قانعی راد_001.m4a
33.2 MB
🍁گرامیداشت مرحوم دکتر سید محمد امین قانعی راد. استاد پیشکسوت در "جامعه شناسی مردم گرا"
تهران: سه شنبه29/3/97
@Feirahi
تهران: سه شنبه29/3/97
@Feirahi
⚡️جامعه ما دیگر پتانسیل انقلابکردن ندارد باید به فکر اصلاح بود
⚡️فقه بسته یکدست نیست نایینی و آیت الله سیستانی هم درون فقه هستند و همچنین شیخ فضل الله و آیت الله مصباح یزدی
✔️داود فیرحی در گفتگو با روزنامه شرق🔻
🔹شریعتی متفکر دوره انتقال بود. متفکران دوره انتقال سه کار میکنند؛ یک، وضعیت موجود را نقد میکنند. دو، راهی را برای انتقال به یک شرایط خاص یا مطلوب دنبال میکنند و سه، کلیات آن نظام یا وضعیت [پیشرو] را توضیح میدهند، آنها هیچوقت وارد جزئیات نمیشوند. متفکران دوره انتقال طرحهای خیلی دقیق و روشنی ندارند. شما خود مارکس را نگاه کنید. او هم همینطور است.
🔹مرحوم شریعتی نقدی به وضع موجود داشت و احساس میکرد که با تکیه بر ادبیات شیعی، بهویژه تاریخ و شخصیتهای شیعه میتواند نیرو یا گفتمانی فراهم کند که وضع موجود را تغییر دهد؛ مثلا او بر مفهوم رهبری خیلی تأکید میکرد. راجع به نظام بعد، در یکی، دو سخنرانی بحث نظام امت- امامت را مطرح میکند. مرحوم آقای بهشتی هم بعدا این بحث را پی میگیرد و بخشی از آن را وارد قانون اساسی میکند.
🔹فقه یک بسته یکدست نیست. فقه طیف بزرگی است؛ از یکطرف امثال آقای نائینی تا سیستانی هستند و از آن طرف هم شیخفضلالله و در معاصران هم مثلا آقای مصباح را میبینید. مثل دانش است، مثلا شما که فلسفه را در نظر بگیرید، در آن نازیسم هست، در آن افرادی مثل افلاطون، ارسطو و هگل هم هستند تا بیایید جلوتر و متفکران دموکرات معاصر مثل رالز را هم میبینید. این طیف بزرگ در فقه هم هست. اینطور نیست که فقه یک بسته باشد که هر تفسیری از شریعتی، بلافاصله با آن، به مشکل بخورد.
🔹دستگاههای دینی خیلی بزرگتر از فقه است و آنجا نظامهای ارجاع شکل میگیرد. دستگاه روحانیت تماما فقه نیست، بسیار بزرگ است، مجموعه سنتهایش هست، کلامش هست، فلسفهاش هست منتها فقه یک دانشی برای اداره جامعه بود و بعدتر خود را به مفهوم جدید «حقوق» گره زد. این بحث بیشتر به جزئیات قانونگذاری یا پسزمینه قانونگذاری برمیگردد. دستگاههای فقهی بیشتر جنبه تکنیکی دارد؛ یعنی مدتی جامعه را مستقیم اداره میکردند و الان هم که قانون موضوعه پیدا شده است، معمولا فقه پسزمینه این قانون موضوعه را بهوجود میآورد. مبنای قانون موضوعه را تأمین میکند.
🔹تفسیرهای دموکراتیکی که از فقه درمیآید با تفسیرهایی که آرامآرام از شریعتی درمیآید، همسویی دارند، هرچند ممکن است جوهر آنها متفاوت باشد. در هرصورت خود شریعتی متفکر دوره گذار است اما یک نوع نوشریعتیسم یا شریعتیانیسم – مثل نومارکسیسم یا مارکسیانیسم – و اینها هستند که میتوانند برای امروز اهمیت داشته باشند. اما هنوز نمایندگان خودشان را پیدا نکردهاند. ما در جامعه میگردیم تا پیدا کنیم که چه کسی نوشریعتیست یا شریعتیانیست است – یعنی برخی واژههای شریعتی را گرفته و بسط داده است – هنوز بالفعل نمایندهای جدی سراغ نداریم که به او ارجاع دهند.
🔹جامعه ما دیگر پتانسیل انقلابکردن ندارد انقلاب پشت انقلاب رخ نمیدهد؛ بنابراین متفکری که متفکر انقلابی است، در پساانقلاب باید از آن تفسیر کرد. ما نمیتوانیم روشنفکری داشته باشیم که منادی انقلاب باشد. ما باید روشنفکری داشته باشیم که منادی اصلاح باشد که بگویید چهکار باید بکنیم. هیجان اصلاح کم است. بنابراین در آن تبدیلشدن روشنفکر به یک قهرمان-مثل شریعتی- خیلی سخت است.
@Feirahi
@namehayehawzavi
⚡️فقه بسته یکدست نیست نایینی و آیت الله سیستانی هم درون فقه هستند و همچنین شیخ فضل الله و آیت الله مصباح یزدی
✔️داود فیرحی در گفتگو با روزنامه شرق🔻
🔹شریعتی متفکر دوره انتقال بود. متفکران دوره انتقال سه کار میکنند؛ یک، وضعیت موجود را نقد میکنند. دو، راهی را برای انتقال به یک شرایط خاص یا مطلوب دنبال میکنند و سه، کلیات آن نظام یا وضعیت [پیشرو] را توضیح میدهند، آنها هیچوقت وارد جزئیات نمیشوند. متفکران دوره انتقال طرحهای خیلی دقیق و روشنی ندارند. شما خود مارکس را نگاه کنید. او هم همینطور است.
🔹مرحوم شریعتی نقدی به وضع موجود داشت و احساس میکرد که با تکیه بر ادبیات شیعی، بهویژه تاریخ و شخصیتهای شیعه میتواند نیرو یا گفتمانی فراهم کند که وضع موجود را تغییر دهد؛ مثلا او بر مفهوم رهبری خیلی تأکید میکرد. راجع به نظام بعد، در یکی، دو سخنرانی بحث نظام امت- امامت را مطرح میکند. مرحوم آقای بهشتی هم بعدا این بحث را پی میگیرد و بخشی از آن را وارد قانون اساسی میکند.
🔹فقه یک بسته یکدست نیست. فقه طیف بزرگی است؛ از یکطرف امثال آقای نائینی تا سیستانی هستند و از آن طرف هم شیخفضلالله و در معاصران هم مثلا آقای مصباح را میبینید. مثل دانش است، مثلا شما که فلسفه را در نظر بگیرید، در آن نازیسم هست، در آن افرادی مثل افلاطون، ارسطو و هگل هم هستند تا بیایید جلوتر و متفکران دموکرات معاصر مثل رالز را هم میبینید. این طیف بزرگ در فقه هم هست. اینطور نیست که فقه یک بسته باشد که هر تفسیری از شریعتی، بلافاصله با آن، به مشکل بخورد.
🔹دستگاههای دینی خیلی بزرگتر از فقه است و آنجا نظامهای ارجاع شکل میگیرد. دستگاه روحانیت تماما فقه نیست، بسیار بزرگ است، مجموعه سنتهایش هست، کلامش هست، فلسفهاش هست منتها فقه یک دانشی برای اداره جامعه بود و بعدتر خود را به مفهوم جدید «حقوق» گره زد. این بحث بیشتر به جزئیات قانونگذاری یا پسزمینه قانونگذاری برمیگردد. دستگاههای فقهی بیشتر جنبه تکنیکی دارد؛ یعنی مدتی جامعه را مستقیم اداره میکردند و الان هم که قانون موضوعه پیدا شده است، معمولا فقه پسزمینه این قانون موضوعه را بهوجود میآورد. مبنای قانون موضوعه را تأمین میکند.
🔹تفسیرهای دموکراتیکی که از فقه درمیآید با تفسیرهایی که آرامآرام از شریعتی درمیآید، همسویی دارند، هرچند ممکن است جوهر آنها متفاوت باشد. در هرصورت خود شریعتی متفکر دوره گذار است اما یک نوع نوشریعتیسم یا شریعتیانیسم – مثل نومارکسیسم یا مارکسیانیسم – و اینها هستند که میتوانند برای امروز اهمیت داشته باشند. اما هنوز نمایندگان خودشان را پیدا نکردهاند. ما در جامعه میگردیم تا پیدا کنیم که چه کسی نوشریعتیست یا شریعتیانیست است – یعنی برخی واژههای شریعتی را گرفته و بسط داده است – هنوز بالفعل نمایندهای جدی سراغ نداریم که به او ارجاع دهند.
🔹جامعه ما دیگر پتانسیل انقلابکردن ندارد انقلاب پشت انقلاب رخ نمیدهد؛ بنابراین متفکری که متفکر انقلابی است، در پساانقلاب باید از آن تفسیر کرد. ما نمیتوانیم روشنفکری داشته باشیم که منادی انقلاب باشد. ما باید روشنفکری داشته باشیم که منادی اصلاح باشد که بگویید چهکار باید بکنیم. هیجان اصلاح کم است. بنابراین در آن تبدیلشدن روشنفکر به یک قهرمان-مثل شریعتی- خیلی سخت است.
@Feirahi
@namehayehawzavi
✔ داود فیرحی در گفتگو با روزنامه شرق:🔻
🔹 مرحوم شریعتی در یکی، دو سخنرانی بحث نظام امت- امامت را مطرح میکند. مرحوم آقای بهشتی هم بعدا این بحث را پی میگیرد و بخشی از آن را وارد قانون اساسی میکند.
🔹 فقه یک بسته یکدست نیست. فقه طیف بزرگی است؛ از یکطرف امثال آقایان نائینی تا سیستانی هستند و از آن طرف هم شیخفضلالله و در معاصران هم مثلا آقای مصباح را میبینید. مثل هر دانش دیگر است، مثلا شما که فلسفه را در نظر بگیرید، در آن نازیسم هست، در آن افرادی مثل افلاطون، ارسطو و هگل هم هستند تا بیایید جلوتر و متفکران دموکرات معاصر مثل رالز را هم میبینید. این طیف بزرگ در فقه هم هست. اینطور نیست که فقه یک بسته باشد که هر تفسیری از شریعتی، بلافاصله با آن، به مشکل بخورد.
@Feirahi
🔹 مرحوم شریعتی در یکی، دو سخنرانی بحث نظام امت- امامت را مطرح میکند. مرحوم آقای بهشتی هم بعدا این بحث را پی میگیرد و بخشی از آن را وارد قانون اساسی میکند.
🔹 فقه یک بسته یکدست نیست. فقه طیف بزرگی است؛ از یکطرف امثال آقایان نائینی تا سیستانی هستند و از آن طرف هم شیخفضلالله و در معاصران هم مثلا آقای مصباح را میبینید. مثل هر دانش دیگر است، مثلا شما که فلسفه را در نظر بگیرید، در آن نازیسم هست، در آن افرادی مثل افلاطون، ارسطو و هگل هم هستند تا بیایید جلوتر و متفکران دموکرات معاصر مثل رالز را هم میبینید. این طیف بزرگ در فقه هم هست. اینطور نیست که فقه یک بسته باشد که هر تفسیری از شریعتی، بلافاصله با آن، به مشکل بخورد.
@Feirahi
✅درباره ی حسین بشیریه
دکتر بشیریه در بین استادانمان نادر بود. بعضی از استادان نادرند از آن جهت که استاد ـ مؤلفاند. بشیریه آنچه میگفت مینوشت و آنچه مینوشت میگفت. آنچنان که میگفت شب زود میخوابید، صبح زود بیدار میشد و به کارهای ترجمه و تألیفش مشغول میشد و بعد به دانشگاه میآمد و تدریس آغاز میشد. کمتر استادی مانند او خوشبیان بود. گاهی کاغذ کوچکی از جیبش درمیآورد که نتهایی روی آن نوشته بود اما مباحث کلاس را از روی کاغذ نمیخواند و بیانش نوعی از شفاهیِ کتابت بود. آرام بود و علمی و بیطرف. با طیف گستردهای از مذهبیها و حوزویها تا کسانی با گرایش چپ و یا لیبرال دوستی داشت و هیچوقت ندیدم به کسی یا جریانی حمله و پرخاش کند. دکتر بشیریه رونقی به جامعهشناسی سیاسی در دانشکدة علوم سیاسی داد؛ با مباحث جامعة مدنی و ضرورت توسعة آن که ادبیات گمشدة آن روزگار بود؛ و از طریق شاگردانش در نشریات روشنفکری آن زمان ــ اول کیهان فرهنگی و سپس کیان ــ تکثیر شد. با آمدن دوم خرداد 13۷۶ و پیروزی اصلاحطلبان، بحثهای بشیریه توسعه پیدا کرد. رسانههای محافظهکار دکتر بشیریه را به عنوان هدِ اصلاحات معرفی کردند و به او حمله بردند، در حالی که اصلاً اینگونه نبود. قبل از دوم خرداد و شکلگیری اصلاحطلبان، بشیریه در کلاسهایش از جامعۀ مدنی و توسعة آن میگفت. این بعضی از شاگردان او بودند که بعد از دوم خرداد وقتی به ردههایی در درون دولت راه یافتند، آن نظریهها را گسترش دادند. بشیریه تنها یک جامعهشناس سیاسی محض نبود. او در پی ترویج یک نوع فلسفه ـ جامعهشناسی و معرفیکنندة بعضی از متفکران غربی برای اولینبار در ایران بود؛ متفکرانی چون میشل فوکو و یورگن هابرماس که تفنگداران ساختگرایی بودند و میان دو حوزۀ جامعهشناسی و فلسفه پل میزدند.
🔹شماره ۴۹ مجله اندیشه پویا.
@Feirahi
@Nedaye_siyasat
دکتر بشیریه در بین استادانمان نادر بود. بعضی از استادان نادرند از آن جهت که استاد ـ مؤلفاند. بشیریه آنچه میگفت مینوشت و آنچه مینوشت میگفت. آنچنان که میگفت شب زود میخوابید، صبح زود بیدار میشد و به کارهای ترجمه و تألیفش مشغول میشد و بعد به دانشگاه میآمد و تدریس آغاز میشد. کمتر استادی مانند او خوشبیان بود. گاهی کاغذ کوچکی از جیبش درمیآورد که نتهایی روی آن نوشته بود اما مباحث کلاس را از روی کاغذ نمیخواند و بیانش نوعی از شفاهیِ کتابت بود. آرام بود و علمی و بیطرف. با طیف گستردهای از مذهبیها و حوزویها تا کسانی با گرایش چپ و یا لیبرال دوستی داشت و هیچوقت ندیدم به کسی یا جریانی حمله و پرخاش کند. دکتر بشیریه رونقی به جامعهشناسی سیاسی در دانشکدة علوم سیاسی داد؛ با مباحث جامعة مدنی و ضرورت توسعة آن که ادبیات گمشدة آن روزگار بود؛ و از طریق شاگردانش در نشریات روشنفکری آن زمان ــ اول کیهان فرهنگی و سپس کیان ــ تکثیر شد. با آمدن دوم خرداد 13۷۶ و پیروزی اصلاحطلبان، بحثهای بشیریه توسعه پیدا کرد. رسانههای محافظهکار دکتر بشیریه را به عنوان هدِ اصلاحات معرفی کردند و به او حمله بردند، در حالی که اصلاً اینگونه نبود. قبل از دوم خرداد و شکلگیری اصلاحطلبان، بشیریه در کلاسهایش از جامعۀ مدنی و توسعة آن میگفت. این بعضی از شاگردان او بودند که بعد از دوم خرداد وقتی به ردههایی در درون دولت راه یافتند، آن نظریهها را گسترش دادند. بشیریه تنها یک جامعهشناس سیاسی محض نبود. او در پی ترویج یک نوع فلسفه ـ جامعهشناسی و معرفیکنندة بعضی از متفکران غربی برای اولینبار در ایران بود؛ متفکرانی چون میشل فوکو و یورگن هابرماس که تفنگداران ساختگرایی بودند و میان دو حوزۀ جامعهشناسی و فلسفه پل میزدند.
🔹شماره ۴۹ مجله اندیشه پویا.
@Feirahi
@Nedaye_siyasat
✅ قریتیکا، آزادی، و ترقی
🔹از نظر آخوندزاده، ترقی مشروط به آزادی اندیشه، و آزادی شرطِ لازم نقد، و نقد عیار توسعه است.
🔹ترقی بدون آزادی اندیشه ها امکان پذیر نیست و فایده قریتیکا در صورت آزادی خیال(اندیشه)، آن خواهد شد که عاقبت رفته رفته از تصادم اقوال و آراء، حق در مرکز خود قرار گیرد و در علم مدنیات ترقی حاصل شود .
🔹اگر جماعات(دولت و نهاد مذهب) به افراد خودشان در خیالات(اندیشه ها)، آزادی نبخشند و ایشان را مجبور سازند که از هر چه آباء و اجداد گفته اکتفا کنند، افراد آنان به حیوانات می مانند.
🔹علت العلل عدم پیشرفت تنظیمات، چیزی جز فقدان آزادی اندیشه نیست.
🔹درس گفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، جلسه نهم، اردیبهشت ۹۷.
#اندیشه_سیاسی
@Feirahi
🔹از نظر آخوندزاده، ترقی مشروط به آزادی اندیشه، و آزادی شرطِ لازم نقد، و نقد عیار توسعه است.
🔹ترقی بدون آزادی اندیشه ها امکان پذیر نیست و فایده قریتیکا در صورت آزادی خیال(اندیشه)، آن خواهد شد که عاقبت رفته رفته از تصادم اقوال و آراء، حق در مرکز خود قرار گیرد و در علم مدنیات ترقی حاصل شود .
🔹اگر جماعات(دولت و نهاد مذهب) به افراد خودشان در خیالات(اندیشه ها)، آزادی نبخشند و ایشان را مجبور سازند که از هر چه آباء و اجداد گفته اکتفا کنند، افراد آنان به حیوانات می مانند.
🔹علت العلل عدم پیشرفت تنظیمات، چیزی جز فقدان آزادی اندیشه نیست.
🔹درس گفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، جلسه نهم، اردیبهشت ۹۷.
#اندیشه_سیاسی
@Feirahi
💥صلح ابتدایی/ پیشگیرانه
🔹 صلح پیشگیرانه در ادبیات شیعه که جلوی نزاع را پیش از درگیری می گیرد، یکی از اصول دیپلماسی است.
🔹 در سنت فکری ما، کتابی به نام کتاب صلح در ادبیات فقهی و شیعه وجود دارد. در بحث جنگ و یا عقود هم بحث صلح طرح می شود.
🔹 تفکر فقهی ما این موضوع را پذیرفته که صلح قراردادی برای دفع نزاع است. این نوع صلح را به صلح ترمیمی می شود تعبیر کرد.
🔹 در مکتب شافعی از صلح دیگری نام میبرند که شروع می شود و قوانینی تعیین میکنند؛ در ادبیات ما به آن صلح ابتدایی یا صلح پیشتاز میگویند.
🔹 فقهای ابتدایی ما عقیده داشتند که صلح پیشگیرانه باطل است. امروز اکثر اهل سنت به استثنا بعضی فقهای شافعیه به همین عقیده هستند؛ اما از دوران قاجار به بعد در ادبیات شیعه صلح وارد تعبیر دیگری شد.
🔹 بعضی از حقوقدانهای ما مثل مرحوم کاتوزیان مخالف صلح ابتدایی بودند؛ ایشان میگفتند صلح ابتدایی بقیه قراردادها را از بین میبرد اما اخیرا این نوع از صلح خیلی طرفدار پیدا کرده است. صلح ابتدایی به این معنا است که مذاکره کننده قبل از اینکه منتظر تولید نزاع باشد با خلاقیتهای خود وارد قراردادهای صلح میشوند؛ قراردادهایی که اختلاف را کم میکند.
@Feirahi
🔹 صلح پیشگیرانه در ادبیات شیعه که جلوی نزاع را پیش از درگیری می گیرد، یکی از اصول دیپلماسی است.
🔹 در سنت فکری ما، کتابی به نام کتاب صلح در ادبیات فقهی و شیعه وجود دارد. در بحث جنگ و یا عقود هم بحث صلح طرح می شود.
🔹 تفکر فقهی ما این موضوع را پذیرفته که صلح قراردادی برای دفع نزاع است. این نوع صلح را به صلح ترمیمی می شود تعبیر کرد.
🔹 در مکتب شافعی از صلح دیگری نام میبرند که شروع می شود و قوانینی تعیین میکنند؛ در ادبیات ما به آن صلح ابتدایی یا صلح پیشتاز میگویند.
🔹 فقهای ابتدایی ما عقیده داشتند که صلح پیشگیرانه باطل است. امروز اکثر اهل سنت به استثنا بعضی فقهای شافعیه به همین عقیده هستند؛ اما از دوران قاجار به بعد در ادبیات شیعه صلح وارد تعبیر دیگری شد.
🔹 بعضی از حقوقدانهای ما مثل مرحوم کاتوزیان مخالف صلح ابتدایی بودند؛ ایشان میگفتند صلح ابتدایی بقیه قراردادها را از بین میبرد اما اخیرا این نوع از صلح خیلی طرفدار پیدا کرده است. صلح ابتدایی به این معنا است که مذاکره کننده قبل از اینکه منتظر تولید نزاع باشد با خلاقیتهای خود وارد قراردادهای صلح میشوند؛ قراردادهایی که اختلاف را کم میکند.
@Feirahi
معمای قانون در ایران، چگونگی انتقال از بنیاد سنت به خودبنیادی است - دکتر داوود فیرحی - سیمافکر
@Feirahi
http://simafekr.tv/video/26720/
@Feirahi
http://simafekr.tv/video/26720/
سیمافکر
معمای قانون در ایران، چگونگی انتقال از بنیاد سنت به خودبنیادی است - دکتر داوود فیرحی - سیمافکر
سخنرانی دکتر داوود فیرحی با عنوان «تکوین مفهوم قانون در ایران» در ۹اسفند۱۳۹۶ در مدرسۀ زمستانۀ «ما و علوم انسانی» در محل پردیس دانشگاه علامهطباطبایی ایراد شد.
🍀معمای قانون در ایران، چگونگی انتقال از بنیاد سنت به خودبنیادی است
🔹دکتر داود فیرحی، معتقد است اگر بخواهیم تاریخ اندیشۀ سیاسی معاصر ایران را حول یک واژۀ محوری بفهمیم، آن مفهوم «قانون» است. چنانکه دکتر فیرحی توضیح میدهد، با پایان دورۀ صفویه و نزدیک شدن به عصر مشروطه، نظم سنتی دچار آشوب شد و رفتهرفته «جنبش قانونگرایی» تحتتأثیر جریان جهانی شکل گرفت. جامعۀ ایرانی احساس کرد که نظام سنتی چندان نمیتواند کمک حال او باشد بنابراین بهتدریج از آن فاصله گرفت و به سراغ نظم جدیدی رفت که در مفهوم «قانون موضوعه» یافت. قانونی که برخلاف قانون طبیعی، فطری و دینی، قانونی انسانبنیاد است و از اساس، برگرفته از طبیعت یا دین آسمانی نیست. تا پیش از این وضع جدید، در الگوهای سنتی دو مبنا برای «قانون» وجود داشت؛ یکی «سنتهای ایرانی» دوران پیش از اسلام و «شریعت» دورۀ اسلامی و دیگری فرمان شاه یا حکم حاکم. بین این دو، «شریعت» پایه و اصل و «فرمان شاه» استثنا بود؛ یعنی در جایی که شریعت نمیتوانست عمل کند، شاه ورود میکرد. اما چه در حکم یزدان و چه در فرمان شاه، قانون خاستگاهی «غیرپایه» و «بیرون از شهروند» داشت، یعنی از ارادۀ خود شهروند ناشی نمیشد. درحالیکه در دولت مدرن، قانون در هر صورت، چه فرمان یزدان باشد چه فرمان حاکم، باید تابعی از قانون موضوعه باشد که «خودبنیاد» و براساس «ارادۀ شهروند» است. بهاینترتیب، معمای ایران چگونگی انتقال از «قانونهای غیرپایه» به «قانونهای خودبنیاد» شد. البته انتقال از مفهوم سنتی قانون به مفهوم نوین آن بههیچوجه به آسانی صورت نگرفت و ذهن ایرانی، در مسیر دستیابی به نظم جدید و تکوین یافتن مفهوم «قانون موضوعه» در اندیشهاش، با تنشهای بسیار زیادی مواجه شد. بههمین دلیل، بررسی تحولات عصر مشروطه اهمیت بسیار دارد.
بنابر تقریر دکتر فیرحی، جامعۀ ایران در جریان مشروطه درحال گذار از یک نظم سنتی به نظمی جدید با ابزارها، مکانیزمها، نهادها و انتظارات متفاوت بود. در این وضع، بحث اصلی دورۀ مشروطه این شد که چه بخشهایی از سنت را باید ترک کرد، چه بخشهایی از آن را باید به نظم جدید آورد و همچنین آن آوردهها را در کجا نشاند. بااین وصف است که او انقلاب مشروطه را نه یک انقلاب اجتماعی، بلکه یک «انقلاب فکر» میداند.
🔹سخنرانی با عنوان «تکوین مفهوم قانون در ایران» ، ۹اسفند۱۳۹۶ ، مدرسۀ زمستانۀ «ما و علوم انسانی» ، پردیس دانشگاه علامهطباطبایی ،
به نقل از http://simafekr.tv
@Feirahi
🔹دکتر داود فیرحی، معتقد است اگر بخواهیم تاریخ اندیشۀ سیاسی معاصر ایران را حول یک واژۀ محوری بفهمیم، آن مفهوم «قانون» است. چنانکه دکتر فیرحی توضیح میدهد، با پایان دورۀ صفویه و نزدیک شدن به عصر مشروطه، نظم سنتی دچار آشوب شد و رفتهرفته «جنبش قانونگرایی» تحتتأثیر جریان جهانی شکل گرفت. جامعۀ ایرانی احساس کرد که نظام سنتی چندان نمیتواند کمک حال او باشد بنابراین بهتدریج از آن فاصله گرفت و به سراغ نظم جدیدی رفت که در مفهوم «قانون موضوعه» یافت. قانونی که برخلاف قانون طبیعی، فطری و دینی، قانونی انسانبنیاد است و از اساس، برگرفته از طبیعت یا دین آسمانی نیست. تا پیش از این وضع جدید، در الگوهای سنتی دو مبنا برای «قانون» وجود داشت؛ یکی «سنتهای ایرانی» دوران پیش از اسلام و «شریعت» دورۀ اسلامی و دیگری فرمان شاه یا حکم حاکم. بین این دو، «شریعت» پایه و اصل و «فرمان شاه» استثنا بود؛ یعنی در جایی که شریعت نمیتوانست عمل کند، شاه ورود میکرد. اما چه در حکم یزدان و چه در فرمان شاه، قانون خاستگاهی «غیرپایه» و «بیرون از شهروند» داشت، یعنی از ارادۀ خود شهروند ناشی نمیشد. درحالیکه در دولت مدرن، قانون در هر صورت، چه فرمان یزدان باشد چه فرمان حاکم، باید تابعی از قانون موضوعه باشد که «خودبنیاد» و براساس «ارادۀ شهروند» است. بهاینترتیب، معمای ایران چگونگی انتقال از «قانونهای غیرپایه» به «قانونهای خودبنیاد» شد. البته انتقال از مفهوم سنتی قانون به مفهوم نوین آن بههیچوجه به آسانی صورت نگرفت و ذهن ایرانی، در مسیر دستیابی به نظم جدید و تکوین یافتن مفهوم «قانون موضوعه» در اندیشهاش، با تنشهای بسیار زیادی مواجه شد. بههمین دلیل، بررسی تحولات عصر مشروطه اهمیت بسیار دارد.
بنابر تقریر دکتر فیرحی، جامعۀ ایران در جریان مشروطه درحال گذار از یک نظم سنتی به نظمی جدید با ابزارها، مکانیزمها، نهادها و انتظارات متفاوت بود. در این وضع، بحث اصلی دورۀ مشروطه این شد که چه بخشهایی از سنت را باید ترک کرد، چه بخشهایی از آن را باید به نظم جدید آورد و همچنین آن آوردهها را در کجا نشاند. بااین وصف است که او انقلاب مشروطه را نه یک انقلاب اجتماعی، بلکه یک «انقلاب فکر» میداند.
🔹سخنرانی با عنوان «تکوین مفهوم قانون در ایران» ، ۹اسفند۱۳۹۶ ، مدرسۀ زمستانۀ «ما و علوم انسانی» ، پردیس دانشگاه علامهطباطبایی ،
به نقل از http://simafekr.tv
@Feirahi
♦️ انقطاع نظر و عمل سياسي در ايران؛ گفت و گو با داود فيرحي، ماهنامه عصر انديشه ، سال چهارم، تیر97، شماره 17، ص 70
@Feirahi
@Feirahi
✔ ️داود فیرحی:🔻
سه برداشت از مسلمانی وجود دارد:
🔹 نوع اول آن به «اسلام مهاجرت» معروف است؛ مسلمانانی که به اروپا و روسیه مهاجرت کردند و درک خاص خود را از اسلام دارند. مهاجرت موجب شکل گیری نوعی از اسلام گرایی شده است که هویتی و عکس العملی است و تلاش دارد تا از مذهب به عنوان سپر مدافع خود در مقابل اکثریت غیرمسلمانان استفاده کند.
🔹 نوع دوم، «اسلام گرایی حاشیه ای» است که از خاورمیانه گسترش یافته و به سایر بخش ها مانند اندونزی و مالزی سرایت کرده است. این نوع از اسلام گرایی فاقد بعد سیاسی است؛ زیرا از جنبۀ فرهنگی به آن نگریسته می شود. این نوع از اسلام گرایان تابع جریان های خاورمیانه هستند و خودشان تولید ایدئولوژی نمی کنند. به عنوان مثال، با شکل گیری وهابیت در عربستان، این فرقه در مالزی نیز پیروانی پیدا کرد. در واقع، اینها تنها مصرف کننده هستند و تولیدِ فکر نمی کنند. مسلمانان حاشیه ای حس می کنند که صلاحیت بحث های عمیق و تئوریک از اسلام را ندارند و باید ایده های خود را از مکه، قم و نجف اخذ کنند. مسلمانان حاشیه ای محافظه کار بوده و از اخلاق و خانواده حمایت می کنند اما ایدئولوژی آنان مصرفی بوده و تولیدی نمی باشد.
🔹 سومین اسلام گرایی در منطقه خاورمیانه شکل می گیرد. هر کسی برای خود حق حرف زدن و تولید تئوری قائل است؛ دارای چهار رکن تشیع، تسنن ترکیه، تسنن عربستان و تسنن مصر است. پس منظور ما از جریان بزرگ اسلام گرایی، اسلام خاورمیانه است که مرکز تولید تئوری ها است. خاورمیانه دارای ویژگی های نوستالوژیک و گذشتۀ آباد و اکنونِ نابسامان است. در گذشته دارای تمدن های درخشانی بوده اند که امروزه آن را دارا نمی باشند.
@Feirahi
سه برداشت از مسلمانی وجود دارد:
🔹 نوع اول آن به «اسلام مهاجرت» معروف است؛ مسلمانانی که به اروپا و روسیه مهاجرت کردند و درک خاص خود را از اسلام دارند. مهاجرت موجب شکل گیری نوعی از اسلام گرایی شده است که هویتی و عکس العملی است و تلاش دارد تا از مذهب به عنوان سپر مدافع خود در مقابل اکثریت غیرمسلمانان استفاده کند.
🔹 نوع دوم، «اسلام گرایی حاشیه ای» است که از خاورمیانه گسترش یافته و به سایر بخش ها مانند اندونزی و مالزی سرایت کرده است. این نوع از اسلام گرایی فاقد بعد سیاسی است؛ زیرا از جنبۀ فرهنگی به آن نگریسته می شود. این نوع از اسلام گرایان تابع جریان های خاورمیانه هستند و خودشان تولید ایدئولوژی نمی کنند. به عنوان مثال، با شکل گیری وهابیت در عربستان، این فرقه در مالزی نیز پیروانی پیدا کرد. در واقع، اینها تنها مصرف کننده هستند و تولیدِ فکر نمی کنند. مسلمانان حاشیه ای حس می کنند که صلاحیت بحث های عمیق و تئوریک از اسلام را ندارند و باید ایده های خود را از مکه، قم و نجف اخذ کنند. مسلمانان حاشیه ای محافظه کار بوده و از اخلاق و خانواده حمایت می کنند اما ایدئولوژی آنان مصرفی بوده و تولیدی نمی باشد.
🔹 سومین اسلام گرایی در منطقه خاورمیانه شکل می گیرد. هر کسی برای خود حق حرف زدن و تولید تئوری قائل است؛ دارای چهار رکن تشیع، تسنن ترکیه، تسنن عربستان و تسنن مصر است. پس منظور ما از جریان بزرگ اسلام گرایی، اسلام خاورمیانه است که مرکز تولید تئوری ها است. خاورمیانه دارای ویژگی های نوستالوژیک و گذشتۀ آباد و اکنونِ نابسامان است. در گذشته دارای تمدن های درخشانی بوده اند که امروزه آن را دارا نمی باشند.
@Feirahi
⚡️شاهد افول اعتماد عمومی به دولت در ایران هستیم اما بررسی علمی نمی شود چون بلافاصله مساله امنیتی می شود.
⚡️دولت در ایران اعتقادی به علم سیاست بلکه علوم انسانی ندارد
⚡️آیت الله مصباح سال ها تاکید کرد حزب بد است اما در نهایت به سمت ائتلاف های حزبی رفت
✔️داود فیرحی در گفتگو با عصر اندیشه🔻
🔹دانش سیاسی در جامعه ما دانشی است که مرکب است اما انسجام ندارد. یعنی ترکیب و ملغمهای از دیدگاههای چپ، دیدگاههای لیبرال - سرمایهداری اروپایی، باستانگرایی و اسلامگرایی در آن دیده میشود. این دیدگاههای متنوع هم به صورت جزیرهای هستند و ارتباط چندانی با هم ندارند. لذا دانشجویی که در خلال واحدهای درسیاش بخشی از این و بخشی از آن را مطالعه میکند، نمیتواند پیوندی میان آنها کند.
🔹مشکل دیگر علوم سیاسی در ایران تسلط ایدئولوژی جدیدی به نام «اسلامیسازی» است.ایده اسلامیسازی که من نمیدانم از کجا سرچشمه میگیرد، مانع از نظم و انسجام علوم سیاسی در ایران شده است. بعد از انقلاب اسلامی علوم سیاسی در ایران رفتهرفته در حال رسیدن به یک انسجام بود. اما مداخلاتی از جنس اسلامیسازی آثار نامطلوبی بر آن میگذارد.
🔹مشکل دیگر علوم سیاسی در ایران این است که اصولاً قلب سیاست در ایران اعتقادی به علم سیاست ندارد. یعنی برای اداره جامعه نهتنها به علم سیاست بلکه به سایر علوم انسانی نیز احساس نیاز نمیکند. زیرا معتقد است این علوم پایههای ماتریالیستی و ضد الهی دارد. لذا به طور کلی ارتباط علوم انسانی و اجتماعی با بدنه دولت منقطع است. یعنی اصلاً چنین نیست که تصور کنید یک تئوری مشخص بر عملکرد دولت در ایران حاکم است بلکه اساساً هیچ بهایی به تئوریهای سیاسی داده نمیشود. لذا تفاوت چندانی نمیکند که یک نظامی در ایران قدرت را به دست گیرد یا یک شهروند. هر دوی آنها بیتوجه به علوم سیاسی و علوم انسانی هستند. مثلاً اگر شما از حزب صحبت کنید، بلافاصله میگویند حزب ریشه اروپایی دارد، اروپا سکولار است، پس حزب هم سکولار است. بنابراین ما نباید حزب داشته باشیم.
🔹حضرت آیتالله مصباح سالها جامعه را معطل کرد که حزب بد است و باید جامعه را از طریق مساجد اداره کنیم، اما دست آخر خود ایشان هم به سراغ ائتلافهای حزبی رفت. لذا هنوز هم در تصویب قانون احزاب هیچیک از نظریههای روشن انتخاباتی و حکمرانی حزبی مشاهده نمیشود. اصلاً ارتباط قانون انتخابات با قانون احزاب قطع است. در حالیکه این دو در دنیا مانند دوقلوهای به هم چسبیده هستند. لذا در کشور ما میبینیم که حزب هیچ اثری نمیتواند بر انتخابات بگذارد.
🔹ایدئولوژی اجازه نمیدهد که شما نظریهها را بررسی کنید و ببینید که در عمل نتیجهبخش هستند یا خیر.ما با هر چیز که جنبه ایدئولوژیک پیدا کند مخالفیم. توجه کنید مثلاً مارکسیسم دو بعد دارد: یک بعد آن ایدئولوژی مارکسیستی است و بعد دیگرش یک مجموعه تمهایی است که به درد علم میخورد. مثلاً مارکس میگوید بین نیروهای تولید و تحولات اجتماعی رابطهای وجود دارد. این یک تئوری است که هرچند مارکسیستها آن را تولید کردهاند، لکن ربطی به ایدئولوژی مارکسیستی ندارد. درون لیبرالیسم نیز هم ایدئولوژی وجود دارد و هم از این قبیل دانشها. مثلاً یک دانش مهم که در همه جای دنیا از آن صحبت میشود این است که تجربه نشان داده است اگر احزاب به انتخابات گره نخورند، خودشان در نظم اختلال ایجاد میکنند. این یک نکته تئوریک است که ربطی به ایدئولوژی ندارد.
🔹در ادبیات مسلمانی هم مثلاً یک اصل مهم وجود دارد که جامعه مذهبی نیازمند قوانینی در مورد مذهب هم هست. بیشک شما نمیتوانید نقش فقیه را از این جامعه حذف کنید. اما در خصوص اینکه نقش فقیه در چه وضعیتی بهتر عمل خواهد کرد، ممکن است ایدئولوژی مجال و اجازه بررسی به شما ندهد. بنابراین ایدئولوژیک شدن علم، اسلامی و غیر اسلامی ندارد. یعنی مارکسیسم و لیبرالیسم هم میتوانند ایدئولوژیک شوند. ایدئولوژیک شدن به این معناست که شما به جای نتیجهگیری مبتنی بر دادهها و تحقیقات و تدابیر، از پیش مشخص کنید که من سراغ فلان چیز نمیروم.
🔹یا اینکه امروز ما شاهد وجود پدیده «افول اعتماد عمومی به دولت» در ایران هستیم و هیچکس نمیتواند وجود آن را انکار کند. اما امکان تبدیل چنین پدیدهای به موضوع تحقیق برای بررسی دلایل آن وجود ندارد. زیرا بلافاصله به یک موضوع امنیتی تبدیل میشود که کسی حق ندارد دربارهاش سخنی بگوید. چراکه طبیعتاً ممکن است نتایج تحقیق، ریشه مشکل را یا در ریاست جمهوری یا شورای نگهبان و دیگر نهادها ردیابی کند. لذا راه بسته میشود و به این وضعیت، ایدئولوژیک کردن علم میگویند.
@Feirahi
@namehayehawzavi
⚡️دولت در ایران اعتقادی به علم سیاست بلکه علوم انسانی ندارد
⚡️آیت الله مصباح سال ها تاکید کرد حزب بد است اما در نهایت به سمت ائتلاف های حزبی رفت
✔️داود فیرحی در گفتگو با عصر اندیشه🔻
🔹دانش سیاسی در جامعه ما دانشی است که مرکب است اما انسجام ندارد. یعنی ترکیب و ملغمهای از دیدگاههای چپ، دیدگاههای لیبرال - سرمایهداری اروپایی، باستانگرایی و اسلامگرایی در آن دیده میشود. این دیدگاههای متنوع هم به صورت جزیرهای هستند و ارتباط چندانی با هم ندارند. لذا دانشجویی که در خلال واحدهای درسیاش بخشی از این و بخشی از آن را مطالعه میکند، نمیتواند پیوندی میان آنها کند.
🔹مشکل دیگر علوم سیاسی در ایران تسلط ایدئولوژی جدیدی به نام «اسلامیسازی» است.ایده اسلامیسازی که من نمیدانم از کجا سرچشمه میگیرد، مانع از نظم و انسجام علوم سیاسی در ایران شده است. بعد از انقلاب اسلامی علوم سیاسی در ایران رفتهرفته در حال رسیدن به یک انسجام بود. اما مداخلاتی از جنس اسلامیسازی آثار نامطلوبی بر آن میگذارد.
🔹مشکل دیگر علوم سیاسی در ایران این است که اصولاً قلب سیاست در ایران اعتقادی به علم سیاست ندارد. یعنی برای اداره جامعه نهتنها به علم سیاست بلکه به سایر علوم انسانی نیز احساس نیاز نمیکند. زیرا معتقد است این علوم پایههای ماتریالیستی و ضد الهی دارد. لذا به طور کلی ارتباط علوم انسانی و اجتماعی با بدنه دولت منقطع است. یعنی اصلاً چنین نیست که تصور کنید یک تئوری مشخص بر عملکرد دولت در ایران حاکم است بلکه اساساً هیچ بهایی به تئوریهای سیاسی داده نمیشود. لذا تفاوت چندانی نمیکند که یک نظامی در ایران قدرت را به دست گیرد یا یک شهروند. هر دوی آنها بیتوجه به علوم سیاسی و علوم انسانی هستند. مثلاً اگر شما از حزب صحبت کنید، بلافاصله میگویند حزب ریشه اروپایی دارد، اروپا سکولار است، پس حزب هم سکولار است. بنابراین ما نباید حزب داشته باشیم.
🔹حضرت آیتالله مصباح سالها جامعه را معطل کرد که حزب بد است و باید جامعه را از طریق مساجد اداره کنیم، اما دست آخر خود ایشان هم به سراغ ائتلافهای حزبی رفت. لذا هنوز هم در تصویب قانون احزاب هیچیک از نظریههای روشن انتخاباتی و حکمرانی حزبی مشاهده نمیشود. اصلاً ارتباط قانون انتخابات با قانون احزاب قطع است. در حالیکه این دو در دنیا مانند دوقلوهای به هم چسبیده هستند. لذا در کشور ما میبینیم که حزب هیچ اثری نمیتواند بر انتخابات بگذارد.
🔹ایدئولوژی اجازه نمیدهد که شما نظریهها را بررسی کنید و ببینید که در عمل نتیجهبخش هستند یا خیر.ما با هر چیز که جنبه ایدئولوژیک پیدا کند مخالفیم. توجه کنید مثلاً مارکسیسم دو بعد دارد: یک بعد آن ایدئولوژی مارکسیستی است و بعد دیگرش یک مجموعه تمهایی است که به درد علم میخورد. مثلاً مارکس میگوید بین نیروهای تولید و تحولات اجتماعی رابطهای وجود دارد. این یک تئوری است که هرچند مارکسیستها آن را تولید کردهاند، لکن ربطی به ایدئولوژی مارکسیستی ندارد. درون لیبرالیسم نیز هم ایدئولوژی وجود دارد و هم از این قبیل دانشها. مثلاً یک دانش مهم که در همه جای دنیا از آن صحبت میشود این است که تجربه نشان داده است اگر احزاب به انتخابات گره نخورند، خودشان در نظم اختلال ایجاد میکنند. این یک نکته تئوریک است که ربطی به ایدئولوژی ندارد.
🔹در ادبیات مسلمانی هم مثلاً یک اصل مهم وجود دارد که جامعه مذهبی نیازمند قوانینی در مورد مذهب هم هست. بیشک شما نمیتوانید نقش فقیه را از این جامعه حذف کنید. اما در خصوص اینکه نقش فقیه در چه وضعیتی بهتر عمل خواهد کرد، ممکن است ایدئولوژی مجال و اجازه بررسی به شما ندهد. بنابراین ایدئولوژیک شدن علم، اسلامی و غیر اسلامی ندارد. یعنی مارکسیسم و لیبرالیسم هم میتوانند ایدئولوژیک شوند. ایدئولوژیک شدن به این معناست که شما به جای نتیجهگیری مبتنی بر دادهها و تحقیقات و تدابیر، از پیش مشخص کنید که من سراغ فلان چیز نمیروم.
🔹یا اینکه امروز ما شاهد وجود پدیده «افول اعتماد عمومی به دولت» در ایران هستیم و هیچکس نمیتواند وجود آن را انکار کند. اما امکان تبدیل چنین پدیدهای به موضوع تحقیق برای بررسی دلایل آن وجود ندارد. زیرا بلافاصله به یک موضوع امنیتی تبدیل میشود که کسی حق ندارد دربارهاش سخنی بگوید. چراکه طبیعتاً ممکن است نتایج تحقیق، ریشه مشکل را یا در ریاست جمهوری یا شورای نگهبان و دیگر نهادها ردیابی کند. لذا راه بسته میشود و به این وضعیت، ایدئولوژیک کردن علم میگویند.
@Feirahi
@namehayehawzavi