❌ ادعای شاخ‌دار وحشت زاکربرگ از افشای نقش ایلومیناتی روی لباسش

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی از یک مصاحبه قدیمی مارک زاکربرگ، موسس متا، منتشر شده که ادعا می‌کند او هنگام درآوردن هودی‌اش وحشت کرده زیرا نماد ایلومیناتی روی آن دیده شده‌است.

🔹ویدیوی منتشرشده درباره زاکربرگ در مصاحبه D8 سال ۲۰۱۰ است که تحریف شده و اضطراب او را با ترس از «نماد ایلومیناتی» مرتبط نشان می‌دهد.

🔹اضطراب و کلافگی زاکربرگ ناشی از پرسش‌های دشوار درباره حریم خصوصی و گرمای صحنه بود، نه کشف نماد مخفی.

🔹داخل هودی او، شعار ماموریت فیس‌بوک (Making the world more open and connected) در آن زمان نوشته شده‌است.

🔹یک دیاگرام دایره‌ای با کلمات Graph و Platform و Stream هم دیده می‌شد که صرفا بخشی از فرهنگ و استراتژی شرکت فیس‌بوک بود و ربطی به نمادهای ایلومیناتی ندارد.

🔹شوخی مجری درباره شباهت طرح به نماد فرقه‌ای، طنز رسانه‌ای بود و هیچ پایه واقعی ندارد.

🔹این هودی چند ماه پیش در حراج به قیمت ۱۵٬۸۷۵ دلار فروخته شد و هیچ ارتباطی با فرقه‌ها یا ایلومیناتی ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست هشدار جدید دولت آلمان به شهروندانش برای ترک فوری ایران

🔹تلویزیون ایران اینترنشنال در خبری جدید، نوشته که «وزارت خارجه آلمان از شهروندان این کشور خواست فورا ایران را ترک کنند.»

🔹این خبر همچنین ادعا می‌کند این شدیدترین هشدار سفر دولت فدرال و وزارت خارجه آلمان در سال‌های گذشته است و احتمال لغو پروازها وجود دارد.

🔹بررسی سایت وزارت خارجه آلمان نشان می‌دهد آخرین توصیه‌های سفر و ایمنی (هشدار سفر) آلمان در رابطه با ایران در تاریخ ۲۸ اوت ۲۰۲۵ (شش شهریور ۱۴۰۴) و همزمان با فعال شدن مکانیسم ماشه منتشر شده و از آن تاریخ تا الان به‌روز نشده است.

🔹صفحه اینستاگرام سفارت آلمان در ایران هم یک استوری منتشر کرده و توضیح داده که توصیه‌های سفر این کشور از سال ۲۰۲۲ تغییر نکرده و آخرین به‌روزرسانی مربوط به ۲۸ آگوست است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای صدور هشدار جدید دولت آلمان برای ترک فوری ایران، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 درباره تاثیر سخنرانی یک نوجوان بر اعتراضات نپال

🔹در شبکه‌های اجتماعی فارسی ویدیویی از سخنرانی پرشور یک نوجوان منتشر و ادعا شده که «سخنرانی این پسر ۱۸ ساله باعث انقلاب نپال شد و در ۴۸ ساعت حکومت را ساقط کرد».

🔹این ویدیو سخنرانی آویشکار رائوت، نوجوان ۱۶ ساله نپالی است، که در مارس ۲۰۲۵ (شش ماه پیش) در جشن بیست‌وچهارمین سالگرد تاسیس مدرسه خود انجام داد.

🔹او در این سخنرانی به مسائلی مانند فساد و غرور ملی پرداخت و در همان زمان در سطح وسیعی مورد توجه قرار گرفت.

🔹گروهی سبک سخنرانی او را با آدولف هیتلر مقایسه کردند و برخی دیگر میهن‌پرستی او را ستودند.

🔹از اوایل سپتامبر ۲۰۲۵، (حدود دو هفته پیش) در نپال اعتراضات گسترده‌ای علیه ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی و فساد آغاز شد که به تغییر نخست وزیر و انحلال پارلمان انجامید.

🔹رائوت نیز در این اعتراضات شرکت کرد و به عنوان یکی از چهره‌های تاثیرگذار بر «نسل زد» شناخته شد.

🔹با این حال، این ادعا که سخنرانی او ۴۸ ساعت قبل از ناآرامی‌ها ایراد شده و باعث انقلاب نپال شد، گمراه‌کننده است؛ این سخنرانی حدود شش ماه قبل از اعتراضات انجام شد.

🔹اعتراضات نپال عوامل متعددی داشته و جرقه اولیه آن با ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی زده شده و ارتباط مستقیمی با سخنرانی رائوت ندارد.

🔹از این رو فکت‌نامه به این ادعا نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 درستی‌سنجی دو آمار عجیب درباره مراسم اربعین

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدئویی از صحبت‌های فردی به نام «اکبری» خبرساز شده و ادعا می‌شود که از مسئولان برگزاری مراسم اربعین است.

🔹او می‌گوید در اربعین امسال ۳۰ میلیون زائر حضور داشته‌اند و فقط ۱۰۰ میلیارد تومان پول خرج کباب کوبیده زائران شده است.

🔹قسمت اول حرف او کاملا نادرست است. ۳۰ میلیون نفر با هر مقیاسی، حتی در مقایسه با آمارهای اغراق‌شده رسمی، عددی بسیار بزرگ و غیرمنطقی است.

🔹«آستان حرم ابوالفضل العباس» با اشاره به ثبت ۲۱ میلیون تردد در ۲۰ روز روی دستگاه‌های شمارشگر نصب‌شده در ورودی‌های شهر کربلا، نتیجه گرفته تعداد زائران مراسم اربعین ۲۱ میلیون نفر است.

🔹البته آمار ثبت دستگاه‌های شمارشگر تردد، مساوی تعداد زائران نیست و ممکن است افراد زیادی روزی چند بار با انگیزه‌های گوناگون وارد شهر شوند.

🔹قسمت دوم ادعای مطرح‌شده، درباره ۱۰۰ میلیارد کباب کوبیده هم قابل راستی‌آزمایی نیست؛ اما این رقم در مقیاس هزینه تهیه و توزیع غذا در اربعین امسال بسیار ناچیز (کمتر از یک درصد) است.

🔹طبق آمار رسمی، موکب‌های ایرانی امسال ۱۱۴ میلیون پرس غذا توزیع کرده‌اند که با احتساب هزینه ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومانی هر پرس غذا، میزان هزینه نهایی توزیع غذا چیزی بین ۹ تا ۱۱ هزار میلیارد تومان خواهد بود.

🔹دقیقا مشخص نیست چقدر از این مبلغ از محل نذورات خیرین تهیه شده، اما در بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور مبلغ ۲۹۳۵ میلیارد تومان برای اربعین به ستاد عتبات عالیات اختصاص پیدا کرده بود.

🔹به جز این، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی غیردولتی مثل بنیادها و شهرداری‌ها از بودجه داخلی‌شان مبالغی را صرف برگزاری این مراسم می‌کنند.

🔹سال گذشته مقام‌های برگزاری مراسم اربعین اعلام کرده بودند در دولت سیزدهم بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان از منابع عمومی برای تسهیل اربعین هزینه شده بود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ واکسن‌های تاییدشده کرونا ضرر ندارند و برای جلوگیری از ابتلا موثرند

🔹یک صفحه اینستاگرامی به نام «آرمان کلینیک»، ویدیویی را منتشر کرده که فردی در آن ادعاهایی را درباره مضر بودن واکسن‌های کرونا مطرح می‌کند.

🔹او کورتیزول بالا و حواس‌پرتی را از نتایج تزریق واکسن کرونا می‌داند و در ادامه فرمول یک دمنوش را داده و ادعا می‌کند باعث دفع سم‌ها می‌شود.

🔹هیچ اطلاعات معتبری درباره این کلینیکِ ادعایی یا تخصص فرد گوینده وجود ندارد.

🔹برخلاف ادعای این فرد، طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی و بر اساس بررسی‌ها و آزمایش‌های بالینی که نتایج آن به صورت عمومی در اختیار پژوهشگران سراسر دنیا قرار دارد، واکسن‌های تاییدشده و استاندارد کرونا ایمن و کارآمد هستند.

🔹این ادعا که واکسن‌های استاندارد کرونا، باعث ایجاد سم و بیماری در بدن می‌شوند، پایه و اساس علمی ندارد و ادعای مصرف دمنوش برای رفع این مشکلات فرضی نیز، مبنای علمی ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعاها نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیویی که با عنوان آخرین کنسرت امید جهان منتشر شده، قدیمی است

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی از کنسرت «امید جهان»، خواننده‌ای که به تازگی درگذشته، منتشر و ادعا شده که مربوط به لحظه سکته او روی استیج است.

🔹این ادعا نادرست و ویدیوی منتشرشده، قدیمی است و ارتباطی با این روزها ندارد.

🔹امید جهان روز ۲۲ شهریور ۱۴۰۴ همزمان با اجرای برنامه در «جشن خرمای بم» دچار عارضه قلبی می‌شود و در بیمارستان از دنیا می‌رود.

🔹ویدیوهایی از آخرین اجرای او نیز منتشر شده است.

🔹بنابراین اجرای آخر او ارتباطی با ویدیوی پربازدیدی که با این ادعا منتشر شده، ندارد و فکت‌نامه نیز به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 بوی کباب می‌زند، خربزه (با عسل) در دهان مکن

🔹در قسمت ۲۳۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا نگاهی انداخته‌ایم به خبر نادرستی که واکنش‌های زیادی داشت: ادعای هشدار جدید آلمان درباره سفر به ایران.

🔹در ادامه، گزارش جدیدمان با موضوع الگوهای پخش اطلاعات نادرست درباره حجاب اجباری را مرور کردیم و سپس ادعای نادرستی درباره مجیدرضا رهنورد را درستی‌سنجی کردیم.

🔹بخشی از صحبت‌های بیژن عبدالکریمی درباره وضعیت معیشتی مردم و بوی کباب در پارک‌ها، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در این قسمت درباره این ادعا صحبت کرده‌ایم.

🔹به‌تازگی روایت جدیدی در جمهوری اسلامی درباره جنگ ۱۲ روزه و جنگ مستقیم جنگنده‌ها (داگ‌فایت) مطرح شده و ما توضیح دادیم که چرا این ادعا با شواهد و فکت‌ها همخوانی ندارد و بی‌اساس است.

🔹برخی رسانه‌ها خبر داده بودند که امکان خرید سربازی فراهم شده است. این ادعا بسیار دیده شد، اما از ما نشان شاخ‌دار گرفت.

🔹سه ادعای حوزه سلامت درباره خوردن همزمان خربزه و عسل، نوشیدن آب ناشتا و خطرناک بودن برخی داروهای گوارش، از دیگر فکت‌چک‌های این هفته‌اند.

🔹دو ادعای مرتبط با انقلاب نپال و حمله اخیر اسرائیل در دوحه قطر، ویدیویی از ازدحام افغانستانی‌ها در تهران و یک ادعای شاخ‌دار درباره مارک زاکربرگ، سوژه فکت‌چک‌های کوتاه این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ اشاره نتانیاهو به قطعات و فناوری‌های نوین در موبایل‌های امروزی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و ادعا می‌کند بنیامین نتانیاهو در آن فاش کرده که گوشی‌های هوشمند، ساخت اسرائیل هستند.

🔹این ادعا نادرست است. این ویدیو، بخشی از سخنرانی نتانیاهو در اورشلیم برای استقبال از هیات قانونگذاران آمریکایی بود. او به حضار می‌گوید که اگر تلفن همراه دارند، بخشی از اسرائیل را در دست دارند، چراکه بسیاری از تلفن‌های همراه، داروها و غذاها، اسرائیلی هستند.

🔹نتانیاهو در مورد گوشی‌های هوشمند به صورت کلی حرف نمی‌زند و فاش‌کردنی هم در کار نیست، بلکه می‌گوید برخی از گوشی‌های هوشمندی که در دست هیات بازدیدکننده است، ساخت اسراییل هستند، مانند بعضی از داروها و غذاها.

🔹اولین گوشی هوشمند، IBM Simon Personal Communicator، در دهه ۱۹۹۰ در ایالات متحده طراحی و در سال ۱۹۹۴ وارد بازار شد. پس از آن، شرکت‌هایی مانند نوکیا، بلک‌بری، اپل و گوگل وارد رقابت شدند و سپس برندهایی مانند سامسونگ، هواوی و شیائومی بازار را توسعه دادند.

🔹اسرائیل تولیدکننده مستقیم برندهای اصلی گوشی هوشمند نیست، اما شرکت‌های اسرائیلی در زمینه فناوری‌های پیشرفته موبایل، نرم‌افزار، امنیت سایبری و قطعات تخصصی فعال هستند.

🔹از این رو فکت‌نامه به این ادعا که «نتانیاهو برای اولین‌بار فاش کرد گوشی‌های هوشمند ساخت اسرائیل است»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 رای‌گیری ۲۸ شهریور شورای امنیت درباره ایران؛ حالا چه می‌شود؟

🔹همزمان با پایان رای‌گیری ۲۸ شهریور شورای امنیت سازمان ملل و مخالفت با ادامه لغو تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران، برخی سایت‌های خبری و کاربران شبکه‌های اجتماعی اعلام کردند «مکانیزم ماشه فعال شد و تحریم‌های سازمان ملل شروع شده است.»

🔹اینها ادعاهای دقیق و درستی نیستند. مکانیزم ماشه از حدود سه هفته پیش یعنی از ۶ شهریور ۱۴۰۴ اجرایی شده و البته هنوز چند روز تا پایان مهلت توافق باقی مانده است.

🔹در صورتی که غرب و ایران تا تاریخ ۶ مهر ۱۴۰۴ به توافق نرسند، تحریم‌های شورای امنیت دوباره اجرا می‌شوند.

🔹در رای‌گیری جمعه، ۹ کشور علیه پیش‌نویس رای دادند.

🔹بر اساس توافقی که ۱۰ سال پیش انجام شده، حتی اگر یکی از اعضای دائم نیز به این پیش‌نویس رای منفی می‌داد، دیگر کشورها نمی‌توانستند از حق وتوی خود استفاده کنند.

🔹با این وجود، همچنان این امکان به صورت بالقوه وجود دارد که طرفین در چند روز باقیمانده به توافق برسند.

🔹اگر این توافق به دست نیاید، شش قطعنامه دوباره اجرایی می‌شود؛ قطعنامه‌هایی که در دوران محمود احمدی‌نژاد (بین سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹) صادر شد و در آنها محدودیت‌های گسترده‌ای برای فعالیت‌های هسته‌ای، موشکی، مالی و دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست عدم رفع فیلتر یوتیوب و تلگرام به‌خاطر جنگ

🔹علی‌اصغر شفیعیان، فعال رسانه‌ای نزدیک به دولت در مصاحبه‌ای مدعی شده که «آغاز جنگ، مانع رفع فیلترینگ یوتیوب و تلگرام شد.»

🔹این ادعا بی‌اساس است. بر اساس مصوبه ۱۰۴ شورای عالی فضای مجازی، کارگروهی (مشهور به ماده ۴) در مرکز ملی فضای مجازی باید امکان بررسی ارائه خدمات پلتفرم‌های خارجی را «براساس شاخص‌های حکمرانی‌پذیری و فنی [اتصال به زیرساخت شنود قانونی] ارزیابی و مجوز فعالیت» صادر کنند.

🔹اگر قرار بود چنین اتفاقی قبل از جنگ بیفتد، باید حداقل برای دستور جلسات شورا آماده می‌شد اما در صحبت‌های هیچ‌کدام از اعضای شورا مانند وزیر ارتباطات، پیش از جنگ چنین نشانه‌ای دیده نمی‌شود.

🔹حتی فاطمه مهاجرانی که خبر رفع فیلتر واتس‌اپ و گوگل پلی را اعلام کرد و چندین‌بار وعده رفع فیلتر‌ داده بود، در روزهای پیش از جنگ به ذکر جملات کلی بسنده می‌کرد و وعده خاصی نمی‌داد.

🔹هیچ نشانه‌ای از بررسی رفع فیلتر یوتیوب و تلگرام در مرکز ملی فضای مجازی و تصمیم به ارائه این دو پلتفرم (نه از طریق پوسته‌های حکمرانی‌پذیر) وجود ندارد.

🔹حتی به فرض وجود چنین بررسی‌ای، باز باید در مرحله بعد مهم‌ترین مخالفان رفع فیلتر را راضی کرد. هیچ نشانه‌ای از اینکه پیش از جنگ ۱۲روزه، فرماندهی سپاه، پلیس، دادستان کل کشور (مسئول فیلترینگ) و سازمان پدافند غیرعامل راضی به رفع فیلتر یوتیوب و تلگرام بودند، وجود ندارد.

🔹اما غیر از اینها براساس سه مصاحبه اخیر با آذری جهرمی، فیروزآبادی و سرافراز، مهمترین مخالفان رفع فیلترینگ پلتفرمهای جهانی «اعضای حقیقی شورای عالی فضای مجازی» هستند که منصوب شخص رهبری جمهوری اسلامی ایرانند: رضا تقی‌پور، رسول جلیلی، سعید رضا عاملی، حمید شهریاری، عزت‌الله ضرغامی، محمد سرافراز، مهدی اخوان بهابادی، مسعود ابوطالبی و کامیار ثقفی.

🔹هیچ نشانه‌ای از اینکه این افراد همگی راضی به رفع فیلتر یوتیوب و تلگرام شده باشند، وجود ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 بوی کباب می‌زند، خربزه (با عسل) در دهان مکن

🔹در قسمت ۲۳۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا نگاهی انداخته‌ایم به خبر نادرستی که واکنش‌های زیادی داشت: ادعای هشدار جدید آلمان درباره سفر به ایران.

🔹در ادامه، گزارش جدیدمان با موضوع الگوهای پخش اطلاعات نادرست درباره حجاب اجباری را مرور کردیم و سپس ادعای نادرستی درباره مجیدرضا رهنورد را درستی‌سنجی کردیم.

🔹بخشی از صحبت‌های بیژن عبدالکریمی درباره وضعیت معیشتی مردم و بوی کباب در پارک‌ها، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در این قسمت درباره این ادعا صحبت کرده‌ایم.

🔹به‌تازگی روایت جدیدی در جمهوری اسلامی درباره جنگ ۱۲ روزه و جنگ مستقیم جنگنده‌ها (داگ‌فایت) مطرح شده و ما توضیح دادیم که چرا این ادعا با شواهد و فکت‌ها همخوانی ندارد و بی‌اساس است.

🔹برخی رسانه‌ها خبر داده بودند که امکان خرید سربازی فراهم شده است. این ادعا بسیار دیده شد، اما از ما نشان شاخ‌دار گرفت.

🔹سه ادعای حوزه سلامت درباره خوردن همزمان خربزه و عسل، نوشیدن آب ناشتا و خطرناک بودن برخی داروهای گوارش، از دیگر فکت‌چک‌های این هفته‌اند.

🔹دو ادعای مرتبط با انقلاب نپال و حمله اخیر اسرائیل در دوحه قطر، ویدیویی از ازدحام افغانستانی‌ها در تهران و یک ادعای شاخ‌دار درباره مارک زاکربرگ، سوژه فکت‌چک‌های کوتاه این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:30 مقدمه
00:02:54 ادعای نادرست هشدار جدید آلمان به شهروندانش برای ترک فوری ایران
00:07:29 الگوهای پخش اطلاعات نادرست درباره حجاب اجباری
00:17:01 ادعای خارج کردن اعضای بدن مجیدرضا رهنورد، بی‌اساس است
00:21:28 ادعای نادرست بیژن عبدالکریمی درباره وضعیت معیشتی مردم ایران
00:28:49 چرا ادعای نبرد ۷۰ دقیقه‌ای جنگنده‌های ایرانی و اسرائیلی بی‌اساس است
00:35:11 ادعای بی‌اساس درباره طرح خرید سربازی در سال ۱۴۰۴
00:40:14 خوردن عسل و خربزه با هم مضر و کشنده نیست
00:45:09 ادعای شاخ‌دار مضر بودن خوردن آب ناشتا
00:49:55 فواید و عوارض داروهای PPI مانند امپرازول و پنتوپرازول
00:53:21 درباره تاثیر سخنرانی یک نوجوان بر اعتراضات نپال
00:55:17 تصویر خلیل الحیه احتمالا ربطی به حمله اخیر اسرائیل به ویلای او ندارد
00:57:38 درباره ازدحام مهاجران افغانستانی در خیابان ستارخان چه می‌دانیم؟
00:59:48 ادعای شاخ‌دار وحشت زاکربرگ از افشای نقش ایلومیناتی روی لباسش
01:01:51 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست در مورد شیطان نامیدن آمریکا از سوی نخست‌وزیر آلبانی

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده که ادعا می‌کند نخست‌وزیر آلبانی را در کنفرانس خبری با وزیر خارجه سابق آمریکا نشان می‌دهد که می‌گوید سه شر اصلی وجود دارد؛ ایالات متحده، اتحاد جماهیر شوروی و اسرائیل.

🔹این ویدیو، تقطیع‌شده و قدیمی است.

🔹این نشست خبری در ۱۵ فوریه ۲۰۲۴ برگزار شد و نخست‌وزیر آلبانی، «ادی راما» در پاسخ به سوالی درباره به رسمیت شناختن فلسطین از سوی آلبانی، به سیاست‌های گذشته کشورش اشاره کرد.

🔹راما در حال توضیح سیاست آلبانی در زمان «انور خوجه»، رهبر وقت آلبانی بعد از جنگ جهانی دوم، و بیان نقل‌قولی از او بود و درباره روابط کنونی آلبانی با آمریکا صحبت نمی‌کرد.

🔹بنابراین این ادعا از فکت‌نامه نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست در مورد تغذیه نوزادان و کودکان زیر دو سال

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند نباید تا دو سالگی به نوزادان غذا داد.

🔹در ویدئو زنی به نام باربارا اونیل، که خود را «مربی سلامت» معرفی می‌کند، مدعی می‌شود که از گذشته تا ۲۰۰ سال پیش به کودکان زیر دو سال غذا نمی‌دادند و فقط با شیر مادر تغذیه می‌شدند.

🔹او مشکلات گوارشی بزرگسالان را ناشی از نشاسته‌های مصرفی در کودکی می‌داند.

🔹همه این ادعاها از نظر علمی نادرست هستند.

🔹طبق توصیه‌های مایو کلینیک و سازمان بهداشت جهانی، نباید قبل از حدود شش‌ماهگی به نوزاد غذاهای جامد داد، اما پس از آن می‌توان به تدریج غذاهای کمکی را وارد رژیم غذایی آن‌ها کرد و تا دو سالگی یا بیشتر همراه با شیر مادر ادامه داد.

🔹تاریخچه تغذیه نوزادان هم این ادعا را که تا ۲۰۰ سال پیش به نوزادان تا دو سالگی غذا نمی‌دادند، رد می‌کند.

🔹مطالعات تاریخی نشان می‌دهد نوزادان در طول تاریخ، علاوه بر شیر مادر، از چندماهگی شروع به خوردن غذاهای کمکی نرم، مانند ترکیب نان و شیر، یا نان و آب می‌کردند.

🔹درباره رابطه نشاسته و مشکلات گوارشی نیز پژوهش‌ها نشان می‌دهد نوزادان بالای شش ماه به طور کلی توانایی هضم غذاهای نشاسته‌ای را دارند.

🔹نوزادان زیر شش ماه ممکن است آنزیم آمیلاز کافی برای هضم کامل نشاسته را نداشته باشند که می‌تواند منجر به نفخ یا اسهال شود.

🔹غذاهای کمکی که از شش ماهگی شروع می‌شوند شامل غذاهای نشاسته‌ای مانند غلات و ریشه‌ها نیز هستند و مصرف نشاسته برای کودکان بالای شش ماه، به غیر از موارد استثنایی مانند حساسیت به گلوتن یا نارسایی‌های آنزیمی، ایمن است.

🔹باربارا اونیل، سخنران و مروج سبک «زندگی طبیعی» استرالیایی است و پزشک نیست. فعالیت او به دلیل ترویج اطلاعات نادرست و خطرناک در حوزه سلامت، از جمله ادعای درمان سرطان با جوش شیرین، در استرالیا ممنوع شده است.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعاها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار قتل مهسا امینی به‌دست پسرخاله‌اش

🔹روزنامه کیهان ادعا کرده مرگ مهسا امینی برنامه‌ریزی‌شده بوده و با دارو به‌دست حزب کومله و پسرخاله او، عرفان مرتضایی، رخ داده است.

🔹این ادعا، به «اسناد هک‌شده» اکانت‌ها و پیامک‌های ادعایی متکی است، اما هیچ سند پزشکی، قضایی یا قابل بررسی منتشر نشده است.

🔹خانواده مهسا، از جمله پدر او، امجد امینی، این ادعا را تکذیب کرده‌اند و تأکید کرده‌اند هیچ فردی از بستگانشان در مرگ او دخالت نداشته است.

🔹هرچند سازمان‌ها و گزارش‌های بین‌المللی گزارش کرده‌اند که شواهدی از «آسیب و ضرب‌ و جرح» در بدن مهسا وجود دارد، اما ادعای کیهان حتی با سناریوی رسمی خود جمهوری اسلامی نیز در تضاد کامل است.

🔹گزارش پزشکی قانونی ایران، علت مرگ مهسا را بیماری زمینه‌ای و حمله قلبی ناشی از استرس اعلام کرده و هیچ اشاره‌ای به دارو یا دخالت فردی نکرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای روزنامه کیهان نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای گمراه‌کننده اجرای مکانیزم ماشه علی‌رغم توافق ایران با آژانس

🔹برخی رسانه‌ها و همچنین مقامات رسمی در ایران، جملاتی با این مضمون اعلام کرده‌اند که علی‌رغم توافق عراقچی با آژانس، اروپا مکانیزم ماشه را فعال کرد و فعال‌سازی «مکانیزم ماشه» توسط فرانسه، آلمان و بریتانیا پس از تفاهم قاهره، نقض این توافق است.

🔹این ادعا گمراه‌کننده است و تفاهم قاهره یک معاهده الزام‌آور بین‌المللی نیست، بلکه یک توافق فنی و اجرایی محدود در چارچوب پادمان‌هاست.

🔹فعال‌سازی ماشه از منظر حقوق بین‌الملل «نقض تفاهم» محسوب نمی‌شود، بلکه صرفاً با شرط سیاسی ایران برای توقف همکاری تضاد دارد.

🔹تفاهم قاهره بر اساس اعتماد متقابل و توافق سیاسی شکل گرفته و هیچ ضمانت حقوقی بین‌المللی ندارد.

🔹این ادعا که «اروپا با فعال‌سازی مکانیزم ماشه توافق عراقچی با آژانس (تفاهم قاهره) را نقض کرده است» از دیدگاه حقوقی نادرست است، اما به عنوان بازتاب موضع رسمی و رایج در فضای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، صحیح توصیف می‌شود. بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست خامنه‌ای درباره توانایی انحصاری ده کشور جهان در غنی‌سازی اورانیوم

🔹علی خامنه‌ای می‌گوید: «در میان دویست و چند کشور دنیا، ۱۰ کشور هستند که قادرند غنی‌سازی کنند، یکی از این ۱۰ کشور ایران اسلامی است.» این ادعا درست نیست.

🔹تعداد کشورهایی که صاحب فناوری غنی‌سازی اورانیوم‌اند ۲۳ کشور است: آرژانتین، برزیل، چین، فرانسه، آلمان، هند، ایران، ژاپن، هلند، کره‌شمالی، پاکستان، روسیه، کره جنوبی، بریتانیا، ایالات متحده، قزاقستان، بلژیک، ایتالیا، اسپانیا، سوئد،‌ اسرائیل، لیبی (متوقف شده) و آفریقای جنوبی (متوقف شده).

🔹البته ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که غنی‌سازی اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد انجام می‌دهد، چراکه هیچ توجیه فنی غیرنظامی برای این سطح از غنی‌سازی وجود ندارد.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای علی خامنه‌ای نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای گمراه‌کننده رهبر جمهوری اسلامی درباره سود بردن مردم از غنی‌سازی اورانیوم

🔹رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی یکم مهر ۱۴۰۴ مدعی شد مردم از غنی‌سازی اورانیوم در حوزه‌هایی مثل کشاورزی، صنعت، محیط‌زیست، آموزش و تولید برق سود می‌برند.

🔹این ادعا گمراه‌کننده است؛ زیرا بسیاری از این کاربردها به «فناوری هسته‌ای» وابسته‌اند نه به «غنی‌سازی اورانیوم».

🔹غنی‌سازی صرفا بخشی از چرخه سوخت هسته‌ای است و عمدتا برای تولید سوخت نیروگاه‌ها با درصد پایین استفاده می‌شود.

🔹بیشتر کاربردهای پزشکی، کشاورزی و صنعتی که خامنه‌ای برشمرده، به رادیوایزوتوپ‌ها مربوطند که در راکتورهای تحقیقاتی یا سیکلوترون‌ها تولید می‌شوند.

🔹حتی در حوزه تولید برق هسته‌ای، بیش از ۷۰ درصد کشورهای دارای نیروگاه، بدون داشتن فناوری غنی‌سازی سوخت خود را تامین می‌کنند.

🔹نمونه کشورهایی چون کانادا، کره جنوبی و استرالیا نشان می‌دهد که بدون غنی‌سازی می‌توان خدمات پیشرفته هسته‌ای (پزشکی، کشاورزی و انرژی) ارائه داد.

🔹چارچوب‌های بین‌المللی مانند NPT و بانک سوخت آژانس تضمین می‌کند که کشورها بدون ورود به فناوری پرریسک غنی‌سازی به سوخت و فناوری هسته‌ای دسترسی داشته باشند.

🔹بنابراین نسبت‌دادن مستقیم فواید عمومی فناوری هسته‌ای به «غنی‌سازی اورانیوم» مغالطه «جزء به کل» است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعای علی خامنه‌ای نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh