🎥ایرانگرایی - پیش‌درآمد، بخش نخست

🔗اپیزود نخست از فرگرد ۲ پادکست «بسیار هم خوب» را در کانال یوتیوب ما تماشا کنید


ایرانگرایی به چه معناست؟ همه ما ایرانی هستیم، و همچنین در جهان دویست کشور و دویست ملت وجود دارند و اغلب مردم همه این کشورها میهن خود را دوست دارند و خواستار سرافرازی کشورشان هستند.

آیا منطقی/شایسته/مطلوب است که مردم هر کشوری یک پسوند «گرا» به نام کشور خود بچسبانند، و از آن یک ایدئولوژی بسازند؟ مثلا اگر ایرانگرایی داشته باشیم و معنایی داشته باشد، برزیل‌گرایی و ماداگاسکارگرایی و آرژانتین‌گرایی و غیره هم آیا معنا دارند؟

اگر ایرانگرایی معنایی فراتر از میهن‌دوستی عادی دارد، آن مفهوم چیست؟ آیا ایرانگرایی یک ایدئولوژی است؟ جهان‌نگری است؟ در خود یک نظام ارزشی و شیوه نگرش به جهان و زندگی دارد؟ اگر آری، ارزش‌های بنیادین آن چیست؟

این ارزش‌های بنیادین هرچه باشند، تکلیف ایرانیانی که آن ارزش‌ها را نپسندند و نخواهند به آن تن دهند، چیست؟ آیا حق شهروندی ایران از آنان سلب می‌شود؟ همینکه از ملیت ایرانی یک جهان‌نگری بسازیم یا برای آن یک جهان‌نگری و نظام ارزشی قائل باشیم، آیا خواه‌ناخواه به گونه‌ای از فاشیسم نخواهد انجامید؟

وانگهی، ارزش‌های بنیادین ایرانگرایی/ایرانشهری چیستند؟ شما در سخنرانی خود در همایش ایرانگرایان در نوامبر سال ۲۰۲۳، پیشرفت‌گرایی و وجدان فردی را دو پایه بنیادین ایرانگرایی برشمردید. به نظر می‌رسد این دو مفهوم بیش از اندازه گنگ و کلی هستند. همچنین، نقش دین زرتشتی یا (همان دین بهی یا کیش مزیسنا) در فرهنگ کلاسیک ایران (پیش از اسلام) چه بوده و در جهان‌نگری ایرانگرایانه چه نقشی دارد؟ آیا برای ایرانگرا بودن، یک ایرانی حتما می‌‌باید زرتشتی باشد؟

اجراکنندگان:
شروان فشندی
شهرام آرین

🆔@BHK_Podcast

🎥پادکست بسیار هم خوب، ایپزود دوم، فرگرد ۳

مفهوم اشا و پیامدهای اجتماعی و فلسفی آن

دکتر شروان فشندی و شهرام آرین پرسش‌های زیر را واکاوی می‌کنند👇

ریشه واژه اشا از کجا می‌آید؟

مفهوم اشا در کیش زرتشتی چیست؟ آیا اشا آفریده اهورامزداست؟ آیا اهورامزدا می‌تواند بر خلاف هنجار اشا رفتار کند؟ اگر نه، پس آیا اشا توانایی‌ها و اختیارات اهورامزدا را محدود می‌‌کند؟

آیا اشا معنایی فلسفی و غیردینی نیز دارد؟

پسوند وهیشتا در اشاوهیشتا چیست؟ آیا چندین اشا داریم که برخی از برخی دیگر برتر باشند و مثلا یکی از اشاها از دیگر اشاها برتر باشند؟ اگر در رسیدن به مفهوم اشا درجه‌بندی وجود دارد، آیا گونه‌ای مفهوم «نزدیک‌شدن به حقیقت» در مفهوم اشا نهفته است و «اشاوهیشتا» چیزی همچون حقیقت مطلق دست‌نیافتنی است؟

مهم‌ترین پیامدهای اجتماعی مفهوم اشا و نقش بنیادین و پایه‌ای آن در کیش مزدیسنا چه بوده است؟ آیا در کاهش قبیله‌گرایی یا همان tribalism
نقشی بازی کرده‌ است؟ جوامع قبیله‌ای که درکی از مفهوم اشا ندارند یا اهمیت اشا در میان‌شان کمرنگ‌تر است، ساختار جامعه و شیوه نگرش‌شان به زندگی چه تفاوت‌هایی دارد؟

مهم‌ترین پیامدهای فلسفی مفهوم اشا در تاریخ اندیشه بشر چه بوده است؟ آیا در جرقه‌های نخستینی که به فلسفه انجامید، نقشی داشته است؟

🆔@BHK_Podcast

امشاسپند شهریور یا فرمانروایی برگزیده

پادکست "بسیار هم خوب"
فرگرد دوم - ایرانگرایی را در یوتیوب ما تماشا کنید👇

https://youtu.be/ef4U96ER_RE?si=WePodmad8574nEa5

ریشه واژه شهریور یا خشتراوئیره به زبان اوستایی. بن خشترا از کجا می‌آید و در کدام واژگان دیگر فارسی به کار رفته است؟ پسوند وئیره به چه معنایی (چمی) است؟

ویژگی‌های شهریاری پسندیده و برگزیده در جهان‌نگری ایرانگرایانه:

- در راستای سپنتا و افزونگی و پیشرفت‌افزایی باشد.

- با پیمان‌های و آیین‌ها و تراداد‌ (سنت‌ها) ملی و بین‌المللی سازگار باشد. این هم از اهمیت دو ایزد میترا و ورونا که ایزدان بزرگ پیشازرتشتی هندوایرانیان بودند ریشه می‌گیرد، هم از این دیدگاه و جهان‌نگری ژرف که شکستن پیمان‌ها در پادورزی (تضاد) با اشا (سامان و نظم هستی) است و حتی اگر در کوتاه‌زمان سودده باشد، در دراززمان زیانبار خواهد بود.

- در جنگ‌ها و دشمنی‌ها رویکردی پهلوان‌منشانه داشته باشد و حتی هنگام جنگ و کشتن دشمن نیز احترام او را حفظ کند و به او نفرت بیش از اندازه نورزد.

- پرهیز از فرمانروایی مطلقه و همست‌خواه (تمامیت‌خواه/توتالیتر). در جهان‌نگری ایرانگرایانه/زرتشتی، فرمانروایی همست‌خواه و مطلقه یک شیوه اهریمنی است. اهورامزدا نیز به شیوه مطلقه و توحیدی و تنهایی جهان‌ را اداره نمی‌کند. دیو ساوول که در برابر شهریور است، همست‌خواه است. چنین گمانه زده می‌شود که ریشه واژه ساوول به چم (معنای) همه‌خواه یا همست‌خواه باشد.

چه کردورهایی (فاکتورهایی) در ایران باستان، در بیشتر دوره‌های تاریخی، از فرمانروایی مطلقه و دلبخواهی و همست‌خواه (همانند سلطان‌های اسلامی) پیشگیری می‌کرده است؟

دستکم سه کردور (فاکتور/عامل) فرمانروایی شاه را در ایران باستان کرانمند می‌کرد:

- طبقه موبدان و مغان،

- نفوذ طبقه بزرگان و خاندان‌های اشرافی،

- نفوذ متخصصان و طبقه دبیران یا همان بوروکرات‌ها.

بویژه کردور سوم در اواخر دوران ساسانی نیرومندتر و تاثیرگذارتر شد.

از کجا می‌دانیم که پادشاهی پسندیده و برگزیده در ایران باستان مطلقه و دلبخواهی و همست‌خواه نبوده است؟

* چون پیرو جهان‌بینی زرتشتی-ایرانشهری، الگوی فرمانروایی مطلقه و دلبخواهی پدیده‌ای اهریمنی برشمرده می‌شده. شاه زرتشتی که بر مردمی با فرهنگ زرتشتی فرمان می‌رانده، به وارون سلطان عثمانی، غریزه ناخودآگاه کمتری برای فرمانروایی مطلقه داشته است.

* در نوشته‌های تاریخی و اسطوره‌ای افسانه‌ای همچون شاهنامه/خداینامه و کارنامه اردشیر بابکان از نفوذ پهلوانان، خاندان‌های اشرافی، وزیران، و دبیران بسیار سخن رفته است. بنام‌ترین آنان رستم که شخصیت محوری شاهنامه است.

چرا الگوی دموکراسی انتخابی در ایران باستان جا نیافتاد؟

این الگو در یونان و روم باستان هم تنها تا زمانی که دولت‌شهرها وجود داشتند، کار می‌کرد. به محض آنکه د‌ولت‌شهر‌ها بزرگ می‌شدند و امپراتوری‌های بزرگ ساخته می‌شد، هم یونان باستان و هم روم به پادشاهی ترادیسی (استحاله) کردند.

سه فناوری بایسته و پیش‌نیاز برای دموکراسی انتخابی در سرزمین‌های گسترده:

- فناوری چاپ و روزنامه
- ⁠راه آهن
- ⁠تلگراف

هیچیک از این سه فناوری در ایران و جهان باستان فراهم نبود.

اجراکنندگان: شروان فشندی و شهرام آرین

🆔@BHK_Podcast