FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❓ادعای نادرست شهردار تهران در تکذیب وجود توده متان در جنوب تهران

🔹حدود یک ماه پیش، ناسا تصویر ماهواره‌ای از یک توده گاز متان در جنوب شهر تهران منتشر کرد. علیرضا زاکانی، شهردار تهران در واکنش به این تصویر که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشت، اصالت آن را زیر سوال برد و با اشاره به بررسی موضوع در کارگروه تخصصی و دانشگاهی، گفت: «هیچ قرینه‌ای برای تایید درستی تصویر ناسا درباره وجود متان در جنوب تهران وجود ندارد.»

🔹از سوی دیگر مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران نیز اعلام کرد: «عکس منتشر شده از جنوب تهران درست نیست و گویا برای یک کشور دیگر است.»

🔹این گفته‌های دو مقام عالی‌رتبه، البته بی‌‌پایه و اساس‌اند و مبنای علمی ندارند.

🔹اول، تصویر ناسا با سامانه تصویربردار طیف‌سنج EMIT تهیه شده که به تازگی به ایستگاه فضایی بین‌المللی ISS متصل شده است. کار این سامانه بررسی تاثیر توده‌های گرد و غبار معدنی در سراسر کره زمین بر روی تغییرات آب‌وهوایی است.

🔹دوم، تصویر ماهواره‌ای دقیقا از جنوب تهران و حوالی آرادکوه برداشته شده است.

🔹سوم، این تنها تصویری نیست که ناسا از تشکیل ابر متان در یک منطقه منتشر کرده. تاکنون تصاویر زیادی از وضعیت مشابه در نقاط مختلف جهان از خود آمریکا تا ترکمنستان منتشر شده است. بنابراین فرض تئوری توطئه علیه یک کشور در این مورد فرض باطلی است.

🔹چهارم، مشخص نیست منظور علیرضا زاکانی از «کارگروه تخصصی و دانشگاهی» چیست؟ آنچه مسلم است ابزارهای زیادی برای سنجش منطقه‌ای گاز متان در نقاط مختلف جهان وجود دارد. این ابزارها در دسترس عمومی پژوهشگران و نهادهای تخصصی و دانشگاه‌ها و حتی روزنامه‌نگاران قرار دارد.

🔹پنجم، ما به طور مستقل با استفاده از داده‌های عمومی ماهواره Sentinel-5P میزان گاز متان را در جنوب تهران را در دوره زمانی نزدیک به انتشار تصویر ناسا اندازه‌اگیری کردیم. داده‌ها تصویر ناسا را تایید می‌کند.

🔹ششم، مهم‌ترین فرضیه برای توضیح تشکیل توده متان در جنوب تهران، فعالیت مجتمع پردازش و بازیافت زباله آرادکوه در جنوب کهریزک است.

🔹هفتم، متان بعد از دی‌اکسیدکربن دومین گاز گلخانه‌ای فراوان است. میزان تولید این گاز در دو قرن اخیر ۲ برابر شده است. یکی از منابع انتشار این گاز سایت‌های دفن و پردازش زباله‌های انسانی است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه ادعای مطرح شده از سوی علیرضا زاکانی شهردار تهران را فاقد مبنای علمی می‌داند و به این گزاره که «هیچ قرینه‌ای برای تایید درستی تصویر ناسا درباره وجود متان در جنوب تهران وجود ندارد» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ابر آروان؛ از انتشار گزارش‌های تحقیقی رسانه‌ها در آلمان تا تحریم از سوی اتحادیه اروپا

🔹«ابرآروان» واژه‌ای آشنا در فضای عمومی شبکه‌های اجتماعی است. سال‌ها است حرف و حدیث‌های زیادی درباره نقش آن در توسعه شبکه ملی اطلاعات و محدودیت اینترنت در ایران مطرح است، اما تحولات یک ماه گذشته، از انتشار گزارش‌های تحقیقی رسانه‌های آلمانی تا تحریم این شرکت توسط اتحادیه اروپا، ابعاد ماجرای ابرآروان را وارد فاز تازه‌ای کرده است.

🔹سه موسسه تحقیقاتی و رسانه‌ای معتبر آلمانی روز ۲۸ مهر ۱۴۰۱ نتایج تحقیقات خود را درباره شرکت آلمانی سافت‌کلاود منتشر کردند که به گفته آنها پوششی کاغذی و صوری (Tarnfirma) برای فعالیت‌های شرکت ابرآروان در خارج از ایران است.

🔹مدیران ابرآروان می‌گویند سافت‌کلاد، یک شریک بین‌المللی است، اما شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد سافت‌کلاد در واقع واحد تشکیلات ابرآروان در کشور آلمان است.

🔹مدیرعامل ابرآروان پیش‌تر هم خود تایید کرده بود که شرکتی را در آلمان به ثبت رسانده است، اما فراتر از این اسناد ثبتی سافت‌کلاود نشان می‌دهد، مدیران آن ارتباط نزدیکی با سهام‌دار اصلی ابرآروان، یعنی فناپ وابسته به بانک پاسارگاد دارد.

🔹فاطمه روشن‌نفس، مدیرعامل این شرکت همزمان مدیرعامل شرکت دیگری است که توسط فردی به نام مهدی کشاورز امیری، تاسیس شده. نکته جالب توجه این است که آقای کشاورز امیری مدیرعامل سابق فناپ و از اعضای بنیادهای تبلیغاتی جمهوری اسلامی مانند بنیاد دعبل خزاعی بوده است.

🔹مالک اولیه سافت‌کلاود هم عثمان قریشی تبعه پاکستان است که شرکت‌های او در دوبی در زمینه آی‌تی، روابطی با بانک پاسارگاد دارند.

🔹نام فرد دیگری که در اسناد ثبتی سافت‌کلاود آمده، فرهاد دیانت ثابت گیلانی است که نام او سال‌ها پیش در اسناد دادگاه میکونوس ذکر شده. دیانت در سال‌های گذشته در قراردادهای فوتبالی، نقل و انتقالات بازیکنان نیز فعال بوده است.

🔹در گزارش نشریات آلمانی مطالبی درباره نقش ابرآروان در توسعه شبکه ملی اطلاعات و محدودیت اینترنت ذکر شده. تاکنون هیچ نشانه‌ محکمی مبنی بر نقش ابرآروان در فیلترینگ یا سوءاستفاده از داده‌های خصوصی کاربران منتشر نشده، اما تردیدی در نقش آن در لایه‌های اصلی توسعه شبکه ملی اطلاعات وجود ندارد.

🔹تردیدی در این نیست که یکی از اهداف اصلی شبکه ملی اطلاعات، استقلال شبکه داخلی از اینترنت جهانی است. همچنین بر اساس اسناد رسمی، خدمات ابری یکی از خدمات پایه شبکه ملی است که ابرآروان و فناپ یکی از دو کنسرسیوم اصلی آن هستند.

🔹با تحریم شدن ابرآروان ، عملا امکان فعالیت‌های این شرکت در خارج از کشور محدود شده، همچنین در فضای عمومی نیز نوک پیکان منتقدان خشمگین از محدودیت و ناامنی اینترنت، به سوی این شرکت نشانه رفته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙تحریم ابرآروان

🔹در این قسمت از پادکست فکت‌نامه ابتدا به سراغ سوژه‌ای می‌رویم که هفته‌هاست درباره آن صحبت می‌کنیم؛ روایت مقامات جمهوری اسلامی درباره نحوه برخورد و کشته‌شدن معترضان. ابتدا ادعای شاخ‌دار استفاده‌نکردن از تیر جنگی علیه معترضان را بررسی می‌کنیم و در ادامه فکت‌هایی را درباره کشته‌شدن مهدی حضرتی در خرمدشت کرج و خدانور لجه‌ای در زاهدان مرور خواهیم کرد.

🔹تحریم ابرآروان، دیگر سوژه اصلی این قسمت است و به غیر از آن فکت‌چک‌هایی را درباره راهپیمایی ۱۳ آبان، رفراندوم جمهوری اسلامی، نامه نمایندگان درباره برخورد با معترضان و شایعه تعطیلی مرکز اسلامی هامبورگ را مرور خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ادعای نادرست روزنامه کیهان درباره موفقیت نسبی دولت رئیسی در مهار تورم

🔹روزنامه کیهان، روز ۲۴ آبان‌ماه با انتشار مطالبی مدعی شده کارنامه دولت رئیسی در مهار تورم موفق است و منتقدان دولت از آمار روایت تحریف‌شده منتشر می‌کنند.

🔹محور مطالب این روزنامه ادعاهایی درباره کاهش تورم از ۶۰ درصد به ۴۰ درصد در سال اول فعالیت دولت سیزدهم است که پیش‌تر در رسانه‌های هوادار دولت منتشر شده است.

🔹این ادعا پیش‌تر فکت‌چک شده و نشان «نادرست» گرفته است. بر اساس آمارهای رسمی، نرخ تورم نقطه به نقطه از آغاز کار دولت رئیسی (شهریور ۱۴۰۰) تا یک سال بعد (شهریور ۱۴۰۱) نه‌تنها کم نشده بلکه حدود ۷ واحد درصد افزایش یافته و از حدود ۴۳ درصد به نزدیک ۵۰ درصد رسیده است.

🔹مشخص نیست منظور نویسندگان کیهان از «روایت تحریف‌شده» از آمار تورم چیست. آنچه مسلم است داده‌های مرکز آمار ایران خلاف آن چیزی که روزنامه کیهان و سایر رسانه‌های هوادار دولت می‌گویند.

🔹در حال حاضر مرکز آمار ایران تنها مرجع عمومی ارائه شاخص بهای قیمت مصرف‌کننده و آمار تورم در ایران است. بانک مرکزی، از چهار سال پیش انتشار عمومی آمار تورم را متوقف کرده است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه ادعای روزنامه کیهان را خلاف واقعیت می‌داند و به این گزاره که «کارنامه دولت رئیسی در مهار تورم موفق است و منتقدان دولت از آمار روایت تحریف‌شده منتشر می‌کنند» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❓ادعای نادرست درباره ایران و رفراندوم جمهوری اسلامی

🔹سیدمحمد حسینی، معاون رئیس‌جمهوری مدعی است: جمهوری اسلامی تنها نظامی است که بر اساس رفراندوم انتخاب شده.

🔹این طور نیست. پژوهش‌های معتبر سیاسی نشان می‌دهند موضوع ۱۳ درصد رفراندوم‌های ۲۲۰ سال گذشته، تغییر قانون اساسی و تعیین نوع حکومت بوده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🔴 توضیح و تصحیح

🔹رشته‌توییت فکت‌نامه درباره احتمال استفاده از «هگزاکلرواتان» در جوانرود، زمینه‌ساز گردش اطلاعات نادرست در فضای عمومی شد. ما سعی کردیم در یک توییت دیگر مساله را توضیح دهیم که کافی نبود. برای همین ضمن عذرخواهی رشته‌توییت را حذف می‌کنیم. (لینک آرشیو)

🔹در مطلبی که منتشر شد عبارت «عامل اعصاب» درست نبود. همین طور قید «احتمالا» باید اول جمله می‌آمد.
چنانکه پیش‌تر هم نوشتیم «هگزاکلرواتان» یک عامل ضد شورش است که پیش‌تر در نقاط مختلف دنیا برای سرکوب اعتراضات خیابانی استفاده شده.

🔹این دود می‌تواند موقتا دستگاه عصبی مرکزی را تحت تاثیر قرار دهد، اما در دسته «گاز اعصاب (Nerve Agent)» قرار نمی‌گیرد. احتمال استفاده از «هگزاکلرواتان» در جوانرود همچنان مطرح است. به زودی گزارشی با استناد به فکت‌ها و نظرات کارشناسان در این باره منتشر خواهیم کرد.

🔹دلیل اصلی اشتباه ما، عجله هنگام انتشار این رشته‌توییت و بی‌دقتی در انتخاب حساب‌شده کلمات است. فکر می‌کنیم حساسیت عمومی نسبت به سرکوب اعتراضات در ایران، باعث شد این موضوع با تمرکز روی واژه‌ای نادرست، به سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شود.

🔹ما در هفته‌های گذشته در معرض حجم انبوهی از گزارش‌ها، تصاویر و اخباری قرار داشته‌ایم که باید در سریع‌ترین زمان ممکن بررسی و اعتبارسنجی شوند. تا الان تمام تلاش‌مان را کرده‌ایم که میان سرعت و دقت تعادل برقرار کنیم که متاسفانه این بار خطا کردیم.

🔹ما متعهد به تصحیح و اصلاح اشتباه‌‌ هستیم. پیش‌تر هم در مواردی مطالب‌مان را با ذکر توضیح، اصلاح کرده‌ایم. این بار هم ضمن حذف و توضیح، از مخاطبان فکت‌نامه به دلیل اینکه ناخواسته زمینه‌ساز پخش اطلاعات نادرست شدیم، عذرخواهی می‌کنیم و از کسانی که به ما تذکر دادند ممنونیم.
❓فکت‌ها و ابهام‌ها درباره دود سبزرنگ منتشر‌شده در جوانرود

🔹روز دوشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۱، در شبکه‌های اجتماعی ویدیوهایی منتشر شد که نشان می‌داد در بین معترضان در شهر جوانرود در استان کرمانشاه در غرب ایران گاز سبزرنگی منتشر می‌شود.

🔹شواهد تایید می‌کند که این مکان جوانرود، میدان فلسطین خیابان طالقانی (بهداری) بین میدان تا کوچه ایثار ۷ (مشهور به بهداری) است.

🔹ماده‌ای که منتشر شده، قطعا سلاح شیمیایی یا عامل اعصاب نیست. براساس کنوانسیون سلاح‌های شیمیایی «سلاح شیمیایی، دسته‌ای از عوامل شیمیایی سمی است که مستقیما منجر به مرگ یا آسیب پروسه‌های حیاتی در انسان یا سایر موجودات می‌شود.»

🔹به دلیل ویژگی مرگ‌آور سلاح‌های شیمیایی، اصولا در صحنه تقابلی که نیروهای طرفین، بدون ماسک حضور دارند، سلاح شیمیایی استفاده نمی‌شود. بلکه این جنگ‌افزارها عموما با استفاده از توپخانه، یا هواپیمای بمب‌افکن به سمت مواضع طرف مقابل پرتاب می‌شود.

🔹عوامل شیمیایی به چند دسته تقسیم می‌شوند که از آن بین «عامل خفگی»، «عامل تاول»، «عامل خون» و «عامل اعصاب» جز سلاح‌های شیمیایی محسوب شده و استفاده از آن طبق این کنوانسیون ممنوع است.

🔹عوامل شیمیایی «ضد اعتراض» که کاربردشان از کار انداختن تجمعات اعتراضی است هرچند در لحظه ممکن است، آسیب جدی به بدن بزند، یا در آینده طولانی مدت آثار خطرناکی برای سلامتی داشته‌باشد، اما در دسته‌بندی سلاح‌های شیمیایی ممنوعه در این کنوانسیون قرار ندارد.

🔹در مورد ماده‌ای که منشا دود سبز است هم پیش از هر چیزی باید به این نکته توجه کرد که اظهار نظر قطعی در مورد آن بدون تجزیه نمونه‌های محیطی غیرممکن است اما می‌توان چند احتمال را برای بررسی درنظر گرفت.

1️⃣ نارنجک‌های دودزا که برای اختلال در دید استفاده می‌شود: برای مثال، در تظاهرات مردم عراق در سال ۲۰۱۹ از نارنجک‌های دودزای M713 ساخت «کارخانجات مهمات‌سازی سازمان صنایع دفاع» زیرمجموعه وزارت دفاع جمهوری اسلامی استفاده شده‌بود.

در نوعی از نارنجک‌های دودزا، که در نقش عامل کنترل شورش به کار می‌روند، از ماده اولیه‌ای به‌نام هگزاکلرواتان (دود HC) استفاده می‌شود. دود این ماده می‌تواند سفید یا رنگی باشد. بوی ناشی از انفجار نارنجک‌های دودزای حاوی هگزاکلرواتان شبیه بوی کافور است.

2️⃣دی‌فنیل‌آمین کلراسین یا آدامسایت (DM) گازی که به آن عامل استفراغ (Vomiting Agent) می‌گویند و برای متفرق‌کردن تجمعات استفاده می‌شود: آدامسایت به‌صورت ذرات معلق در هوا پراکنده می‌شود و محل اصلی اثر آن دستگاه تنفسی فوقانی است.

در اثر استنشاق این گاز تحریک چشم‌ها، ریه‌ها و غشاهای مخاطی یا عطسه آغاز شده به دنبال آن سردرد، حالت تهوع و استفراغ مداوم ایجاد می‌شود. بلورهای آدامسایت در دمای اتاق به رنگ سبز روشن تا زرد دیده می‌شود پس از پراکند‌شده در هوا، هرچه غلظت آن در محیط بیشتر باشد به رنگ زرد قناری متمایل‌تر می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh
🎙دود سبزرنگ در جوانرود

🔹این هفته در پادکست هفتگی فکت‌نامه به سراغ ویدیوها و شواهدی می‌رویم که از جوانرود منتشر شده‌اند؛ تصاویری که در آنها دود سبزرنگ وجود دارد و این سوال را به وجود می‌آورد که این دود می‌تواند ناشی از چه موادی باشد. ابتدا توضیح می‌دهیم که چگونه اشتباه فکت‌نامه در یک توییت باعث انتشار باوری نادرست شد و در ادامه توضیح می‌دهیم که این دود می‌تواند از چه چیزهایی باشد.

🔹در ادامه پادکست این هفته، ویدیوهای مربوط به درگیری‌های خوزستان را مرور می‌کنیم و کمی از ادامه خبرها و ادعاهای نادرست درباره شرکت ابرآروان می‌گوییم.

🔹توده گاز متان در جنوب تهران و بررسی عملکرد دولت رئیسی در مواجهه با تورم نیز دو موضوع دیگر هفته‌اند.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓اعتبارسنجی روایت‌ طرفداران حکومت از نحوه کشته‌شدن کیان پیرفلک

🔹خانواده کیان پیرفلک می‌گویند فرزندشان با رگبار نیروهای حاکمیتی به قتل رسیده، اما رسانه‌ها و هواداران جمهوری اسلامی مدعی‌اند مخالفان حکومت و «تروریست»‌ها کیان را کشته‌اند.

🔹در روزهای گذشته برخی هواداران حکومت -از جمله یک مستندساز محلی به نام اسماعیل معنوی- تلاش کرده‌اند با انتشار تصاویر و طرح برخی فرضیات روایتی به موازات روایت خانواده کیان به دست دهند.

🔹اولین بار نیست رسانه‌ها و هواداران جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند، با ایجاد روایت‌های موازی در موارد خبرساز قتل کودکان، از خود سلب مسئولیت کنند.

🔹با توجه به محدودیت دسترسی به فکت‌ها و گزارش‌های مستند، نمی‌توان با قطعیت روایت‌ها را درستی‌سنجی کرد، اما بازخوانی شواهد و کنار هم گذاشتن ابهام‌ها، تناقض‌ها و فرضیات منطقی، اعتبار روایت‌ رسانه‌ها و هواداران حکومت را زیر سوال می‌برد.

🔹هواداران حکومت مدعی‌اند، فیلم‌هایی از حضور تروریست‌ها در شهر و تلاش آنها برای از کار انداختن دوربین‌های مداربسته از یک روز پیش از ناآرامی‌ها وجود دارد.

🔹تاریخ و زمان این فیلم‌ها مخدوش است و با تاریخ و ساعت ناآرامی‌های ایذه همخوانی ندارد. هم‌زمان تصاویری از آتش زدن حوزه علمیه ایذه و مسدود شدن بلوار مدرس شهر برای اثبات حضور تروریست‌ها منتشر شده.

🔹ابهام‌هایی در اصالت برخی از تصاویر منتشره وجود دارد، اما اگر فرض را بر اصالت آنها بگذاریم، صرفا وجود ناآرامی‌ و اعتراضات در ایذه را اثبات می‌کند که اصولا تردیدی درباره آن وجود ندارد.

🔹هواداران حکومت می‌گویند با استناد به یک ویدئوی تاریک و مبهم در زمان حادثه ماموران سلاح جنگی در اختیار نداشته‌اند.

🔹زمان دقیق این ویدئو معلوم نیست. در این ویدئو صرفا صداهای افرادی شنیده می‌شود که در یک فضای مبهم و تاریک می‌خواهند که سلاح جنگی کلاشینکف در اختیار آنها قرار بگیرد.

🔹شواهد نشان می‌هد خودروی خانواده پیرفلک از بلوار مدرس وارد خیابان حافظ جنوبی شده و پس از طی مسافتی بازگشته و از سمت راننده هدف گلوله قرار گرفته است.

🔹هواداران حکومت می‌گویند خودرو هنگام دور زدن از سمت راست، هدف اصابت گلوله‌هایی قرار گرفته که از انتهای خیابان شلیک شده‌اند.

🔹این احتمال تنها در صورتی برقرار است که بپذیریم ماشین برخلاف روال معمول از سمت راست خود دور زده و به آن شلیک شده باشد.

🔹اما پدر و مادر کیان می‌گویند خودرو بعد از دور زدن در نقطه‌ای هدف گلوله قرار گرفته که حتی طبق روایت هواداران حکومت محل استقرار ماموران بوده است.

🔹هواداران حکومت می‌گویند پس از تیراندازی «تروریست‌ها»، ماموران کیان را به بیمارستان که در چند متری محل تیراندازی قرار داشته منتقل کرده‌اند.

🔹خانواده کیان هم می‌گوید کسانی که به ماشین تیراندازی کردند کیان را به بیمارستان هلال احمر منتقل کردند.

🔹انتقال پیکر جان‌باختگان به بیمارستان، لزوما نشانه بی‌گناه بودن ماموران نیست. در اعتراضات اخیر گزارش‌های زیادی از توقیف پیکر جان‌باختگان مخابره شده است.

🔹هواداران حکومت مدعی‌اند در آن شب «بیمارستان به تصرف» مخالفان درآمده. اگرچه خانواده کیان موفق شدند پیکر فرزندشان را پس بگیرند، اما تاکنون هیچ گزارشی حتی از سوی رسانه‌های حکومتی در مورد تصرف بیمارستان منتشر نشده است.

🔹گزارش‌های تصویری خبرگزاری‌های حکومت از همان شب بیمارستان ایذه، فرضیه تصرف بیمارستان را زیر سوال می‌برد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙دود سبزرنگ در جوانرود

🔹این هفته در پادکست هفتگی فکت‌نامه به سراغ ویدیوها و شواهدی می‌رویم که از جوانرود منتشر شده‌اند؛ تصاویری که در آنها دود سبزرنگ وجود دارد و این سوال را به وجود می‌آورد که این دود می‌تواند ناشی از چه موادی باشد. ابتدا توضیح می‌دهیم که چگونه اشتباه فکت‌نامه در یک توییت باعث انتشار باوری نادرست شد و در ادامه توضیح می‌دهیم که این دود می‌تواند از چه چیزهایی باشد.

🔹در ادامه پادکست این هفته، ویدیوهای مربوط به درگیری‌های خوزستان را مرور می‌کنیم و کمی از ادامه خبرها و ادعاهای نادرست درباره شرکت ابرآروان می‌گوییم.

🔹توده گاز متان در جنوب تهران و بررسی عملکرد دولت رئیسی در مواجهه با تورم نیز دو موضوع دیگر هفته‌اند.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ادعای گمراه‌کننده وزیر کار در مورد فرصت‌های شغلی ایجادشده

🔹صولت مرتضوی، وزیر کار می‌گوید: «بر اساس آمار مرکز آمار ایران از ابتدای امسال تا پایان آبان ۷۵۰ هزار فرصت شغلی در کشور ایجاد شده است.»

🔹آمار وزیر کار با آمار قبلی که خود او ۹ روز پیش‌تر اعلام کرده ۸۰ هزار واحد اختلاف دارد. او روز ۱۸ آبان‌ماه در حاشیه جلسه هیات دولت از ایجاد ۶۷۰ هزار فرصت شغلی صحبت کرده بود.

🔹گزارش مستندی برای راستی‌آزمایی این آمار در دست نیست، اما اگر فرض را بر صحت آمارهای ارائه شده بگذاریم، باز هم ادعای مطرح شده «گمراه‌کننده» است.

🔹فرصت شغلی با شغل متفاوت است یعنی ممکن است به هر دلیلی از جمله به توافق نرسیدن کارفرما و کارگر بر سر شرایط و روابط کار آن فرصت شغلی به شغل تبدیل نشود.

🔹براساس گزارش مرکز آمار ایران تعداد افراد شاغل در فاصله تابستان پارسال تا الان ۳۷۴ هزار نفر افزایش یافته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📲براساس اسناد بالادستی شبکه ملی اطلاعات (مشهور به #اینترنت_ملی) از جمله «طرح کلان و معماری» مصوب ۱۳۹۹ در شورای عالی فضای مجازی، یکی از خدمات پایه «سیستم‌عامل ملی» است. در گزارش زیر به بررسی وضعیت شش شرکت فعال در زمینه توسعه اندروید ملی می‌پردازیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓نقل قول از سفیر عربستان درباره توصیه محمدرضا شاه درباره دامن کوتاه زنان

🔹محمدحسین راجی، با استناد به مصاحبه‌ای قدیمی از سفیر عربستان با نیویورک تایمز، مدعی شده شاه ایران در نامه‌ای به پادشاه عربستان توصیه کرده «اگر می‌خواهی حکومت کنی دامن خانم‌ها را کوتاه کن».

🔹نقل قولی به این مضمون از بندر بن‌سلطان، سفیر وقت عربستان در آمریکا در نیویورک تایمز منتشر شده است.

🔹در نامه منسوب به محمدرضا شاه، به پادشاه عربستان توصیه شده «مدرن شو، فضای کشورت را باز کن، مدارس را مختلط کن، بگذار زنان دامن‌های کوتاه بپوشند، دیسکوها را باز کن، مدرن باش، اگر نه من نمی‌توانم تضمین کنم که بتوانی بر سر قدرت بمانی».

🔹با وجود این ما نمی‌‌توانیم صحت ادعای بندر بن‌سلطان را تایید کنیم. تا جایی که ما گشتیم در هیچ‌کدام از منابع تاریخی به نامه یا پیامی با این مضمون اشاره نشده است.

🔹بر اساس گزارش منابع دست‌اول، در آن مقطع زمانی روابط ایران و عربستان چندان گرم نبود و بعید است چنین پیامی میان دو طرف رد و بدل شده باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا نیروی سرکوب در ایران مخدر کاپتاگون مصرف می‌کند؟

🔹در هفته‌های گذشته شایعاتی مبنی بر مصرف ماده مخدر کاپتاگون توسط نیروهای سرکوب‌گر در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده‌است.

🔹کاپتاگون مشهور به کوکائین فقرا نام تجاری یک ماده شیمیایی محرک سیستم عصبی به نام فنتیلین است که اعتیادآور است و آثاری همچون احساس سرخوشی، امکان تمرکز، حس قدرتمندی، توان بیداری طولانی مدتی ایجاد می‌کند. ماهر اسد، برادر بشار اسد در تجارت جهانی آن نقش دارد.

🔹محمد کاظم عطاری، پزشک ایرانی ساکن آمریکا ادعا کرده که «شواهد غیرقابل انکار نشان می‌دهد که داعش و جاعش چه در قاچاق کاپتاگون و چه در مصرف آن برای انجام قتل و جنایت و وحشی‌گری رقابتی تنگاتنگ با هم دارند.»

🔹استناد آقای عطاری به اظهارنظر‌های منتسب به دو پزشک به نام‌های هاشم موسوی و سیروس خرسند درباره احتمال مصرف این دارو است.

🔹دکتر هاشم موسوی پزشکی رئیس بیمارستان موسوی گرگان است که در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ حدود ۳۰-۴۰ نیروی گارد ویژه به بهانه جستجوی معترضین، وارد آن بیمارستان شده و برای دقایقی با او درگیر می‌شوند.

🔹دکتر هاشم موسوی دراین باره می‌نویسد: «برخی از نیروها واقعاً در حالت روحی و روانی خاصی به نظر می‌رسیدند.» در این نامه اشاره‌ای به کاپتاگون نشده است.

🔹در اول آذر ۱۴۰۱ ادعاهایی مبنی بر کشته شدن ۱۸ نفر از پرسنل نیروی انتظامی به واسطه مصرف بیش از اندازه آمفتامین در تربت جام از زبان دکتر سیروس خرسند در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که بلافاصله در سایت سازمان نظام پزشکی کشور از سوی او تکذیب شد.

🔹حتی به فرض این که اظهارات منتسب به دکتر خرسندی واقعیت داشته باشد باز هم نمی‌توان با قاطعیت گفت که نیروی‌های سرکوب در جمهوری اسلامی مصرف کننده کاپتاگون است.

🔹این شواهد قابل استناد نیستند و تا لحظه نگارش این گزارش، ما شواهد کافی برای تایید مصرف ماده مخدر کاپتاگون توسط نیروی‌های امنیتی و انتظامی ایران به دست نیاورده‌ایم.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این شایعه در شبکه های اجتماعی که «نیروی‌های امنیتی ایران از ماده مخدر کاپتاگون استفاده می‌کند» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙روایت‌های موازی

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، رشته‌توییتی را بررسی می‌کنیم که یک مستندساز طرفدار حکومت ایران نوشته است؛ رشته‌توییتی درباره نحوه کشته‌شدن کیان پیرفلک، کودک ۱۰ ساله اهل ایذه. توضیح می‌دهیم که چرا این رشته‌توییت، قابل استناد نیست و چه ابهام‌هایی درباره روایت آن وجود دارد. در ادامه نیز بررسی می‌کنیم که در هفته‌های گذشته، چگونه روایت‌های موازی درباره نحوه کشته‌شدن جان‌باختگان در ایران منتشر می‌شود.

🔹نقل‌قول‌هایی درباره پوشش زنان اروپایی و همچنین نقل قولی از سفیر عربستان درباره توصیه محمدرضا شاه درباره دامن کوتاه هم، بخش دیگری از فکت‌چک‌های این هفته است.

🔹اندروید ملی و وضعیت اشتغال در ایران دو سوژه دیگر این قسمتند. در پایان هم کامنت‌های شنوندگان را مرور می‌کنیم و به آنها پاسخ می‌دهیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ادعای شاخدار محمدحسین راجی درباره پوشش زنان اروپایی

🔹محمد حسین راجی، مدیر اندیشکده راهبردی سعداء، می‌گوید ۵۰ سال پیش زنان در اروپا «پوشش کامل» داشتند، اما جنبش «بدن من، انتخاب من» موجب «برهنگی» شد که به تجاوز انجامید و نتیجه ناگزیر آن جنبش MeToo برای پایان دادن به تجاوز بود.

🔹زمینه این صحبت‌ دفاع از حجاب اجباری در جمهوری اسلامی است. اما گزاره‌هایی که در این جمله گفته شده، درست نیستند.

🔹اول، اینکه زنان اروپایی پیش از ۵۰ سال قبل «پوشش کامل» داشتند، گزاره درستی نیست. تشخیص «پوشش کامل» نسبی است اما اگر فرض گوینده یعنی آستین و دامن بلند را مبنا قرار دهیم، باز هم نمونه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد، ۱۰۰ سال پیش هم برخی زنان غربی لباس‌های بدون آستین و دامن کوتاه به تن می‌کردند.

🔹دوم، جنبش «بدن من انتخاب من»، یک جنبش فراگیر با محوریت استقلال بدن زن است. دفاع از حق باروری و پایان خودخواسته بارداری از پایه‌های این جنبش است. محدود کردن آن به حق انتخاب لباس که آقای راجی با عنوان «برهنگی» از آن یاد می‌کند، تقلیل دادن این جنبش است.

🔹سوم، جنبش MeToo، جنبشی علیه آزار و تجاوز جنسی، صرف نظر از زمینه آن، از جمله پوشش زنان است. در این جنبش نه‌تنها پوشش قربانیان موضوعیت ندارد، بلکه اشاره به لباس قربانی «قربانی‌نکوهی» شمرده می‌شود.

🔹پدیده آزار جنسی یک پدیده متاخر و محدود به جوامعی نیست که زنان آزادانه لباس می‌پوشند. شواهد و قرائن زیادی وجود که نشان می‌دهد قربانیان آزار و تجاوز جنسی پوشش‌های متنوعی دارند.

🔹با این اوصاف روشن است ادعای مطرح شده از سوی محمدحسین راجی، مدیر اندیشکده راهبردی سعداء، مجموعه‌ای از گزاره‌های نادرست است و فکت‌نامه به آن نشان «شاخ‌دار» می دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❗️حسن رحیم‌پور ازغدی در نشستی در مشهد گفته: «در همین ۱۳ آبان [سال۱۴۰۱]، حدود ۱۵ میلیون نفر از مردم حضور داشتند».

🔹زهره الهیان، نماینده مجلس هم این رقم را ۱۲ میلیون نفر عنوان کرد و گفته: «در روز ۱۳ آبان ماه حدود ۱۲ میلیون ایرانی برای گفتن «نه» به استکبار جهانی به صحنه آمدند.»

🔹به غیر از اینکه رقم ارايه شده توسط این دو فرد نزدیک به حاکمیت خود ۳میلیون با هم اختلاف دارد، فکت‌نامه پیشتر به این دعا که توسط روزنامه ایران هم مطرح شد، نشان شاخدار داده بود. روزنامه ایران گفته بود در ۱۳ آبان امسال ۱۸ تا ۲۰ میلیون نفر در راهپیمایی شرکت کرده بودند.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ادعای شاخدار وزیر بهداشت درباره جایگاه ایران در شاخص‌های سلامت

🔹بهرام عین‌اللهی وزیر بهداشت در چند سخنرانی مدعی شده «در تمام شاخص‌های نظام سلامت، ایران به اذعان سازمان بهداشت جهانی در منطقه با فاصله زیاد از سایرین در رتبه اول قرار دارد».

🔹طبق آخرین نسخه «آمار سلامت دنیا»، بین ۵۷ شاخص، ایران تنها در ۳ شاخص زیر رتبه اول را دارد:

1️⃣ پوشش واکسیناسیون دیفتری-کزاز-سیاه‌سرفه (DTP3) در کودکان ۱ ساله (به درصد)

2️⃣ سهم هزینه‌های بهداشت عمومی دولتی (GGHE-D) از کل هزینه‌های عمومی دولت (GGE)

3️⃣ سن استانداردشده شیوع فشار خون بالا در میان بزرگسالان ۳۰ تا ۷۹ ساله (به‌ درصد)

🔹در شاخص طول امید به زندگی (برحسب سال)، ایران پس از اسراییل، کویت و اردن، در منطقه غرب آسیا چهارم است.

🔹در شاخص امید به زندگی سالم در بدو تولد (برحسب سال)، ایران پس از اسراییل، کویت، اردن و قطر در منطقه غرب آسیا در رتبه پنجم است.

🔹در شاخص نسبت مرگ و میر مادران (در هر ۱۰۰هزار تولد زنده)، ایران پس از اسراییل، امارات، قطر، کویت و بحرین، در منطقه غرب آسیا در رتبه ششم است.

🔹در شاخص نرخ مرگ و میر زیر پنج سال (در هر هزار تولد زنده) ایران پس از اسراییل، قطر، امارات، عربستان، بحرین، لبنان، کویت و عمان، در منطقه غرب آسیا در رتبه هشتم است.

🔹در شاخص نرخ مرگ و میر نوزادان (در هر هزار تولد زنده) ایران پس از اسراییل، عربستان، بحرین، قطر، امارات، لبنان، کویت و عمان، در منطقه غرب آسیا در رتبه هشتم است.

🔹در شاخص احتمال مرگ در اثر هر یک از بیماری‌های قلبی و عروقی (CVD)، سرطان، دیابت، بیماری‌های مزمن تنفسی (CRD) بین سنین ۳۰ تا سن دقیق ۷۰ سال (به درصد) ایران پس از اسراییل، قطر و کویت، در منطقه غرب آسیا در رتبه چهارم است.

🔹شاخص UHC، شاخصی است که در مقیاس بدون واحد از ۰ تا ۱۰۰ گزارش شده و میانگین هندسی چهارده شاخص ردیاب پوشش خدمات سلامت است. در شاخص UHC ایران پس از اسراییل و امارات، در منطقه غرب آسیا در رتبه سوم است.

🔹در شاخص تعداد پزشک (به ازای هر ۱۰هزار نفر جمعیت) ایران پس از اسراییل، عربستان، اردن، امارات، قطر، کویت، لبنان و عمان، در منطقه غرب آسیا در رتبه نهم است.

🔹در شاخص میانگین غلظت سالانه ذرات معلق کمتر از ۲/۵ میکرون (PM2.5) به میکروگرم در متر مکعب در مناطق شهری، ایران پس از اسراییل، لبنان و اردن، در منطقه غرب آسیا در رتبه چهارم است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓جابجایی و رشد کم‌سابقه پول؛ ادعای مقام‌های رسمی درباره کنترل نقدینگی چقدر معتبر است؟

🔹مقام‌ها و سازمان‌های دولتی در هفته‌ها و ماه‌های اخیر به بهانه یا بی‌بهانه مدام از سیاست‌های ضدتورمی‌ای سخن گفته‌اند که محور اصلی آنها کنترل نقدینگی به عنوان ریشه ساختاری تورم در اقتصاد ایران بوده‌است.

🔹نقدینگی در کل کشور در پایان مهر ۱۴۰۱ با رشد ۳۴/۳ درصدی نسبت به مهرماه پارسال به حدود ۵۶۷۷ هزار میلیارد تومان رسید.

🔹پایه پولی نیز در پایان مهرماه سال ۱۴۰۱ به رقمی نزدیک به ۷۱۳ هزار میلیارد تومان رسیده که نشان دهنده رشد ۳۴/۵ درصدی این متغیر پولی در مهرماه نسبت به ماه مشابه پارسال است.

🔹نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی در دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸ به‌ترتیب حدود ۲۵ و ۱۹ درصد بوده. رشد ۳۴/۳ درصدی نقدینگی و افزایش ۳۴/۵ درصدی پایه پولی بسیار بالاتر از این میانگین‌های بلندمدت است.

🔹در شهریورماه ۱۴۰۱ سهم پول از کل نقدینگی به حدود ۲۳ درصد رسیده‌است. این نسبت، بالاترین سهم پول در ترکیب اجزای نقدینگی از اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۲ به این سو محسوب می‌شود.

🔹رشد نقطه به نقطه پول در شهریورماه امسال بیشتر از ۵۶ درصد بوده حال آنکه رشد نقطه به نقطه شبه‌پول در این ماه نزدیک به ۳۳ درصد بوده است.

🔹هرچه سهم پول از ترکیب نقدینگی بیشتر شود پتانسیل تورمی نقدینگی بیشتر خواهد بود. به تعبیری سپرده‌گذاران سپرده‌های غیردیداری یا دارندگان اوراق بهادار، این دارایی‌های خود را نقد کرد‌ه و مترصد فرصتی برای جابه‌جایی سرمایه‌های خود در بازارهای مختلف دارایی هستند.

🔹مقایسه تغییرات ضریب فزاینده در یک سال منتهی به شهریور ماه امسال نیز بیانگر افزایش تدریجی این متغیر در این دوره زمانی است.

🔹افزایش ضریب نقدینگی که به سطحی کم‌سابقه رسیده‌است می‌تواند نشانه‌ای از کاهش سپرده قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh