⏰ خامنه‌ای هم سال گذشته و هم امسال را آغاز قرن جدید نامید.

👈 خامنه‌ای، پیام نوروزی ۱۴۰۰: «امسال به یک حساب ورود به قرن جدید است.»
👈 خامنه‌ای، پیام نوروزی ۱۴۰۱: «امسال سال اول قرن هست.»

🔹از نظر محاسباتی ۱۴۰۱ آغاز قرن جدید است، اما از نظر عرفی اطلاق «قرن جدید» به ۱۴۰۰ اشتباه نیست.

🔹از نظر محاسباتی تاریخ از سال «یک» شروع می‌شود، نه از سال «صفر». برای همین اگر صدتا صدتا جدا کنیم، سال ۱۴۰۰ در دسته «قرن چهاردهم» (از ۱۳۰۱ تا ۱۴۰۰) قرار می‌گیرد و سال ۱۴۰۱ در دسته «قرن پانزدهم» قرار می‌گیرد.

🔹اما «قرن» یک واحد رسمی شمارش زمان نیست. هر رویدادی در تاریخ با ۶ واحد ثبت می‌شود: سال، ماه، روز، ساعت، دقیقه، ثانیه. برای ذکر تاریخ دقیق رویدادها نیازی به دانستن قرن آن نیست و سال کافی است. «قرن» یک واحد عرفی است و نقشی در شمارش تاریخ ندارد.

متن کامل گزارش را در سایت فکت‌نامه بخوانید

در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓صدا و سیما گزارش‌هایی درباره اعزام نیروهای داعش به #اوکراین از سوی آمریکا منتشر کرد. منبع این خبر گزارش‌های تاییدنشده رسانه‌های روسی‌ست. داعش در بیانیه‌ای تجاوز #روسیه به اوکراین را جنگ صلیبیون علیه صلیبیون خواند و کمک به طرفین را حرام اعلام کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ویدئویی که در آن ادعا می‌شود ماشین‌آلاتی در حال تولید عمدی گرد و غبار در عراق برای تحت‌تاثیر قرار دادن هوای ایران هستند، ربطی به ایران و عراق ندارد. در آن به زبان پرتغالی حرف می‌زنند و مربوط به سال ۲۰۱۹ است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙سال‌ها و نام‌ها

🔹در قسمت ۵۲ پادکست فکت‌نامه، به بهانه سال نو، به سراغ سوژه‌هایی رفتیم که درباره نام‌گذاری سال جدید و همچنین پیام‌های نوروزی رهبر و رئیس‌جمهور ایران است. به ماجرای جنجالی نبود سفره هفت‌سین در پیام نوروزی رییس‌جمهور ایران پرداختیم و به این سوال پاسخ دادیم که رئیس‌جمهورهای ایران در چه سال‌هایی پیام نوروزی خود را کنار سفره #هفت‌سین منتشر کرده‌اند.

🔹بحث اصلی این قسمت اما درباره نام‌گذاری امسال است. ابتدا در این باره صحبت کردیم که این نام‌گذاری‌ها چه تاریخچه‌ای داشته. ضمن اینکه تاثیر این نام‌گذاری‌ها را بر شرایط زندگی مردم ایران بررسی می‌کنیم. دانش‌بنیان و اشتغال‌آفرین، دو عبارتی است که در نام امسال وجود دارد و در پایان پادکست، نگاهی کردیم به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین شرایط اشتغال‌زایی در کشور.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓کانال تلگرامی افسران جوان جنگ نرم نوشت: «دادگاهی در ایالت مریلند آمریکا به دنبال قانونی کردن کشتن نوزادان تا ۲۸ روز پس از تولد است».

🔹این پست روایتی ناقص از گزارش‌هایی است که هفته‌های گذشته در سایت‌های مذهبی مخالف سقط جنین در آمریکا منتشر شده‌اند.

🔹سقط جنین از سال۱۹۹۲ در مریلند قانونی است. اما اخیرا طرح تازه‌ای برای محدود کردن تحقیقات جنایی در موارد سقط عمدی یا غیرعمدی در پارلمان این ایالت مطرح شده. در این طرح صحبتی از کشتن نوزادان نیست، اما برخی گروه‌های مذهبی مخالف سقط جنین به یک واژه این طرح واکنش نشان داده‌اند.

🔹در این طرح واژه Perinatal به معنای دوره‌‌ مراقبت از زمان بارداری تا چند هفته پس از تولد، در کنار وضعیت‌های سقط غیرعمدی جنین و مرده‌زایی به کار رفته است. منظور از Perinatal death نه کشتن نوزادان، بلکه موارد غیرعمدی از بین رفتن جنین یا مرگ در نخستین هفته‌های پس از تولد است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعا که «دادگاهی در ایالت مریلند آمریکا به دنبال قانونی کردن کشتن نوزادان تا ۲۸ روز پس از تولد است» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙۱۳ فروردین روز جهانی #درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) است. به همین مناسبت قصد داریم بخشی از اپیزود ویژه قسمت آینده پادکست را به صدا و نظرات شما اختصاص دهیم.

🔹برای ادمین فکت‌نامه به آدرس @Factnamehadmin در تلگرام صدا بفرستید و نهایتا در یک دقیقه به یک یا هر دو سوال بالا جواب بدهید.

🔹در صورت تمایل می‌توانید نظراتتان را به صورت مکتوب هم برایمان بفرستید و ما آن را در پادکست می‌خوانیم.

#FactCheckingDay

✅ @Factnameh

❓مادلین آلبرایت به خاطر نقش آمریکا در «کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲» عذرخواهی نکرده است

🔹درگذشت مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا باعث شده واکنش‌هایی به صحبت‌های او درباره ایران در شبکه‌های اجتماعی به وجود آید. برخی از این واکنش‌ها به این مساله اشاره می‌کنند که او در یک سخنرانی، بابت «دست‌داشتن آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد» از مردم ایران عذرخواهی کرده است.

🔹نمونه‌هایی از این توییت‌ها را می‌توان در حساب‌های کاربری پوریا زراعتی، روزنامه‌نگار و سردبیر پیشین اتاق خبر شبکه تلویزیونی من و تو و همچنین عماد بهاور، فعال سیاسی نزدیک به جریان اصلاح‌طلبان در ایران مشاهده کرد.

🔹اسناد رسمی از زمان مسئولیت خانم آلبرایت در زمان وزارت امور خارجه آمریکا نشان می‌دهد او در سال ۱۳۷۸ به موضوع «کودتا ۲۸ مرداد» اشاره کرده اما عبارت یا جمله‌ای مبنی بر «عذرخواهی» از او دیده نمی‌شود.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد تا کنون نه او و نه هیچ کدام از مقامات بلندپایه رسمی دولت آمریکا نسبت به حمایت این کشور از محمدرضا شاه در برابر دولت مصدق در مرداد ۱۳۳۲ عذرخواهی نکرده‌اند. باراک اوباما دو بار در سخنرانی‌های خود از این اقدام آمریکا انتقاد کرده است.

🔹بنابراین ما در فکت‌نامه به این گفته شبکه‌های اجتماعی مبنی بر «عذرخواهی» مادلین آلبرایت از «کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ در ایران» نشان «نادرست» می‌دهیم.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓یکی از مخاطبان فکت‌نامه از ما خواست متنی تلگرامی را که در آن با ارائه آمار ادعا می‌شد «روحانیون از نظر تعداد شهید در رتبه اول هستند»، بررسی‌ کنیم.

🔷 این ادعای «نادرست» قبلا توسط ابراهیم رییسی مطرح شده و ما آن را درستی‌سنجی کرده بودیم.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙سال‌ها و نام‌ها

🔹در قسمت ۵۲ پادکست فکت‌نامه، به بهانه سال نو، به سراغ سوژه‌هایی رفتیم که درباره نام‌گذاری سال جدید و همچنین پیام‌های نوروزی رهبر و رئیس‌جمهور ایران است. به ماجرای جنجالی نبود سفره هفت‌سین در پیام نوروزی رییس‌جمهور ایران پرداختیم و به این سوال پاسخ دادیم که رئیس‌جمهورهای ایران در چه سال‌هایی پیام نوروزی خود را کنار سفره #هفت‌سین منتشر کرده‌اند.

🔹بحث اصلی این قسمت اما درباره نام‌گذاری امسال است. ابتدا در این باره صحبت کردیم که این نام‌گذاری‌ها چه تاریخچه‌ای داشته. ضمن اینکه تاثیر این نام‌گذاری‌ها را بر شرایط زندگی مردم ایران بررسی می‌کنیم. دانش‌بنیان و اشتغال‌آفرین، دو عبارتی است که در نام امسال وجود دارد و در پایان پادکست، نگاهی کردیم به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین شرایط اشتغال‌زایی در کشور.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🏆 این تصویر به صورت گسترده به عنوان واکنش حاضران در مراسم #اسکار امسال به سیلی #ویل_اسمیت به کریس راک منتشر شده است. این عکس‌ها مربوط به مراسم اسکار ۲۰۱۷ و واکنش‌ها به اشتباه اعلام کردن فیلم برتر سال است.
#Oscars

✅ @Factnameh

⏰ تغییر ساعت در ایران چقدر در ذخیره انرژی موثر است؟

🔹روز ۲۴ اسفند ۱۴۰۰ نمایندگان مجلس ماده واحده‌ای را تصویب کردند که قانون تغییر ساعت رسمی کشور را منسوخ کرده و ساعت در ۶ ماه نخست سال جلو کشیده نمی‌شود. این قانون هنوز در شورای نگهبان تایید نشده‌است و در صورت تایید احتمالا از سال آینده اجرا خواهد شد.

🔹در جلسه مجلس رحمت‌الله نوروزی نماینده علی‌آباد کتول، مدعی شد که ساعت تابستانی، باعث کاهش ۳هزار مگاواتی در اوج مصرف می‌شود. آقای نوروزی منبعی برای این آمار ارائه نکرده است.

🔹اما ساعت تابستانی چقدر در مدیریت انرژی موثر است؟ این سوال یک پاسخ دقیق و جهان‌شمول ندارد و در هر نقطه از دنیا به عرض جغرافیایی، اقلیم و سبک زندگی مربوط است. برای همین نتیجه این سوال برای جوامع مختلف یا حتی برای یک جامعه در زمان‌های متفاوت ممکن است بسیار متفاوت باشد.

🔹تغییر فناوری روشنایی، کنار گذاشتن لامپ‌های رشته‌ای و استفاده از ال‌ای‌دی، میزان رطوبت هوا و تغییرات دمایی بین صبح و شب، نحوه وقت‌گذراندن مردم در بعد‌از ظهرهای تابستان، عادات خرید و نحوه تعامل مردم با خرده‌فروشی‌ها، تفریحات تابستانی و … از عوامل موثر بر میزان ذخیره انرژی کل هستند. با تغییراتی که در اثر همه‌گیری کووید-۱۹ در سبک زندگی مردم رخ داده، تحقیقات قدیمی درباره تاثیر این قانون اعتبار خود را از دست می‌دهند.

🔹مساله تغییر ساعت در ایران، صرفه‌جویی در «کل انرژی مصرفی» این ۶ماه نیست. بلکه اولویت، مدیریت شبکه توزیع برق با توجه به «توان تولید نیروگاهی» در پیک مصرف شبکه است.

🔹افزایش حجم سرمایه‌گذاری در صنعت برق متناسب با افزایش رشد مصرف نبوده‌است، در دو سال اخیر مقدار مصرف در پیک تابستان برابر حداکثر توان تولید می‌شود. این شرایط منجر به خاموشی‌های گسترده در شب‌های تابستان در شهرهای بزرگ شده‌است.

🔹براین اساس پیش‌بینی ۶۵ تا ۷۰هزار مگاوات تقاضای مصرف در پیک در خرداد و تیر ۱۴۰۱ دور از ذهن نیست. کل توان تولید هم در بهترین شرایط ۶۷ تا ۷۰ هزار مگاوات است. در شرایطی که پیک مصرف، لب مرز حداکثر توان تولید است، اندکی افزایش بار ممکن است منجر به قطعی برق طولانی مدت در محدوده وسیعی شود.

🔹اعمال ساعت تابستانی باعث می‌شود طول زمان فعالیت‌های عصرگاهی عموم شهروندان، از زمانی که از کار فراغت پیدا می‌کنند تا زمانی که می‌خوابند، حدود یک ساعت کش بیاید. به‌این ترتیب فعالیت‌های عصرگاهی تابستانی که در طول ۴ تا ۵ ساعت انجام می‌شود، در طول ۵ تا ۶ ساعت پخش می‌شود. این موضوع باعث کاهش پیک مصرف «شبانه» برق می‌شود.

🔹آنچه مسلم است در حال حاضر تخمین دقیقی از تاثیر تغییر ساعت تابستانی روی کاهش مصرف برق در ایران -دست کم به طور عمومی در دست نیست، اما عدد ۳هزار مگاوات نوروزی، عددی بسیار بزرگ است که هم به نسبت پیک مصرف، هم به نسبت برآوردهای پیشین مقام‌های وزارت نیرو، اغراق شده و غیرمنطقی به نظر می‌رسد.

🔹۳هزار مگاوات، از تولید بزرگ‌ترین نیروگاه کشور هم بیشتر بوده و حدود ۵درصد مصرف کشور است، در حالی که تحقیقاتی که در بقیه دنیا انجام شده و شرایط برای ساعت تابستانی، مساعدتر از ایران هم بوده‌است، این عدد حداکثر یک درصد گزارش شده و بررسی ۴۴ تحقیق هم نشان می‌دهد این عدد در ایالات متحده ۰/۳درصد است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این گفته رحمت‌الله نوروزی که «عدم تغییر ساعت رسمی باعث افزایش ۳هزار مگاواتی مصرف انرژی می‌شود» را بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا ایران تا سی سال دیگر قابل زیست نخواهد بود؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی خبری منتشر شده‌است که مدعیست: «ناسا با انتشار گزارشی درباره پیامد‌های گرم شدن کره زمین اعلام کرد که تا سی سال دیگر برخی مناطق جهان، از جمله ایران قابل زیست نخواهند بود.»

🔹ناسا گزارشی در مورد وضعیت شاخص «دمای حباب تر» منتشر کرده که یک تحقیق علمی است و دو سال پیش در مجله ساینس منتشر شده‌است. این مقاله مدعیست، تعداد دفعاتی که در آن دمای حباب تر با دمای محیط یکسان شده، رو به افزایش است. در این مقاله خلیج فارس یکی از آن نقاط دنیاست و این مقاله ربطی به کل اقلیم ایران ندارد.

🔹دمای حباب تر به دمایی می‌گویند که وقتی یک پارچه مرطوب را دور حباب دماسنج می‌پیچیم، دماسنج نشان می‌دهد. این دما، شاخص خوبی است که نشان می‌دهد با توجه به رطوبت، در هر دمایی چقدر امکان تعریق برای خنک‌کردن بدن انسان وجود دارد. برابر شدن دمای حباب تر و دمای محیط، در دمای بالای ۳۵ درجه سانتی‌گراد برای انسان، بیشتر از ۶ ساعت، کشنده است.

🔹نه در گزارش ناسا، نه در مقاله ساینس اسمی از ایران برده نشده است. ایران سرزمین بزرگی است و اقلیم‌های متفاوت با اختلاف دما و رطوبت بسیار زیاد دارد. اما تحقیقات علمی فوق تنها درباره یک شاخص (دمای حباب تر) است.

🔹ترجمه این مطلب به فارسی و انتقال آن در سایت‌های خبری مختلف هم ایرادهایی داشته‌است. اولین ترجمه فارسی این مطلب، بدون هیچ مبنایی اسم سه کشور حاشیه خلیج فارس را آورده در حالی که این اتفاق در همه کشورهای حاشیه خلیج فارس افتاده‌است. ثانیا این تحقیقات Projection هستند و نه Prediction. یعنی از یک آینده محتوم خبر نمی‌دهند بلکه می‌خواهند ادامه روند فعلی را تصویر کنند تا باعث آگاهی شوند.

🔹بنابراین این ادعا که «ناسا اعلام کرده ایران تا سی سال دیگر قابل زیست نخواهند بود» نادرست است.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙فکت‌نامه در ۱۴۰۰

🔹قسمت ۵۳ #پادکست فکت‌نامه در روزی منتشر می‌شود که سه مناسبت دارد؛ روز جهانی درستی‌سنجی، پنجمین سالگرد تاسیس سایت فکت‌نامه و نخستین سالگرد شروع‌به‌کار پادکست فکت‌نامه.

🔹به همین مناسبت، در این قسمت ابتدا مروری می‌کنیم به کارنامه #فکت‌نامه از نگاه آمارها و بعد به سراغ کامنت‌ها و صداهایی می‌رویم که مخاطبان فکت‌نامه برای ما ارسال کرده‌اند. از همه کسانی که برای این قسمت ویژه، صدا فرستاده‌اند تشکر می‌کنیم.

🔹در ادامه نامزدها و برندگان «شاخ‌دار سال»، «سورپرایز سال» و «پرزحمت‌ترین فکت‌چک سال» را به شما معرفی می‌کنیم.

🔹این قسمت یک جمع‌بندی و مرور کوتاهی به یک سال تلاش فکت‌نامه برای پرداختن به خبرهای نادرست و توضیح درباره واقعیت خبرهاست.

🎉 روز جهانی فکت‌چکینگ مبارک!

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🏃🏻‍♂️آیا اسراییل علیه ایران کمیته‌ جذب ورزشکار تشکیل داده‌است؟

🔹حمید سجادی وزیر ورزش و جوانان مدعی است: «#اسرائیل کمیته جذب ورزشکار جهت رویارویی با ورزشکاران ایرانی تشکیل داده است». فکت‌نامه به اطلاعاتی در خصوص چنین کمیته‌ای دست نیافت ولی بررسی‌های ما نشان می‌دهد که:

✅ تلاش برای جذب ورزشکار امری تازه در اسرائیل نیست. اتحادیه جهانی مکابی بیش از ۱۲۰ سال است که مسابقات ورزشی یهودیان جهان را برگزار می‌کند و یکی از اهداف‌اش جذب ورزشکار برای حضور در تیم‌های ملی اسرائیل است. همین وظیفه را The Israel Athletics Association نیز انجام می‌دهد و هدف آنها عادی‌سازی رابطه اسرائیل با تمام دنیا، جذب یهودیان ورزشکار، جذب توریست و استفاده از ورزش برای دیپلماسی عمومی است.

✅نشانه‌ای که بر تلاش اسرائیل برای جذب ورزشکار، جهت رویارویی با ورزشکاران ایرانی دلالت داشته باشد، یافت نشد چرا‌‌که اگر هدف جذب ورزشکار صرفا رویارویی با ایران بود باید در رشته‌هایی ورزشکار جذب می‌شد که ایران در آن حضور دارد، حال آنکه اسرائیل در رشته‌هایی که ایران حضور موثر بین‌المللی ندارد مثل بیسبال، آنقدر جذب ورزشکار داشته که به طور مشخص در این رشته هیچ ورزشکار اسرائیلی حضور ندارد، بلکه تمام ۲۴ عضو این تیم تابعیت اسرائیل را دریافت کرده‌اند.

✅ تقویت و توسعه ورزش اسرائیل، در آینده‌ای نزدیک می‌تواند برای ایران بسیار پرهزینه باشد. با سیاست فعلی جمهوری اسلامی مبنی بر خودداری از رویارویی با ورزشکاران اسرائیلی، ممکن است سایر فدراسیون‌های ورزشی نیز مثل فدراسیون جودو از حضور در مسابقات بین‌المللی محروم شوند. اسرائیل در المپیک ۲۰۱۶ با ۴۷ ورزشکار شرکت کرده بود اما در سال ۲۰۲۰ این عدد به ۹۰ ورزشکار رسید و اگر قرار باشد همین رشد را در دوره‌های بعدی المپیک، شاهد باشیم، طبیعتا قرعه‌های بیشتری میان ورزشکاران ایرانی و اسرائیلی خواهد افتاد.

🔹با این وجود، ما به تشکیل کمیته‌ای اختصاصی برای رویارویی با ورزش ایران در اسرائیل بر نخوردیم. از شواهد مشخص است که سیاست سرمایه‌گذاری روی ورزش در کشور اسرائیل، اهدافی بسیار بزرگتر از رویارویی با ایران را در سر می‌پروراند و البته ایران از عواقب این سیاست در امان نیست و احتمالا دیر یا زود رقابت نکردن با ورزشکاران اسرائیلی به چالشی بزرگ برای ایران تبدیل خواهد شد.

🔹بنابراین ما به ادعای حمید سجادی وزیر ورزش و جوانان مبنی بر اینکه: «اسرائیل کمیته جذب ورزشکار جهت رویارویی با ورزشکاران ایرانی تشکیل داده است» نشان «نادرست» می‌دهیم.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا امکان کنار گذاشتن تیم ملی فوتبال ایران از جام جهانی وجود دارد؟

🔹پس از حوادث استادیوم امام رضا مشهد، این گمانه مطرح شد که فیفا می‌خواهد با رسیدگی به این موضوع، فدراسیون فوتبال ایران را تعلیق کرده و تیم ملی فوتبال ایران را از جام جهانی کنار بگذارد. این ادعا نادرست است و در نخستین گام فیفا از مسئولان فدراسیون فوتبال درخواست اطلاعات بیشتر کرده است.

🔹بنابراین به نظر نمی‌رسد تیم فوتبال ایران از جام جهانی کنار گذاشته شود. ادعایی هم در مورد تعلیق فدراسیون فوتبال ایران مطرح نشده‌است. البته عدم حضور زنان مشابهت‌هایی با مساله آفریقای جنوبی دارد. در آن زمان فیفا ۳۰ سال فدراسیون فوتبال این کشور را بایکوت کرد.

🔹اعداد متناقضی درباره تعداد بلیت فروخته‌شده برای بازی اعلام شده‌است؛ ۸هزار، ۱۰هزار، ۱۲هزار و پانصد. در مورد علت این اتفاق فدراسیون فوتبال در بیانیه‌ای اعلام کرد که «افراد سودجو در حاشیه برگزاری این مسابقه اقدام به چاپ و فروش بلیت‌های جعلی کردند.»

🔹وزیر کشور هم گفت ۲۷هزار بلیت برای بازی فروخته شده. طبق گفته وحیدی با فرض اینکه استادیوم برای ۱۰هزار نفر ظرفیت داشته و ۲۷هزار بلیت فروخته شده، پس ۱۷هزار نفر بلیت جعلی داشته‌اند. با توجه به اینکه استادیوم ۲۴هزار (یا ۲۵هزار) صندلی دارد، پس ۲ تا ۳هزار نفر باید بیرون ورزشگاه باشند. بنابراین سوال این است که چطور از آن ۱۷ هزار نفر، ۱۴هزار نفر توانسته‌اند با بلیط جعلی وارد شوند و چطور افراد باقی مانده بیرون ورزشگاه همگی زن بوده‌اند؟

🔹به احتمال زیاد پاسخ فدراسیون فوتبال ایران به درخواست فیفا، شبیه بند آخر بیانه‌اش باشد: «بدون تردید اتفاقات تلخ روی‌داده در حاشیه این مسابقه حاصل شیطنت و سودجویی افرادی است که با فروش و چاپ بلیت جعلی نظم و امنیت ورزشگاه را به خطر انداخته و مسببین اصلی این حوادث به شمار می‌روند.»

🔹محسن داوری، فرماندار مشهد، نیز گفته: «تمام تصمیمات، تصمیمات ملی بود و برای همه حوزه‌ها با نظر ملی تصمیم گرفتیم و کسی در استان تصمیمی در این خصوص نگرفته‌است.»

🔹ساعاتی بعد از وضعیت پیش آمده، دست‌خطی از علی خامنه‌ای، از سال ۱۳۸۵ منتشر شد که خطاب به احمدی‌نژاد می‌گوید: اینجانب عدم رضایت خود [از حضور زنان در استادیوم] را صریحا به جنابعالی گوشزد کردم… ابراز مخالفت با نظر مراجع به‌هیچ وجه صحیح نیست.

🔹مراجع شیعه مانند فاضل لنکرانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، میرزا جواد تبریزی، نوری همدانی و تقی مصباح یزدی قبلا حضور زنان در استادیوم برای تماشای بازی مردان را جایز ندانسته و آن را خلاف شرع اعلام کرده‌اند.

🔹بنابراین مساله حضور زنان در ورزشگاه‌ها، یک مساله در حد مدیریت استانی و مدیریت نادرست ورزشگاه نیست. بلکه مساله بسیار جدی‌تر از «شیطنت و سودجویی» جاعلان بلیت بوده و در تراز مسايل فقه شیعه است.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📜کارنامه فکت‌نامه در سال ۱۴۰۰

🔹سیزدهم فروردین، روز جهانی #درستی‌سنجی و پنجمین سال آغاز کار فکت‌نامه است. به همین مناسبت کارنامه #فکت‌نامه در سال گذشته را مرور و بازخوانی کردیم. در این مطلب شاهد بخشی از آمار و ارقام سال پرکار فکت‌نامه خواهید بود.

🔹از مجموع ۲۸۵ محتوای تولید شده شامل ۲۵۰ درستی‌سنجی و ۳۵ مقاله، ۸۰ درصد فکت‌چک‌ها در سال ۱۴۰۰ یا «نادرست» یا «شاخ‌دار» یا «گمراه‌کننده» بودند. ۱۵درصد «درست» یا «نیمه‌درست» و ۵ درصد هم «غیرقابل اثبات» ارزیابی شدند. جالب اینکه یک پنجم درستی‌سنجی‌های سال پیش «شاخ‌دار» بودند.

🔹«شبکه‌های اجتماعی»، «ابراهیم رئیسی» و «علی خامنه‌ای» به ترتیب سه پروفایل پرکار ۱۴۰۰ بودند. از ۱۴ درستی‌سنجی خامنه‌ای ۸ گفته نشان «نادرست»، ۲ «شاخ‌دار»، ۲ «گمراه‌کننده» و ۲ گفته نشان «درست» گرفتند. از ۱۵گفته رئیسی؛۱۰«نادرست»، ۲«گمراه‌کننده»‌، ۲«غیرقابل اثبات» و ۱«نیمه‌درست» بود.

🔹بررسی موضوعی مطالب فکت‌نامه نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۰ بیشتر موضوعات درستی‌سنجی شده سیاسی و اقتصادی بودند، به طوری که سهم هر یک ۵۰ مطلب بود. «کرونا» با ۴۷ فکت‌چک در مقام بعدی بود. ۲۵ فکت‌چک در حوزه «اینترنت» و ۱۲ فکت‌چک هم درباره «جمعیت» منتشر شد.

🔹پربازدیدترین فکت‌چک‌های سال در سایت فکت‌نامه به ترتیب؛ شایعه‌ تاثیر عدم مشارکت در انتخابات با نشان «شاخ‌دار»، شایعه «شاخ‌دار» شیوع یک ویروس جدید در شیان چین و ارتباط کندی اینترنت و طرح صیانت با نشان «گمراه‌کننده» بودند.

🔹مقاله‌های پرمخاطب سایت فکت‌نامه هم به ترتیب «طرح صیانت و عاقبت اینترنت در ایران»، «جنگ در اوکراین و بازار داغ اخبار جعلی» و «بررسی مبنای علمی گفته‌های محمدعلی طاهری مبدع عرفان حلقه» بود.

🔹سه توییت فکت‌نامه که در سال ۱۴۰۰ بیش از بقیه مورد توجه قرار گرفت به ترتیب فکت‌چکی درباره ادعای کشته‌سازی غیرنظامیان در جنگ اوکراین، فکت‌چک گفته‌های گلشیفته فراهانی درباره دفن زباله‌های هسته‌ای در چین و توییتی درباره یک نقل قول جعلی منتسب به خبرگزاری تسنیم از کبری خزعلی بود.

🔹در اینستاگرام، پرمخاطب‌ترین پست فکت‌نامه مطلب «تفاوت پوتین و زلینسکی در دیدار با وزرای دفاع روسیه و اوکراین» بود. مطلبی درباره واقعه گوهرشاد و ارتباط آن با کشف حجاب دومین پست پربازخورد بود. « ادعای فتوشاپی بودن عکس زنی که در خوزستان از روی زمین آب می‌خورد» هم پست بعدی بود.

🔹پربازدیدترین پست‌ تلگرام فکت‌نامه پستی درباره اینکه «ایران بعد از آلمان رتبه دوم واکسیناسیون در دنیا را دارد» بود. درستی‌سنجی «ادعای فردی درباره مرگ‌بار بودن واکسن‌های کرونا» در رتبه دوم و پستی درباره جعل تصویر آمارهای بانک جهانی توسط خبرگزاری تسنیم در مقام سوم قرار دارد.

🔹طی یک سال گذشته ۵۲ قسمت پادکست فکت‌نامه دست‌کم ۱۰۸ هزار بار در پلتفرم‌های پادگیر دانلود شده. «مستند رائفی‌پور» بالاترین تعداد شنونده را داشت و بعد از آن «سلیمانی، انتقام سخت و شلیک به هواپیمای پرواز ۷۵۲ اوکراین» دومین اپیزود با بالاترین آمار دانلود است.

🔹به انتخاب تحریریه فکت‌نامه عنوان «شاخ‌دار سال» به مستند «پلان‌کووید» تعلق گرفت. «پرزحمت‌ترین» فکت‌چک مطلب «آیا گفته‌های محمدعلی طاهری در مصاحبه با ایران اینترنشنال مبنای علمی دارد؟» بود. «غافلگیرکننده‌ترین» فکت‌چک هم «صادرات قطعات خودروی ایرانی به آلمان» بود.
#FactCheckingDay

👈 متن کامل گزارش را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🏆حاشیه‌های اسکار ۲۰۲۲ ادامه دارد. در این مراسم، کریس راک، کمدین آمریکایی با موهای جادا پینکت، بازیگر آمریکایی و همسر ویل اسمیت شوخی کرد. پینکت به بیماری طاسی منطقه‌ای مبتلاست. ویل اسمیت هم در واکنش به صورت راک سیلی زد.

🔹در شبکه‌های اجتماعی گفته شد که این اتفاق برای فروش داروی جدید فایزر بود. می‌گویند فایزر به عنوان یکی از اسپانسرهای اسکار، دارویی را به بازار معرفی کرده که برای درمان آلوپیسیا استفاده می‌شود و این اتفاق، برای کمک به فروش این دارو طراحی شد.

🔹فایزر در حال کار کردن بر روی دو دارو در این زمینه است اما داروها در آینده‌ای نزدیک به بازار نمی‌آید. فایزر نیز برنامه‌ریزی‌‌شده بودن این اتفاق را تکذیب کرد.

🔹این اتفاق ضربه زیادی به اعتبار ویل اسمیت زد و او عذرخواهی کرد. آکادمی اسکار در حال بررسی لغو عضویت او از آکادمی است و احتمال پس‌گرفتن جایزه اسکارش هم مطرح شده. منطقی نیست بازیگری برای چنین تبلیغی، خود را معرض این محرومیت‌ها قرار دهد.

🔹از آنجا که هیچ سندی برای ادعای ساختگی بودن این سیلی وجود ندارد ما نیز به آن نشان «نادرست» می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📲روح‌الله مومن‌نسب دبیر کل جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی می‌گوید که باراک اوباما، رئیس جمهوری پیشین آمریکا در پیام نوروزی خود در سال ۱۳۹۱ گفته دولت آمریکا به فیسبوک و توییتر به ازای هر کاربر ایرانی کلی بودجه می‌دهد.

🔹اوباما در پیام نوروزی سال ۱۳۹۱ خود به محدودیت دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت اشاره می‌کند و از صدور دستورالعمل تازه دولت جهت تسهیل استفاده از نرم افزارها و خدمات اینترنتی برای مردم ایران خبر می‌دهد.

🔹این دستورالعمل که عنوان آن «راهنمای تفسیری و بیانیه سیاست صدور مجوز در مورد آزادی اینترنت در ایران» است توسط وزارت خزانه داری آمریکا صادر شد و موضوع آن، معافیت خدمات اینترنتی و نرم افزارهای صوتی-تصویری از تحریم‌های آمریکا علیه ایران است. در این دستورالعمل اشاره‌ای به «پرداخت بودجه»، «حمایت‌های مالی» و «تلاش برای خروج ارز از ایران» نشده است.

🔹در سایر پیام‌های نوروزی و سخنرانی‌های اوباما هم چیزی در تایید گفته‌های آقای مومن‌نسب پیدا نکردیم. بر همین اساس فکت‌نامه این گفته مومن‌نسب نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙فکت‌نامه در ۱۴۰۰

🔹قسمت ۵۳ #پادکست فکت‌نامه در روزی منتشر شد که سه مناسبت دارد؛ روز جهانی درستی‌سنجی، پنجمین سالگرد تاسیس سایت فکت‌نامه و نخستین سالگرد شروع‌به‌کار پادکست فکت‌نامه.

🔹به همین مناسبت، در این قسمت ابتدا مروری می‌کنیم به کارنامه #فکت‌نامه از نگاه آمارها و بعد به سراغ کامنت‌ها و صداهایی می‌رویم که مخاطبان فکت‌نامه برای ما ارسال کرده‌اند. از همه کسانی که برای این قسمت ویژه، صدا فرستاده‌اند تشکر می‌کنیم.

🔹در ادامه نامزدها و برندگان «شاخ‌دار سال»، «سورپرایز سال» و «پرزحمت‌ترین فکت‌چک سال» را به شما معرفی می‌کنیم.

🔹این قسمت یک جمع‌بندی و مرور کوتاهی به یک سال تلاش فکت‌نامه برای پرداختن به خبرهای نادرست و توضیح درباره واقعیت خبرهاست.

🎉 روز جهانی فکت‌چکینگ مبارک!

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh