📱 ادعای بی‌اساس وزیر بهداشت در مورد اختراع موبایل به دست یک ایرانی

📣 بهرام عین‌اللهی، وزیر بهداشت می‌گوید یک ایرانی مخترع موبایل بوده‌است. این ادعا بی‌اساس است.

🔹 در مسیر اختراع و تکامل تلفن‌های همراه افراد و شرکت‌های متعددی دخیل بودند، با وجود این از مارتین کوپر، کارمند شرکت موتورلا به عنوان اولین سازنده تلفن‌همراه و از فرانک کانووا، به عنوان ایده‌پرداز و مخترع اولین اسمارت‌فون یعنی IBM Simon یاد می‌شود.

🔹 از این رو یه نظر می‌رسد که ادعای اختراع تلفن همراه یا اسمارت‌فون‌های امروزی به دست یک ایرانی که وزیر بهداشت آن را مطرح کرده بی‌پایه اساس است و فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🧠 هوش ایرانیان از نگاه وزیر بهداشت

📣 بهرام عین‌اللهی، وزیر بهداشت می‌گوید «متوسط هوش یک ایرانی از متوسط هوش جهانی بالاتر است». این ادعا نادرست است.

🔹 بر اساس رده‌بندی سایت world population review در سال ۲۰۲۳ ضریب هوشی ایرانیان در میان ۱۹۹ کشور در رتبه ۱۱۹ قرار دارد و IQ ایرانیان ۸۰.۰۱ برآورد شده است. این در حالی است که میانگین بهره هوشی در بسیاری از آزمون‌ها ۱۰۰ است.

🔹 رده‌بندی‌های دیگری هم برای سنجش ضریب هوشی وجود دارد که برآوردهای متفاوتی از میزان ضریب هوشی کشورهای مختلف به دست می‌دهد.

🔹 به صورت کلی نقدهای زیادی به اعتبار داده‌ها، روش تحقیق، محاسبات و نتیجه‌گیری این رده‌بندی‌ها وجود دارد.

🔹 پیش از این ما اظهارنظرهای مشابهی را از مقام‌ها و رسانه‌های ایرانی درستی‌سنجی کرده‌ایم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 آی‌کیو و تعطیلات در ایران

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، موضوعات مختلفی را بررسی می‌کنیم که بیشتر آنها مربوط به آمار،‌ارقام و گزارش‌ها درباره‌ وضعیت ایران و ایرانیان است.

🔹 پادکست را با مقایسه وضعیت تعطیلات در ایران و سایر کشورهای جهان شروع می‌کنیم و یک فکت‌چک تاریخی را درباره روزنامه «بحرین ما» مرور می‌کنیم.

🔹 در ادامه به سراغ دو گفته از وزیر بهداشت ایران می‌رویم که یکی نادرست است و دیگری شاخ‌دار. اولی درباره متوسط ضریب هوشی ایرانیان و دومی این ادعا که گوشی تلفن همراه را یک ایرانی اختراع کرده است.

🔹 همچنین فکت‌چک‌هایی را درباره رشد بخش صنعت، تعداد جمعیت سالمندان در ایران مرور می‌کنیم.

🎧 در پایان هم می‌شنویم که مخاطبان، پادکست را کجا گوش می‌دهند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❌ آیا قطار ۱۳۴ مترو، دوربین مدار بسته ندارد؟

📣 چند روز پس از وقوع حادثه‌ برای آرمیتا گراوند، دانش‌آموز ۱۶ ساله در متروی شهدای تهران، صدا و سیما گزارشی منتشر کرده و به نقل از راهبر قطار ۱۳۴ مترو تهران گفت که این قطار از سری ۱۰۰ بوده و دوربین مداربسته نداشته است.

🔹 واگن‌های مترو در ایران عموما تولید شرکت واگن‌سازی تهران هستند. این شرکت از سال ۱۳۷۵ تاکنون حداقل ۸ سری متفاوت واگن مترو تولید کرده است. از سری ۱۱۰۰ تا ۱۸۰۰. به سری ۱۱۰۰ به اختصار سری ۱۰۰ گفته می‌شود.

🔹 در این بین تنها واگن‌های سری ۱۰۰ مجهز به دوربین مدار بسته نبوده است و بقیه سری‌ها همگی دارای حداقل ۱۴ دوربین مداربسته هستند. همچنین ۱۲ سال پیش مدیر عامل شرکت مترو از تجهیز کلیه واگن‌های مترو تهران به دوربین مدار بسته خبر داده بود. به عبارتی از ۱۲ سال پیش باقی‌مانده واگن‌های سری ۱۰۰ هم به دوربین مداربسته مجهز شده‌اند.

🔹 این در حالی است که جستجو‌های ما نشان می‌دهد بر خلاف ادعاهای مطرح شده، قطار ۱۳۴ متروی تهران، برخلاف ادعای صدا و سیما از سری ۱۰۰ نیست بلکه از سری ۱۲۰۰ است.

🔹 این سری به گفته تولید کننده آن دارای ۱۴ دوربین مدار بسته است. پیش از این بهنام قلی‌پور، روزنامه‌نگار نیز به این ادعای نادرست صدا و سیما اشاره کرده و آن را رد کرده بود.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که قطاری که آرمیتا گراوند در آن دچار حادثه شد فاقد دوربین است، نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 آی‌کیو و تعطیلات در ایران

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، موضوعات مختلفی را بررسی می‌کنیم که بیشتر آنها مربوط به آمار،‌ارقام و گزارش‌ها درباره‌ وضعیت ایران و ایرانیان است.

🔹 پادکست را با مقایسه وضعیت تعطیلات در ایران و سایر کشورهای جهان شروع می‌کنیم و یک فکت‌چک تاریخی را درباره روزنامه «بحرین ما» مرور می‌کنیم.

🔹 در ادامه به سراغ دو گفته از وزیر بهداشت ایران می‌رویم که یکی نادرست است و دیگری شاخ‌دار. اولی درباره متوسط ضریب هوشی ایرانیان و دومی این ادعا که گوشی تلفن همراه را یک ایرانی اختراع کرده است.

🔹 همچنین فکت‌چک‌هایی را درباره رشد بخش صنعت، تعداد جمعیت سالمندان در ایران مرور می‌کنیم.

🎧 در پایان هم می‌شنویم که مخاطبان، پادکست را کجا گوش می‌دهند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🎙 بسیاری از اوقات ما در سایت فکت‌نامه با سوژه مهمی مواجه می‌شویم، اما به دلایل مختلفی نمی‌توانیم درباره‌اش فکت‌چک منتشر کنیم. در این قسمت از پادکست فکت‌نامه، به این موضوع پرداخته‌ایم.

📆 (تاریخ ضبط: ۱۴۰۲/۷/۱۲)

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

⚠️ فرود ده‌ها چترباز در یک منطقه

📣 یکی از ویدیو‌هایی که در روزهای اخیر در شبکه‌های مجازی داخلی و خارجی به صورت گسترده منتشر شده است، حاوی تصاویری از فرود ده‌ها چترباز در یک منطقه به ظاهر شهری است.

🔹 ادعا شده که این ویدیو مربوط به حملات روزهای اخیر و فرود چتربازان حماس در خاک اسرائیل است.

🔹 می‌دانیم که حماس امکان استفاده از هواپیماها و هلیکوپترهای ترابری را در منطقه غزه نداشته و ندارد و نیروهایی که در طی روزهای اخیر از طریق آسمان وارد اسرائیل شده‌اند هم از پاراگلایدر استفاده کرده‌اند.

🔹 در این تصاویر ما نه تنها هیچ پاراگلایدری نمی‌بینیم بلکه شاهد فرود ده‌ها چتر‌بازیم که احتمالا از یک هواپیما یا هلیکوپتر نظامی پریده‌اند. جستجو‌های ما نشان می‌دهد احتمالا این یک مانور یا تمرین در آکادمی نظامی در شهر قاهره پایتخت مصر است و ربطی به حوادث اخیر ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ فرود چتربازان در اسرائیل

🔹 ویدیویی از فرود گروهی چتر باز در نزدیکی گروهی از شهروندان منتشر شده با این ادعا که «لحظات فرود مسلمانان تروریست حماس وسط فستیوال موسیقی زنده» را نشان می‌دهد.

🔹می‌دانیم که فستیوال موسیقی سوپرنوا در اسرائیل که هدف حمله واقع شده بود در منطقه‌ای غیر مسکونی و تقریبا صحرایی برگزار می‌شد و بر اساس آنچه تا کنون از تصاویر این حمله مشخص است اثری از ساختمان‌ و آپارتمان در اطراف آن نیست.

🔹 تا کنون خبری از فرود نیروهای چتر باز در این فستیوال منتشر نشده بلکه تمامی خبرها حاکی از حمله زمینی به این فستیوال است. تصاویری هم از درون فستیوال وجود دارد که در آن لکه‌های محوی در آسمان دیده می‌شود. سرویس جهانی بی بی سی این تصویر را راستی آزمایی کرده است.

همچنین می‌توان از سه رنگ قرمز، سفید و مشکی که بر روی یکی از چترهای موجود در ویدئو مشخص است که این تصاویر نیز به چتربازهای مصری ارتباط دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ حمایت یکپارچه فوتبال دوستان ایرلندی از مقاومت ملت فلسطین

📣 عبدالله گنجی فعالی سیاسی اصول‌گرا و مشاور فرهنگی شهردار تهران، با انتشار تصویری از یک تماشاچیان حاضر در یک ورزشگاه که در آن تعدادی پرچم فلسطینی هم دیده می‌شد مدعی «حمایت یکپارچه فوتبال دوستان ایرلندی از مقاومت ملت فلسطین» شد.

🔹 این ادعای آقای گنجی خیلی زود توسط مخاطبان او در توییتر راستی آزمایی و رد شد.

🔹 بررسی‌های فکت‌نامه نیز نشان می‌دهد که این تصاویر متعلق به بازی بین دو تیم «راجا کازابلانکا» و «مغرب تطوان» در کشور مراکش است که در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۲۳ برگزار شده است.

🔹 تصاویر منتشر شده دیگری (اینجا و اینجا) از این دیدار در دسترس است که وجود پرچم‌های فلسطین در استادیوم بازی را تایید می‌کند. آنچه مسلم است این ویدیو بر خلاف ادعای آقای گنجی ربطی به ایرلند ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ ادعای قدیمی "تشییع جنازه ساختگی در غزه"

🔹 در رسانه‌های اجتماعی داخلی و خارجی ویدیویی با عنوان زیر منتشر شده است: «یادی کنیم از نوجوان فلسطینی که قرار بود نقش لاشه شهید رو بازی کنه، که با به صدا درآمدن آژیر حمله هوایی، رهاش کردن، دید اگه کمی غفلت کنه، واقعا لاشه میشه».

🔹 جستجوهای فکت‌نامه نشان می‌دهد در سه سال گذشته این ویدیو بارها با ادعاهای مختلف و گاه متضاد درباره نوجوانان فلسطینی و حتی اسرائیلی باز نشر شده است که در تمامی موارد ادعاها نادرست بوده‌اند. این ویدیو را گروهی از جوانان اردن در مارس ۲۰۲۰ ساخته‌اند.

🔹 این ویدئو در اردن فیلمبرداری شده. تشییع‌جنازه ساختگی هم ظاهرا برای دور زدن قوانین خانه‌نشینی در زمان کرونا بوده است.دو سال و نیم پیش نیز فکت‌نامه همین ویدئو را که آن زمان نیز به اسم «تشییع جنازه ساختگی در غزه» منتشر شده بود، درستی‌سنجی کرده است.

🔹 آنها در تلاش برای شکستن ممنوعیت‌های اعمال شده توسط مقامات اردن بودند. در این ویدیو جوانانی که در حال حمل تابوت به سمت قبرستان برای دفن مرده‌اند و به محض شنیدن صدای آژیر پلیس، تابوت را روی زمین رها کرده و فرار می‌کنند و در نهایت کسی که نقش متوفی را بازی می‌کرد قبل از دستگیری پلیس فرار می‌کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ پاسپورت اسرائیلی و بخشی از یک بلیت پرواز

📣 کاربری در توییتر با انتشار تصویری از یک پاسپورت اسرائیلی و بخشی از یک بلیت پرواز از نیویورک به تل آویو مدعی شد که به جنگ «فراخوانده شده» است.

🔹 اما جستجوها نشان می‌دهد که این تصویر «پاسپورت و بلیط» پیش‌تر در سال ۲۰۲۰ در مقاله‌ای به قلم Michael Lawrence منتشر شده است.

🔹 بنابراین این کاربر از عکسی قدیمی برای اثبات ادعای خود مبنی بر «فراخوانده شدن» به جنگ فلسطین و اسرائیل به نفع اسرائیل استفاده کرده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ نمایش پرچم اسرائیل روی برج‌های باکو

📣 کاربری با انتشار تصویری از نمایش پرچم اسرائیل بر روی چند برج زیر مدعی شده که: «دنیایی سیاست، و منافع مشترک! اینجا باكو پايتخت آذربايجان است. ترکیه و طالبان در جنگ قره باغ از آذربایجان حمایت کردند و ایران از ارمنستان. امروز طالبان و ایران از فلسطین و باکو از اسرائیل ترکیه در ظاهر بی طرف اما در باطن حمایت از فلسطین!»

🔹 اما جستجوی معکوس این عکس در اینترنت نشان می‌دهد که این تصویر ربطی به تحولات امروز منطقه ندارد. این عکس مربوط به بازی‌های اروپایی به میزبانی باکو در سال ۲۰۱۵ است که اسرائیل هم یکی از شرکت‌کنندگانش بود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ "آخرین ثانیه‌های عمر سرباز صهیونیست"

📣 خبرگزاری فارس در روز ۱۶ مهر ویدئویی با عنوان «فیلمی از آخرین ثانیه‌های عمر سرباز صهیونیست» منتشر کرد و در توضیح این ویدیو نوشت: «در این ویدئو آخرین ثانیه‌های عمر سرباز صهیونیست که در حدود شهر غزه مستقر بوده و تحت کمین سربازان جبهه مقاومت قرار داشته نمایش داده شده است.» این خبرگزاری توضیح نداده است که این ویدیو مربوط به چه زمانی است.

🔹 این ویدیو قدیمی است و رد انتشار آن را در سال ۲۰۱۸ در سایت «الخلیج اُونلاین» می‌توان یافت. با این توضیح که تله انفجاری جاسازی شده در پرچم فلسطین یا «کمین پرچم» به کشته و زخمی شدن ۶ سرباز اسرائیلی منجر شد.

🔹 از این رو انتشار این ویدیو در میانه درگیری‌های شدید فلسطین و اسرائیل بدون ارايه توضیحی گمراه‌کننده است و این ویدیو «گمراه‌کننده» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ انفجار در یک شهر بندری

📣 ویدیویی از وقوع انفجار در یک شهر بندری با عنوان «عاقبت بازی با دم شیر» و شرح انگلیسی «ما مردم ایران حمایت خود را از مردم مظلوم اسرائیل اعلام می داریم، زنده باد اسرائیل» در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

🔹 پرچم لبنان برای لحظاتی در گوشه تصویر دیده می‌شود همچنین گنبدی که از دود و موج این انفجار تشکیل شد مشابه انفجار مهیبی است که ۴ آگوست ۲۰۲۰ در بندر بیروت لبنان رخ داد. این ویدیو هم ربطی به حوادث اخیر ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ «ویدئوی قدیمی یک نمایش خیابانی با عنوان نادرست «کشته‌شدن دختر دانش‌آموز فلسطینی

🔹 تعداد زیادی از کاربران هواداران جمهوری اسلامی تصویر قدیمی یک نمایش خیابانی را که ۸ سال پیش در رام‌الله اجرا شده، با عنوان « کشته‌شدن دختر دانش‌آموز فلسطینی به دست سرباز اسرائیلی» منتشر کرده‌اند. این ویدئو پیش‌تر در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh