اندکی این مثنوی تاخیر شد
#M023
https://t.me/divanesara/625
محمد افخمی-@Mohamad_Afkhami
چهل سال گذشت؛ کمی کمتر؛ از آن روزی که وعده این بود: «در مساله حجاب هیچ اجباری در کار نخواهد بود». آن پیمان خیلی زود نقض شد و تا سالهای سال، تا دهه‌ها بعد، زنان و دختران این سرزمین برای ساده‌ترین حق خود سخیف‌ترین توهین‌ها و تحقیرها و سرکوب‌ها را تحمل کردند.
جمهوری اسلامی در طول حیاتش نقاط عطف زیادی را پشت سر گذاشته است. پایان جنگ، دوم خرداد، ریشه‌کنی قتل‌های زنجیره‌ای با اراده دولت خاتمی، اعتراضات ۸۸ و البته برجام؛ هر یک از این نقاط عطف منشا تغییرات بسیاری شده‌اند، قواعد بازی را تغییر داده‌اند و گه‌گاه به تنگ‌تر شدن فضا برای ترک‌تازی اقتدارگرایان منجر شده‌اند. با این حال، اقلیت انحصارطلب در عرصه اجتماعی، علی‌رغم برخی عقب‌نشینی‌های موضعی، هیچ‌گاه دست از تحمیل سبک زندگی تنگ‌نظرانه خود بر جامعه برنداشت.
برای سالهای طولانی غالب شهروندان به این «تنها سبک زندگی مجاز» گردن نهادند تا حداقل به لطف ناتوانی اقلیت در حذف کامل‌شان، در سطح شهروندان درجه دو به حیات خود ادامه دهند؛ اما پر واضح است که انحصارطلبان هرقدر هم که تسمه را محکم‌تر کشیدند، هیچ گاه نتوانسند سبک مطلوب خود را به کل جامعه بقبولانند. حتی، نسل‌های دوم و سوم انقلاب که قرار بود با سلیقه دستگاه تبلیغاتی حکومتی تربیت شوند، هرچه بیشتر و بیشتر از پذیرش این قواعد فاصله گرفتند و اتفاقا آغازگر مقاومت‌های جدی همین نسل‌ها بودند.
سال‌ها از تریبون‌های رسمی و با امکانات عمومی سخیف‌ترین توهین‌ها را به زنان و مردانی کردند که به حجاب اعتقاد نداشتند. روی دیوار‌ها «بی‌حجابی زن از بی‌غیرتی مرد اوست» نوشتند، چه بسیار زندگی‌ها را به واسطه رابطه دوستی یا یک مهمانی نابود کردند و چه بسیار بچه‌های هشت نه سالهای را که در مدرسه از عذاب جهنم به خاطر بیرون بودن تار مو ترساندند تا مبادا مجبور شوند از این تحمیل عقب بنشینند. نتیجه مضحک پافشاری‌شان جز زجر دادن دائمی مردم، ترویج فساد و ریا بود: ابتذال محض؛ ایجاد شرایطی که در آن «کودک‌آزار قرآنی» معترف به «ملاعبه» به واسطه خودی بودن در دادگاه تبرئه می‌شود و هم‌زمان گشت‌های ارشاد وقیحانه در سطح خیابان به دنبال طره‌ای موی افشان و مانتوهایی کوتاه‌تر از سطح تحمل خشک‌اندیشان می‌گردند. «پیاده‌نظام جنگ نرم» در صفحات اینستاگرام یا عکس پروفایل تلگرام به دنبال موردی برای ارائه به حراست و جهنم کردن زندگی مردم می‌گردند و مدعی‌اند از پیدا کردن اسیدپاشان اصفهان عاجزند. از گفتگوهای روزمره‌شان مشخص نمی‌شود که این همه از میل‌شان به تحجر بر می‌آید، یا عادت‌شان به تزویر و ریا، یا از همه بدتر، پیچیدگی عقده‌های تلنبارشده‌ای که تعفن‌اش را با سخیف‌ترین تعابیر به سوی دیگران پرتاب می‌کنند. تکمیل کننده رفتارشان عکس گرفتن کاندیدای ریاست‌جمهوری‌شان با تتلو است.
و حالا به نظر زمان آن نقطه عطف تاریخی اجتماعی که سال‌ها به انتظارش نشسته بودیم رسیده است. به ناگاه زنان شجاعی سر برآوردند که شالی بر سر چوب تکان داده و از پایان تحمل‌پذیری این تنگ‌نظری‌ها خبر می‌دهند. پیامی ساده و روشن در یکی از زیباترین صحنه‌های زمستانی: با آن پس‌زمینه سنگ‌فرش‌های سفیدپوش شهر، پرچم‌های برافراشته این زنان از آب شدن سیطره جمود تنگ‌اندیشان خبر می‌دهد و فریاد می‌زند که آنان مثل برف آب خواهند شد.
در چنین صحنه شکوهمندی از اراده یک ملت به برخاستن و پیدا کردن راه خود، هرآن کس که در سمت اشتباه تاریخ بایستد، بی‌شک به زباله‌دان تاریخ سپرده خواهد شد. چنین اشتباهی را هیچ پیشینه‌ای جبران نخواهد کرد؛ هرچند سکوت هم چندان تفاوتی با تایید ماشین سرکوب اقتدارگرایان نخواهد داشت. حال که انحصار رسانه‌ای شکسته شده و برای رساندن عکس شال‌ها دیگر به هیچ روزنامه و تلویزیونی نیاز نیست یک چیز را می‌توان باور کرد: در بین تمام سختی‌ها و مشکلات پیش رو که باید در قامت یک ملت در آینده با آن‌ها روبه‌رو شویم، یک دلگرمی بزرگ خواهیم داشت: فرزندان ما آزادتر از ما خواهند زیست و زمانی که ما هم آزادتر زندگی کنیم و آزادانه‌تر انتخاب کنیم، توان و امید و دلیل بیشتری برای ادامه مسیر طولانی آینده خواهیم داشت.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#M023
https://t.me/divanesara/625
محمد افخمی-@Mohamad_Afkhami
چهل سال گذشت؛ کمی کمتر؛ از آن روزی که وعده این بود: «در مساله حجاب هیچ اجباری در کار نخواهد بود». آن پیمان خیلی زود نقض شد و تا سالهای سال، تا دهه‌ها بعد، زنان و دختران این سرزمین برای ساده‌ترین حق خود سخیف‌ترین توهین‌ها و تحقیرها و سرکوب‌ها را تحمل کردند.
جمهوری اسلامی در طول حیاتش نقاط عطف زیادی را پشت سر گذاشته است. پایان جنگ، دوم خرداد، ریشه‌کنی قتل‌های زنجیره‌ای با اراده دولت خاتمی، اعتراضات ۸۸ و البته برجام؛ هر یک از این نقاط عطف منشا تغییرات بسیاری شده‌اند، قواعد بازی را تغییر داده‌اند و گه‌گاه به تنگ‌تر شدن فضا برای ترک‌تازی اقتدارگرایان منجر شده‌اند. با این حال، اقلیت انحصارطلب در عرصه اجتماعی، علی‌رغم برخی عقب‌نشینی‌های موضعی، هیچ‌گاه دست از تحمیل سبک زندگی تنگ‌نظرانه خود بر جامعه برنداشت.
برای سالهای طولانی غالب شهروندان به این «تنها سبک زندگی مجاز» گردن نهادند تا حداقل به لطف ناتوانی اقلیت در حذف کامل‌شان، در سطح شهروندان درجه دو به حیات خود ادامه دهند؛ اما پر واضح است که انحصارطلبان هرقدر هم که تسمه را محکم‌تر کشیدند، هیچ گاه نتوانسند سبک مطلوب خود را به کل جامعه بقبولانند. حتی، نسل‌های دوم و سوم انقلاب که قرار بود با سلیقه دستگاه تبلیغاتی حکومتی تربیت شوند، هرچه بیشتر و بیشتر از پذیرش این قواعد فاصله گرفتند و اتفاقا آغازگر مقاومت‌های جدی همین نسل‌ها بودند.
سال‌ها از تریبون‌های رسمی و با امکانات عمومی سخیف‌ترین توهین‌ها را به زنان و مردانی کردند که به حجاب اعتقاد نداشتند. روی دیوار‌ها «بی‌حجابی زن از بی‌غیرتی مرد اوست» نوشتند، چه بسیار زندگی‌ها را به واسطه رابطه دوستی یا یک مهمانی نابود کردند و چه بسیار بچه‌های هشت نه سالهای را که در مدرسه از عذاب جهنم به خاطر بیرون بودن تار مو ترساندند تا مبادا مجبور شوند از این تحمیل عقب بنشینند. نتیجه مضحک پافشاری‌شان جز زجر دادن دائمی مردم، ترویج فساد و ریا بود: ابتذال محض؛ ایجاد شرایطی که در آن «کودک‌آزار قرآنی» معترف به «ملاعبه» به واسطه خودی بودن در دادگاه تبرئه می‌شود و هم‌زمان گشت‌های ارشاد وقیحانه در سطح خیابان به دنبال طره‌ای موی افشان و مانتوهایی کوتاه‌تر از سطح تحمل خشک‌اندیشان می‌گردند. «پیاده‌نظام جنگ نرم» در صفحات اینستاگرام یا عکس پروفایل تلگرام به دنبال موردی برای ارائه به حراست و جهنم کردن زندگی مردم می‌گردند و مدعی‌اند از پیدا کردن اسیدپاشان اصفهان عاجزند. از گفتگوهای روزمره‌شان مشخص نمی‌شود که این همه از میل‌شان به تحجر بر می‌آید، یا عادت‌شان به تزویر و ریا، یا از همه بدتر، پیچیدگی عقده‌های تلنبارشده‌ای که تعفن‌اش را با سخیف‌ترین تعابیر به سوی دیگران پرتاب می‌کنند. تکمیل کننده رفتارشان عکس گرفتن کاندیدای ریاست‌جمهوری‌شان با تتلو است.
و حالا به نظر زمان آن نقطه عطف تاریخی اجتماعی که سال‌ها به انتظارش نشسته بودیم رسیده است. به ناگاه زنان شجاعی سر برآوردند که شالی بر سر چوب تکان داده و از پایان تحمل‌پذیری این تنگ‌نظری‌ها خبر می‌دهند. پیامی ساده و روشن در یکی از زیباترین صحنه‌های زمستانی: با آن پس‌زمینه سنگ‌فرش‌های سفیدپوش شهر، پرچم‌های برافراشته این زنان از آب شدن سیطره جمود تنگ‌اندیشان خبر می‌دهد و فریاد می‌زند که آنان مثل برف آب خواهند شد.
در چنین صحنه شکوهمندی از اراده یک ملت به برخاستن و پیدا کردن راه خود، هرآن کس که در سمت اشتباه تاریخ بایستد، بی‌شک به زباله‌دان تاریخ سپرده خواهد شد. چنین اشتباهی را هیچ پیشینه‌ای جبران نخواهد کرد؛ هرچند سکوت هم چندان تفاوتی با تایید ماشین سرکوب اقتدارگرایان نخواهد داشت. حال که انحصار رسانه‌ای شکسته شده و برای رساندن عکس شال‌ها دیگر به هیچ روزنامه و تلویزیونی نیاز نیست یک چیز را می‌توان باور کرد: در بین تمام سختی‌ها و مشکلات پیش رو که باید در قامت یک ملت در آینده با آن‌ها روبه‌رو شویم، یک دلگرمی بزرگ خواهیم داشت: فرزندان ما آزادتر از ما خواهند زیست و زمانی که ما هم آزادتر زندگی کنیم و آزادانه‌تر انتخاب کنیم، توان و امید و دلیل بیشتری برای ادامه مسیر طولانی آینده خواهیم داشت.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
Telegram
مجمع دیوانگان
اندکی این مثنوی تاخیر شد
#M023
کانال «مجمع دیوانگان»
@divanesara
#M023
کانال «مجمع دیوانگان»
@divanesara
درباره مستندی که یک درام تمام عیار بود
#A159
https://t.me/divanesara/626
آرمان امیری @ArmanParian - مبهوت کننده بود. روایتی عجیب و غیرمنتظره، در فیلمی که هیچ مخاطبی نمی‌تواند بدون پیش‌زمینه و قضاوت‌های قبلی به سراغ‌اش برود؛ با این حال، احتمالا هیچ کدام از آن مخاطبان نمی‌توانند چنین داستان متفاوتی را پیش‌بینی کنند.
مستند «بانو قدس‌ایران»، به زندگی همسر آیت‌الله خمینی می‌پردازد؛ اما بدترین توصیف و حتی بزرگترین خیانت در حق فیلم همین توصیف است: «همسر آیت‌الله خمینی». تمام ارزش فیلم برای شخص من در این بود که با هنرمندی تمام توانسته شخصیت اصلی خود را از زیر سایه سنگین بزرگترین چهره سیاسی کشور بیرون بکشد و شخصیتی کاملا مستقل و حتی مقتدر از او به نمایش بگذارد. شخصیتی که نه تنها هویت‌اش در «همسر» بودن خلاصه نمی‌شود، بلکه از ابتدا اقتدار، استقلال و حتی در مواردی برتری خود را بر همسر خود به رخ کشیده و تا پایان زندگی نیز قاطعانه از حریم شخصی‌اش دفاع می‌کند.
بدین ترتیب، هرچند فیلم به ناچار با سرگذشت روزانه رهبر انقلاب، از دوران جوانی تا زمان مرگ همراه شده، اما صرفا در یک زاویه نگاه جدید برای بازخوانی زندگی رهبر انقلاب خلاصه نمی‌شود. کارگردان هوشمندانه تلاش کرده تا یک فیلم کاملا مستقل با محوریت خانم «خدیجه ثقفی» (معروف به «قدس‌ایران») بسازد. فردی که اتفاقا ویژگی‌های شخصی‌اش این امکان را به دست داده است تا با یک روایت پر کشش و جذاب همراه شویم. روایتی که هرچند «داستانی» نیست و کاملا به ویژگی‌های یک اثر «مستند» وفادار باقی مانده، اما چنان پر فراز و نشیب است که بیننده را تا به انتها با خود همراه ساخته و ای بسا روی صندلی میخکوب می‌کند.
در نهایت اینکه فیلم، جنبه‌های جذابی از پشت پرده و پیشینه زندگی رهبر انقلاب به دست می‌دهد که شاید غیرمعمول باشد و دست‌کم با تصویر ذهنی اکثر مخاطبان همخوانی نداشته باشد. با این حال، جذابیت هنری فیلم همچنان در این حواشی نیست. اگر مخاطبی بتواند از وسوسه مداوم سرک کشیدن در روابط راویان داستان و نقششان در ساختار قدرت خلاص شود، آن وقت می‌تواند سرگذشت دراماتیک زنی مقتدر را ببیند که یک عمر اسیر قربت می‌شود و تماشای داغ عزیزترین کسان‌ش، داستان زندگی‌اش را به یک تراژدی تلخ بدل می‌کند.
پی‌نوشت:
من دیگر فیلم‌های جشنواره امسال را ندیده‌ام؛ اما تردید ندارم تمام فیلم‌های خوب امسال، برای کسب عنوان بهترین فیلم، یک رقیب سرسخت دارند که از قضا فیلمی «مستند» است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A159
https://t.me/divanesara/626
آرمان امیری @ArmanParian - مبهوت کننده بود. روایتی عجیب و غیرمنتظره، در فیلمی که هیچ مخاطبی نمی‌تواند بدون پیش‌زمینه و قضاوت‌های قبلی به سراغ‌اش برود؛ با این حال، احتمالا هیچ کدام از آن مخاطبان نمی‌توانند چنین داستان متفاوتی را پیش‌بینی کنند.
مستند «بانو قدس‌ایران»، به زندگی همسر آیت‌الله خمینی می‌پردازد؛ اما بدترین توصیف و حتی بزرگترین خیانت در حق فیلم همین توصیف است: «همسر آیت‌الله خمینی». تمام ارزش فیلم برای شخص من در این بود که با هنرمندی تمام توانسته شخصیت اصلی خود را از زیر سایه سنگین بزرگترین چهره سیاسی کشور بیرون بکشد و شخصیتی کاملا مستقل و حتی مقتدر از او به نمایش بگذارد. شخصیتی که نه تنها هویت‌اش در «همسر» بودن خلاصه نمی‌شود، بلکه از ابتدا اقتدار، استقلال و حتی در مواردی برتری خود را بر همسر خود به رخ کشیده و تا پایان زندگی نیز قاطعانه از حریم شخصی‌اش دفاع می‌کند.
بدین ترتیب، هرچند فیلم به ناچار با سرگذشت روزانه رهبر انقلاب، از دوران جوانی تا زمان مرگ همراه شده، اما صرفا در یک زاویه نگاه جدید برای بازخوانی زندگی رهبر انقلاب خلاصه نمی‌شود. کارگردان هوشمندانه تلاش کرده تا یک فیلم کاملا مستقل با محوریت خانم «خدیجه ثقفی» (معروف به «قدس‌ایران») بسازد. فردی که اتفاقا ویژگی‌های شخصی‌اش این امکان را به دست داده است تا با یک روایت پر کشش و جذاب همراه شویم. روایتی که هرچند «داستانی» نیست و کاملا به ویژگی‌های یک اثر «مستند» وفادار باقی مانده، اما چنان پر فراز و نشیب است که بیننده را تا به انتها با خود همراه ساخته و ای بسا روی صندلی میخکوب می‌کند.
در نهایت اینکه فیلم، جنبه‌های جذابی از پشت پرده و پیشینه زندگی رهبر انقلاب به دست می‌دهد که شاید غیرمعمول باشد و دست‌کم با تصویر ذهنی اکثر مخاطبان همخوانی نداشته باشد. با این حال، جذابیت هنری فیلم همچنان در این حواشی نیست. اگر مخاطبی بتواند از وسوسه مداوم سرک کشیدن در روابط راویان داستان و نقششان در ساختار قدرت خلاص شود، آن وقت می‌تواند سرگذشت دراماتیک زنی مقتدر را ببیند که یک عمر اسیر قربت می‌شود و تماشای داغ عزیزترین کسان‌ش، داستان زندگی‌اش را به یک تراژدی تلخ بدل می‌کند.
پی‌نوشت:
من دیگر فیلم‌های جشنواره امسال را ندیده‌ام؛ اما تردید ندارم تمام فیلم‌های خوب امسال، برای کسب عنوان بهترین فیلم، یک رقیب سرسخت دارند که از قضا فیلمی «مستند» است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
درباره مستندی که یک درام تمام عیار بود
#A159
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A159
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
👍1
مشتی غلوم لعنتی
#A160
آرمان امیری @ArmanParian - «فاشیستی، نژادپرستانه، پر از شعار و خشونت». اینها تعابیری است که «محمد حسین مهدویان» در توصیف «شاهنامه فردوسی» به کار برده است. کارگردان سوگلی نهادهای امنیتی در گفتگو با رضارشیدپور تاکید دارد که «کانسپت کلی شاهنامه همین است که دارم می‌گویم». (goo.gl/zDRSvz از دقیقه ۳۲ فیلم پیوست)
نگارنده اعتراف می‌کند به شنیدن چنین گزافه‌‌ای چنان دگرگون گشته که: «پر از خشم سر، ابروان پر ز چین». با این حال، اندرز حکیم طوس در سرش طنین‌انداز است که «به مردی ز دل دور کن خشم و کین». پس ابتدا و به دور از هر خشم و کین پاسخی کوتاه به دو اتهام گزاف می‌دهد.
نژادپرستی: هنر برتر از گوهر آمد پدید
آنکه فقط با کلیت جهان شاهنامه آشنا باشد، می‌داند که شاهنامه، گونه‌ای تاریخ جهان است. از نخستین انسان (کیومرث) آغاز می‌شود. از نگاه شاهنامه ایران و توران و روم از ابتدا همه یک کشور بودند به پادشاهی فریدون و سپس میان فرزندانش تقسیم شدند. اگر سلم و تور با رشک و کین دست‌شان به خون ایرج آغشته شد، گناه از نژادشان نبود؛ همه برادر بودند؛ گناه از بی‌هنری (بی‌اخلاقی) انسان بود و بس.
این روالی است که در تمام طول شاهنامه تداوم می‌یابد. نخست آنکه برای سه سرزمینی که از اساس یکی بودند برتری نژادی اصلا مطرح نیست. از آن پس هم نه خوبی در انحصار ایرانیان است و نه غیرایرانیان همه بد هستند. «پیران ویسه»، از خردمندترین پهلوانان مورد ستایش فردوسی، وزیر تورانیان است که در جنگ با ایران به دست گودرز کشته می‌شود. در مقابل، کیکاووس، پادشاه ایران‌زمین، احتمالا بی‌خردترین، کین‌توزترین و مورد نکوهش‌ترین شخصیت از نگاه فردوسی است.
البته که شاهنامه، منظومه اسطوره‌ای ایرانیان است و البته که ویژگی اسطوره، ستایش روح یک ملت است؛ اما تلاش فردوسی برای احیای روح ملی ایرانیان و «عجم زنده کرد»ن، نه بر پایه تفاخر بی‌پایه به نژاد ایرانیان، یا تحقیر باقی اقوام، بلکه بر پایه ستایش روح ملی و میهن‌دوستی و گوهره «خرد» و «هنر» است. کافی است بدانیم «گوهر» در شاهنامه به معنای «نژاد و اصل و نصب» است. آنگاه فردوسی خود به صراحت نظرش را می‌گوید:
ز دانان بپرسید پس دادگر / که فرهنگ بهتر بود یا گهر
چنین داد پاسخ بدو رهنمون / که فرهنگ باشد ز گوهر فزون
که فرهنگ آرایش جان بود / ز گوهر سخن گفتن آسان بود
گهر بی هنر زار و خوار است و سست / به فرهنگ باشد روان تندرست
جنگ و خشونت: مرا آشتی بهتر آید ز جنگ
اتهام دیگر، انباشتگی شاهنامه از خشونت است. هرچند که عصر اسطوره‌ها اساسا زمانه جدال و جنگ‌آوری است، با این حال اتفاقا شاهنامه در همین زمانه روی‌کردی خشونت‌ستیز دارد. برای مطالعه‌ای کوتاه نگاهی بیندازید به سخنرانی دكتر «فدریكو مایور»، مدیر كل وقت سازمان جهانی یونسكو با عنوان «فردوسی بزرگ، منادی صلح و عدالت». (goo.gl/kSniAZ)
اینجا به همین اکتفا می‌کنم که در جای‌جای شاهنامه، جنگ‌آوری بدون خرد و به دور از اندیشه صلح و آرامش مورد نکوهش قرار گرفته که:
همه زآشتی كام مردم رواست
كه نابود باد آن كه او جنگ خواست
سیاوش را به یاد بیاوریم؛ ستوده‌ترین شاهزاده ایرانی که در برابر فرمان پدر خیره‌سرش (کیکاووس) به پیمان‌شکنی و جنگ‌افروزی ایستاد و خود را گروگان تورانیان ساخت تا جلوی جنگ را بگیرد. جالب آنکه فردوسی حتی بزرگترین قهرمان خود، یعنی رستم را به صرف زور بازوی‌اش تمجید نمی‌کند و هرگاه که رستم از مسیر خرد خارج می‌شود او را به باد سرزنش می‌گیرد که «دل نازک از رستم آید به خشم»!
در نهایت:
حکایت امثال مهدویان، یادآور حکایت «مشتی غلوم لعنتی» به قلم زنده‌یاد «سعیدی سیرجانی» است. «مشتی غلوم لعنتی»، مرد نیمه دیوانه‌ای بود که در ایام عاشورا وظیفه لعنت فرستادن بر اشقیا را بر عهده می‌گرفت و پس از چند بار لعنت فرستادن بر یزید و آل یزید و دریافت پاسخ «بیش باد» از خلایق، در اوج جوش و خروش حسینی، فریاد می‌زند «آی مردم، بر پدرتان لعنت» و «آی مردم بر جد و آبادتان لعنت» و البته که هر بار خلایق شوریده همچنان پاسخ می‌دادند «بیش باد».
در زمانه سفله‌پروری که «هنر خوارشد، جادویی ارجمند»، دست شعبده‌باز قدرت امثال مهدویان را در قامت هنرمند بالا می‌کشد تا نقش همان مشتی غلوم لعنتی را بازی کنند و به گوش ما بخوانند که شاهنامه فردوسی، عصاره روح ملی و سند ماندگاری ایرانیان، درست به تعفن اندیشه خودشان «فاشیستی» بوده است. «به یزدان که گر ما خرد داشتیم» کار این ملک بدین‌جا نمی‌کشید که هر عروسک خیمه‌شب‌بازی «هنرمند» خوانده شود.
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A160
آرمان امیری @ArmanParian - «فاشیستی، نژادپرستانه، پر از شعار و خشونت». اینها تعابیری است که «محمد حسین مهدویان» در توصیف «شاهنامه فردوسی» به کار برده است. کارگردان سوگلی نهادهای امنیتی در گفتگو با رضارشیدپور تاکید دارد که «کانسپت کلی شاهنامه همین است که دارم می‌گویم». (goo.gl/zDRSvz از دقیقه ۳۲ فیلم پیوست)
نگارنده اعتراف می‌کند به شنیدن چنین گزافه‌‌ای چنان دگرگون گشته که: «پر از خشم سر، ابروان پر ز چین». با این حال، اندرز حکیم طوس در سرش طنین‌انداز است که «به مردی ز دل دور کن خشم و کین». پس ابتدا و به دور از هر خشم و کین پاسخی کوتاه به دو اتهام گزاف می‌دهد.
نژادپرستی: هنر برتر از گوهر آمد پدید
آنکه فقط با کلیت جهان شاهنامه آشنا باشد، می‌داند که شاهنامه، گونه‌ای تاریخ جهان است. از نخستین انسان (کیومرث) آغاز می‌شود. از نگاه شاهنامه ایران و توران و روم از ابتدا همه یک کشور بودند به پادشاهی فریدون و سپس میان فرزندانش تقسیم شدند. اگر سلم و تور با رشک و کین دست‌شان به خون ایرج آغشته شد، گناه از نژادشان نبود؛ همه برادر بودند؛ گناه از بی‌هنری (بی‌اخلاقی) انسان بود و بس.
این روالی است که در تمام طول شاهنامه تداوم می‌یابد. نخست آنکه برای سه سرزمینی که از اساس یکی بودند برتری نژادی اصلا مطرح نیست. از آن پس هم نه خوبی در انحصار ایرانیان است و نه غیرایرانیان همه بد هستند. «پیران ویسه»، از خردمندترین پهلوانان مورد ستایش فردوسی، وزیر تورانیان است که در جنگ با ایران به دست گودرز کشته می‌شود. در مقابل، کیکاووس، پادشاه ایران‌زمین، احتمالا بی‌خردترین، کین‌توزترین و مورد نکوهش‌ترین شخصیت از نگاه فردوسی است.
البته که شاهنامه، منظومه اسطوره‌ای ایرانیان است و البته که ویژگی اسطوره، ستایش روح یک ملت است؛ اما تلاش فردوسی برای احیای روح ملی ایرانیان و «عجم زنده کرد»ن، نه بر پایه تفاخر بی‌پایه به نژاد ایرانیان، یا تحقیر باقی اقوام، بلکه بر پایه ستایش روح ملی و میهن‌دوستی و گوهره «خرد» و «هنر» است. کافی است بدانیم «گوهر» در شاهنامه به معنای «نژاد و اصل و نصب» است. آنگاه فردوسی خود به صراحت نظرش را می‌گوید:
ز دانان بپرسید پس دادگر / که فرهنگ بهتر بود یا گهر
چنین داد پاسخ بدو رهنمون / که فرهنگ باشد ز گوهر فزون
که فرهنگ آرایش جان بود / ز گوهر سخن گفتن آسان بود
گهر بی هنر زار و خوار است و سست / به فرهنگ باشد روان تندرست
جنگ و خشونت: مرا آشتی بهتر آید ز جنگ
اتهام دیگر، انباشتگی شاهنامه از خشونت است. هرچند که عصر اسطوره‌ها اساسا زمانه جدال و جنگ‌آوری است، با این حال اتفاقا شاهنامه در همین زمانه روی‌کردی خشونت‌ستیز دارد. برای مطالعه‌ای کوتاه نگاهی بیندازید به سخنرانی دكتر «فدریكو مایور»، مدیر كل وقت سازمان جهانی یونسكو با عنوان «فردوسی بزرگ، منادی صلح و عدالت». (goo.gl/kSniAZ)
اینجا به همین اکتفا می‌کنم که در جای‌جای شاهنامه، جنگ‌آوری بدون خرد و به دور از اندیشه صلح و آرامش مورد نکوهش قرار گرفته که:
همه زآشتی كام مردم رواست
كه نابود باد آن كه او جنگ خواست
سیاوش را به یاد بیاوریم؛ ستوده‌ترین شاهزاده ایرانی که در برابر فرمان پدر خیره‌سرش (کیکاووس) به پیمان‌شکنی و جنگ‌افروزی ایستاد و خود را گروگان تورانیان ساخت تا جلوی جنگ را بگیرد. جالب آنکه فردوسی حتی بزرگترین قهرمان خود، یعنی رستم را به صرف زور بازوی‌اش تمجید نمی‌کند و هرگاه که رستم از مسیر خرد خارج می‌شود او را به باد سرزنش می‌گیرد که «دل نازک از رستم آید به خشم»!
در نهایت:
حکایت امثال مهدویان، یادآور حکایت «مشتی غلوم لعنتی» به قلم زنده‌یاد «سعیدی سیرجانی» است. «مشتی غلوم لعنتی»، مرد نیمه دیوانه‌ای بود که در ایام عاشورا وظیفه لعنت فرستادن بر اشقیا را بر عهده می‌گرفت و پس از چند بار لعنت فرستادن بر یزید و آل یزید و دریافت پاسخ «بیش باد» از خلایق، در اوج جوش و خروش حسینی، فریاد می‌زند «آی مردم، بر پدرتان لعنت» و «آی مردم بر جد و آبادتان لعنت» و البته که هر بار خلایق شوریده همچنان پاسخ می‌دادند «بیش باد».
در زمانه سفله‌پروری که «هنر خوارشد، جادویی ارجمند»، دست شعبده‌باز قدرت امثال مهدویان را در قامت هنرمند بالا می‌کشد تا نقش همان مشتی غلوم لعنتی را بازی کنند و به گوش ما بخوانند که شاهنامه فردوسی، عصاره روح ملی و سند ماندگاری ایرانیان، درست به تعفن اندیشه خودشان «فاشیستی» بوده است. «به یزدان که گر ما خرد داشتیم» کار این ملک بدین‌جا نمی‌کشید که هر عروسک خیمه‌شب‌بازی «هنرمند» خوانده شود.
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
چرخه‌های بحران‌زا
https://t.me/divanesara/629
#N032
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -مدتی است کلید صحبت تمامی مسئولین و رسانه‌ها «بحران» است. بحران آب، بحران آلودگی هوا، بحران بیکاری، بحران عدالت اجتماعی بحران بی‌اعتمادی به حاکمیت و قس علی هذه. اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان همه بر «بحرانی» بودن وضعیت تأکید دارند و برای فرار از آن، هر از چند گاهی یکدگر را به گفت‌وگو و آشتی دعوت می‌کنند؛ اما چرا هیچ اتفاقی در عمل رخ نمی‌دهد؟ به باور ما بخشی از ریشه مشکل در تکرار «چرخه‌های بحران‌زا» نهفته است.
اصول‌گرایان حاکم، هرچند که وقوع بحران را حس کرده‌اند، اما نمی‌توانند توافق کنند که برای رهایی از بحران باید از کدام یک از امتیازات ویژه خود دست بردارند. علی لاریجانی از بودجه پیشنهادی دولت ناراضی است چرا که در آن برای بحران‌های پیش روی کشور راه‌حلی واقعی پیش‌بینی نشده است. اما نکته‌ای که ناگفته باقی می‌گذارد این است که این سنت همیشگی بودجه کشور بوده! هزاران نهاد کوچک و بزرگی که سال‌هاست در برنامه بودجه با ارقام ریز و درشت ردیف می‌شوند، اگر خود عامل اصلی مشکل نباشند، کارکردی هم در رفع این بحران‌ها ندارند.
برداشت رایج اصول‌گرایان و محافظه‌کاران از «ثبات سیاسی» در واقع محدود می‌شود به همان شعار «حفظ نظام اوجب واجبات است»؛ و البته که منظورشان از نظام، حفظ نهادهایی دموکراتیک و مردمی نیست؛ رهبری خود با پیشنهاد تغییر نظام از ریاست جمهوری به پارلمانی این نظر را باطل می‌کند. منظور ایشان در واقع حفظ همان «وضعیت ویژه‌ای» است که حق اعتراض را محدود، ماشین سرکوب و رانت را محفوظ، و آزادی‌های اجتماعی را دور از دست‌رس همه «ایرانیان» نگاه می‌دارد.
رهبری پیش از انتخابات مجلس اخیر هم در صحبتی غیرمنتظره اعلام کرد: «ممکن است افرادی نسبت به نظام مسئله داشته باشند اما این افراد قاعدتاً نسبت به امنیت، پیشرفت و عزت کشور مسئله‌ای ندارند و بر همین اساس اگر خواهان استمرار امنیت ملی، افزایش عزت ملی و تضمین پیشرفت و حرکت رو به رشد کشور هستند، باید در انتخابات شرکت کنند». بلافاصله که این گفته به آزادی انتخابات از تنگ‌نظری شورای نگهبان تعبیر شد، واکنش نشان داد و تصریح کرد که منظورش راه یافتن کسانی که با «نظام» مسئله دارند به مجلس نیست: نظام به معنی همان وضعیت ويژه!
محافظه‌کاران همواره در دام نگاه خود به مفهوم «ثبات سیاسی» گرفتارند. از نظر ایشان نیز حق اعتراض «مردم» نباید محدود باشد، اما این «مردم» همواره به شیوه‌ای اصول‌گرایانه معنا می‌شود. پس نفوذ نظامیان نه از برای سرکوب «مردم»، که با توجیه جلوگیری از اغتشاشات «نامردمان» مشروعیت می‌یابد و البته آزادی‌های اجتماعی همین الان هم کمی زیادی است و ای بسا که «مردم» را هم ناراضی کرده باشد! فقط کافی است بدانیم که «مردم چه کسانی هستند؟ مردم را بشناسید. مردم همان کسانی هستند که حماسه ۲۲ بهمن هر سال را به وجود می‌آورند، مردم همان کسانی هستند که پس از وارد شدن اغتشاشگران به صحنه، حتی اگر اعتراضی هم داشتند، خود را کنار کشیدند و در روز ۹دی به میدان آمدند. مردم همین ها هستند. آن‌ها را اشتباه نگیرید.»
بدین ترتیب، بالا رفتن از دیوار سفارت ثبات سیاسی را به هم نمی‌زند چرا که آنان «مردم» هستند و «نباید این جوانانی که سینه‌چاک انقلاب و اسلام هستند به بهانه حمله به سفارت عربستان و یا قبل‌تر، حمله به سفارت انگلیس که هر دو به ضرر کشور و اسلام است و بنده هم بدم آمد، تضعیف شوند و مورد تهاجم قرار گیرند». در مقابل اگر دخترانی (احتمالا از نامردمان) از یک ترانس برق بالا بروند، «ثبات سیاسی» مورد نظر به خطر می‌افتد.
در سوی دیگر ماجرا، اصلاح‌طلبانی قرار دارند که هنوز روی چیزی که می‌خواهند اصلاح کنند به توافق نرسیده‌اند. گروهی اصلاحات را در تلاش برای بهبود مدیریت کشور در چهارچوب همین نگاه به مردم دنبال می‌کنند. اینان نیز در همان چرخه‌ای گرفتار هستند که رضایت را در جلب نظر همان «مردم» در معنای مورد نظر پیشین خلاصه کرده‌اند و تحرکات و مطالبات باقی شهروندان را از جنس افرا‌ط‌گری یا انحراف «نامردمان» قلمداد می‌کنند. به باور ما، چنین تفسیری از اصلاحات اگر غالب شود (یا به همین شکل غالب بماند) دقیقا درافتادن به همان ورطه بحران‌زایی است.
تعویق پیگیری مطالبات اساسی شهروندان، دقیقا همان عاملی است که ثبات واقعی کشور را با بروز بحران‌های رو به افزایش تهدید می‌کند. پس اگر اصلاحاتی را بتوان متصور شد که این چرخه‌های بحران‌زا را متوقف کند، اصلاحاتی است که در مقابل شعار «حفظ نظام اوجب واجبات است»، شعار «ایران برای همه ایرانیان» را در دستور کار قرار دهد و برای پرهیز از خطر براندازی، از حق اعتراض همه ایرانیان دفاع کرده و در برابر تداوم سرکوب ایستادگی کند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
https://t.me/divanesara/629
#N032
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -مدتی است کلید صحبت تمامی مسئولین و رسانه‌ها «بحران» است. بحران آب، بحران آلودگی هوا، بحران بیکاری، بحران عدالت اجتماعی بحران بی‌اعتمادی به حاکمیت و قس علی هذه. اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان همه بر «بحرانی» بودن وضعیت تأکید دارند و برای فرار از آن، هر از چند گاهی یکدگر را به گفت‌وگو و آشتی دعوت می‌کنند؛ اما چرا هیچ اتفاقی در عمل رخ نمی‌دهد؟ به باور ما بخشی از ریشه مشکل در تکرار «چرخه‌های بحران‌زا» نهفته است.
اصول‌گرایان حاکم، هرچند که وقوع بحران را حس کرده‌اند، اما نمی‌توانند توافق کنند که برای رهایی از بحران باید از کدام یک از امتیازات ویژه خود دست بردارند. علی لاریجانی از بودجه پیشنهادی دولت ناراضی است چرا که در آن برای بحران‌های پیش روی کشور راه‌حلی واقعی پیش‌بینی نشده است. اما نکته‌ای که ناگفته باقی می‌گذارد این است که این سنت همیشگی بودجه کشور بوده! هزاران نهاد کوچک و بزرگی که سال‌هاست در برنامه بودجه با ارقام ریز و درشت ردیف می‌شوند، اگر خود عامل اصلی مشکل نباشند، کارکردی هم در رفع این بحران‌ها ندارند.
برداشت رایج اصول‌گرایان و محافظه‌کاران از «ثبات سیاسی» در واقع محدود می‌شود به همان شعار «حفظ نظام اوجب واجبات است»؛ و البته که منظورشان از نظام، حفظ نهادهایی دموکراتیک و مردمی نیست؛ رهبری خود با پیشنهاد تغییر نظام از ریاست جمهوری به پارلمانی این نظر را باطل می‌کند. منظور ایشان در واقع حفظ همان «وضعیت ویژه‌ای» است که حق اعتراض را محدود، ماشین سرکوب و رانت را محفوظ، و آزادی‌های اجتماعی را دور از دست‌رس همه «ایرانیان» نگاه می‌دارد.
رهبری پیش از انتخابات مجلس اخیر هم در صحبتی غیرمنتظره اعلام کرد: «ممکن است افرادی نسبت به نظام مسئله داشته باشند اما این افراد قاعدتاً نسبت به امنیت، پیشرفت و عزت کشور مسئله‌ای ندارند و بر همین اساس اگر خواهان استمرار امنیت ملی، افزایش عزت ملی و تضمین پیشرفت و حرکت رو به رشد کشور هستند، باید در انتخابات شرکت کنند». بلافاصله که این گفته به آزادی انتخابات از تنگ‌نظری شورای نگهبان تعبیر شد، واکنش نشان داد و تصریح کرد که منظورش راه یافتن کسانی که با «نظام» مسئله دارند به مجلس نیست: نظام به معنی همان وضعیت ويژه!
محافظه‌کاران همواره در دام نگاه خود به مفهوم «ثبات سیاسی» گرفتارند. از نظر ایشان نیز حق اعتراض «مردم» نباید محدود باشد، اما این «مردم» همواره به شیوه‌ای اصول‌گرایانه معنا می‌شود. پس نفوذ نظامیان نه از برای سرکوب «مردم»، که با توجیه جلوگیری از اغتشاشات «نامردمان» مشروعیت می‌یابد و البته آزادی‌های اجتماعی همین الان هم کمی زیادی است و ای بسا که «مردم» را هم ناراضی کرده باشد! فقط کافی است بدانیم که «مردم چه کسانی هستند؟ مردم را بشناسید. مردم همان کسانی هستند که حماسه ۲۲ بهمن هر سال را به وجود می‌آورند، مردم همان کسانی هستند که پس از وارد شدن اغتشاشگران به صحنه، حتی اگر اعتراضی هم داشتند، خود را کنار کشیدند و در روز ۹دی به میدان آمدند. مردم همین ها هستند. آن‌ها را اشتباه نگیرید.»
بدین ترتیب، بالا رفتن از دیوار سفارت ثبات سیاسی را به هم نمی‌زند چرا که آنان «مردم» هستند و «نباید این جوانانی که سینه‌چاک انقلاب و اسلام هستند به بهانه حمله به سفارت عربستان و یا قبل‌تر، حمله به سفارت انگلیس که هر دو به ضرر کشور و اسلام است و بنده هم بدم آمد، تضعیف شوند و مورد تهاجم قرار گیرند». در مقابل اگر دخترانی (احتمالا از نامردمان) از یک ترانس برق بالا بروند، «ثبات سیاسی» مورد نظر به خطر می‌افتد.
در سوی دیگر ماجرا، اصلاح‌طلبانی قرار دارند که هنوز روی چیزی که می‌خواهند اصلاح کنند به توافق نرسیده‌اند. گروهی اصلاحات را در تلاش برای بهبود مدیریت کشور در چهارچوب همین نگاه به مردم دنبال می‌کنند. اینان نیز در همان چرخه‌ای گرفتار هستند که رضایت را در جلب نظر همان «مردم» در معنای مورد نظر پیشین خلاصه کرده‌اند و تحرکات و مطالبات باقی شهروندان را از جنس افرا‌ط‌گری یا انحراف «نامردمان» قلمداد می‌کنند. به باور ما، چنین تفسیری از اصلاحات اگر غالب شود (یا به همین شکل غالب بماند) دقیقا درافتادن به همان ورطه بحران‌زایی است.
تعویق پیگیری مطالبات اساسی شهروندان، دقیقا همان عاملی است که ثبات واقعی کشور را با بروز بحران‌های رو به افزایش تهدید می‌کند. پس اگر اصلاحاتی را بتوان متصور شد که این چرخه‌های بحران‌زا را متوقف کند، اصلاحاتی است که در مقابل شعار «حفظ نظام اوجب واجبات است»، شعار «ایران برای همه ایرانیان» را در دستور کار قرار دهد و برای پرهیز از خطر براندازی، از حق اعتراض همه ایرانیان دفاع کرده و در برابر تداوم سرکوب ایستادگی کند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
Telegram
مجمع دیوانگان
چرخه‌های بحران‌زا
#N032
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
#N032
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
آیا شما «شخصیت» دارید؟
#A161
https://t.me/divanesara/631
آرمان امیری @ArmanParian - وقتی می‌شنوید «فلانی با شخصیت است» چه تصویری در ذهن‌تان شکل می‌گیرد؟ مثلا یک استاد دانشگاه باشخصیت را در نظر بگیرید. احتمالا باید فردی فردی اتوکشیده، با یک کت و شلوار رسمی و ظاهری آراسته باشد که لفظ قلم و یا دست‌کم مودب صحبت می‌کند و از نظم و دیسیپلین خاصی برخوردار است. در مقابل، استاد دانشگاه بی‌شخ برخی از این قواعد را زیر پا گذاشته است. این موضوع را می‌توان به همین صورت تعمیم داد. مثلا یک دانشجوی باشخصیت، یک پزشک باشخصیت، یک فروشنده باشخصیت و ...اما آیا «شخصیت داشتن» همه جا به همین شکل است؟
* * *
در جهان هنر، میان «شخصیت»(Character) و «تیپ»(Type) تمایزی وجود دارد. شخصیت‌ها به انسان‌های واقعی نزدیک هستند. از پیچیدگی‌های فراوان انسانی برخوردارند. نه یکسره خوب هستند و نه یکسره بد. سیاه و سفید نیستند. علایق و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند و دقیقا به همین دلیل جذاب‌اند. در زبان انگلیسی، به این ویژگی‌های منحصر به فرد شخصی«Personality» گفته می‌شود. عبارتی که ما باز هم برای ترجمه آن از معادل «شخصیت» استفاده می‌کنیم. بدین ترتیب می‌توانیم بگوییم یک شخصیت داستانی (Character) وقتی به خوبی شکل می‌گیرد که شخصیت منحصر به فرد خودش (Personality) را داشته باشد. در غیراین صورت، به یک «تیپ» تنزل پیدا می‌کند.
تیپ‌ها انسان‌های کلیشه شده هستند. مثلا تیپ «جاهل» در فیلم‌فارسی را در نظر بگیرید. یا تیپ «کارمند» در سینمای دهه ۶۰، یا از همه آشناتر، تیپ «رزمنده بسیجی و مومن» در سینمای جنگ که همه خوبی‌ها را با هم دارد و در کنارش یک صفا و صمیمیت و مهربانی هم چاشنی قصه است. تیپ‌ها پیچیدگی ندارند. در یک سطر یا یک جمله کوتاه می‌شود آن‌ها را توضیح داد. در واقع انگار اینها اصلا انسان نیستند. یک سری تصاویر سطحی از مظاهر خوبی یا بدی یا دیگر ویژگی‌های دم دستی هستند که با هیچ انسان واقعی تطبیق نمی‌یابند.
* * *
به بحث اصلی بر گردیم. احتمالا تصور یک فرد انگلیسی زبان در مواجهه با فردی «دارای شخصیت»، چیزی معادل انتظاری است که ما از یک شخصیت سینمایی یا داستانی داریم. یعنی انسانی با خصایل منحصر به فرد که او را از دیگران متمایز می‌سازد. اتفاقا مواجهه با چنین فردی به همین دلیل جذات است چرا که در وجود هر انسان می‌توان پدیده‌ای متفاوت یافت.
اما در زبان روزمره ما ایرانیان، وضعیت یکسره متفاوت است. همان‌‌گونه که در بند نخست دیدیم، تصور ما از «انسان با شخصیت» دقیقا یک انسان قابل پیش‌بینی با ویژگی‌هایی استاندارد و از پیش تعریف شده است. آنچه که بیش از شخصیت، به «تیپ» شبیه است. این تمایز به ظاهر ساده، خبر از تفاوت بسیار بزرگ در زیرساخت‌های فرهنگی می‌دهد.
ایرانیان، (ای بسا به مصداق دیگر جوامع استبدادزده) باور دارند که «خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو». احتمالا ریشه چنین باوری را باید در خطرات برآمده از استبداد جستجو کرد. ایرانیان به تجربه دریافته‌اند که متفاوت بودن و متفاوت زیستن برای‌شان دردسر دارد. به قول معروف آن‌ها را «توی چشم» قرار می‌دهد؛ کاری که آدم عاقل از آن پرهیز دارد. در چنین جامعه‌ای «شخصیت» داشتن، یعنی مطابقت کردن با ملاک‌ها و استانداردهایی که از قبل مورد توافق قرار گرفته است. حال اگر ملاک هم تغییر کرد آدم با شخصیت باید بلافاصله خودش را با ملاک جدید وفق دهد. (مثلا یک زن کارمند با شخصیت پیش از انقلاب، با حفظ ظاهری مشابه در پس از انقلاب دیگر باشخصیت که نیست هیچ، احتمالا ولنگار و هرزه هم قلمداد شود. پس برای اینکه همچنان با شخصیت باشد باید هرچه سریع‌تر با ملاک جدید خودش را وفق دهد)
بدین ترتیب، جوامع استبدادزده تمایز را بر نمی‌تابند. شخصیت داشتن در این جامعه، نه به معنای برخورداری از ویژگی‌های منحصر به فرد، بلکه اتفاقا به معنای تهی بودن از هرآنچه رنگ تمایز پذیر است. محصول این دست یکسان‌سازی‌ها جامعه‌ای توده‌ای است. جامعه‌ای که حداقل ظرفیت‌های ممکن را برای پذیرش تکثر و تفاوت دارد. تفاوت‌ها در چشم این جامعه آزاردهنده هستند. گویی نظمی آهنین وجود دارد که فردیت مستقل و متفاوت هر یک از اعضا آن نظم آهنین را مخدوش می‌سازد. «وحدت در عین کثرت» در این جامعه جای خودش را به «هم‌شکل‌سازی» می‌دهد. پس حتی بدون حضور دستگاه سرکوب و عناصر سرکوب‌گر، این خود جامعه است که تلاش می‌کند شهروندان خودش را کنترل کند. شاید اگر این وضعیت را با توصیف «هرشهروند، یک دستبند» توضیح دهیم چندان به بیراهه نرفته‌ایم.
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A161
https://t.me/divanesara/631
آرمان امیری @ArmanParian - وقتی می‌شنوید «فلانی با شخصیت است» چه تصویری در ذهن‌تان شکل می‌گیرد؟ مثلا یک استاد دانشگاه باشخصیت را در نظر بگیرید. احتمالا باید فردی فردی اتوکشیده، با یک کت و شلوار رسمی و ظاهری آراسته باشد که لفظ قلم و یا دست‌کم مودب صحبت می‌کند و از نظم و دیسیپلین خاصی برخوردار است. در مقابل، استاد دانشگاه بی‌شخ برخی از این قواعد را زیر پا گذاشته است. این موضوع را می‌توان به همین صورت تعمیم داد. مثلا یک دانشجوی باشخصیت، یک پزشک باشخصیت، یک فروشنده باشخصیت و ...اما آیا «شخصیت داشتن» همه جا به همین شکل است؟
* * *
در جهان هنر، میان «شخصیت»(Character) و «تیپ»(Type) تمایزی وجود دارد. شخصیت‌ها به انسان‌های واقعی نزدیک هستند. از پیچیدگی‌های فراوان انسانی برخوردارند. نه یکسره خوب هستند و نه یکسره بد. سیاه و سفید نیستند. علایق و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند و دقیقا به همین دلیل جذاب‌اند. در زبان انگلیسی، به این ویژگی‌های منحصر به فرد شخصی«Personality» گفته می‌شود. عبارتی که ما باز هم برای ترجمه آن از معادل «شخصیت» استفاده می‌کنیم. بدین ترتیب می‌توانیم بگوییم یک شخصیت داستانی (Character) وقتی به خوبی شکل می‌گیرد که شخصیت منحصر به فرد خودش (Personality) را داشته باشد. در غیراین صورت، به یک «تیپ» تنزل پیدا می‌کند.
تیپ‌ها انسان‌های کلیشه شده هستند. مثلا تیپ «جاهل» در فیلم‌فارسی را در نظر بگیرید. یا تیپ «کارمند» در سینمای دهه ۶۰، یا از همه آشناتر، تیپ «رزمنده بسیجی و مومن» در سینمای جنگ که همه خوبی‌ها را با هم دارد و در کنارش یک صفا و صمیمیت و مهربانی هم چاشنی قصه است. تیپ‌ها پیچیدگی ندارند. در یک سطر یا یک جمله کوتاه می‌شود آن‌ها را توضیح داد. در واقع انگار اینها اصلا انسان نیستند. یک سری تصاویر سطحی از مظاهر خوبی یا بدی یا دیگر ویژگی‌های دم دستی هستند که با هیچ انسان واقعی تطبیق نمی‌یابند.
* * *
به بحث اصلی بر گردیم. احتمالا تصور یک فرد انگلیسی زبان در مواجهه با فردی «دارای شخصیت»، چیزی معادل انتظاری است که ما از یک شخصیت سینمایی یا داستانی داریم. یعنی انسانی با خصایل منحصر به فرد که او را از دیگران متمایز می‌سازد. اتفاقا مواجهه با چنین فردی به همین دلیل جذات است چرا که در وجود هر انسان می‌توان پدیده‌ای متفاوت یافت.
اما در زبان روزمره ما ایرانیان، وضعیت یکسره متفاوت است. همان‌‌گونه که در بند نخست دیدیم، تصور ما از «انسان با شخصیت» دقیقا یک انسان قابل پیش‌بینی با ویژگی‌هایی استاندارد و از پیش تعریف شده است. آنچه که بیش از شخصیت، به «تیپ» شبیه است. این تمایز به ظاهر ساده، خبر از تفاوت بسیار بزرگ در زیرساخت‌های فرهنگی می‌دهد.
ایرانیان، (ای بسا به مصداق دیگر جوامع استبدادزده) باور دارند که «خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو». احتمالا ریشه چنین باوری را باید در خطرات برآمده از استبداد جستجو کرد. ایرانیان به تجربه دریافته‌اند که متفاوت بودن و متفاوت زیستن برای‌شان دردسر دارد. به قول معروف آن‌ها را «توی چشم» قرار می‌دهد؛ کاری که آدم عاقل از آن پرهیز دارد. در چنین جامعه‌ای «شخصیت» داشتن، یعنی مطابقت کردن با ملاک‌ها و استانداردهایی که از قبل مورد توافق قرار گرفته است. حال اگر ملاک هم تغییر کرد آدم با شخصیت باید بلافاصله خودش را با ملاک جدید وفق دهد. (مثلا یک زن کارمند با شخصیت پیش از انقلاب، با حفظ ظاهری مشابه در پس از انقلاب دیگر باشخصیت که نیست هیچ، احتمالا ولنگار و هرزه هم قلمداد شود. پس برای اینکه همچنان با شخصیت باشد باید هرچه سریع‌تر با ملاک جدید خودش را وفق دهد)
بدین ترتیب، جوامع استبدادزده تمایز را بر نمی‌تابند. شخصیت داشتن در این جامعه، نه به معنای برخورداری از ویژگی‌های منحصر به فرد، بلکه اتفاقا به معنای تهی بودن از هرآنچه رنگ تمایز پذیر است. محصول این دست یکسان‌سازی‌ها جامعه‌ای توده‌ای است. جامعه‌ای که حداقل ظرفیت‌های ممکن را برای پذیرش تکثر و تفاوت دارد. تفاوت‌ها در چشم این جامعه آزاردهنده هستند. گویی نظمی آهنین وجود دارد که فردیت مستقل و متفاوت هر یک از اعضا آن نظم آهنین را مخدوش می‌سازد. «وحدت در عین کثرت» در این جامعه جای خودش را به «هم‌شکل‌سازی» می‌دهد. پس حتی بدون حضور دستگاه سرکوب و عناصر سرکوب‌گر، این خود جامعه است که تلاش می‌کند شهروندان خودش را کنترل کند. شاید اگر این وضعیت را با توصیف «هرشهروند، یک دستبند» توضیح دهیم چندان به بیراهه نرفته‌ایم.
.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
آیا شما «شخصیت» دارید؟
#A161
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#A161
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
نویسنده میهمان: برادر، نظام مدافع می‌خواهد نه وابسته
#V 023
https://t.me/bozorgmehrh/9259
توضیح: یادداشت زیر را خانم «لیلی فرهادپور» (@Lilyfarhadpour) برای روزنامه شرق نوشته‌اند. از آنجا که بخشی از مطلب در روزنامه حذف شده که به نظر ایشان روح یادداشت از دست رفته و سوءتفاهماتی ایجاد کرده، از ما خواستند که نسخه کامل آن را در کانال منتشر کنیم.
لیلی فرهادپور - ٢٢بهمن‌ماه، آخر شب، ابراهیم حاتمی‌کیا که تنها در گوشه‌ای از صندلی‌های ردیف اول اختتامیه جشنواره فیلم فجر نشسته بود، (صندلی‌هایی که برای مقامات رزرو شده بود و نه برای هنرمندان)، نام خود را برای جایزه بهترین کارگردانی شنید. بدون آنکه برعکس بقیه کارگردانان و سینماگران در سالن، دوروبر‌ش هواخواهانی وجود داشته باشند تا رویش را ببوسند یا دستی برایش بزنند، عصبانی و شتاب‌زده روی سن رفت و سیمرغش را گرفته و ناگرفته میکروفون را اسلحه‌ای فرض کرد و رگبار مسلسل را اول بر رشیدپور و بعد بر داوران و منتقدان و همه خالی کرد و گفت: «من فیلم‌ساز وابسته نظام هستم!»
و بعد به‌راحتی عنوانی را که سال‌هاست متعلق به تنها نهاد رسمی امنیتی کشور است؛ یعنی «سربازان گمنام امام زمان» را برای مؤسسه‌ای استفاده کرد که به‌هرحال کارش اقتصادی است و هزینه می‌کند و قرارداد می‌بندد تا «کالا»؛ بله کالای فرهنگی تولید کند و بفروشد.
به کجا چنین شتابان حاج کاظم؟! آدم به خاطر سی یا صد تا مرغ که به همه چیز چوب حراج نمی‌زند! آن هم الان! اکنون که سیا و ترامپ و دار و دسته‌های جهانی‌اش کرورکرور هزینه می‌کنند تا از معترضان در وطن و خارج از وطن، ضدوطن بسازند و حتی پرچم مملکت را به آتش بکشند. حاتمی‌کیا جان! الان به نظرم این نظامِ «شما» بیشتر به مدافع احتیاج دارد تا به وابسته. تمام نهادهای دولتی و حکومتی این مملکت مملو است از وابستگان ریز و درشت است که کاسه به دست رانت می‌خواهند و سهم ... و کسی نیست که دفاع کند از مشروعیت این نظامِ«شما» که هر روز بیشتر از دیروز دارد با رفتار وابستگان به آن از دست می‌رود و زمزمه رفراندوم هم که می‌آید. مگر نه این است که هر روز می‌شنویم یکی از همین وابستگان با کرور کرور اختلاسی که کرده است جمع کرده رفته آن ور آب‌ها لنگر انداخته. مگر همین وابستگان پیشین نبودند که یکی یکی تبدیل به اپوزوسیون شدند از رییس‌‌جمهوران تا فیلمسازان؟
نگاه کن! امروز حتی صدا و سیما نیز به این درایت رسیده که اگر وابستگی را کنار نگذارد اگر انتقاد صریح نکند، اگر درست دفاع نکند، اگر به درآمد خودش متکی نباشد و همه تخم مرغ‌هایش را در سبد وابستگی بگذارد تا بودجه‌هایش تامین شود، در این دنیا باخته است و برای همین است که برنامه‌های انتقادی مانند جنگ «حالا خورشید» و سریال‌هایی مانند «لیسانسه‌ها» می‌سازد حتی اگر به قول «گل‌آقا»ی خدا بیامرز «سوفاف» باشد!
آقای حاتمی‌کیا، برادر! ما در سوریه‌اش هم مدافع حرم داریم، نه وابسته به حرم! ما به جنگ میان عراق و ایران هنوز که هنوز است می‌گوییم دفاع مقدس، نه جنگ مقدس. هنوز هیچ مقام این نظامی که به آن وابسته هستید، اینگونه که شما به‌صراحت با لحنی تند ادعای ارث می‌کنید، نکرده است. حالا یکی به فیلم شما گفت کمدی! یکی به مؤسسه وابسته شما گفت ارگان! چه اتفاقی افتاده؟ این چه بنیانی است که دارید می‌گذارید؟ به کجا چنین شتابان؟!
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#V 023
https://t.me/bozorgmehrh/9259
توضیح: یادداشت زیر را خانم «لیلی فرهادپور» (@Lilyfarhadpour) برای روزنامه شرق نوشته‌اند. از آنجا که بخشی از مطلب در روزنامه حذف شده که به نظر ایشان روح یادداشت از دست رفته و سوءتفاهماتی ایجاد کرده، از ما خواستند که نسخه کامل آن را در کانال منتشر کنیم.
لیلی فرهادپور - ٢٢بهمن‌ماه، آخر شب، ابراهیم حاتمی‌کیا که تنها در گوشه‌ای از صندلی‌های ردیف اول اختتامیه جشنواره فیلم فجر نشسته بود، (صندلی‌هایی که برای مقامات رزرو شده بود و نه برای هنرمندان)، نام خود را برای جایزه بهترین کارگردانی شنید. بدون آنکه برعکس بقیه کارگردانان و سینماگران در سالن، دوروبر‌ش هواخواهانی وجود داشته باشند تا رویش را ببوسند یا دستی برایش بزنند، عصبانی و شتاب‌زده روی سن رفت و سیمرغش را گرفته و ناگرفته میکروفون را اسلحه‌ای فرض کرد و رگبار مسلسل را اول بر رشیدپور و بعد بر داوران و منتقدان و همه خالی کرد و گفت: «من فیلم‌ساز وابسته نظام هستم!»
و بعد به‌راحتی عنوانی را که سال‌هاست متعلق به تنها نهاد رسمی امنیتی کشور است؛ یعنی «سربازان گمنام امام زمان» را برای مؤسسه‌ای استفاده کرد که به‌هرحال کارش اقتصادی است و هزینه می‌کند و قرارداد می‌بندد تا «کالا»؛ بله کالای فرهنگی تولید کند و بفروشد.
به کجا چنین شتابان حاج کاظم؟! آدم به خاطر سی یا صد تا مرغ که به همه چیز چوب حراج نمی‌زند! آن هم الان! اکنون که سیا و ترامپ و دار و دسته‌های جهانی‌اش کرورکرور هزینه می‌کنند تا از معترضان در وطن و خارج از وطن، ضدوطن بسازند و حتی پرچم مملکت را به آتش بکشند. حاتمی‌کیا جان! الان به نظرم این نظامِ «شما» بیشتر به مدافع احتیاج دارد تا به وابسته. تمام نهادهای دولتی و حکومتی این مملکت مملو است از وابستگان ریز و درشت است که کاسه به دست رانت می‌خواهند و سهم ... و کسی نیست که دفاع کند از مشروعیت این نظامِ«شما» که هر روز بیشتر از دیروز دارد با رفتار وابستگان به آن از دست می‌رود و زمزمه رفراندوم هم که می‌آید. مگر نه این است که هر روز می‌شنویم یکی از همین وابستگان با کرور کرور اختلاسی که کرده است جمع کرده رفته آن ور آب‌ها لنگر انداخته. مگر همین وابستگان پیشین نبودند که یکی یکی تبدیل به اپوزوسیون شدند از رییس‌‌جمهوران تا فیلمسازان؟
نگاه کن! امروز حتی صدا و سیما نیز به این درایت رسیده که اگر وابستگی را کنار نگذارد اگر انتقاد صریح نکند، اگر درست دفاع نکند، اگر به درآمد خودش متکی نباشد و همه تخم مرغ‌هایش را در سبد وابستگی بگذارد تا بودجه‌هایش تامین شود، در این دنیا باخته است و برای همین است که برنامه‌های انتقادی مانند جنگ «حالا خورشید» و سریال‌هایی مانند «لیسانسه‌ها» می‌سازد حتی اگر به قول «گل‌آقا»ی خدا بیامرز «سوفاف» باشد!
آقای حاتمی‌کیا، برادر! ما در سوریه‌اش هم مدافع حرم داریم، نه وابسته به حرم! ما به جنگ میان عراق و ایران هنوز که هنوز است می‌گوییم دفاع مقدس، نه جنگ مقدس. هنوز هیچ مقام این نظامی که به آن وابسته هستید، اینگونه که شما به‌صراحت با لحنی تند ادعای ارث می‌کنید، نکرده است. حالا یکی به فیلم شما گفت کمدی! یکی به مؤسسه وابسته شما گفت ارگان! چه اتفاقی افتاده؟ این چه بنیانی است که دارید می‌گذارید؟ به کجا چنین شتابان؟!
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
بزرگمهر حسين پور
این روزهای حاتمی‌کیا!
@bozorgmehrh
@bozorgmehrh
👍2
علی کریمی دیوارخودی-غیرخودی را به چالش می‌کشد
#M 024
محمد افخمی-@Mohamad_Afkhami
https://t.me/divanesara/634
اکثر مدیران سطح میانی کشور ویژگی‌های مشابهی دارند: متظاهرا مذهبی‌اند، مثل هم لباس می‌پوشند، ریش داشتند که بعد ته‌ریش شد و حالا کلا نیست. از همه مهم‌تر، شبیه به هم حرف می‌زنند. می‌توانند سی دقیقه شمرده درباره یک موضوع یا یک سوال توضیح بدهند بدون اینکه کمترین اطلاعات مفیدی دستگیر مخاطب بشود. در انتها هم یادآور بشوند که همواره از «انتقاد سازنده» استقبال می‌کنند. مساله مهم این ویژگی‌ها نه کیفیت، که کارکرد اصلی آن‌هاست که در طول زمان ثابت بوده است: این ویژگی‌ها همواره برای ایفای نقش دیواری بین این مدیران و «غیرخودی‌ها» حفظ شده‌اند. بخش تلخ ماجرا این که به مرور زمان از سوی بخشی از آن‌ها که «غیرخودی» بودند هم پذیرفته شده یا ترویج داده شده‌اند.
یکی از اصلی‌ترین وظایف یک حکومت، تغییر شرایط کشورش به سمتی است که تلاش، توانایی و سخت‌کوشی در هر زمینه‌ای متضمن پاداش باشد. پر واضح است که دیواری که پیشتر بدان اشاره شد جلوی اجرای چنین روندی را می‌گیرد. مدیران «نخبه» نه به واسطه دانش و تلاش و شایستگی که به واسطه خودی بودن و ویژگی‌هایی که صحبتش رفت، مستقیم و غیرمستقیم برچسب نخبه می‌خورند و از حق خدادادی مدیریت کردن بهره‌مند می‌شوند. راه‌هایی از بیرون دیوار برای ورود به حلقه مدیران هست، اما بیشتر مردم ترجیح می‌دهند به این نوع راه‌ها تن ندهند. در نتیجه مدیران حاضر باور می‌کنند یا وانمود می‌کنند باور کرده‌اند که درزی ازل جامه مدیریت را به قامت ایشان دوخته است و هرچه می‌کنند صواب است و اگر هم کیفیت کار با انتظار «مردم» همخوانی ندارد، از ناآگاهی مردم است.
به فوتبال بپردازیم. برخی از منتقدان کی‌روش که دیگر به کیفیت بازی عالی تیم ملی نمی‌توانند ایرادی بگیرند، حالا دستاویز جدیدی پیدا کرده‌اند که چرا کی‌روش به روایتی سالی سیزده میلیارد تومان دست‌مزد می‌گیرد؟ واقعیت این است که فدراسیون فوتبال خیلی بیشتر از سیزده میلیارد تومان را هم با کمال میل به کی‌روش پرداخت خواهد کرد. دلیلش فقط موفقیت کی‌روش و کارنامه موفقش نیست. کی‌روش به مدیران فوتبال فرصتی یکتا عطا می‌کند تا همه چیز را پشت حضورش و کارنامه‌اش پنهان کنند. از تقلب افتضاح انتخابات هیات فوتبال استان فارس گرفته تا مزایده‌های صوری با جریمه‌های (بخوانید تخفیف‌های) ۶۹ میلیارد تومانی. از اساسنامه‌ای که از سال ۹۰ هنوز تصویب نشده تا پول‌هایی که به اسم دور زدن تحریم در حساب افراد گمنام جابه‌جا می‌شود. از لیگ حرفه‌ای فدراسیون پنج ستاره‌ای که فقط یکی از تیم‌هایش استادیوم خودش را دارد تا دلالی سیستماتیک بازیکن‌ها با پول‌هایی که معلوم نیست از کجا می‌آیند و چطور خرج می‌شوند.
نوابغی یادآور می‌شوند که پرداختن به این دست مسائل کار رسانه است نه بازیکن و مربی فوتبال. بدیهتا جمله درستی است. اما نوابغ گویی فراموش می‌کنند که به غیر از برنامه نود باقی رسانه‌ها چقدر در ایفای نقششان اهتمام می‌ورزند. گویا فراموش می‌کنند که حتی بعد از مناظره علی کریمی و ساکت هیچ کدام از رسانه‌ها هیچ‌کدام از اتهامات را پیگیری نکردند. فراموش می‌کنند که قاعدتا اگر اساسنامه فدراسیون بعد از شش سال هنوز تصویب نشده باشد، قاعدتا باید تیتر یک تمام رسانه‌ها باشد ولی نیست.
در این بین، فوتبال ما و کشور ما، بسیار سعادتمند است که فردی چون علی کریمی در آن صدایی بلند می‌کند و لختی پادشاه را فریاد می‌زند. یادآور می‌شود که مردم ناآگاه و پرت نیستند اگر انتظار دارند آقایان فدراسیون در مزایده تقلب نکنند و می‌کنند. اگر انتظار دارند حق پخش تلویزیونی معضل نباشد و هست. اگر انتظار دارند یک باشگاه به قراردادش با باشگاهی خارجی احترام بگذارد تا دو فصل از نقل و انتقلات محروم نشود که می‌شود. اگر انتظار دارند بعد از بیست سال تکلیف خصوصی‌سازی باشگاه‌ها معلوم شود که هیچ وقت نمی‌شود. اگر انتظار دارند دادگاهی اگر هست شفاف باشد یا حداقل درباره نفس وجودش اطلاع‌رسانی شود که نه شفاف است و نه اطلاع‌رسانی می‌شود و نه هیچ وقت مشخص می‌شود در شش ماهی که طول کشیده چه گذشته و چند وقت دیگر باید بگذرد؟ اگر انتظار دارند بدانند لاتری‌های فوتبال ۳۰۹۰ از کجا آمده‌اند و چه کسی چه سهمی از آن‌ها می‌برد. علی کریمی وظیفه پرداختن به هیچ کدام اینها را ندارد. وظیفه مجری‌گری و حفظ بودن قانون را هم ندارد. طعنه و تحقیرهای مدیر هفت خطی چون ساکت را هم می‌شنود که به ما یادآور شود لازم نیست اینگونه باشد. که آن دیوار، مصونیت نمی‌آورد، که حتی اگر رسانه‌ای نیست، پاسخ‌گویی وظیفه است. که باید صدای مردم در بودنش شنیده شود و باید برای مردم کار کند. قدر این فرصت را بدانیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#M 024
محمد افخمی-@Mohamad_Afkhami
https://t.me/divanesara/634
اکثر مدیران سطح میانی کشور ویژگی‌های مشابهی دارند: متظاهرا مذهبی‌اند، مثل هم لباس می‌پوشند، ریش داشتند که بعد ته‌ریش شد و حالا کلا نیست. از همه مهم‌تر، شبیه به هم حرف می‌زنند. می‌توانند سی دقیقه شمرده درباره یک موضوع یا یک سوال توضیح بدهند بدون اینکه کمترین اطلاعات مفیدی دستگیر مخاطب بشود. در انتها هم یادآور بشوند که همواره از «انتقاد سازنده» استقبال می‌کنند. مساله مهم این ویژگی‌ها نه کیفیت، که کارکرد اصلی آن‌هاست که در طول زمان ثابت بوده است: این ویژگی‌ها همواره برای ایفای نقش دیواری بین این مدیران و «غیرخودی‌ها» حفظ شده‌اند. بخش تلخ ماجرا این که به مرور زمان از سوی بخشی از آن‌ها که «غیرخودی» بودند هم پذیرفته شده یا ترویج داده شده‌اند.
یکی از اصلی‌ترین وظایف یک حکومت، تغییر شرایط کشورش به سمتی است که تلاش، توانایی و سخت‌کوشی در هر زمینه‌ای متضمن پاداش باشد. پر واضح است که دیواری که پیشتر بدان اشاره شد جلوی اجرای چنین روندی را می‌گیرد. مدیران «نخبه» نه به واسطه دانش و تلاش و شایستگی که به واسطه خودی بودن و ویژگی‌هایی که صحبتش رفت، مستقیم و غیرمستقیم برچسب نخبه می‌خورند و از حق خدادادی مدیریت کردن بهره‌مند می‌شوند. راه‌هایی از بیرون دیوار برای ورود به حلقه مدیران هست، اما بیشتر مردم ترجیح می‌دهند به این نوع راه‌ها تن ندهند. در نتیجه مدیران حاضر باور می‌کنند یا وانمود می‌کنند باور کرده‌اند که درزی ازل جامه مدیریت را به قامت ایشان دوخته است و هرچه می‌کنند صواب است و اگر هم کیفیت کار با انتظار «مردم» همخوانی ندارد، از ناآگاهی مردم است.
به فوتبال بپردازیم. برخی از منتقدان کی‌روش که دیگر به کیفیت بازی عالی تیم ملی نمی‌توانند ایرادی بگیرند، حالا دستاویز جدیدی پیدا کرده‌اند که چرا کی‌روش به روایتی سالی سیزده میلیارد تومان دست‌مزد می‌گیرد؟ واقعیت این است که فدراسیون فوتبال خیلی بیشتر از سیزده میلیارد تومان را هم با کمال میل به کی‌روش پرداخت خواهد کرد. دلیلش فقط موفقیت کی‌روش و کارنامه موفقش نیست. کی‌روش به مدیران فوتبال فرصتی یکتا عطا می‌کند تا همه چیز را پشت حضورش و کارنامه‌اش پنهان کنند. از تقلب افتضاح انتخابات هیات فوتبال استان فارس گرفته تا مزایده‌های صوری با جریمه‌های (بخوانید تخفیف‌های) ۶۹ میلیارد تومانی. از اساسنامه‌ای که از سال ۹۰ هنوز تصویب نشده تا پول‌هایی که به اسم دور زدن تحریم در حساب افراد گمنام جابه‌جا می‌شود. از لیگ حرفه‌ای فدراسیون پنج ستاره‌ای که فقط یکی از تیم‌هایش استادیوم خودش را دارد تا دلالی سیستماتیک بازیکن‌ها با پول‌هایی که معلوم نیست از کجا می‌آیند و چطور خرج می‌شوند.
نوابغی یادآور می‌شوند که پرداختن به این دست مسائل کار رسانه است نه بازیکن و مربی فوتبال. بدیهتا جمله درستی است. اما نوابغ گویی فراموش می‌کنند که به غیر از برنامه نود باقی رسانه‌ها چقدر در ایفای نقششان اهتمام می‌ورزند. گویا فراموش می‌کنند که حتی بعد از مناظره علی کریمی و ساکت هیچ کدام از رسانه‌ها هیچ‌کدام از اتهامات را پیگیری نکردند. فراموش می‌کنند که قاعدتا اگر اساسنامه فدراسیون بعد از شش سال هنوز تصویب نشده باشد، قاعدتا باید تیتر یک تمام رسانه‌ها باشد ولی نیست.
در این بین، فوتبال ما و کشور ما، بسیار سعادتمند است که فردی چون علی کریمی در آن صدایی بلند می‌کند و لختی پادشاه را فریاد می‌زند. یادآور می‌شود که مردم ناآگاه و پرت نیستند اگر انتظار دارند آقایان فدراسیون در مزایده تقلب نکنند و می‌کنند. اگر انتظار دارند حق پخش تلویزیونی معضل نباشد و هست. اگر انتظار دارند یک باشگاه به قراردادش با باشگاهی خارجی احترام بگذارد تا دو فصل از نقل و انتقلات محروم نشود که می‌شود. اگر انتظار دارند بعد از بیست سال تکلیف خصوصی‌سازی باشگاه‌ها معلوم شود که هیچ وقت نمی‌شود. اگر انتظار دارند دادگاهی اگر هست شفاف باشد یا حداقل درباره نفس وجودش اطلاع‌رسانی شود که نه شفاف است و نه اطلاع‌رسانی می‌شود و نه هیچ وقت مشخص می‌شود در شش ماهی که طول کشیده چه گذشته و چند وقت دیگر باید بگذرد؟ اگر انتظار دارند بدانند لاتری‌های فوتبال ۳۰۹۰ از کجا آمده‌اند و چه کسی چه سهمی از آن‌ها می‌برد. علی کریمی وظیفه پرداختن به هیچ کدام اینها را ندارد. وظیفه مجری‌گری و حفظ بودن قانون را هم ندارد. طعنه و تحقیرهای مدیر هفت خطی چون ساکت را هم می‌شنود که به ما یادآور شود لازم نیست اینگونه باشد. که آن دیوار، مصونیت نمی‌آورد، که حتی اگر رسانه‌ای نیست، پاسخ‌گویی وظیفه است. که باید صدای مردم در بودنش شنیده شود و باید برای مردم کار کند. قدر این فرصت را بدانیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
Telegram
مجمع دیوانگان
علی کریمی دیوار خودی-غیرخودی را به چالش می‌کشد
#M 024
کانال «مجمع دیوانگان»-@divanesara
#M 024
کانال «مجمع دیوانگان»-@divanesara
فایده تجارت آزاد بین کشورها چیست؟
#M 025
https://t.me/divanesara/636
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
گرگوری منکیو استاد شناخته شده اقتصاد دانشگاه هاروارد در مقاله‌ای در نیویورک تایمز خلاصه‌ای از تئوری‌های اقتصادی و شواهد تجربی در دفاع از تجارت بین‌المللی را ارائه کرده است. منکیو می‌گوید نخستین تئوری را باید در کتاب «ثروت ملل» آدام اسمیت، پیشگام دانش اقتصاد، جستجو کرد.
اسمیت در کتاب مدعی است تجارت بین کشورها مثل تجارت بین انسان‌هاست. هیچ کس صرفا محض بی‌کار نبودن لباس خودش را نمی‌دوزد یا غذایش را پرورش نمی‌دهد. در عوض، مردم در کاری که در آن بیشترین توان را دارند مشغول به کار می‌شوند و برای به دست آوردن بیشتر کالاها و خدمات مورد نیازشان روی انسان‌های دیگر حساب می‌کنند. به طریق مشابه، کشورها هم باید روی تولید چیزی که در تولید آن مزیت رقابتی دارند تمرکز کنند و از طریق تجارت آزاد با دیگر کشورها نیازهای مصرفی دیگر خود را رفع کنند.
این بحث توسط دیوید ریکاردو در قرن نوزدهم بسط داده می‌شود. ریکاردو به این سوال می‌پردازد: فرض کنیم کشوری در همه کارها از بقیه کشورها بهتر است، در آن صورت چه؟ ریکاردو در پاسخ می‌گوید تجارت در این حالت وابسته به مزیت نسبی است. این که یک کشور در تولید یک محصول نسبت به تولید یک محصول دیگر چقدر بهتر است؟ ریکاردو با استفاده از مثال انگلیس و پرتغال می‌گوید حتی اگر پرتغال هم در تولید شراب و هم در تولید لباس نسبت به انگلیس مزیت داشته باشد و در تولید شراب بهتر از تولید لباس باشد، باید شراب را صادر و لباس را (از انگلیس) وارد کند. بدین‌ترتیب هردو کشور از طریق تجارت در شرایط بهتری قرار می‌گیرند.
همین اصول در مورد انسان‌ها هم صادق است. راجر فدرر با توجه به قدرت بدنی‌اش ممکن است بتواند سریع‌تر از هر انسانی چمن‌های جلوی خانه‌اش را کوتاه کند. اما معنی این گزاره این نیست که او باید پشت ماشین چمن‌زنی بایستد. مزیت رقابتی فدرر در بازی تنیس بسیار بیشتر از توان چمن‌زنی‌اش است و بر اساس تئوری ریکاردو (و عقل سلیم) فدرر باید به یک نفر پول بدهد تا چمن‌های جلوی خانه‌اش را کوتاه کند و آن وقت را در زمین تنیس صرف کند.
اقتصاددانان متاخرتر روی تاثیر تجارت بر بهره‌وری تمرکز می‌کنند. بر اساس تئوری مارک ملیتز، وقتی کشوری وارد تجارت جهانی می‌شود، بازار مولدترین شرکت‌هایش بسط می‌یابند و شرکت‌هایی که کمترین بهره‌وری را دارند بر اثر افزایش رقابت حذف می‌شوند. با انتقال منابع از شرکت‌های با بهره‌وری کمتر به شرکت‌های با بهره‌وری بیشتر، بهره‌وری کلی افزایش می‌یابد.
اما اینها همه تئوری است. شواهد تجربی در این باره چه می‌گویند؟
منکیو به سه دسته از شواهد موجود در مطالعات تجربی می‌پردازد. دسته اول به این مساله می‌پردازند که آیا کشورهایی که وارد تجارت آزاد می‌شوند به رفاه بیشتری هم می‌رسند؟ داد‌ها نشان می‌دهد سرعت رشد کشورهایی که اقتصاد باز دارند به صورت معناداری سریع‌تر از کشورهای با اقتصاد بسته است. دسته دوم مطالعات تجربی به دنبال تاثیر حذف موانع و محدودیت‌های تجارت آزاد در کشورهاست است. در طول تاریخ کشورهایی که وارد اقتصاد جهانی شده‌اند عموما جهش در رشد اقتصادی را تجربه کرده‌اند. ژاپن در دهه ۱۸۵۰، کره در دهه ۱۹۶۰ و ویتنام در دهه ۱۹۹۰ مثال‌هایی از این کشورها هستند.
اما ممکن است جهش رشد معلول سیاست‌های دیگری باشد که هم‌زمان با حذف موانع تجارت آزاد توسط دولت‌ها اجرایی می‌شود. دسته سوم مطالعات تجربی با تمرکز بر جغرافیا به اندازه‌گیری همین تاثیرها می‌پردازد. برخی کشورها به خاطر محدودیت‌های جغرافیایی کمتر تجارت می‌کنند. مثلا نیوزلند به نسبت بلژیک (که به کشورهای پرجمعیت نزدیک‌تر است) وضعیت جغرافیایی بدتری دارد. به همین ترتیب کشورهایی که به آب‌های آزاد دسترسی ندارند هم محدودیت بیشتری نسبت به دیگر کشورها دارند. با توجه به این که این ویژگی‌های جغرافیایی به تجارت مرتبطند و به دیگر عوامل رفاه هم بستگی چندانی ندارند، می‌توان از آن‌ها برای تفکیک تاثیر تجارت و دیگر عوامل استفاده کرد. پس از بررسی داده‌ها فرنکل و رامر در مقاله‌ای نتیجه می‌گیرند که یک درصد افزایش در نسبت تجارت به جی‌دی‌پی درآمد سرانه کشور را حداقل نیم درصد افزایش می‌دهد. یا به عبارت دیگر کشورها باید تئوری‌های اسمیت، ریکاردو و ملیتز را جدی‌تر بگیرند.
بدیهتا، افزایش تجارت در کوتاه مدت به برخی افراد لطمه می‌زند. به خصوص آن‌هایی که در رقابت با کالای وارداتی هستند و باید شغل جدیدی پیدا کنند. به همین خاطر باید تورهای رفاهی اجتماعی نیرومند و طرح‌های کارآموزی و آموزش مجدد نیروی کار در دستور کار قرار گیرد. اما این مساله، نتیجه گرفته شده را خدشه دار نمی‌کند: تجارت آزاد میانگین استاندارد زندگی مردم کشور را افزایش می‌دهد.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#M 025
https://t.me/divanesara/636
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
گرگوری منکیو استاد شناخته شده اقتصاد دانشگاه هاروارد در مقاله‌ای در نیویورک تایمز خلاصه‌ای از تئوری‌های اقتصادی و شواهد تجربی در دفاع از تجارت بین‌المللی را ارائه کرده است. منکیو می‌گوید نخستین تئوری را باید در کتاب «ثروت ملل» آدام اسمیت، پیشگام دانش اقتصاد، جستجو کرد.
اسمیت در کتاب مدعی است تجارت بین کشورها مثل تجارت بین انسان‌هاست. هیچ کس صرفا محض بی‌کار نبودن لباس خودش را نمی‌دوزد یا غذایش را پرورش نمی‌دهد. در عوض، مردم در کاری که در آن بیشترین توان را دارند مشغول به کار می‌شوند و برای به دست آوردن بیشتر کالاها و خدمات مورد نیازشان روی انسان‌های دیگر حساب می‌کنند. به طریق مشابه، کشورها هم باید روی تولید چیزی که در تولید آن مزیت رقابتی دارند تمرکز کنند و از طریق تجارت آزاد با دیگر کشورها نیازهای مصرفی دیگر خود را رفع کنند.
این بحث توسط دیوید ریکاردو در قرن نوزدهم بسط داده می‌شود. ریکاردو به این سوال می‌پردازد: فرض کنیم کشوری در همه کارها از بقیه کشورها بهتر است، در آن صورت چه؟ ریکاردو در پاسخ می‌گوید تجارت در این حالت وابسته به مزیت نسبی است. این که یک کشور در تولید یک محصول نسبت به تولید یک محصول دیگر چقدر بهتر است؟ ریکاردو با استفاده از مثال انگلیس و پرتغال می‌گوید حتی اگر پرتغال هم در تولید شراب و هم در تولید لباس نسبت به انگلیس مزیت داشته باشد و در تولید شراب بهتر از تولید لباس باشد، باید شراب را صادر و لباس را (از انگلیس) وارد کند. بدین‌ترتیب هردو کشور از طریق تجارت در شرایط بهتری قرار می‌گیرند.
همین اصول در مورد انسان‌ها هم صادق است. راجر فدرر با توجه به قدرت بدنی‌اش ممکن است بتواند سریع‌تر از هر انسانی چمن‌های جلوی خانه‌اش را کوتاه کند. اما معنی این گزاره این نیست که او باید پشت ماشین چمن‌زنی بایستد. مزیت رقابتی فدرر در بازی تنیس بسیار بیشتر از توان چمن‌زنی‌اش است و بر اساس تئوری ریکاردو (و عقل سلیم) فدرر باید به یک نفر پول بدهد تا چمن‌های جلوی خانه‌اش را کوتاه کند و آن وقت را در زمین تنیس صرف کند.
اقتصاددانان متاخرتر روی تاثیر تجارت بر بهره‌وری تمرکز می‌کنند. بر اساس تئوری مارک ملیتز، وقتی کشوری وارد تجارت جهانی می‌شود، بازار مولدترین شرکت‌هایش بسط می‌یابند و شرکت‌هایی که کمترین بهره‌وری را دارند بر اثر افزایش رقابت حذف می‌شوند. با انتقال منابع از شرکت‌های با بهره‌وری کمتر به شرکت‌های با بهره‌وری بیشتر، بهره‌وری کلی افزایش می‌یابد.
اما اینها همه تئوری است. شواهد تجربی در این باره چه می‌گویند؟
منکیو به سه دسته از شواهد موجود در مطالعات تجربی می‌پردازد. دسته اول به این مساله می‌پردازند که آیا کشورهایی که وارد تجارت آزاد می‌شوند به رفاه بیشتری هم می‌رسند؟ داد‌ها نشان می‌دهد سرعت رشد کشورهایی که اقتصاد باز دارند به صورت معناداری سریع‌تر از کشورهای با اقتصاد بسته است. دسته دوم مطالعات تجربی به دنبال تاثیر حذف موانع و محدودیت‌های تجارت آزاد در کشورهاست است. در طول تاریخ کشورهایی که وارد اقتصاد جهانی شده‌اند عموما جهش در رشد اقتصادی را تجربه کرده‌اند. ژاپن در دهه ۱۸۵۰، کره در دهه ۱۹۶۰ و ویتنام در دهه ۱۹۹۰ مثال‌هایی از این کشورها هستند.
اما ممکن است جهش رشد معلول سیاست‌های دیگری باشد که هم‌زمان با حذف موانع تجارت آزاد توسط دولت‌ها اجرایی می‌شود. دسته سوم مطالعات تجربی با تمرکز بر جغرافیا به اندازه‌گیری همین تاثیرها می‌پردازد. برخی کشورها به خاطر محدودیت‌های جغرافیایی کمتر تجارت می‌کنند. مثلا نیوزلند به نسبت بلژیک (که به کشورهای پرجمعیت نزدیک‌تر است) وضعیت جغرافیایی بدتری دارد. به همین ترتیب کشورهایی که به آب‌های آزاد دسترسی ندارند هم محدودیت بیشتری نسبت به دیگر کشورها دارند. با توجه به این که این ویژگی‌های جغرافیایی به تجارت مرتبطند و به دیگر عوامل رفاه هم بستگی چندانی ندارند، می‌توان از آن‌ها برای تفکیک تاثیر تجارت و دیگر عوامل استفاده کرد. پس از بررسی داده‌ها فرنکل و رامر در مقاله‌ای نتیجه می‌گیرند که یک درصد افزایش در نسبت تجارت به جی‌دی‌پی درآمد سرانه کشور را حداقل نیم درصد افزایش می‌دهد. یا به عبارت دیگر کشورها باید تئوری‌های اسمیت، ریکاردو و ملیتز را جدی‌تر بگیرند.
بدیهتا، افزایش تجارت در کوتاه مدت به برخی افراد لطمه می‌زند. به خصوص آن‌هایی که در رقابت با کالای وارداتی هستند و باید شغل جدیدی پیدا کنند. به همین خاطر باید تورهای رفاهی اجتماعی نیرومند و طرح‌های کارآموزی و آموزش مجدد نیروی کار در دستور کار قرار گیرد. اما این مساله، نتیجه گرفته شده را خدشه دار نمی‌کند: تجارت آزاد میانگین استاندارد زندگی مردم کشور را افزایش می‌دهد.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
Telegram
مجمع دیوانگان
فایده تجارت آزاد بین کشورها چیست؟
#M 025
کانال «مجمع دیوانگان»
@divanesara
#M 025
کانال «مجمع دیوانگان»
@divanesara
گفتگویی در باب تاریخچه و کارنامه اصلاحات
https://t.me/divanesara/638
چندی پیش، در این کانال مجموعه یادداشت‌هایی را در نقد کارنامه ۲۰ ساله جریان اصلاحات منتشر کردیم. (#نقد_اصلاحات) طبیعتا تلاش برای نقد فراگیر و همه جانبه یک جریان بزرگ سیاسی با دو دهه کارنامه، اگر هم در ظرفیت چند یادداشت وبلاگی قابل تصور باشد، احتمالا از عهده گروه کوچک نویسندگان این وبلاگ خارج است. با این حال ما امیدوار بودیم که بتوانیم دست‌کم مقدمات طرح بحثی را فراهم کنیم که به یکی از مهم‌ترین موضوعات و جریانات سیاسی تاریخ کشور مربوط می‌شود.
خوشبختانه، حالا گروه دیگری از دوستان همت کرده‌اند و به بهانه نقد مجموعه یادداشت‌های «مجمع دیوانگان»، به بازخوانی تاریخچه و عملکرد جریان اصلاحات از منظری متفاوت پرداخته‌اند. فارغ از نقد محتویات، اصل اقدام دوستان برای گسترش بحث و ایجاد یک فضای گفتگو برای ما بسیار ارزشمند بود؛ از این بابت ضمن سپاس‌گزاری از این دوستان، امیدواریم این گفتگوها در آینده نیز تداوم یابد و عزیزان دیگری نیز از زوایای دیگری به بحث وارد شوند.
فایل نقد منتشر شده با عنوان «جستاری در گذشته و آینده اصلاح‌طلبی در ایران» را می‌توانید به صورت مستقیم از کانال آقای تاجزاده (اینجا: t.me/MostafaTajzadeh/13425 ) دریافت کنید. ما برای راحتی مخاطبان، این فایل را با فایل کامل مجموعه یادداشت‌های خود ادغام کرده‌ایم که مخاطبان بتوانند هر دو بحث را در کنار یکدیگر دنبال کنند. فایل ادغام شده انتقادات ما و نقد دوستان را به پیوست همین یادداشت می‌توانید دریافت کنید.
در نهایت، ما قطعا تلاش خواهیم کرد تا با بررسی دقیق نظرات دوستان، در آینده‌ای نزدیک گفتگو را با انتشار یادداشت‌های بعدی ادامه دهیم. ضمن اینکه همچنان از دیگر مخاطبان دعوت می‌کنیم تا با مشارکت خود ما را در گسترش این بحث یاری رساندند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
https://t.me/divanesara/638
چندی پیش، در این کانال مجموعه یادداشت‌هایی را در نقد کارنامه ۲۰ ساله جریان اصلاحات منتشر کردیم. (#نقد_اصلاحات) طبیعتا تلاش برای نقد فراگیر و همه جانبه یک جریان بزرگ سیاسی با دو دهه کارنامه، اگر هم در ظرفیت چند یادداشت وبلاگی قابل تصور باشد، احتمالا از عهده گروه کوچک نویسندگان این وبلاگ خارج است. با این حال ما امیدوار بودیم که بتوانیم دست‌کم مقدمات طرح بحثی را فراهم کنیم که به یکی از مهم‌ترین موضوعات و جریانات سیاسی تاریخ کشور مربوط می‌شود.
خوشبختانه، حالا گروه دیگری از دوستان همت کرده‌اند و به بهانه نقد مجموعه یادداشت‌های «مجمع دیوانگان»، به بازخوانی تاریخچه و عملکرد جریان اصلاحات از منظری متفاوت پرداخته‌اند. فارغ از نقد محتویات، اصل اقدام دوستان برای گسترش بحث و ایجاد یک فضای گفتگو برای ما بسیار ارزشمند بود؛ از این بابت ضمن سپاس‌گزاری از این دوستان، امیدواریم این گفتگوها در آینده نیز تداوم یابد و عزیزان دیگری نیز از زوایای دیگری به بحث وارد شوند.
فایل نقد منتشر شده با عنوان «جستاری در گذشته و آینده اصلاح‌طلبی در ایران» را می‌توانید به صورت مستقیم از کانال آقای تاجزاده (اینجا: t.me/MostafaTajzadeh/13425 ) دریافت کنید. ما برای راحتی مخاطبان، این فایل را با فایل کامل مجموعه یادداشت‌های خود ادغام کرده‌ایم که مخاطبان بتوانند هر دو بحث را در کنار یکدیگر دنبال کنند. فایل ادغام شده انتقادات ما و نقد دوستان را به پیوست همین یادداشت می‌توانید دریافت کنید.
در نهایت، ما قطعا تلاش خواهیم کرد تا با بررسی دقیق نظرات دوستان، در آینده‌ای نزدیک گفتگو را با انتشار یادداشت‌های بعدی ادامه دهیم. ضمن اینکه همچنان از دیگر مخاطبان دعوت می‌کنیم تا با مشارکت خود ما را در گسترش این بحث یاری رساندند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Telegram
مجمع دیوانگان
گفتگویی در باب تاریخچه و کارنامه اصلاحات
#نقد_اصلاحات
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
#نقد_اصلاحات
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
خشونت در مبارزه مظلوم؛ مفید، مضر یا ناگزیر؟
#N 033
https://t.me/divanesara/289
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -حوادث اخیر خیابان پاسداران نقش «خشونت» در مبارزات سیاسی-اجتماعی را به مرکز توجهات کشانده است. در نبود آزادی رسانه‌ها، روایت‌ها از به خشونت کشیده شدن تجمع دراویش هنوز ناهمگون و نامطمئن است. دراویش و حاکمیت هرکدام نقطه شروع خشونت، مقصر و مظلوم را متفاوت بازگو می‌کنند. می‌توان «تصور» کرد که دراویش برای خود «حق اعتراض» قائل بوده و دست به تجمع زده‌اند. حاکمیتی که به غیر از خودجوش‌ها برای کسی چنین حقی متصور نیست، طبق عادت مألوف با بازداشت و کتک‌کاری سرکوب را شروع کرده. لابد دروایش خشونت را با خشونت پاسخ داده‌اند و درجه خشونت به جایی رسیده که مأموران نیروی انتظامی را زیر گرفته‌اند. اما آیا این روایت درست است؟ مطمئن نیستیم. ممکن است در هر مرحله واقعیت به گونه‌ای دیگر باشد.
دلیل تجمع هر چه بوده دیگر موضوع اصلی محسوب نمی‌شود. حال در هیاهوی شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های خارجی و داخلی، حاکمیت و حامیانش از پاسخ‌گویی و موضع‌گیری به خاطر پای‌مال کردن حقوق دراویش طفره می‌روند و مدام به مأمورانی جان‌باخته اشاره می‌کنند. در واقع نه تنها از فشار افکار عمومی در مقابل تضییع حقوق بخشی از مردم فرار می‌کنند، بلکه برای سرکوب و بخشی از خشونت که مسئول آن بوده‌اند توجیهی موثر یافته‌اند. دراویش نیز به جای جلب توجهات به سالیان دراز ظلم و خشونتی که متحمل شده‌اند، مجبورند در مقابل افکار عمومی به توجیه خشونت و یافتن مقصر اولیه بپردازند.
در نبود رسانه‌های آزاد قطعا گره مسائلی این چنینی کورتر هم می‌شود. افکار عمومی در هیاهوی شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های وابسته، رسانه‌های خارجی، حاکمیت و منتقدینش سردرگم می‌شوند. اما در جایی که رسانه‌ها آزاد هستند، بروز خشونت در تجمعات اعتراضی چه نقشی دارد؟ ماه‌ها پیش در شارلوتسویل آمریکا، گروه‌های راست‌افراطی و نژادپرست در اعتراض به تنوع نژادی، مهاجرت و برای حفظ خلوص نژاد سفید و فرهنگش دست به تجمع زدند. سایر گروه‌های فعال سیاسی به همراه گروهی کوچک و ضدفاشیست نیز برای اعتراض به موضع افراطی نژادپرستان در همان شهر به خیابان‌ها آمدند. برخورد دو گروه معترض به خشونت کشیده شد، زد و خورد بالا گرفت و در نهایت بعد از اینکه یکی از معترضین نژادپرست عده‌ای از گروه مقابل را زیر ماشین گرفت، قائله با دخالت نیروهای امنیتی ختم شد.
بازتاب این حادثه چگونه بود؟ نه تنها زد و خورد و درگیری مرکز توجه تمام رسانه‌ها شد، بلکه سیاست‌مداران را نیز گرفتار همین بازی کرد. کار بدان‌جا رسید که رهبران تجمع از رسانه‌ها درخواست کردند که به جای پخش و تحلیل و تکرار مداوم دقایقی که درگیری و زد و خورد ده‌ها نفر را نشان می‌داد، ساعت‌ها تظاهرات آرام چند هزار معترض را نشان دهند. رهبران دو گروه نیز دیگر پاسخ‌گوی اصل مسئله، یعنی آنچه ایشان را به تظاهرات واداشته نبودند. نژادپرستان مدام به آرامش اولیه تظاهرات ارجاع می‌دادند و خشونت طرف مقابل را دلیل بالاگرفتن تنش می‌دانستند بدون آنکه واقعا مجبور باشند از زشتی مواضع نژادپرستانه خود دفاع کنند. معترضین به نژادپرستی مدام در حال توجیه درگیری و پیداکردن مقصر و اشاره به خشونت تروریستی نژادپرستان بودند بدون آنکه فرصت یابند زشتی مواضع نژادپرستان را برملا کنند.
بروز خشونت در اعتراض در واقع همیشه موجب نقض غرض می‌شود. حتی اگر با بروز خشونت جای ظالم و مظلوم عوض نشود، خشونت افکار عمومی را متوجه توجیه و توضیح خود می‌کند، در حالی که منظور از تمامی اجتماعات اعتراضی قبل از بروز خشونت معطوف کردن توجه افکار عمومی و رسانه‌ها به موضوع دیگریست. مخالفت با خشونت مخصوصا در مقابل سرکوب ممکن است به سانتی‌مانتالیسم تعبیر شود، اما نکته‌ای که در این نگاه مغفول می‌ماند، عواقب توجیه خشونت با چنین دلایلی‌ست. اگر خشونت در مقابل سرکوب با متوازن بودن قوای خشونت‌ورزی دو طرف به سرکوبی شدیدتر نینجامد، می‌تواند منجر به قائله‌ای دامن‌گیر و ناگوار همچون جنگ داخلی شود.
امروز همگان آنچه در سوریه اتفاق می‌افتد را «جنگ داخلی» می‌نامند که با بروز گروه‌های تروریستی و دخالت کشورهای دور و نزدیک به کلافی سردرگم تبدیل شده است. وضعیت سوریه در آغاز «بهار عربی» بود و نه جنگ داخلی. اما بهار عربی با توجیه خشونت در مقابل خشونت تنها به خشونت بیشتر و شدیدتر انجامید و عرصه برای بروز سایر عواملی که آن را تبدیل به جنگ تمام عیار داخلی کرد مهیا شد. مبدعان نظری و عملی اعتراض مسالمت‌آمیز حتی در مقابل سرکوب، گرفتار سانتی‌مانتالیسم اخلاقی و حقانیت مظلومیت تاریخی خود نبودند. بلکه نتایج عملی خشونت بیش از همه چیز ایشان را متقاعد می‌کرد که دست‌یابی به اهداف از مسیری قابل کنترل نه تنها کم‌هزینه‌تر بلکه محتمل‌تر است.
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara
#N 033
https://t.me/divanesara/289
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -حوادث اخیر خیابان پاسداران نقش «خشونت» در مبارزات سیاسی-اجتماعی را به مرکز توجهات کشانده است. در نبود آزادی رسانه‌ها، روایت‌ها از به خشونت کشیده شدن تجمع دراویش هنوز ناهمگون و نامطمئن است. دراویش و حاکمیت هرکدام نقطه شروع خشونت، مقصر و مظلوم را متفاوت بازگو می‌کنند. می‌توان «تصور» کرد که دراویش برای خود «حق اعتراض» قائل بوده و دست به تجمع زده‌اند. حاکمیتی که به غیر از خودجوش‌ها برای کسی چنین حقی متصور نیست، طبق عادت مألوف با بازداشت و کتک‌کاری سرکوب را شروع کرده. لابد دروایش خشونت را با خشونت پاسخ داده‌اند و درجه خشونت به جایی رسیده که مأموران نیروی انتظامی را زیر گرفته‌اند. اما آیا این روایت درست است؟ مطمئن نیستیم. ممکن است در هر مرحله واقعیت به گونه‌ای دیگر باشد.
دلیل تجمع هر چه بوده دیگر موضوع اصلی محسوب نمی‌شود. حال در هیاهوی شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های خارجی و داخلی، حاکمیت و حامیانش از پاسخ‌گویی و موضع‌گیری به خاطر پای‌مال کردن حقوق دراویش طفره می‌روند و مدام به مأمورانی جان‌باخته اشاره می‌کنند. در واقع نه تنها از فشار افکار عمومی در مقابل تضییع حقوق بخشی از مردم فرار می‌کنند، بلکه برای سرکوب و بخشی از خشونت که مسئول آن بوده‌اند توجیهی موثر یافته‌اند. دراویش نیز به جای جلب توجهات به سالیان دراز ظلم و خشونتی که متحمل شده‌اند، مجبورند در مقابل افکار عمومی به توجیه خشونت و یافتن مقصر اولیه بپردازند.
در نبود رسانه‌های آزاد قطعا گره مسائلی این چنینی کورتر هم می‌شود. افکار عمومی در هیاهوی شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های وابسته، رسانه‌های خارجی، حاکمیت و منتقدینش سردرگم می‌شوند. اما در جایی که رسانه‌ها آزاد هستند، بروز خشونت در تجمعات اعتراضی چه نقشی دارد؟ ماه‌ها پیش در شارلوتسویل آمریکا، گروه‌های راست‌افراطی و نژادپرست در اعتراض به تنوع نژادی، مهاجرت و برای حفظ خلوص نژاد سفید و فرهنگش دست به تجمع زدند. سایر گروه‌های فعال سیاسی به همراه گروهی کوچک و ضدفاشیست نیز برای اعتراض به موضع افراطی نژادپرستان در همان شهر به خیابان‌ها آمدند. برخورد دو گروه معترض به خشونت کشیده شد، زد و خورد بالا گرفت و در نهایت بعد از اینکه یکی از معترضین نژادپرست عده‌ای از گروه مقابل را زیر ماشین گرفت، قائله با دخالت نیروهای امنیتی ختم شد.
بازتاب این حادثه چگونه بود؟ نه تنها زد و خورد و درگیری مرکز توجه تمام رسانه‌ها شد، بلکه سیاست‌مداران را نیز گرفتار همین بازی کرد. کار بدان‌جا رسید که رهبران تجمع از رسانه‌ها درخواست کردند که به جای پخش و تحلیل و تکرار مداوم دقایقی که درگیری و زد و خورد ده‌ها نفر را نشان می‌داد، ساعت‌ها تظاهرات آرام چند هزار معترض را نشان دهند. رهبران دو گروه نیز دیگر پاسخ‌گوی اصل مسئله، یعنی آنچه ایشان را به تظاهرات واداشته نبودند. نژادپرستان مدام به آرامش اولیه تظاهرات ارجاع می‌دادند و خشونت طرف مقابل را دلیل بالاگرفتن تنش می‌دانستند بدون آنکه واقعا مجبور باشند از زشتی مواضع نژادپرستانه خود دفاع کنند. معترضین به نژادپرستی مدام در حال توجیه درگیری و پیداکردن مقصر و اشاره به خشونت تروریستی نژادپرستان بودند بدون آنکه فرصت یابند زشتی مواضع نژادپرستان را برملا کنند.
بروز خشونت در اعتراض در واقع همیشه موجب نقض غرض می‌شود. حتی اگر با بروز خشونت جای ظالم و مظلوم عوض نشود، خشونت افکار عمومی را متوجه توجیه و توضیح خود می‌کند، در حالی که منظور از تمامی اجتماعات اعتراضی قبل از بروز خشونت معطوف کردن توجه افکار عمومی و رسانه‌ها به موضوع دیگریست. مخالفت با خشونت مخصوصا در مقابل سرکوب ممکن است به سانتی‌مانتالیسم تعبیر شود، اما نکته‌ای که در این نگاه مغفول می‌ماند، عواقب توجیه خشونت با چنین دلایلی‌ست. اگر خشونت در مقابل سرکوب با متوازن بودن قوای خشونت‌ورزی دو طرف به سرکوبی شدیدتر نینجامد، می‌تواند منجر به قائله‌ای دامن‌گیر و ناگوار همچون جنگ داخلی شود.
امروز همگان آنچه در سوریه اتفاق می‌افتد را «جنگ داخلی» می‌نامند که با بروز گروه‌های تروریستی و دخالت کشورهای دور و نزدیک به کلافی سردرگم تبدیل شده است. وضعیت سوریه در آغاز «بهار عربی» بود و نه جنگ داخلی. اما بهار عربی با توجیه خشونت در مقابل خشونت تنها به خشونت بیشتر و شدیدتر انجامید و عرصه برای بروز سایر عواملی که آن را تبدیل به جنگ تمام عیار داخلی کرد مهیا شد. مبدعان نظری و عملی اعتراض مسالمت‌آمیز حتی در مقابل سرکوب، گرفتار سانتی‌مانتالیسم اخلاقی و حقانیت مظلومیت تاریخی خود نبودند. بلکه نتایج عملی خشونت بیش از همه چیز ایشان را متقاعد می‌کرد که دست‌یابی به اهداف از مسیری قابل کنترل نه تنها کم‌هزینه‌تر بلکه محتمل‌تر است.
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara
Telegram
مجمع دیوانگان
کاری از «فرزات علی»، کارتونیست سوری.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara.
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara.
Tarjomeh Zanan.pdf
268.9 KB
ترجمه مقاله: «زنان؛ گرفتن حق و پاسداری از آن»
منبع: نیویورکر
نویسنده: جیل لپور (Jill Lepore)
مترجم: امیرعلی نصرالله زاده
ویراستار: محمد افخمی
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara
منبع: نیویورکر
نویسنده: جیل لپور (Jill Lepore)
مترجم: امیرعلی نصرالله زاده
ویراستار: محمد افخمی
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara
برای ویدا، نرگس و اعظم
https://t.me/divanesara/643
#N 034
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -نخستین بار نیست که پاسخ اعتراض شهروندان از جانب ماموران حکومتی خشونت‌آمیز بوده است. از یاد نبرده‌ایم که حتی راهپیمایی‌های سکوت جنبش سبز با شعار «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» با چه خشونتی مواجه می‌شد. با این حال، شاید باید گفت چند دهه‌ای می‌شود که درگیری معترضان و مأموران تا بدین سطح خشن نبوده که چندین تن از ماموران پلیس کشته شوند. شاید برخی گمان کنند چنین سطحی از خشونت محصول جامعه‌ای سرکوب شده است که حالا دیگر گریزی از خشونت متقابل ندارد. خوشبختانه، برای رد چنین ادعایی، ما همین الآن هم تصاویری کم‌نظیر از مقاومت مدنی و بدون خشونت در دست داریم: دختران خیابان انقلاب!
مدت‌ها پیش مقاله‌ای مفصل از تاریخچه مبارزات زنان آمریکایی را ترجمه و منتشر کردیم (https://t.me/divanesara/642). مقاله به تاریخچه نیم قرن مبارزات مدنی زنان آمریکایی برای دسترسی آزادانه به وسایل پیشگیری از بارداری اختصاص دارد. (حقی که امروزه حتی در کشور ما نیز کم و بیش پذیرفته شده) پیش‌گامان مبارزه در این راه، با اطلاع از غیرقانونی بودن توزیع وسایل پیشگیری از بارداری، مراکزی به همین جهت تاسیس کرده و مرتبا بازداشت می‌شدند. در نهایت، بازداشت یکی از همین فعالان به پرونده‌ای در دادگاه عالی آمریکا ختم شد که در نتیجه آن حق دسترسی آزادنه زنان به این وسایل رسمیت یافت. نکته قابل توجه در همین شیوه مستمر و مدنی بود: معترضان هرچند تصمیم گرفتند که قانون ناعادلانه را نقض کنند، اما با پذیرش کلیت ساختار قانونی، خود را برای پرداخت هزینه‌های قانون‌شکنی آماده کردند.
در تلاش دختران خیابان انقلاب و مخصوصا از خلال مصاحبه نرگس حسینی، (متن کامل: https://goo.gl/MrrfTQ) ردپای مبارزه‌ای مدنی از همین جنس به چشم می‌خورد: «به [قاضی] گفتم من با تحقیقات کامل دست به این کار زدم، می‌دانستم حکم‌ام چیست. به او گفتم تا دو ماه حکم می‌گیرم، شلاق دارم. او گفت: می‌دانی من می‌توانم ۱۰سال به تو حکم بدهم و وثیقه‌ات را بالا ببرم؟ گفتم همه اینها را می‌دانستم. می‌دانم دو ماه را هم می‌توانید ۲۰سال بکنید، چون بالاخره قدرت دست شماست و شما قضاوت می‌کنید. من هم به عنوان قانون‌شکن تابع قوانین شما هستم. اگر به چشم شما من قانون‌شکنم می‌توانید حکم بدهید و برخلاف حکم قانونی‌تان به من بیشتر از دو ماه حکم بدهید. من همه هزینه‌ها را می‌دانستم. هزینه آینده و تحصیل‌ام را می‌دانستم و زندان کمترین هزینه‌ای است که قرار است بپردازم».
مرز مقاومت و نافرمانی مدنی با انقلابی‌گری و ساختارشکنی دقیقا در همین نکته است: در نافرمانی مدنی، ما قانون ناعادلانه را «با پذیرش عواقب» نقض می‌کنیم و محکومیت‌اش را به جان می‌خریم. بدین ترتیب، هرچند با نقض قانون توجهات را به بی‌عدالتی جلب کرده و هزینه‌های تصویب چنین قوانین ناعادلانه‌ای را افزایش می‌دهیم، در عین حال، با پذیرش عواقب قانون‌شکنی، احترام خود را به کلیت ساختار و اصالت «قانون‌گرایی» حفظ می‌کنیم. درست به مانند روایتی که نرگس از اعتراض دختران خیابان انقلاب به دست می‌دهد. البته که قوانینی مانند حجاب اجباری، با بازداشت یک نفر و دو نفر لغو نخواهند شد، اما اگر به فهرست ویدا، نرگس و اعظم دختران دیگری اضافه شوند، آنگاه مطالبه‌ای بزرگ، با کمترین خشونت، بیشترین فشار و هزینه را به دستگاه وارد خواهد کرد. اگر این شمار به هزاران نفر برسد، آیا حاکمیت توانایی ادامه این روند را خواهد داشت؟
حال نتایج چنین منش منطقی، نمادین، زیبا و البته «بدون خشونتی» را می‌توان با پیامدهای مقاومت خشونت‌بار دراویش مقایسه کرد. تداوم، تأثیر و تکثیر «دفاع مشروع» دراویش و حتی جای‌گاه قربانی مظلوم‌شان حالا مورد بحث و جدل و تردید جامعه مدنی‌ست، اما اعتراض مسالمت‌آمیز و سمبولیک ویدا، نرگس و اعظم با این که «قانون‌شکنی»ست، حمایت یک‌پارچه جامعه مدنی و حتی معتقدان به حجاب را برانگیخته است. تداوم کدام منش اعتراضی به سرکوب هرچه شدیدتر و ای بسا خون‌بارتر منجر نمی‌شود؟ دست‌کم، خاطره جمعی و حافظه تاریخی ایرانیان از درگیری‌های دهه شصت پاسخ‌های ناامیدکننده‌ای در مورد روش دراویش به ما می‌دهد.
به باور ما، اتفاقی نیست که نرگس حسینی روبان سبز به دست خود می‌بندد. از نگاه ما، روح غالب بر کلیت جنبش سبز، روحی مدنی، دموکراتیک و خشونت‌پرهیز بود. ویدا، نرگس و اعظم همان تجلی «اعتراض مسالمت‌آمیز» جنبش سبز و شعار «ایران برای همه ایرانیان» اصلاحات‌اند. نباید اجازه دهیم که این منش مسالمت‌جویانه، عرصه اعتراض را به روش‌های خشونت‌آمیز واگذار کند.
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara
https://t.me/divanesara/643
#N 034
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N -نخستین بار نیست که پاسخ اعتراض شهروندان از جانب ماموران حکومتی خشونت‌آمیز بوده است. از یاد نبرده‌ایم که حتی راهپیمایی‌های سکوت جنبش سبز با شعار «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» با چه خشونتی مواجه می‌شد. با این حال، شاید باید گفت چند دهه‌ای می‌شود که درگیری معترضان و مأموران تا بدین سطح خشن نبوده که چندین تن از ماموران پلیس کشته شوند. شاید برخی گمان کنند چنین سطحی از خشونت محصول جامعه‌ای سرکوب شده است که حالا دیگر گریزی از خشونت متقابل ندارد. خوشبختانه، برای رد چنین ادعایی، ما همین الآن هم تصاویری کم‌نظیر از مقاومت مدنی و بدون خشونت در دست داریم: دختران خیابان انقلاب!
مدت‌ها پیش مقاله‌ای مفصل از تاریخچه مبارزات زنان آمریکایی را ترجمه و منتشر کردیم (https://t.me/divanesara/642). مقاله به تاریخچه نیم قرن مبارزات مدنی زنان آمریکایی برای دسترسی آزادانه به وسایل پیشگیری از بارداری اختصاص دارد. (حقی که امروزه حتی در کشور ما نیز کم و بیش پذیرفته شده) پیش‌گامان مبارزه در این راه، با اطلاع از غیرقانونی بودن توزیع وسایل پیشگیری از بارداری، مراکزی به همین جهت تاسیس کرده و مرتبا بازداشت می‌شدند. در نهایت، بازداشت یکی از همین فعالان به پرونده‌ای در دادگاه عالی آمریکا ختم شد که در نتیجه آن حق دسترسی آزادنه زنان به این وسایل رسمیت یافت. نکته قابل توجه در همین شیوه مستمر و مدنی بود: معترضان هرچند تصمیم گرفتند که قانون ناعادلانه را نقض کنند، اما با پذیرش کلیت ساختار قانونی، خود را برای پرداخت هزینه‌های قانون‌شکنی آماده کردند.
در تلاش دختران خیابان انقلاب و مخصوصا از خلال مصاحبه نرگس حسینی، (متن کامل: https://goo.gl/MrrfTQ) ردپای مبارزه‌ای مدنی از همین جنس به چشم می‌خورد: «به [قاضی] گفتم من با تحقیقات کامل دست به این کار زدم، می‌دانستم حکم‌ام چیست. به او گفتم تا دو ماه حکم می‌گیرم، شلاق دارم. او گفت: می‌دانی من می‌توانم ۱۰سال به تو حکم بدهم و وثیقه‌ات را بالا ببرم؟ گفتم همه اینها را می‌دانستم. می‌دانم دو ماه را هم می‌توانید ۲۰سال بکنید، چون بالاخره قدرت دست شماست و شما قضاوت می‌کنید. من هم به عنوان قانون‌شکن تابع قوانین شما هستم. اگر به چشم شما من قانون‌شکنم می‌توانید حکم بدهید و برخلاف حکم قانونی‌تان به من بیشتر از دو ماه حکم بدهید. من همه هزینه‌ها را می‌دانستم. هزینه آینده و تحصیل‌ام را می‌دانستم و زندان کمترین هزینه‌ای است که قرار است بپردازم».
مرز مقاومت و نافرمانی مدنی با انقلابی‌گری و ساختارشکنی دقیقا در همین نکته است: در نافرمانی مدنی، ما قانون ناعادلانه را «با پذیرش عواقب» نقض می‌کنیم و محکومیت‌اش را به جان می‌خریم. بدین ترتیب، هرچند با نقض قانون توجهات را به بی‌عدالتی جلب کرده و هزینه‌های تصویب چنین قوانین ناعادلانه‌ای را افزایش می‌دهیم، در عین حال، با پذیرش عواقب قانون‌شکنی، احترام خود را به کلیت ساختار و اصالت «قانون‌گرایی» حفظ می‌کنیم. درست به مانند روایتی که نرگس از اعتراض دختران خیابان انقلاب به دست می‌دهد. البته که قوانینی مانند حجاب اجباری، با بازداشت یک نفر و دو نفر لغو نخواهند شد، اما اگر به فهرست ویدا، نرگس و اعظم دختران دیگری اضافه شوند، آنگاه مطالبه‌ای بزرگ، با کمترین خشونت، بیشترین فشار و هزینه را به دستگاه وارد خواهد کرد. اگر این شمار به هزاران نفر برسد، آیا حاکمیت توانایی ادامه این روند را خواهد داشت؟
حال نتایج چنین منش منطقی، نمادین، زیبا و البته «بدون خشونتی» را می‌توان با پیامدهای مقاومت خشونت‌بار دراویش مقایسه کرد. تداوم، تأثیر و تکثیر «دفاع مشروع» دراویش و حتی جای‌گاه قربانی مظلوم‌شان حالا مورد بحث و جدل و تردید جامعه مدنی‌ست، اما اعتراض مسالمت‌آمیز و سمبولیک ویدا، نرگس و اعظم با این که «قانون‌شکنی»ست، حمایت یک‌پارچه جامعه مدنی و حتی معتقدان به حجاب را برانگیخته است. تداوم کدام منش اعتراضی به سرکوب هرچه شدیدتر و ای بسا خون‌بارتر منجر نمی‌شود؟ دست‌کم، خاطره جمعی و حافظه تاریخی ایرانیان از درگیری‌های دهه شصت پاسخ‌های ناامیدکننده‌ای در مورد روش دراویش به ما می‌دهد.
به باور ما، اتفاقی نیست که نرگس حسینی روبان سبز به دست خود می‌بندد. از نگاه ما، روح غالب بر کلیت جنبش سبز، روحی مدنی، دموکراتیک و خشونت‌پرهیز بود. ویدا، نرگس و اعظم همان تجلی «اعتراض مسالمت‌آمیز» جنبش سبز و شعار «ایران برای همه ایرانیان» اصلاحات‌اند. نباید اجازه دهیم که این منش مسالمت‌جویانه، عرصه اعتراض را به روش‌های خشونت‌آمیز واگذار کند.
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara
Telegram
مجمع دیوانگان
برای ویدا، نرگس و اعظم
#N 034
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.
#N 034
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
.