❌ ادعای نادرست در مورد تغذیه نوزادان و کودکان زیر دو سال

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند نباید تا دو سالگی به نوزادان غذا داد.

🔹در ویدئو زنی به نام باربارا اونیل، که خود را «مربی سلامت» معرفی می‌کند، مدعی می‌شود که از گذشته تا ۲۰۰ سال پیش به کودکان زیر دو سال غذا نمی‌دادند و فقط با شیر مادر تغذیه می‌شدند.

🔹او مشکلات گوارشی بزرگسالان را ناشی از نشاسته‌های مصرفی در کودکی می‌داند.

🔹همه این ادعاها از نظر علمی نادرست هستند.

🔹طبق توصیه‌های مایو کلینیک و سازمان بهداشت جهانی، نباید قبل از حدود شش‌ماهگی به نوزاد غذاهای جامد داد، اما پس از آن می‌توان به تدریج غذاهای کمکی را وارد رژیم غذایی آن‌ها کرد و تا دو سالگی یا بیشتر همراه با شیر مادر ادامه داد.

🔹تاریخچه تغذیه نوزادان هم این ادعا را که تا ۲۰۰ سال پیش به نوزادان تا دو سالگی غذا نمی‌دادند، رد می‌کند.

🔹مطالعات تاریخی نشان می‌دهد نوزادان در طول تاریخ، علاوه بر شیر مادر، از چندماهگی شروع به خوردن غذاهای کمکی نرم، مانند ترکیب نان و شیر، یا نان و آب می‌کردند.

🔹درباره رابطه نشاسته و مشکلات گوارشی نیز پژوهش‌ها نشان می‌دهد نوزادان بالای شش ماه به طور کلی توانایی هضم غذاهای نشاسته‌ای را دارند.

🔹نوزادان زیر شش ماه ممکن است آنزیم آمیلاز کافی برای هضم کامل نشاسته را نداشته باشند که می‌تواند منجر به نفخ یا اسهال شود.

🔹غذاهای کمکی که از شش ماهگی شروع می‌شوند شامل غذاهای نشاسته‌ای مانند غلات و ریشه‌ها نیز هستند و مصرف نشاسته برای کودکان بالای شش ماه، به غیر از موارد استثنایی مانند حساسیت به گلوتن یا نارسایی‌های آنزیمی، ایمن است.

🔹باربارا اونیل، سخنران و مروج سبک «زندگی طبیعی» استرالیایی است و پزشک نیست. فعالیت او به دلیل ترویج اطلاعات نادرست و خطرناک در حوزه سلامت، از جمله ادعای درمان سرطان با جوش شیرین، در استرالیا ممنوع شده است.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعاها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار قتل مهسا امینی به‌دست پسرخاله‌اش

🔹روزنامه کیهان ادعا کرده مرگ مهسا امینی برنامه‌ریزی‌شده بوده و با دارو به‌دست حزب کومله و پسرخاله او، عرفان مرتضایی، رخ داده است.

🔹این ادعا، به «اسناد هک‌شده» اکانت‌ها و پیامک‌های ادعایی متکی است، اما هیچ سند پزشکی، قضایی یا قابل بررسی منتشر نشده است.

🔹خانواده مهسا، از جمله پدر او، امجد امینی، این ادعا را تکذیب کرده‌اند و تأکید کرده‌اند هیچ فردی از بستگانشان در مرگ او دخالت نداشته است.

🔹هرچند سازمان‌ها و گزارش‌های بین‌المللی گزارش کرده‌اند که شواهدی از «آسیب و ضرب‌ و جرح» در بدن مهسا وجود دارد، اما ادعای کیهان حتی با سناریوی رسمی خود جمهوری اسلامی نیز در تضاد کامل است.

🔹گزارش پزشکی قانونی ایران، علت مرگ مهسا را بیماری زمینه‌ای و حمله قلبی ناشی از استرس اعلام کرده و هیچ اشاره‌ای به دارو یا دخالت فردی نکرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای روزنامه کیهان نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای گمراه‌کننده اجرای مکانیزم ماشه علی‌رغم توافق ایران با آژانس

🔹برخی رسانه‌ها و همچنین مقامات رسمی در ایران، جملاتی با این مضمون اعلام کرده‌اند که علی‌رغم توافق عراقچی با آژانس، اروپا مکانیزم ماشه را فعال کرد و فعال‌سازی «مکانیزم ماشه» توسط فرانسه، آلمان و بریتانیا پس از تفاهم قاهره، نقض این توافق است.

🔹این ادعا گمراه‌کننده است و تفاهم قاهره یک معاهده الزام‌آور بین‌المللی نیست، بلکه یک توافق فنی و اجرایی محدود در چارچوب پادمان‌هاست.

🔹فعال‌سازی ماشه از منظر حقوق بین‌الملل «نقض تفاهم» محسوب نمی‌شود، بلکه صرفاً با شرط سیاسی ایران برای توقف همکاری تضاد دارد.

🔹تفاهم قاهره بر اساس اعتماد متقابل و توافق سیاسی شکل گرفته و هیچ ضمانت حقوقی بین‌المللی ندارد.

🔹این ادعا که «اروپا با فعال‌سازی مکانیزم ماشه توافق عراقچی با آژانس (تفاهم قاهره) را نقض کرده است» از دیدگاه حقوقی نادرست است، اما به عنوان بازتاب موضع رسمی و رایج در فضای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، صحیح توصیف می‌شود. بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست خامنه‌ای درباره توانایی انحصاری ده کشور جهان در غنی‌سازی اورانیوم

🔹علی خامنه‌ای می‌گوید: «در میان دویست و چند کشور دنیا، ۱۰ کشور هستند که قادرند غنی‌سازی کنند، یکی از این ۱۰ کشور ایران اسلامی است.» این ادعا درست نیست.

🔹تعداد کشورهایی که صاحب فناوری غنی‌سازی اورانیوم‌اند ۲۳ کشور است: آرژانتین، برزیل، چین، فرانسه، آلمان، هند، ایران، ژاپن، هلند، کره‌شمالی، پاکستان، روسیه، کره جنوبی، بریتانیا، ایالات متحده، قزاقستان، بلژیک، ایتالیا، اسپانیا، سوئد،‌ اسرائیل، لیبی (متوقف شده) و آفریقای جنوبی (متوقف شده).

🔹البته ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که غنی‌سازی اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد انجام می‌دهد، چراکه هیچ توجیه فنی غیرنظامی برای این سطح از غنی‌سازی وجود ندارد.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای علی خامنه‌ای نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای گمراه‌کننده رهبر جمهوری اسلامی درباره سود بردن مردم از غنی‌سازی اورانیوم

🔹رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی یکم مهر ۱۴۰۴ مدعی شد مردم از غنی‌سازی اورانیوم در حوزه‌هایی مثل کشاورزی، صنعت، محیط‌زیست، آموزش و تولید برق سود می‌برند.

🔹این ادعا گمراه‌کننده است؛ زیرا بسیاری از این کاربردها به «فناوری هسته‌ای» وابسته‌اند نه به «غنی‌سازی اورانیوم».

🔹غنی‌سازی صرفا بخشی از چرخه سوخت هسته‌ای است و عمدتا برای تولید سوخت نیروگاه‌ها با درصد پایین استفاده می‌شود.

🔹بیشتر کاربردهای پزشکی، کشاورزی و صنعتی که خامنه‌ای برشمرده، به رادیوایزوتوپ‌ها مربوطند که در راکتورهای تحقیقاتی یا سیکلوترون‌ها تولید می‌شوند.

🔹حتی در حوزه تولید برق هسته‌ای، بیش از ۷۰ درصد کشورهای دارای نیروگاه، بدون داشتن فناوری غنی‌سازی سوخت خود را تامین می‌کنند.

🔹نمونه کشورهایی چون کانادا، کره جنوبی و استرالیا نشان می‌دهد که بدون غنی‌سازی می‌توان خدمات پیشرفته هسته‌ای (پزشکی، کشاورزی و انرژی) ارائه داد.

🔹چارچوب‌های بین‌المللی مانند NPT و بانک سوخت آژانس تضمین می‌کند که کشورها بدون ورود به فناوری پرریسک غنی‌سازی به سوخت و فناوری هسته‌ای دسترسی داشته باشند.

🔹بنابراین نسبت‌دادن مستقیم فواید عمومی فناوری هسته‌ای به «غنی‌سازی اورانیوم» مغالطه «جزء به کل» است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعای علی خامنه‌ای نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✅ سفر مخفیانه نتانیاهو به مسکو در ۲۰۰۹ برای لابی‌گری علیه فروش اس-۳۰۰

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی، ادعا می‌کند نتانیاهو در کتاب خاطراتش گفته: «در هماهنگی با پوتین، تحویل اس-۳۰۰ به ایران را ۷ سال به تعویق انداختم.»

🔹نتانیاهو در مقدمه کتاب خود توضیح می‌دهد که برخی عملیات‌های نظامی و ماموریت‌های دیپلماتیک به‌طور کامل مستثنی شده‌اند تا امنیت ملی اسرائیل حفظ شود.

🔹سفر مخفیانه نتانیاهو به مسکو در سپتامبر ۲۰۰۹ واقعیت دارد و هدف آن لابی برای جلوگیری از تحویل سامانه اس-۳۰۰ به ایران بود.

🔹این سفر در مرحله اول تاخیر، یعنی دوره تردید غیررسمی روسیه در اجرای قرارداد، رخ داد و می‌توانست به تداوم تاخیر کمک کند.

🔹دلیل رسمی و قانونی تعلیق قرارداد از سوی روسیه در سپتامبر ۲۰۱۰، پایبندی به قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت بود که تحریم‌های تسلیحاتی را علیه ایران وضع کرده بود.

🔹جزئیات این سفر، در فصل ۴۳ ترجمه انگلیسی کتاب هم با همین محتوا منعکس شده‌است.

🔹در نهایت، هم رویداد تاریخی «سفر مخفیانه نتانیاهو به مسکو و لابی‌گری علیه فروش اس-۳۰۰» رخ داده و هم این موضوع در کتاب «Bibi: My Story» (زندگی‌نامه نتانیاهو) ذکر شده است. بنابراین از فکت‌نامه نشان «درست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 از آزمایش موشکی ۲۷ شهریور در ایران و رد عجیب آن در آسمان چه می‌دانیم؟

🔹شامگاه ۲۷ شهریور ۱۴۰۴، رد نورانی و دود نقطه‌چین در آسمان چند استان ایران دیده شد و ابتدا شایعاتی مثل شهاب‌سنگ یا یوفو مطرح شد.

🔹یک کانال منتسب به سپاه و مقامات استانی گفتند «تست سامانه داخلی» بوده، اما هیچ اطلاعیه رسمی درباره نوع یا نتیجه پرتاب منتشر نشد.

🔹برخی رسانه‌ها مدعی «موشک قاره‌پیما» شدند، اما شواهد نشان می‌دهد پرتاب مربوط به ماهواره‌بر سه‌مرحله‌ای ذوالجناح از پایگاه فضایی سمنان بوده است.

🔹ویدیوها نشان دادند پس از صعود و مانور اولیه، موتور دچار نقص در احتراق شد و دود ضربانی و انحراف مسیر ایجاد کرد و در نهایت پرتابگر سقوط کرد.

🔹الگوی دود و پایان ناگهانی رانش، نشانه شکست پیشران است، نه «فناوری قاره‌پیما» یا «چالش قوانین فیزیک».

🔹این آزمایش احتمالاً بخشی از تست‌های بازسازی‌شده سوخت جامد پس از حملات و تحریم‌ها بوده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست منتسب به سخنگوی کاخ سفید درباره محدوده تردد هیات ایرانی در نیویورک

🔹در شبکه‌های اجتماعی فارسی ادعایی منتشر شده مبنی بر اینکه سخنگوی کاخ سفید گفته هیئت ایرانی حاضر در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، اجازه دارد تنها تا محدوده دستشویی سازمان ملل تردد کند.

🔹این ادعا نادرست است. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، چنین اظهارنظری نکرده است.

🔹بر اساس بیانیه دو روز پیش معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، تامی پیگات، محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی دولت آمریکا برای دیپلمات‌های ایرانی شامل ممنوعیت دسترسی به فروشگاه‌های عمده‌فروشی مانند کاستکو و خرید کالاهای لوکس و همچنین محدودیت رفت‌وآمد به مناطقی است که صرفاً برای تردد به مقر سازمان ملل و انجام امور رسمی ضروری است.

🔹دولت آمریکا اعلام کرده که این اقدامات با هدف اعمال حداکثر فشار بر رژیم ایران و جلوگیری از سوءاستفاده مقام‌های ایرانی از سفرهای دیپلماتیک انجام شده است.

🔹به نظر می‌رسد این ادعا با هدف طنز منتشر شده، اما بخش بزرگی از مخاطبان آن را جدی گرفته و بازنشر کرده‌اند.

🔹از این رو فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار فناوری بدون سوخت در تست موشک بالستیک قاره‌پیمای ایرانی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی مدعی است که موشکی که اخیرا در ایران پرتاب شده، بدون سوخت کار می‌کند و «قوانین فیزیک و کوانتوم» را به چالش می‌کشد.

🔹تصاویر مورد اشاره، مربوط به انیمیشن‌های مفهومی و شبه‌علمی مانند EmDrive است که سال‌ها در یوتیوب و تیک‌تاک دست‌به‌دست می‌شود و هیچ ارتباطی با پرتاب ایران ندارد.

🔹موشک (احتمالاً ماهواره‌بر ذوالجناح) پس از صعود دچار «ناپایداری احتراق» شد. رد دود منقطع (chugging) و سقوط نهایی، نشانه یک نقص فنی است، نه فناوری جدید.

🔹طرح مفهومی و جنجالی EmDrive ادعا می‌کند با امواج مایکروویو و بدون پرتاب جرم رانش تولید می‌کند. آزمایش‌های دقیق نشان داده‌اند اثرات مشاهده‌شده ناشی از خطای آزمایشگاهی بوده و این فناوری کار نمی‌کند.

🔹همه‌ی موشک‌ها بر اساس اصل پایستگی تکانه کار می‌کنند و هیچ سامانه‌ای بدون مصرف سوخت و پرتاب جرم نمی‌تواند حرکت کند. استفاده از واژه «کوانتوم» در این زمینه نیز صرفاً شبه‌علم است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ویدیوی منتشرشده از ادعای شبه‌علمی EmDrive که مدعیست موشک آزمایش‌شده ۲۷ شهریور ۱۴۰۴ در ایران بوده، نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست نماینده مجلس درباره آزمایش موشک قاره‌پیما

🔹محسن زنگنه، نماینده مجلس، در تلویزیون گفت که جمهوری اسلامی ایران یک «موشک قاره‌پیما» آزمایش کرده و این آزمایش موفق بوده است.

🔹شواهد پرتاب ۲۷ شهریور از جمله تصاویر و ویدیوها نشان می‌دهد موشک پس از صعود اولیه دچار «ناپایداری احتراق» شد، رانش خود را از دست داد و سقوط کرد. هیچ نشانه‌ای از موفقیت یا برد قاره‌ای وجود ندارد.

🔹شواهد میدانی و تصاویر ماهواره‌ای سکوی سمنان نشان می‌دهد پرتاب مربوط به ماهواره‌بر سه‌مرحله‌ای «ذوالجناح» بوده است، نه موشک قاره‌پیما.

🔹موشک قاره‌پیما باید بردی بالای ۵۵۰۰ کیلومتر، پیشران چندمرحله‌ای قابل اعتماد، هدایت دقیق، و کلاهک بازگشتی (RV) با سپر حرارتی داشته باشند. هیچ‌یک از این فناوری‌ها در جمهوری اسلامی ایران مستند نشده است.

🔹جمهوری اسلامی ایران در موشک‌های میان‌برد (حدود ۲۰۰۰ کیلومتر) تجربه دارد اما هنوز پرتاب‌های فضایی‌ در مرحله تحقیق و توسعه هستند و کاربردی نشده‌اند. هیچ نشانه‌ای از دستیابی به فناوری‌های RV، TPS یا MIRV وجود ندارد.

🔹ادعای آزمایش موفق موشک قاره‌پیما درست نیست و پرتاب ۲۷ شهریور یک آزمایش ناموفق ماهواره‌بر ذوالجناح بوده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای این نماینده مجلس نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh