میکند؟ آیا خون رامین ارزش توجه نداشت و خانواده‌اش مستحق یک عذرخواهی خشک و خالی هم نبودند؟
تیرماه سال ۸۸، رامین آقازاده قهرمانی، پس از احضار، به اختیار، خود را به ماموران معرفی کرد. اما ۱۵ روز بعد در حالی آزاد شد که به شدت مجروح و آسیب‌دیده بود. او به خانواده‌اش گفته بود که در طول دوران بازداشت از پا آویزانش کرده‌اند. به دنبال همین جراحات در منزل دچار تشنج شد و پیش از رسیدن به بیمارستان جان خود را از دست داد. علت مرگ او «وجود لخته‌های خون در سینه» اعلام شده است. به دنبال شهادت رامین، پدرش نیز از داغ فرزند سکته کرد و درگذشت. مادرش در این مورد به خبرنگاران گفت: «فقط این را می‌توانم بگویم که با مرگ رامین تمام خانواده دچار مشکل شد. پدر رامین که بعد از این اتفاقات و مرگ رامین سکته مغزی کرده بود چهار ماه پیش فوت کرد. تا آخرین لحظه هم داغ از دست دادن رامین و آن بلاها روی دلش بود و از رامین می‌گفت. بعد از شهادت رامین تمام لباس‌هایش را مشکی کرده بود و رنگ مشکی می‌زد و می‌پوشید و دیگر هیچ لباسی غیر از مشکی نداشت. همسرم ترک بود و می‌دانید ترک‌ها جانشان به بچه‌شان است. بعد از خبر رامین سکته مغزی کرد و به مدت کوتاهی بعد از آن تاب نیاورد و پیش رامین رفت... پدرش برای همین مملکت سال‌ها خدمت کرد و من بچه‌ها را در زمان غیاب او بزرگ کردم و به ثمر رساندم حالا بعد از این همه زحمت و خدمت این بلا باید سرمان بیاید».
سوگنامه کهریزک و شهدای آن به همین‌جا ختم نمی‌شود. هنوز هیچ تلاش قابل توجهی برای پی‌گیری دلایل مرگ مشکوک پزشک بازداشت‌گاه، «رامین پوراندرجانی» نشده است. پزشکی که حاضر به دادن گزارش خلاف واقع در مورد وضعیت بازداشت شدگان نشد و به دنبال آن به طرز مشکوکی جان سپرد. پزشکی قانونی علت مرگ او را «مسمومیت» اعلام کرد و مقامات وقت مساله را در سطح اقدام به خودکشی خلاصه کردند.
با چنین نقاط تاریکی، به نظر می‌رسد ندامت‌نامه سعید مرتضوی، بیش از آنکه مرهمی بر زخم‌های داغ دیدگان فاجعه کهریزک باشد، بیشتر تلاشی است برای پوشاندن گستردگی ابعاد جنایت.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
alef.ir
الف - به‌جای نامه‌پراکنی استعفا بده
كساني كه در اين موضوع متهم هستند، بهجاي غبارآلود كردن فضا و نامه‌پراكنيهاي سياسي، قبول مسئوليت كنند. اين سادهترين كار است كه رسما و كتبا از آحاد ملت ايران، خانوادههاي مقتولين و مضروبين اين حادثه عذرخواهي كنند.
در بازار نفت چه خبر است؟
#M011
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
دو سال پیش، عربستان با سرشار کردن بازار از نفت به جنگ تمام عیار شرکت‌های تازه وارد حفاری افقی و شیل آمریکایی رفت.هر بشکه نفت برای شرکت‌های شیل حداقل ۶۵ دلار تمام می‌شد و با حجم انبوه عرضه عربستان که به کاهش شدید قیمت نفت منجر شد، تقریبا همه آنها در زمان کوتاهی ورشکست شدند. برنده این جنگ تمام اعضای اوپک بودند. اما این شرکت‌ها با وجود ورشکستگی هنوز از بازار خارج نشده‌اند، چرا که اکثرا شرکت‌های کوچکی هستند که با وام‌های سنگین شروع به کار کرده‌اند و پیش از آنکه از بار قرض بیرون بیایند، با سر سقوط کرده‌اند. در نتیجه چند صباحی دست از تولید کشیدند تا شاید در میان‌مدت قیمت‌ها تغییری کند و از ضرردهی خارج شوند. با قطع تولید، قسط وام‌هایشان عقب افتاد و به مرور زمان، صبر بانک‌ها و وام دهند‌ه‌ها تمام شد و شرکت‌ها را مجبور کردند که حتی با ضرر هم که شده نفت را بفروشند تا حداقل بخشی از پول اولیه یا سودش جبران بشود. به همین خاطر با وجود این که قاعدتا باید از بازار محو شده باشند، هنوز بخشی از عرضه را در اختیار دارند. این وضعییت فعلی ناگزیر از تغییر است. عربستان توان ادامه این حجم تولید را ندارد. عربستان و بیشتر کشورهای دیگر اوپک، به دنبال بازگرداندن بازار نفت به حالت عادی هستند. بازاری که در سال گذشته به دنبال کند شدن روند رشد اقتصادی چین و هند، با کاهش تقاضا مواجه شده بود، اما حالا با بهبود روند اقتصادی کشورهای غربی و رشد ۴-۵٪ای تقاضای نفت در ایالات متحده، به انتظار نفت ۸۰ دلاری در سال آینده میلادی است.
از طرف دیگر، ایران پس از تحریم‌ها با سرعتی بیش از انتظار اکثر تحلیل‌‌گران به بازار نفت بازگشت (امری که خود باعث شوک بازار و پایین آمدن شدیدتر قیمت نفت شد). امروز ایران به آستانه سطح تولیدش در دوران پیشاتحریم رسیده است که کمابیش با سقف تولیدش هم برابری میکند. با این حال همچنان در برابر افزایش قیمت نفت مقاومت میکند. ایران برای این موضوع دو دلیل دارد. اول این که بر خلاف دوران پیشاتحریم، خریداران جدید ایران اروپایی‌ها نیستند. حتی ایتالیا که زمانی مشتری اصلی نفت ایران بود، امروز سهم کمی از نفتش را از ایران تهیه میکند. خریداران اصلی نفت ایران، چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و دیگر کشورهای آسیایی هستند.در مقایسه با اروپا، دولت‌های این کشورها دخالت ملموس‌تری در بخش خصوصی دارند. به عبارت دیگر، ایران در مذاکره بر سر کیفیت تولید، با دولت‌ها طرف است که توان چانه‌زنی بسیار بیشتری نسبت به شرکت‌های خصوصی دارند و به علاوه در صورت عدم انعطاف ایران به سبک دوران تحریم، به راحتی نفت خود را از کشورهای دیگری تهیه میکنند. این ایران را نسبت به صعود ناگهانی قیمت (و در نتیجه قوی‌تر شدن کشورهای رقیب تولیدکننده‌‌ای که تولید نفت برایشان گران‌تر تمام می‌شود) محافظه‌کارتر میکند. دلیل دوم، برنامه پنج ساله ایران برای افزایش سقف تولیدش تا ۴/۸ میلیون بشکه در روز است. این برنامه در صورتی شدنی است که سهم ایران در بازار نفت در همین سطح بماند. امری که با افزایش قیمت مختل خواهد شد.
بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، پروژه توسعه تولید نفت ایران، به هفتاد میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی احتیاج دارد. کند شدن رشد اقتصادی چین و کندی برقراری روابط اقتصادی ایران و اروپا، عملی شدن این برنامه را دچار تردید کرده است. بر اساس برآورد سازمان انرژی آمریکا، تولید ایران در این مدت به حدود ۴/۱ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. در صورت صحت این برآورد، بازار به زودی شک ورود ایران را جذب خواهد کرد و قیمت‌ها به روال عادی باز خواهند گشت و با آغاز سال جدید میلادی روندی صعودی طی خواهند کرد. بر خلاف تمام سال‌های پیشین حضور اوپک در بازار نفت این تغییر قیمت می‌تواند نه اتفاقی مقطعی که شروع روندی جدید باشد.
چنان‌که اشاره شد، با بازگشت قیمت به روال طبیعی، شرکت‌های حفاری شیل نفسی تازه خواهند گرفت. با سودده شدن این شرکت‌ها دست دولت ایالات متحده برای اجرای برنامه عدم وابستگی به نفت خاورمیانه بازتر خواهد شد. چنانچه تغییر غیر قابل انتظاری در جهان رخ ندهد، انتظار می‌رود مشتریان نفت در آمریکا و اروپا به تدریج از خاورمیانه به سمت نفت کم‌ریسک‌تر شرکت‌های شیل متمایل شوند. در صورت موفقیت این روند، مشتری‌های اصلی نفت خاورمیانه، کشورهای شرق آسیا خواهند بود. از این جهت، در دراز مدت حضور فعلی ایران در این بازار می‌تواند به نفع این کشور تمام شود. اما پیش‌بینی برایند تاثیرات دیگر این اتفاقات در دراز مدت ناشدنی است، آنچه گریز ناپذیر به نظر می‌رسد لزوم آمادگی کشورهای نفتی خاورمیانه برای مجموعه‌ای از تغییرات بنیادی است.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#M011
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
دو سال پیش، عربستان با سرشار کردن بازار از نفت به جنگ تمام عیار شرکت‌های تازه وارد حفاری افقی و شیل آمریکایی رفت.هر بشکه نفت برای شرکت‌های شیل حداقل ۶۵ دلار تمام می‌شد و با حجم انبوه عرضه عربستان که به کاهش شدید قیمت نفت منجر شد، تقریبا همه آنها در زمان کوتاهی ورشکست شدند. برنده این جنگ تمام اعضای اوپک بودند. اما این شرکت‌ها با وجود ورشکستگی هنوز از بازار خارج نشده‌اند، چرا که اکثرا شرکت‌های کوچکی هستند که با وام‌های سنگین شروع به کار کرده‌اند و پیش از آنکه از بار قرض بیرون بیایند، با سر سقوط کرده‌اند. در نتیجه چند صباحی دست از تولید کشیدند تا شاید در میان‌مدت قیمت‌ها تغییری کند و از ضرردهی خارج شوند. با قطع تولید، قسط وام‌هایشان عقب افتاد و به مرور زمان، صبر بانک‌ها و وام دهند‌ه‌ها تمام شد و شرکت‌ها را مجبور کردند که حتی با ضرر هم که شده نفت را بفروشند تا حداقل بخشی از پول اولیه یا سودش جبران بشود. به همین خاطر با وجود این که قاعدتا باید از بازار محو شده باشند، هنوز بخشی از عرضه را در اختیار دارند. این وضعییت فعلی ناگزیر از تغییر است. عربستان توان ادامه این حجم تولید را ندارد. عربستان و بیشتر کشورهای دیگر اوپک، به دنبال بازگرداندن بازار نفت به حالت عادی هستند. بازاری که در سال گذشته به دنبال کند شدن روند رشد اقتصادی چین و هند، با کاهش تقاضا مواجه شده بود، اما حالا با بهبود روند اقتصادی کشورهای غربی و رشد ۴-۵٪ای تقاضای نفت در ایالات متحده، به انتظار نفت ۸۰ دلاری در سال آینده میلادی است.
از طرف دیگر، ایران پس از تحریم‌ها با سرعتی بیش از انتظار اکثر تحلیل‌‌گران به بازار نفت بازگشت (امری که خود باعث شوک بازار و پایین آمدن شدیدتر قیمت نفت شد). امروز ایران به آستانه سطح تولیدش در دوران پیشاتحریم رسیده است که کمابیش با سقف تولیدش هم برابری میکند. با این حال همچنان در برابر افزایش قیمت نفت مقاومت میکند. ایران برای این موضوع دو دلیل دارد. اول این که بر خلاف دوران پیشاتحریم، خریداران جدید ایران اروپایی‌ها نیستند. حتی ایتالیا که زمانی مشتری اصلی نفت ایران بود، امروز سهم کمی از نفتش را از ایران تهیه میکند. خریداران اصلی نفت ایران، چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و دیگر کشورهای آسیایی هستند.در مقایسه با اروپا، دولت‌های این کشورها دخالت ملموس‌تری در بخش خصوصی دارند. به عبارت دیگر، ایران در مذاکره بر سر کیفیت تولید، با دولت‌ها طرف است که توان چانه‌زنی بسیار بیشتری نسبت به شرکت‌های خصوصی دارند و به علاوه در صورت عدم انعطاف ایران به سبک دوران تحریم، به راحتی نفت خود را از کشورهای دیگری تهیه میکنند. این ایران را نسبت به صعود ناگهانی قیمت (و در نتیجه قوی‌تر شدن کشورهای رقیب تولیدکننده‌‌ای که تولید نفت برایشان گران‌تر تمام می‌شود) محافظه‌کارتر میکند. دلیل دوم، برنامه پنج ساله ایران برای افزایش سقف تولیدش تا ۴/۸ میلیون بشکه در روز است. این برنامه در صورتی شدنی است که سهم ایران در بازار نفت در همین سطح بماند. امری که با افزایش قیمت مختل خواهد شد.
بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، پروژه توسعه تولید نفت ایران، به هفتاد میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی احتیاج دارد. کند شدن رشد اقتصادی چین و کندی برقراری روابط اقتصادی ایران و اروپا، عملی شدن این برنامه را دچار تردید کرده است. بر اساس برآورد سازمان انرژی آمریکا، تولید ایران در این مدت به حدود ۴/۱ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. در صورت صحت این برآورد، بازار به زودی شک ورود ایران را جذب خواهد کرد و قیمت‌ها به روال عادی باز خواهند گشت و با آغاز سال جدید میلادی روندی صعودی طی خواهند کرد. بر خلاف تمام سال‌های پیشین حضور اوپک در بازار نفت این تغییر قیمت می‌تواند نه اتفاقی مقطعی که شروع روندی جدید باشد.
چنان‌که اشاره شد، با بازگشت قیمت به روال طبیعی، شرکت‌های حفاری شیل نفسی تازه خواهند گرفت. با سودده شدن این شرکت‌ها دست دولت ایالات متحده برای اجرای برنامه عدم وابستگی به نفت خاورمیانه بازتر خواهد شد. چنانچه تغییر غیر قابل انتظاری در جهان رخ ندهد، انتظار می‌رود مشتریان نفت در آمریکا و اروپا به تدریج از خاورمیانه به سمت نفت کم‌ریسک‌تر شرکت‌های شیل متمایل شوند. در صورت موفقیت این روند، مشتری‌های اصلی نفت خاورمیانه، کشورهای شرق آسیا خواهند بود. از این جهت، در دراز مدت حضور فعلی ایران در این بازار می‌تواند به نفع این کشور تمام شود. اما پیش‌بینی برایند تاثیرات دیگر این اتفاقات در دراز مدت ناشدنی است، آنچه گریز ناپذیر به نظر می‌رسد لزوم آمادگی کشورهای نفتی خاورمیانه برای مجموعه‌ای از تغییرات بنیادی است.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara