🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)

#خطاهای_شناختی اثر ابهام گریزی
Ambiguity Effect

در باره آزمایش توپ و گلدان بشنوید
t.me/FarazTed/48215 💢

⚡2

2.24K viewsedited 00:47

#خطاهای_شناختی اثر ابهام گریزی Ambiguity Effect در باره آزمایش توپ و گلدان بشنوید t.me/FarazTed/48215 💢

#نظر مجید م.
در باب «تحمل ابهام» یا
Ambiguity Tolerance.

گرچه دامنه و گسترهٔ این مفهوم را به‌طور کامل نمی‌دانم، اما به بیان ساده می‌توان گفت: در حالت طبیعی، در فرآیند یادگیری (که در واقع به‌کارگیری ذهن و اندیشیدن است) با مفاهیم، چالش‌ها و ابهامات فراوانی روبه‌رو می‌شویم.
حتی اگر مطالعه کنیم، در برابر عقلانیت زانوی تلمذ بزنیم و رهرو راه خردورزی باشیم، به‌سادگی به حقیقت نمی‌رسیم.
آموختن و درک یک مفهوم یا دنیای جدید که با آنچه در ما نهادینه شده و بخشی از هویت ما گشته، متفاوت است، سرشار از چالش و ابهام است؛ نوعی عدم‌قطعیت و سردرگمی ناشی از پیچیدگی مفاهیم تازه و مبهم بودن آن‌ها، به‌گونه‌ای که نمی‌دانیم و نمی‌توانیم بگوییم چه درست است و چه نادرست.

در نتیجه نمی‌توانیم نظر دهیم یا کنش داشته باشیم. این وضعیت نوعی ناهماهنگی شناختی (Cognitive Dissonance) ایجاد می‌کند که گاه باعث می‌شود رنج یادگیری را تاب نیاوریم و ناخواسته به همان توضیحات دم‌دستی و آماده‌ای که محیط (شامل رسانه، ایدئولوژی، دین، خانواده، مدرسه و ...) در اختیارمان می‌گذارد، قانع شویم و به خیال خود به شفافیت، قطعیت و تبیین علّی دست یافته باشیم.

حال آن‌که تنها با استمرار، سخت‌کوشی و تحمل ابهامات این مرحله است که می‌توان فرآیند اندیشیدن را به سرانجام رساند و تکمیل کرد. صرف خواندن، تفکر، شاگردی و دیگر فضایل به‌تنهایی رهایی‌بخش نیست؛ تنها تاب‌آوردن و پایداری در مرحلهٔ مبهم و پیچیده — یعنی توان ادامه دادن علی‌رغم دانش اندک و فهم ناقص — ما را به حقیقت نزدیک‌تر می‌سازد.
➖
در باره کلیپ بالا

در دقیقه سه آمده که احتمال بیرون کشیدن توپ قرمز برابر یک سوم است که درست است. چون تعداد توپ قرمز ۳۰ عدد است و ۳۰ تقسیم بر ۹۰ می‌شود یک سوم.
ولی در ادامه می‌گوید احتمال بیرون کشیدن توپ زرد هم دقیقا یک سوم است! در حالی که به نظرم اینگونه نیست و هر چند احتمال بیرون کشیدن توپ زرد یا سیاه ۶۰ تقسیم بر ۹۰ یعنی دو سوم است ولی احتمال بیرون کشیدن هر کدام از توپ زرد یا سیاه به تنهایی، مشخص نیست و در حالت ابهام قرار دارد! و اینجاست که وقتی شخص رنگ قرمز را انتخاب می‌کند اصطلاحا می‌گوییم نسبت به ابهام، گریز دارد و این پدیده را ابهام‌گریزی (ambiguity aversion) می‌‌گویند و دقیقا فرق ریسک و ابهام هم اینجا مشخص می‌شود.

این را به نظرم بشود نقطه مقابل تحمل ابهام در نظر گرفت؛ چون اگر فرد در مواجهه با ابهام زیاد، تفاوت چندانی بین گزینهٔ معلوم و نامعلوم نبیند، در اصطلاح می‌توان گفت این فرد ابهام را بهتر تحمل می‌کند (Ambiguity tolerance).

در تفکر انتقادی تحمل ابهام یک فضیلت معرفتی است، چون وقتی شواهد کافی برای تعیین یک پاسخ قطعی نداریم، تحمل ابهام کمک می‌کند زودتر از موعد به یک نتیجه قطعی نپریم. این عدم تحمل ابهام و عدم‌قطعیت با برخی گرایش‌های قطعی مانند خرافه و شاید حتی دین ارتباط دارد؛ چون اینا پاسخ‌های دم دستی و ساده برای پرسش‌های پیچیده دارن؛ پرسش‌هایی که پیگیری واقعی اونا نیاز به «تحمل ابهام» و بررسی‌های دقیق و تحمل اون دوره ابهامِ بدون پاسخ دارد و کار هر کسی نیست.

➖
(متن ویراسته شده از محاوره‌ای به رسمی مکتوب)

اصل مقاله تحقیقی آزمایش توپها (در کامنت)
RISK, AMBIGUITY, AND THE SAVAGE AXIOMS

صوتی خلاصه آنرا اینجا بشنوید
https://t.me/FarazTed/48215

⚡5

1.85K viewsedited 10:07