FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.17K photos
731 videos
3 files
4.22K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❌ ویدیوی قدیمی منتسب به درگیری با دانشجویان عراقی در سمنان

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه درگیری با دانشجویان عراقی در سمنان را نمایش می‌دهد.

🔹این ویدیو همچنین با ادعای درگیری مردم با نیروهای لباس شخصی سپاه در بندرعباس هم منتشر شده است.

🔹این ادعاها نادرست هستند و ویدیو مربوط به یک نزاع در شمال قدس در شهرک «کفر عقب» فلسطین است.

🔹روز ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ یک درگیری میان گروهی از افراد با دانشجویان عراقی خوابگاه دانشجویان بین‌الملل در شهر سمنان رخ داد.

🔹برخی دانشجویان دلیل آن را مزاحمت یک دانشجوی عراقی برای یک زن ایرانی عنوان کردند؛ اما دانشگاه ادعای تعرض را رد کرد و رئیس دانشگاه سمنان از دانشجویان عراقی عذرخواهی کرد.

🔹بنابراین خبر نزاع و درگیری مردم با دانشجویان عراقی در سمنان واقعیت دارد و ویدیوهای واقعی از این درگیری هم وجود دارد، اما این ویدیو ارتباطی به آن ندارد و نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 عروسی سیریک

🔹در قسمت ۲۸۶ پادکست هفتگی، ابتدا کمی درباره گفت‌وگوی «پادکست طبقه ۱۶» با یکی از اعضای تحریریه سایت فکت‌نامه صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه توضیح می‌دهیم که تا امروز درباره ماجرای حمله به یک مراسم عروسی در سیریک استان هرمزگان چه می‌دانیم و چه چیزهایی نمی‌دانیم.

🔹هفته قبل یک گزارش تحقیقی و تحلیلی درباره آسیب کسب‌وکارهای کوچک و محلی از قطع اینترنت منتشر کردیم که در این اپیزود خلاصه آن را مرور می‌کنیم.

🔹ادعاها درباره ایجاد مسیر جدید و مخفی در تنگه هرمز و ویدیویی که به حملات اسرائیل به ارتفاعات علی‌الطاهر منتسب شده، سوژه‌های دیگر این قسمت هستند.

🔹چند ویدیوی منسوب به درگیری‌های نظامی اخیر ایران و آمریکا، یک نقل قول از رئیس قوه قضائیه و ویدیو و ادعای نماز جماعت ۷۰۰ میلیون نفری در هند، موضوعات فکت‌چک‌های دیگری هستند که این هفته مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 عروسی سیریک

🔹در قسمت ۲۸۶ پادکست هفتگی، ابتدا کمی درباره گفت‌وگوی «پادکست طبقه ۱۶» با یکی از اعضای تحریریه سایت فکت‌نامه صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه توضیح می‌دهیم که تا امروز درباره ماجرای حمله به یک مراسم عروسی در سیریک استان هرمزگان چه می‌دانیم و چه چیزهایی نمی‌دانیم.

🔹هفته قبل یک گزارش تحقیقی و تحلیلی درباره آسیب کسب‌وکارهای کوچک و محلی از قطع اینترنت منتشر کردیم که در این اپیزود خلاصه آن را مرور می‌کنیم.

🔹ادعاها درباره ایجاد مسیر جدید و مخفی در تنگه هرمز و ویدیویی که به حملات اسرائیل به ارتفاعات علی‌الطاهر منتسب شده، سوژه‌های دیگر این قسمت هستند.

🔹چند ویدیوی منسوب به درگیری‌های نظامی اخیر ایران و آمریکا، یک نقل قول از رئیس قوه قضائیه و ویدیو و ادعای نماز جماعت ۷۰۰ میلیون نفری در هند، موضوعات فکت‌چک‌های دیگری هستند که این هفته مرور کرده‌ایم.

❗ حجم فایل صوتی: ۲۳ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:02 مقدمه
00:03:27 گفت‌وگوی پادکست «طبقه ۱۶» درباره فکت‌نامه
00:07:22 درباره حمله به مراسم عروسی در سیریک چه می‌دانیم؟
00:15:12 تاثیر قطعی اینترنت بر کسب‌کارهای محلی
00:27:14 ادعای نادرست ایجاد آبراهه جدید مخفی در تنگه هرمز
00:31:30 ویدیوی ساختگی از حملات اسرائیل به ارتفاعات علی‌الطاهر
00:35:29 ویدیوی منسوب به موشک هایپرسونیک ایران در تنگه هرمز
00:37:28 ویدیوی نادرست منتسب به پرتاب ناموفق موشک سپاه
00:38:45 ویدیوی قدیمی منسوب به حملات جدید ایران به بحرین
00:39:50 نقل‌قولی درباره برداشت از حساب‌های بانکی برای بودجه نظامی
00:41:22 ویدیوی ساختگی از نماز جماعت ۷۰۰ میلیون نفری در هند
00:44:26 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی ساختگی از صحنه خروج نیروهای آمریکا از منطقه

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه فرار نیروهای آمریکایی از منطقه را نمایش می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹شواهدی از جمله تغییر فرم هواپیماها، ناپدید شدن برخی از آنها، حرکت معکوس خودروها و ثابت ماندن پرچم، ساختگی بودن ویدیو را تایید می‌کند.

🔹بر اساس بیانیه اخیر سنتکام ۵۰ هزار نیروی آماده در خاورمیانه حضور دارند.

🔹طبق گزارش‌ها برخی از هواپیماهای آمریکایی برای «جایگزینی» عازم آمریکا شده‌اند و ارتش آمریکا اسکادران‌های دیگری به منطقه اعزام کرده است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای بی‌اساس منتسب به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای شاخ‌دار کارشناس صداوسیما درباره ذخایر ۵۰۰ میلیون تنی طلا در ایران

🔹محمد صادق احمدی کارشناس برنامه «قرارگاه جنگ» صداوسیما گفته «حدود ۵۰۰ میلیون تن طلا در اختیار مردم و بازار و حدود ۸۰۰ میلیون تن ذخیره طلای کشف‌شده در معادن ایران وجود دارد».

🔹این آمار به طرز عجیبی اغراق‌شده است. ۵۰۰ میلیون تن طلا، بیش از دو هزار برابر کل طلای استخراج‌شده تاریخ بشر است.

🔹بر اساس داده‌های شورای جهانی طلا، کل طلایی که بشر در طول تاریخ استخراج کرده حدود ۲۲۲٬۶۰۰ تن است. دو سوم از این میزان از سال ۱۹۵۰ به بعد استخراج شده است.

🔹طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در سال ۱۴۰۳، کل ذخایر طلای معدنی ایران حدود ۸۰۰ تن است که از این میزان حدود ۳۵۰ تن ذخیره قطعی و بقیه ذخیره احتمالی است.

🔹بانک مرکزی ایران رقم رسمی ذخایر طلای در اختیار این بانک را منتشر نمی‌‌کند، اما برآوردهای موجود ذخایر طلای بانک مرکزی را بیش از ۳۰۰ تن و در یک گزارش بیش از ۳۲۰ تن تخمین می‌زنند.

🔹اگر رقم ۳۲۰ تن درست باشد، ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی در فهرست شورای جهانی طلا از میزان ذخایر طلای بانک‌های مرکزی در رتبه هجدهم جهان قرار می‌گیرد.

🔹درباره میزان ذخایر طلای خانگی یا در اختیار مردم هم آمار دقیقی وجود ندارد، اما برآوردهای منتشر شده معمولاً در محدوده چند صد تن قرار دارند.

🔹برآوردهای محمد کشتی‌آرای، عضو هیات رئیسه کمیسیون طلا و جواهر اتاق اصناف از حجم طلاهای خانگی در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ به‌ترتیب حدود ۲۰۰ و ۳۰۰ تن طلا بوده است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعای مطرح‌شده در صداوسیما نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ درباره شناور بی‌سرنشین آمریکا که به دست سپاه افتاده، چه می‌دانیم؟

🔹نیروی دریایی سپاه هفدهم شهریور با انتشار تصاویری مدعی شد «در اقدامی پیچیده و اطلاعاتی»، یکی از پیشرفته‌ترین زیردریایی‌های بی‌سرنشین آمریکا، یعنی مدل Dive-LD ساخت شرکت آندوریل را در ورودی تنگه هرمز «به دام انداخته است».

🔹سپاه تاکنون نگفته این سامانه دقیقاً چگونه به دست آمده است. ادعای «شکار پیچیده» یک شناور زیرسطحی کم‌صدا و خودران، بدون شرح زنجیره کشف تا بازیابی، از نظر فنی قابل سنجش نیست.

🔹سخنگوی سنتکام گفته این شناور بیش از ۲۴ ساعت پیش از ادعای ایران به دلیل نقص فنی از کار افتاده و روی سطح آب شناور بوده است. سنتکام همچنین اعلام کرده این شناور فاقد داده‌ها و حسگرهای طبقه‌بندی‌شده بوده است.

🔹ویدیوهای منتشرشده نیز لحظه شکار زیر آب را نشان نمی‌دهند، بلکه صرفاً بالا کشیدن یک بدنه نیمه‌غوطه‌ور را به تصویر می‌کشند که بیشتر با سناریوی «پیدا کردن» و «بازیابی» یک جسم رهاشده روی آب همخوانی دارد، نه ادعای شکار آن.

🔹پالمر لاکی، بنیان‌گذار شرکت آندوریل، هویت شناور را تایید کرده است. برخی حساب‌های کاربری مدعی شدند که لاکی، اعلام سنتکام مبنی بر قدیمی بودن شناور را رد کرده، اما خود لاکی برداشت‌های این حساب‌ها را «دروغ» خواند.

🔹پالمر لاکی، ادعاهای مطرح‌شده درباره لو رفتن داده‌های حساس و طبقه‌بندی‌شده یا دسترسی کشورهایی مانند چین به آن را نیز به صراحت تکذیب کرد.

🔹اگرچه احتمال مهندسی معکوس وجود دارد، اما تجربه‌های مشابه قبلی نشان داده که میان کپی‌برداری از ساختار فیزیکی با دستیابی به نرم‌افزارهای خودمختار و حسگرهای پیشرفته اصلی فاصله زیادی وجود دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی منسوب به فرود نیروهای آمریکایی در جزایر ایران، قدیمی است

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدئویی با این ادعا منتشر شده که «فرود یگان‌های تفنگداران دریایی آمریکا در جزایر ایرانی تنگه هرمز» را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی با تنش‌های اخیر در اطراف تنگه هرمز ندارد.

🔹این ویدیو دی‌ماه ۱۳۹۸ در یک کانال یوتیوب مرتبط با استخدام نیروی هوایی ایالات متحده به اشتراک گذاشته شده بود.

🔹با این وجود، خبری که همراه ویدیو منتشر شده ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در یک رسانه اماراتی منتشر شد که در قالب یک «خبر اختصاصی» نوشته بود آمریکا در حال «بررسی امکان فرود سریع» نیروهایش در جزایر غیرمسکونی ایران و تبدیل آن‌ها به پایگاه‌های لجستیکی و دیده‌بانی است.

🔹این گزارش، تصویر و ویدیویی نداشته و تنها یک عکس با توضیح «ساخته‌شده با هوش مصنوعی» در آن منتشر شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و هشتم - جریمه

🔹آیا می‌دانستید رقم جریمه‌ها در قانون بودجه امسال معادل بیش از ۳ میلیون تومان به ازای هر خانوار ایرانی است؟

🔹آیا می‌دانستید امسال طبق قانون بودجه، هر کامیون و کامیونت در سال ۱۴۰۵ باید به طور متوسط ۴۰ میلیون تومان بابت «خسارت به جاده‌ها» پرداخت کند؟

🔹آیا می‌دانستید جریمه کارفرمایانی که حق بیمه کارگران را با تاخیر پرداخت می‌کنند بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان است؟

🔹موضوع بیست و هشتمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، انواع جریمه‌هایی است که به عنوان درآمدهای دولت در بودجه ۱۴۰۵ پیش‌بینی شده است.

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✅ تصویر مریم میرزاخانی بر جلد کتاب‌ ریاضی دانش‌آموزان ایتالیا

🔹تصویری از جلد یک کتاب در شبکه‌های اجتماعی با توضیح «مریم میرزاخانی روی جلد کتاب ریاضی دانش‌آموزان ایتالیایی» منتشر شده است.

🔹این ادعا نیمه‌درست است. این تصویر مربوط به مجموعه کتاب‌های درسی آموزشی GEA برای پایه پنجم دبستان ایتالیاست.

🔹طرح روی جلد کتاب ریاضی پایه چهارم دبستان این مجموعه نیز دقیقا با همین تصویر منتشر شده، با این تفاوت که به جای عدد پنج در دایره سمت چپ تصویر، عدد چهار نوشته شده است.

🔹با وجود این، در ایتالیا برخلاف ایران، طبق اصل «آزادی تدریس»، کتاب درسی واحد و سراسری دولتی برای همه مدارس وجود ندارد و معلمان و مدارس آزادی بیشتری در انتخاب منابع آموزشی دارند.

🔹از این رو دانش‌آموزان دو کلاس مختلف در یک پایه و حتی در یک مدرسه ممکن است دو کتاب درسی متفاوت داشته باشند.

🔹انتشار تصویر مریم میرزاخانی روی جلد یکی از ‌ده‌ها کتابی است که ناشران برای تدریس در پایه پنجم ابتدایی منتشر کرده‌اند.

🔹بنابراین اصل ادعای انتشار تصویر مریم میرزاخانی روی یکی از کتاب‌های درسی ایتالیا واقعی است و به دلیل توضیحی که برای آن لازم است، نشان «نیمه‌درست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست عوارض خطرناک واکسن کرونا

🔹به‌تازگی ادعایی به شکل گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید کسانی که واکسن کرونا زده‌اند در معرض ابتلا به مجموعه‌ای از بیماری‌های خطرناک از جمله سرطان، روماتیسم و نظایر آن هستند.

🔹این ادعاها درباره عوارض واکسن‌ها، مانند ایجاد «سردی مزاج»، افزایش بلغم، بیماری‌های مزمن، سرطان، آرتروز، روماتیسم یا لخته خون، نادرست است و پشتوانه علمی معتبری ندارند.

🔹«سرد و گرم بودن مزاج»، شبه‌علم و مربوط به طب مزاجی است و مبنای پذیرفته‌شده‌ای در پزشکی مدرن ندارد.

🔹به گفته سازمان بهداشت جهانی عوارض شایع واکسن‌های کرونا و آنفلوآنزا مانند سردرد، خستگی و درد عضلانی معمولاً خفیف و کوتاه‌مدت هستند.

🔹برخی عوارض قلبی در گروهی از مردان جوان، نادر است (کمتر از ۱ در ۱۰ هزار نفر) و نمی‌توان هر بیماری قلبی را به واکسیناسیون نسبت داد.

🔹همچنین شواهدی وجود ندارد که نشان دهد واکسن کرونا باعث ایجاد، بازگشت یا پیشرفت سرطان می‌شود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعاها درباره عوارض واکسن کرونا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای شاخ‌دار وزیر ارتباطات درباره اینکه در دولت چهاردهم هیچ پلتفرم‌ بین‌المللی‌ای بسته نشد

🔹ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، گفته در دولت چهاردهم هیچ سکو و پلتفرم‌های بین‌المللی، دیگر بسته نشد.

🔹این ادعا شاخ‌دار است.

🔹واتساپ که در سال ۱۴۰۱ فیلتر و دی ۱۴۰۳ رفع فیلتر شده بود، در دی ۱۴۰۴ و همزمان با اعتراضات سراسری دوباره فیلتر شد و تا زمان انتشار این گزارش رفع فیلتر نشده است.

🔹این تاکید وزیر در وضعیتی اتفاق می‌افتد که اکثر شبکه‌های اجتماعی پرکاربرد در ایران مانند اینستاگرام، تلگرام، یوتیوب و X از قبل از دولت چهاردهم فیلتر بودند و بعد از آن هم رفع فیلتر نشدند.

🔹طولانی‌ترین قطع اینترنت در ایران هم در دولت چهاردهم و در سه مقطع جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه و اعتراضات دی ۱۴۰۴ اتفاق افتاد.

🔹ستار هاشمی در این ویدیو درباره اینترنت پایدار و امکان تحقق آن با رفع فیلترینگ حرف می‌زند و تاکید می‌کند که دولت برای فیلتر کردنِ بیشتر تحت فشار است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای وزیر ارتباطات نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM