🍁 پخش نکوداشت استاد داود فیرحی
برگزار شده در پنجشنبه ۲۰ آبان
▪️استاد سید ضیاء مرتضوی
▪️استاد احمد رضا یزدانی مقدم
👈 »»» فیلم همایش «««
🔹 به همت پژوهشکده اندیشه دینی معاصر و دپارتمان علوم سیاسی دانشگاه مفید
@andishedinimoaser
@feirahi
برگزار شده در پنجشنبه ۲۰ آبان
▪️استاد سید ضیاء مرتضوی
▪️استاد احمد رضا یزدانی مقدم
👈 »»» فیلم همایش «««
🔹 به همت پژوهشکده اندیشه دینی معاصر و دپارتمان علوم سیاسی دانشگاه مفید
@andishedinimoaser
@feirahi
Forwarded from اندیشه دینی معاصر (Uçar)
استاد_فیرحی،_عالم_عاقل_و_عاقل_عالم.doc
415.4 KB
✔️استاد فیرحی ، عالم عاقل ، و عاقل عالم 🔺
#سید_ضیاء_مرتضوی
🔹مرحوم استاد فیرحی(رحمة الله علیه) یک عالم عاقل بود، مسیر آینده و گذشته خود را خوب شناخته بود؛ برای خود و زندگی خویش یک پروژه تعریف کرده بود و از نظر کمالات شخصی و اخلاقی، در نظر کسانی که با ایشان حشر و نشر داشتند، انسانی بسیار شایسته بودند و در طول جلساتی که خدمتشان داشتیم، هیچ گاه اسبتداد رأی و تحمیلی از ناحیه او نسبت به فکر و راه خودش ندیدم و اگر میخواست مطلبی را از فکر خودش مطرح کند، بیشتر به صورت احتمال، مطرح میکردند.
🔹 در واقع برای خودش و راهش یک پروژه، نه فقط از حیث فکری-سیاسی بلکه یک پروژه کلان فقهی-سیاسی برای خود، تعریف و ترسیم کرده بود. کسی که بتواند همه پیوندهای خویش را تعریف کند و بداند انسان با چه کسانی و چه جریان و افکار و رفتارهایی همراه باشد و از کجاها جدا بشود، فاصلهگذاری بکند، حدّ خود و دیگران را بشناسد تا نزدیکی و دوری خود را تنظیم بکند و وقتی به عنوان یک فاضل و جزء فضلا و اساتید، از متن حوزه بر خاست، اصالت و اتصال خود به موضع و شخصیت حوزوی خود را حفظ بکند؛ بدون اینکه بخواهد سرمایههای دیگران را کم ببیند.
@andishedinimoaser
#سید_ضیاء_مرتضوی
🔹مرحوم استاد فیرحی(رحمة الله علیه) یک عالم عاقل بود، مسیر آینده و گذشته خود را خوب شناخته بود؛ برای خود و زندگی خویش یک پروژه تعریف کرده بود و از نظر کمالات شخصی و اخلاقی، در نظر کسانی که با ایشان حشر و نشر داشتند، انسانی بسیار شایسته بودند و در طول جلساتی که خدمتشان داشتیم، هیچ گاه اسبتداد رأی و تحمیلی از ناحیه او نسبت به فکر و راه خودش ندیدم و اگر میخواست مطلبی را از فکر خودش مطرح کند، بیشتر به صورت احتمال، مطرح میکردند.
🔹 در واقع برای خودش و راهش یک پروژه، نه فقط از حیث فکری-سیاسی بلکه یک پروژه کلان فقهی-سیاسی برای خود، تعریف و ترسیم کرده بود. کسی که بتواند همه پیوندهای خویش را تعریف کند و بداند انسان با چه کسانی و چه جریان و افکار و رفتارهایی همراه باشد و از کجاها جدا بشود، فاصلهگذاری بکند، حدّ خود و دیگران را بشناسد تا نزدیکی و دوری خود را تنظیم بکند و وقتی به عنوان یک فاضل و جزء فضلا و اساتید، از متن حوزه بر خاست، اصالت و اتصال خود به موضع و شخصیت حوزوی خود را حفظ بکند؛ بدون اینکه بخواهد سرمایههای دیگران را کم ببیند.
@andishedinimoaser
Forwarded from اندیشه دینی معاصر (Uçar)
4_5796566404748544981.doc
531.3 KB
Forwarded from اندیشه دینی معاصر (Uçar)
#اختصاصی
#گزیده_از_سخنرانی
⚡️دکتر فیرحی، مصداق روایت «کن کالمطر» است که میفرماید مانند باران باش که بر همه میبارد!
🟢نکوداشت استاد داود فیرحی
#احمدرضا_یزدانی_مقدم
🔻مولا علی(علیه السلام) فرمایشی در رابطه با پیامبر دارد که میفرماید پیامبر چنان بود که اصحاب آن حضرت فکر میکردند محبوبترین شخص در نزد ایشانند. من همین حالت را در آقای دکتر فیرحی دیدم و اصلاً کسی را نمیشناسم که بگوید من دوست صمیمی فیرحی نبودم یا فیرحی دوست صمیمی من نبود.
🔻همه خود را جزء خصیصین فیرحی میدانند و ایشان چنین ویژگیای داشت. تقدیر الهی این بود که وقتی از دست رفتند، ایشان را بهتر بشناسیم. چنانکه نقل کردهاند، همه دانش آقای فیرحی -که بدون مبالغه، اگر استاد طرازاول در کشور نبود، از اساتید طرازاول بود- در سکرات موت، از دست رفت و ظاهراً چیزی با سکرات موت با فیرحی نماند، اما آنچه با او ماند، نماز اول وقت، طهارت نفس و نیات پاک او بود.
🔻من بارها و بارها از ایشان شنیدم و دوستان دیگر هم بارها شنیدند که وقتی درباره سفرهای خود، سخن میگفتند، میدیدید که با سفر به آمریکا و اروپا چه خدماتی به اسلام، جمهوری اسلامی و سیاست خارجی آن کرده است و این مخصوص به دوره خاصی نیست، بلکه حتی در دوره آقای احمدنژاد نیز چنین خدماتی به جمهوری اسلامی و اسلام کرده است.
🔻من واقعاً هر چه میاندیشم، میبینم که آقای دکتر فیرحی کسی و نامی بود که با شخصیتهای مهم علمی و کشوری نیز مراوده فکری داشت؛ یعنی شخصیتی که از آقای فیرحی دیدم، کسی بود که در خدمت نظام جمهوری اسلامی، با نظام جمهوری اسلامی و دلسوز نظام جمهوری اسلامی بود.
🔻ایشان ارتباط واقعاً عجیبی با آقایان مراجع داشت. ایشان در مجالس روضه، شرکت میکرد و اهل روضه بود. نمیتوانم از طرف خودم بگویم، ولی به نقل شخصی که در جناح مقابل آقای دکتر فیرحی قرار دارد، ایشان از بکّائین در مسائل سنتی، مذهبی و دینی و مربوط به اهل بیت(علیهم السلام) بود.
🔻ایشان، هم ارتباط با اساتید گذشته خود را حفظ کرده بود، هم ارتباط با دانشجویان و هم با همشهریان خود را ، تقریباً در همه مجامع و مراکز حوزوی، حضور داشت و الآن هیچ مرکز یا مؤسسه حوزوی را یه یاد نمیآورم که فیرحی در آن، تدریس و با آن همکاری نکرده باشد مگر اینکه خود آنان بعد از مدتی، به عللی و به صلاحدید خود، نخواستند با ایشان ادامه همکاری بدهند، اما از طرف آقای دکتر فیرحی، انقطاعی با آنان حاصل نشد.
🔻انسان فکر میکند که آقای دکتر فیرحی، مصداق روایت «کن کالمطر» است که میفرماید مانند باران باش که بر همه میبارد! دوستانی از جناح و گرایشهای مختلف، نزد فیرحی میآمدند و در رابطه با پایاننامه یا مقالههایشان از ایشان راهنمایی میخواستند و ایشان با آنکه میدانستیم گرایش خاصی ندارد، اما از همکاری و همراهی، دریغ نمیورزید و در خدمت به اندیشه اسلامی و اندیشه سیاسی اسلامی، کوتاهی نمیکرد.
@andishedinimoaser
#گزیده_از_سخنرانی
⚡️دکتر فیرحی، مصداق روایت «کن کالمطر» است که میفرماید مانند باران باش که بر همه میبارد!
🟢نکوداشت استاد داود فیرحی
#احمدرضا_یزدانی_مقدم
🔻مولا علی(علیه السلام) فرمایشی در رابطه با پیامبر دارد که میفرماید پیامبر چنان بود که اصحاب آن حضرت فکر میکردند محبوبترین شخص در نزد ایشانند. من همین حالت را در آقای دکتر فیرحی دیدم و اصلاً کسی را نمیشناسم که بگوید من دوست صمیمی فیرحی نبودم یا فیرحی دوست صمیمی من نبود.
🔻همه خود را جزء خصیصین فیرحی میدانند و ایشان چنین ویژگیای داشت. تقدیر الهی این بود که وقتی از دست رفتند، ایشان را بهتر بشناسیم. چنانکه نقل کردهاند، همه دانش آقای فیرحی -که بدون مبالغه، اگر استاد طرازاول در کشور نبود، از اساتید طرازاول بود- در سکرات موت، از دست رفت و ظاهراً چیزی با سکرات موت با فیرحی نماند، اما آنچه با او ماند، نماز اول وقت، طهارت نفس و نیات پاک او بود.
🔻من بارها و بارها از ایشان شنیدم و دوستان دیگر هم بارها شنیدند که وقتی درباره سفرهای خود، سخن میگفتند، میدیدید که با سفر به آمریکا و اروپا چه خدماتی به اسلام، جمهوری اسلامی و سیاست خارجی آن کرده است و این مخصوص به دوره خاصی نیست، بلکه حتی در دوره آقای احمدنژاد نیز چنین خدماتی به جمهوری اسلامی و اسلام کرده است.
🔻من واقعاً هر چه میاندیشم، میبینم که آقای دکتر فیرحی کسی و نامی بود که با شخصیتهای مهم علمی و کشوری نیز مراوده فکری داشت؛ یعنی شخصیتی که از آقای فیرحی دیدم، کسی بود که در خدمت نظام جمهوری اسلامی، با نظام جمهوری اسلامی و دلسوز نظام جمهوری اسلامی بود.
🔻ایشان ارتباط واقعاً عجیبی با آقایان مراجع داشت. ایشان در مجالس روضه، شرکت میکرد و اهل روضه بود. نمیتوانم از طرف خودم بگویم، ولی به نقل شخصی که در جناح مقابل آقای دکتر فیرحی قرار دارد، ایشان از بکّائین در مسائل سنتی، مذهبی و دینی و مربوط به اهل بیت(علیهم السلام) بود.
🔻ایشان، هم ارتباط با اساتید گذشته خود را حفظ کرده بود، هم ارتباط با دانشجویان و هم با همشهریان خود را ، تقریباً در همه مجامع و مراکز حوزوی، حضور داشت و الآن هیچ مرکز یا مؤسسه حوزوی را یه یاد نمیآورم که فیرحی در آن، تدریس و با آن همکاری نکرده باشد مگر اینکه خود آنان بعد از مدتی، به عللی و به صلاحدید خود، نخواستند با ایشان ادامه همکاری بدهند، اما از طرف آقای دکتر فیرحی، انقطاعی با آنان حاصل نشد.
🔻انسان فکر میکند که آقای دکتر فیرحی، مصداق روایت «کن کالمطر» است که میفرماید مانند باران باش که بر همه میبارد! دوستانی از جناح و گرایشهای مختلف، نزد فیرحی میآمدند و در رابطه با پایاننامه یا مقالههایشان از ایشان راهنمایی میخواستند و ایشان با آنکه میدانستیم گرایش خاصی ندارد، اما از همکاری و همراهی، دریغ نمیورزید و در خدمت به اندیشه اسلامی و اندیشه سیاسی اسلامی، کوتاهی نمیکرد.
@andishedinimoaser
Forwarded from قدحهای نهانی
چون شکوفه ریخت میوه سر کند
چونک تن بشکست جان سر بر کند
فیرحی و اهمیت روایتگری او در بازخوانی تاریخ (بخش اول)
فائزه منطقی
پس از درگذشت دکتر فیرحی توجه به پروژههای فکری و آثار مطالعاتی او از قبل بیشتر شد و در این میان بازار نقد و بررسی کتابها و نظریات او گرم بود. آنچه در این یادداشت بر آنم به آن اشاره کنم، نکتهای است که در میان این نقدها به نظر نادیده گرفته شده است و آن اهمیت توصیف در نگاه روایتگرانه فیرحی از تاریخ است که به گمانم اگر نگوییم بخش عمده کار او، دستکم برجستهترین وجه کار او بوده است. دربسیاری از این نقدهای بیتابانه پس از درگذشت او، توصیف و روایت او از تاریخ به جای نظریه او اشتباه گرفته شده بود؛ بنابراین توجه به آثار و اندیشههای فیرحی از زاویه روایتگری تاریخ اهمیت بسزایی دارد.
نگاه دقیقتر به آثار نوشتاری و درسگفتارهای باقیمانده از فیرحی، نمایانگر این حقیقت است که او بیشتر از آنچه دربارهاش میگویند که در پی اثبات تئوری یا نظریهای خاص یا آشتی دادن بین مفاهیمی بوده باشد، به دنبال فهم تاریخی و توصیف آن است. به دیگر سخن، میراث بیبدیل فیرحی بیش از همه، روایت تلاشش برای فهم مسائل ایران و چگونگی مواجه جامعه ایران با آن مسائل بوده است.
به اعتقاد او، جامعه ایران حدود دویست سال است با پرسشی مواجه شده است که وجود قانون لازم است، اما چطور باید آن را وضع کند؟ ایران با این بحران بزرگ مواجه بوده که بالاخره رابطه شریعت و قانون چطور باید تنظیم شود؟ بحرانی که همین حالا هم با آن مواجهایم، پرسشی که هنوز جای خود را دارد و تمام نشده است. گویی که ما هنوز در مرحله طراحی قانون ایستادهایم و از آن عبور نکردهایم.
فیرحی این دست پرسشهایی که جامعه ایرانی برای اولینبار با آن مواجه میشود را درمییابد و بدینسان دست به کار میشود تا تحول سیاسی در تاریخ معاصر ایران را مرور و بازخوانی کند تا نشان دهد که جامعه ما در مواجه با این پرسشها چه روندی را طی کرده است. او با کاوشهای تاریخی خود در پی این است که بفهمد انسان ایرانی در تاریخ خود چطور به غرب و به سنت نگاه کرده است. بنابراین بهتمامی برای گزارش دقیق و روایتی با جزئیات ناب از گذشته میکوشد، با این هدف که در نهایت بتوان آینده ممکنی را دنبال کرد.
فیرحی بهخوبی میداند که برای فهم وضعیت فعلی و فهم انسان ایرانی ناگزیر از دانستن تاریخ هستیم و کاوش میکند تا دریابد بر ما چه گذشته است. وضعیت حال ما حاصل تاریخی است که بر ما گذشته است. بنابراین، او روایت میکند که چگونه شاهد نظام سیاسیای شدیم که از زمان قائم مقام تا امیرکبیر و سپس تا مستشارالدوله، سلطنتی مستقله در ایران شکل گرفت که نه سنتی بود و نه مدرن، استبداد قدیم را داشت اما ساختار جدید را نداشت. او توصیف دقیقی ارائه میدهد که چگونه جامعه ایران در مشروطه به آستانهای میرسد که از نظامی تکثرگرا به نظام وحدتگرا عبور میکند.
تاریخ چیزی نیست جز تلاقی تصادفها؛ با این باور فیرحی در جستجوی کشف این تصادفهاست. برای مثال، نشان میدهد که چگونه بحران قانونخواهی در ایران و روآمدن گفتمان و مسئله قانون با بحران تنباکو گره خورده است. روایت تاریخی فیرحی در پرسش و پاسخی مداوم تلاش میکند خودش را بسازد. او در بررسیهای تاریخی خود میبیند که اندیشمندان ایرانی چه تصوری از دین و دولت داشتند و این تصویر چگونه تا مظفرالدین شاه و سپس تا مشروطه رسید. او با مطالعه فقه مشروطه گامهایی را که برای وضع قانون برداشته شد بررسی میکند. بر همین اساس به دنبال درک چگونگی تکوین فقه مشروطه است. از نظر او تبارشناسی رابطه قانون و فقه مشروطه حیاتی است. بنابراین به تبار فقهی فکری و تبار سیاسیتاریخی فقه مشرطه میپردازد.
فیرحی تاریخ را داستان پرهیجانی میبیند که برای کشف نقاط کمرنگ و مبهم آن اشتیاق دارد. موشکافی و تعقیب تحولات و دگرگونیهای جامعه ایرانی بخش اساسی کار اوست که پرده از ابهامات مهمی بر میدارد. او دگرگونیهای اساسی در دستگاه سیاست ایران را در دورههای مختلف برای مخاطبش به نمایش میگذارد. دستگاهی که محور اصلیاش قانون است و چند مرحله را طی میکند: تغییر ماهوی قانون از اراده سلطان به سمت اراده مردم، دوره تنظیمات و سپس دوره مشروطه.
او در جستجوی یافتن نقاط عزیمت تئوری مشروطه است. بدین سان، انقلاب در مفهوم دولت، پارادوکسهای دولت مدرن در ایران و تکوین این پارادوکسها را تشریح میکند. ظهور اولیه چیزی به نام مفهوم حق در ایران، بحث فقهی درگرفته بین فرق حق و حکم، تحلیلهای بعدی و تقسیم حقوق به شخصی و نوعی و درنهایت ظهور مفهومی به نام حقوق عمومی در ادبیات دوره مشروطه تحت اصطلاح «مشترکات نوعی» و درک اینکه چطور در مشروطه حقوق عمومی بر مبنای حقوق خصوصی استوار میشود، حاصل واکاویهای تاریخی اوست.
(ادامه 👇🏻)
چونک تن بشکست جان سر بر کند
فیرحی و اهمیت روایتگری او در بازخوانی تاریخ (بخش اول)
فائزه منطقی
پس از درگذشت دکتر فیرحی توجه به پروژههای فکری و آثار مطالعاتی او از قبل بیشتر شد و در این میان بازار نقد و بررسی کتابها و نظریات او گرم بود. آنچه در این یادداشت بر آنم به آن اشاره کنم، نکتهای است که در میان این نقدها به نظر نادیده گرفته شده است و آن اهمیت توصیف در نگاه روایتگرانه فیرحی از تاریخ است که به گمانم اگر نگوییم بخش عمده کار او، دستکم برجستهترین وجه کار او بوده است. دربسیاری از این نقدهای بیتابانه پس از درگذشت او، توصیف و روایت او از تاریخ به جای نظریه او اشتباه گرفته شده بود؛ بنابراین توجه به آثار و اندیشههای فیرحی از زاویه روایتگری تاریخ اهمیت بسزایی دارد.
نگاه دقیقتر به آثار نوشتاری و درسگفتارهای باقیمانده از فیرحی، نمایانگر این حقیقت است که او بیشتر از آنچه دربارهاش میگویند که در پی اثبات تئوری یا نظریهای خاص یا آشتی دادن بین مفاهیمی بوده باشد، به دنبال فهم تاریخی و توصیف آن است. به دیگر سخن، میراث بیبدیل فیرحی بیش از همه، روایت تلاشش برای فهم مسائل ایران و چگونگی مواجه جامعه ایران با آن مسائل بوده است.
به اعتقاد او، جامعه ایران حدود دویست سال است با پرسشی مواجه شده است که وجود قانون لازم است، اما چطور باید آن را وضع کند؟ ایران با این بحران بزرگ مواجه بوده که بالاخره رابطه شریعت و قانون چطور باید تنظیم شود؟ بحرانی که همین حالا هم با آن مواجهایم، پرسشی که هنوز جای خود را دارد و تمام نشده است. گویی که ما هنوز در مرحله طراحی قانون ایستادهایم و از آن عبور نکردهایم.
فیرحی این دست پرسشهایی که جامعه ایرانی برای اولینبار با آن مواجه میشود را درمییابد و بدینسان دست به کار میشود تا تحول سیاسی در تاریخ معاصر ایران را مرور و بازخوانی کند تا نشان دهد که جامعه ما در مواجه با این پرسشها چه روندی را طی کرده است. او با کاوشهای تاریخی خود در پی این است که بفهمد انسان ایرانی در تاریخ خود چطور به غرب و به سنت نگاه کرده است. بنابراین بهتمامی برای گزارش دقیق و روایتی با جزئیات ناب از گذشته میکوشد، با این هدف که در نهایت بتوان آینده ممکنی را دنبال کرد.
فیرحی بهخوبی میداند که برای فهم وضعیت فعلی و فهم انسان ایرانی ناگزیر از دانستن تاریخ هستیم و کاوش میکند تا دریابد بر ما چه گذشته است. وضعیت حال ما حاصل تاریخی است که بر ما گذشته است. بنابراین، او روایت میکند که چگونه شاهد نظام سیاسیای شدیم که از زمان قائم مقام تا امیرکبیر و سپس تا مستشارالدوله، سلطنتی مستقله در ایران شکل گرفت که نه سنتی بود و نه مدرن، استبداد قدیم را داشت اما ساختار جدید را نداشت. او توصیف دقیقی ارائه میدهد که چگونه جامعه ایران در مشروطه به آستانهای میرسد که از نظامی تکثرگرا به نظام وحدتگرا عبور میکند.
تاریخ چیزی نیست جز تلاقی تصادفها؛ با این باور فیرحی در جستجوی کشف این تصادفهاست. برای مثال، نشان میدهد که چگونه بحران قانونخواهی در ایران و روآمدن گفتمان و مسئله قانون با بحران تنباکو گره خورده است. روایت تاریخی فیرحی در پرسش و پاسخی مداوم تلاش میکند خودش را بسازد. او در بررسیهای تاریخی خود میبیند که اندیشمندان ایرانی چه تصوری از دین و دولت داشتند و این تصویر چگونه تا مظفرالدین شاه و سپس تا مشروطه رسید. او با مطالعه فقه مشروطه گامهایی را که برای وضع قانون برداشته شد بررسی میکند. بر همین اساس به دنبال درک چگونگی تکوین فقه مشروطه است. از نظر او تبارشناسی رابطه قانون و فقه مشروطه حیاتی است. بنابراین به تبار فقهی فکری و تبار سیاسیتاریخی فقه مشرطه میپردازد.
فیرحی تاریخ را داستان پرهیجانی میبیند که برای کشف نقاط کمرنگ و مبهم آن اشتیاق دارد. موشکافی و تعقیب تحولات و دگرگونیهای جامعه ایرانی بخش اساسی کار اوست که پرده از ابهامات مهمی بر میدارد. او دگرگونیهای اساسی در دستگاه سیاست ایران را در دورههای مختلف برای مخاطبش به نمایش میگذارد. دستگاهی که محور اصلیاش قانون است و چند مرحله را طی میکند: تغییر ماهوی قانون از اراده سلطان به سمت اراده مردم، دوره تنظیمات و سپس دوره مشروطه.
او در جستجوی یافتن نقاط عزیمت تئوری مشروطه است. بدین سان، انقلاب در مفهوم دولت، پارادوکسهای دولت مدرن در ایران و تکوین این پارادوکسها را تشریح میکند. ظهور اولیه چیزی به نام مفهوم حق در ایران، بحث فقهی درگرفته بین فرق حق و حکم، تحلیلهای بعدی و تقسیم حقوق به شخصی و نوعی و درنهایت ظهور مفهومی به نام حقوق عمومی در ادبیات دوره مشروطه تحت اصطلاح «مشترکات نوعی» و درک اینکه چطور در مشروطه حقوق عمومی بر مبنای حقوق خصوصی استوار میشود، حاصل واکاویهای تاریخی اوست.
(ادامه 👇🏻)
Forwarded from قدحهای نهانی
فیرحی و اهمیت روایتگری او در بازخوانی تاریخ (بخش دوم)
فیرحی قدمبهقدم در تاریخ ایران بهدنبال تولد و تغییر مفاهیم میگردد. او معتقد است ملیت واقعیتی برساخته، تاریخمند و فرهنگی است بنابراین در پی پیدایش مفهوم ملت و حقوق ملت در تاریخ ایران است. در پی اینکه چگونه در ایران با جنس فکر و تاریخ خودمان این مفهوم را ساختهایم و اینکه نیروهای سیاسی مفهوم ملت را چگونه در درون سامانه فکری جدید خود هضم کردهاند.
فیرحی در این کندوکاو تاریخی روایت میکند که چگونه در ایران آزادیخواهی و تجدد روایتی مذهبی پیدا کرده است. او همچنین با دقتنظر خاص خودش میبنید که بعد از مشروطه همیشه شبح سرگردان و سایه مشروطه در ایران وجود دارد و شرح میدهد که چطور شکاف بین روحانیون و روشنفکران آنقدر بزرگ شد که هر تلاشی برای پلسازی محکوم به نابودی شد، چگونه نظام فکری مشروطه به دلیل اختلال خودش و ناکارآمدی هیات نظار در تله (تله بنیانگذار) افتاد و نتیجه آن ناکارامدی بود. فیرحی گسلی که در ایران دامن گرفت را وصف میکند؛ این که چطور نظریههای سیاسی که ابتدا بر مبنای استبداد و آزادی حرکت میکردند بر روی دوگانه اسلامی و غیراسلامی متمرکز شدند و گویی که اساساً مسئله عوض شد و بنابراین دموکراسی از مفروعات و مفاهیم غایب و تزئینی شد.
رمزگشاییهای فیرحی از معماهای تاریخ ایران با توصیف دقیق و منحصر به فرد او از وقایع تاریخی و بازخوانی مستندات تاریخی با نگاه پرسشگرانه او دستاورد چشمگیر تلاشهای فکری و پژوهشگریهای بیمانند اوست که خود کلاس درسی است برای هر جوینده حقیقت. کتاب آخر فیرحی درحالی چاپ شده است که مرگ فرصت نوشتن نتیجهگیری را از او گرفته بود. گویی این خود استعارهای است که تاکید کار فیرحی بیش از همه بر توصیف و روایتگریاش از تاریخ بوده است. روایتگری یادگار مانایی از این استاد بزرگ است که همیشه کوشیده اول گرههای درهم را در توصیف مسائل ایران باز کند.
فیرحی قدمبهقدم در تاریخ ایران بهدنبال تولد و تغییر مفاهیم میگردد. او معتقد است ملیت واقعیتی برساخته، تاریخمند و فرهنگی است بنابراین در پی پیدایش مفهوم ملت و حقوق ملت در تاریخ ایران است. در پی اینکه چگونه در ایران با جنس فکر و تاریخ خودمان این مفهوم را ساختهایم و اینکه نیروهای سیاسی مفهوم ملت را چگونه در درون سامانه فکری جدید خود هضم کردهاند.
فیرحی در این کندوکاو تاریخی روایت میکند که چگونه در ایران آزادیخواهی و تجدد روایتی مذهبی پیدا کرده است. او همچنین با دقتنظر خاص خودش میبنید که بعد از مشروطه همیشه شبح سرگردان و سایه مشروطه در ایران وجود دارد و شرح میدهد که چطور شکاف بین روحانیون و روشنفکران آنقدر بزرگ شد که هر تلاشی برای پلسازی محکوم به نابودی شد، چگونه نظام فکری مشروطه به دلیل اختلال خودش و ناکارآمدی هیات نظار در تله (تله بنیانگذار) افتاد و نتیجه آن ناکارامدی بود. فیرحی گسلی که در ایران دامن گرفت را وصف میکند؛ این که چطور نظریههای سیاسی که ابتدا بر مبنای استبداد و آزادی حرکت میکردند بر روی دوگانه اسلامی و غیراسلامی متمرکز شدند و گویی که اساساً مسئله عوض شد و بنابراین دموکراسی از مفروعات و مفاهیم غایب و تزئینی شد.
رمزگشاییهای فیرحی از معماهای تاریخ ایران با توصیف دقیق و منحصر به فرد او از وقایع تاریخی و بازخوانی مستندات تاریخی با نگاه پرسشگرانه او دستاورد چشمگیر تلاشهای فکری و پژوهشگریهای بیمانند اوست که خود کلاس درسی است برای هر جوینده حقیقت. کتاب آخر فیرحی درحالی چاپ شده است که مرگ فرصت نوشتن نتیجهگیری را از او گرفته بود. گویی این خود استعارهای است که تاکید کار فیرحی بیش از همه بر توصیف و روایتگریاش از تاریخ بوده است. روایتگری یادگار مانایی از این استاد بزرگ است که همیشه کوشیده اول گرههای درهم را در توصیف مسائل ایران باز کند.
Forwarded from | قَدرمُطلَق |
✅یادبود استادی که دوستش داشتیم…
«تاملی بر اندیشههای مرحوم دکتر داود فیرحی»
💢سخنرانان برنامه
-دکتر حمید صالحی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
_دکتر عباسعلی رهبر؛ عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
_دکتر مهدی فدایی مهربانی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
🔻زمان برنامه
۲۴ آبانماه ساعت ۱۳ تا ۱۵
📍مکان برنامه
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سالن حسنعلی درودیان
❌برنامه در دو بستر لایو و حضوری برگزار خواهد شد.
https://www.instagram.com/ghadr__motlagh/
🔔برای کسب اطلاعات بیشتر و حضور در برنامه به آیدی زیر پیام دهید:
@kimiyamohammadzadeh
@ghadr_motlagh
«تاملی بر اندیشههای مرحوم دکتر داود فیرحی»
💢سخنرانان برنامه
-دکتر حمید صالحی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
_دکتر عباسعلی رهبر؛ عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
_دکتر مهدی فدایی مهربانی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
🔻زمان برنامه
۲۴ آبانماه ساعت ۱۳ تا ۱۵
📍مکان برنامه
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سالن حسنعلی درودیان
❌برنامه در دو بستر لایو و حضوری برگزار خواهد شد.
https://www.instagram.com/ghadr__motlagh/
🔔برای کسب اطلاعات بیشتر و حضور در برنامه به آیدی زیر پیام دهید:
@kimiyamohammadzadeh
@ghadr_motlagh
🍁نکوداشت نخستین سالروز درگذشت استاد داود فیرحی
🔺چهارشنبه، ۲۶ آبان ماه، از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۷
🔹سالن همایشهای پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
🍃سخنرانان:
حجة الاسلام و المسلمین دکتر رحیم نوبهار
دکتر غلامرضا کریمی
دکتر محمدجواد غلامرضاکاشی
این مراسم به طور زنده از طریق تارنمای پژوهشکده به آدرس
https://webinar.ri-khomeini.ac.ir/ch/jhr
و نیز صفحات اینستاگرامی زیر
@jamaran_news
@jamaran_tv
@ssccir1383
پخش میشود.
🆔 @feirahi
🔺چهارشنبه، ۲۶ آبان ماه، از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۷
🔹سالن همایشهای پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
🍃سخنرانان:
حجة الاسلام و المسلمین دکتر رحیم نوبهار
دکتر غلامرضا کریمی
دکتر محمدجواد غلامرضاکاشی
این مراسم به طور زنده از طریق تارنمای پژوهشکده به آدرس
https://webinar.ri-khomeini.ac.ir/ch/jhr
و نیز صفحات اینستاگرامی زیر
@jamaran_news
@jamaran_tv
@ssccir1383
پخش میشود.
🆔 @feirahi
🍁یادنامه ای برای استاد فقید داود فیرحی
🔺فقیه نواندیش
🔹روزنامه اعتماد، ۲۵ آبان ماه سال ۱۴۰۰
yun.ir/104dp5
🆔 @feirahi
🔺فقیه نواندیش
🔹روزنامه اعتماد، ۲۵ آبان ماه سال ۱۴۰۰
yun.ir/104dp5
🆔 @feirahi
اندیشمند راه سوم.pdf
142 KB
🍁گزارشی از نشست "فیرحی اندیشمند راه سوم" به مناسبت نخستین سالگرد درگذشت دکتر داود فیرحی
🔺 کاری از گروه های مطالعات سياست و تمدن ایرانی و روندهای فکریِ مرکز پژوهش های علمی و استراتژیک خاورمیانه
🔹تاریخ برگزاری: بیست و یکم آبان ماه سال ۱۴۰۰
✅روزنامه شرق، ۲۳ آبان سال ۱۴۰۰.
🆔 @feirahi
🔺 کاری از گروه های مطالعات سياست و تمدن ایرانی و روندهای فکریِ مرکز پژوهش های علمی و استراتژیک خاورمیانه
🔹تاریخ برگزاری: بیست و یکم آبان ماه سال ۱۴۰۰
✅روزنامه شرق، ۲۳ آبان سال ۱۴۰۰.
🆔 @feirahi
🍁کنفرانسی با موضوع حاکمیت قانون، به همراه جمعی از اساتید دانشگاه تهران، مادرید، اسپانیا، سال۲۰۰۶.
🆔@feirahi
🆔@feirahi
داود فیرحی
🍁نکوداشت نخستین سالروز درگذشت استاد داود فیرحی 🔺چهارشنبه، ۲۶ آبان ماه، از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۷ 🔹سالن همایشهای پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی 🍃سخنرانان: حجة الاسلام و المسلمین دکتر رحیم نوبهار دکتر غلامرضا کریمی دکتر محمدجواد غلامرضاکاشی این مراسم…
iqna.ir | خبرگزاری بین المللی قرآن
مسئله دکتر فیرحی حضور دین در عرصه عمومی و ایجاد جامعه فضیلتمند بود
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی اظهار کرد: اگر در یک خوانش افراطی، معنای سکولاریسم خارج کردن دین از حوزه عمومی باشد، تمام مسئله مرحوم دکتر فیرحی، حضور دین در عرصه عمومی بوده است. حال سؤال این است که این چه سکولاری است که تلاش کرده دین را به حوزه عمومی بیاورد.
🍁اهمیت راهی که فیرحی رفت
🔺محمدجواد غلامرضاکاشی
🔹راهی که دکتر فیرحی در زمینه فقه سیاسی رفت، با ایشان آغاز نشد و قبل از ایشان هم بود و هنوز هست، لذا ارزش دارد که این راه فکری مورد داوری قرار گیرد و این که آیا شانسی برای موفقیت دارد و ما را به جایی میرساند یا خیر؟
🔹زندگی سیاسی اگر به معنای واقعی وجود نداشته باشد و گروههای متنوع غیر قابل تقلیل به یکدیگر برای تأمین آنچه غایت خیر امر سیاسی میدانند با هم رقابت و ستیز نکنند، همه چیز را به انحطاط میبرد.
🔹معتقدم جامعه امروز ما به تعبیر خود دکتر فیرحی به هیچ جا نمیرود، چون قصه ما قصه ساختمانی است که هر روز یک سنگ از آن به زمین پرتاب میشود یا سقف آن فرو میریزد و در واقع ما ایستادهایم و داریم ریزش میکنیم. این ریزش مربوط به فقدان حیات سیاسی است. وقتی حیات سیاسی وجود ندارد، هیچ جای دیگر در جامعه رویشی نیست، لذا اهتمام فقهای نواندیش بدون شک مبارک است، اما لازم است این فقها یکبار دیگر بپرسند که چرا وضعیت ما این گونه است؟ مگر پشت این انقلاب اندیشه فقهای نواندیش نبود، پس چرا این طور شد؟
🔹حوزه سیاست به مثابه یک قلمرو به نسبت مستقل، به رسمیت شناخته نشده است. این نگاه من اصلا به معنای سکولاریسم نیست و دکتر فیرحی به حق گمان میکرد که سکولارها راه به جایی نمیبرند، چرا که سکولارها هم مجوز بازسازی امر سیاسی را از حوزه سیاست نمیگرفتند، بلکه به گفته خود دکتر فیرحی همانند کسانی هستند که کلاج را نگرفتهاند و گاز میدهند، لذا چرخی نمیچرخد، بنابراین حتماً در زیست جهانِ مردم، دین بیشترین نقش را دارد، اما این فرق میکند با این که برای سیاست از شریعت کسب مجوز کنیم؛ هرچند که دین قدرتمندترین شاکله حیات فرهنگی و سیاسی ماست.
🔹دو مورد هستند که منطقا با هم قابل جمع هستند، اما عملا قابل جمع نیستند. اول این که وقتی میخواهیم نظم حقوقی بسازیم و دوم وقتی میخواهیم فرهنگ زندگی سیاسی را ترویج کنیم. زندگی سیاسی دارای اجبارات حقوقی و فرهنگ مشترک زیستِ سیاسی است، لذا ترویج فرهنگ زندگی مشترک دموکراتیک و انسانی و ایجاد اجبارات حقوقی برای بازتولید و تداوم آن ضرورت دارند، اما در عمل این اتفاق رخ نمیدهد.
🔹مرحوم دکتر فیرحی بیشتر دل مشغولی ساختارهای حقوقی را داشت و میگفت یک فقه اقتدارگرا نتوانسته است بساط یک نظم مدرن را بپذیرد، بنابراین باید آن روایت را دموکراتیک کرد و به همین دلیل چهل سال است که روحانیون در ترویج یک فرهنگ مشترک ناکام ماندهاند و شاهد این همه مشکلات در جامعه هستیم، لذا باید ساز و کارهای تولید اجبارات قانونی از دلِ میدانِ آزادِ پراکتیس زندگی خود مردم بیرون بیاید. معتقدم با چنین تغییر منظری شاید امکان عبور از وضعیت امروزی را پیدا کنیم.
🍃سخنرانی در بزرگداشت نخستین سالگرد درگذشت استاد فیرحی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، ۲۶ آبان ماه سال ۱۴۰۰.
🍁نخستین پایاننامه دانشگاهی درباره اندیشه استاد فقید دکتر داود فیرحی پس از وفات ایشان.
🔹عنوان: امکانات سنت در مواجهه با تجدد از دیدگاه دکتر داود فیرحی
🍃دانشجو: جناب آقای محمد علی پرواز دوانی
🔺مقطع کارشناسیارشد، پژوهشکده امامخمینی و انقلاب اسلامی، تاریخ دفاع ۲۱ مهرماه سال ۱۴۰۰
استاد راهنما: سرکار خانم دکتر گیتی پورزکی
استاد مشاور: جناب آقای دکتر علی مرشدی زاد
استادان داور: جناب آقای دکتر منصور انصاری، و جناب آقای دکتر حامد عمویی
🆔@feirahi
🔹عنوان: امکانات سنت در مواجهه با تجدد از دیدگاه دکتر داود فیرحی
🍃دانشجو: جناب آقای محمد علی پرواز دوانی
🔺مقطع کارشناسیارشد، پژوهشکده امامخمینی و انقلاب اسلامی، تاریخ دفاع ۲۱ مهرماه سال ۱۴۰۰
استاد راهنما: سرکار خانم دکتر گیتی پورزکی
استاد مشاور: جناب آقای دکتر علی مرشدی زاد
استادان داور: جناب آقای دکتر منصور انصاری، و جناب آقای دکتر حامد عمویی
🆔@feirahi
🍁دفاع از پایان نامه با محوریت اندیشه های استاد فیرحی
🔺عنوان: ساخت مفهوم حق در آثار داود فیرحی و ابوالقاسم فنایی
✍دانشجو: محمد مهدی شجاعی، استاد راهنما: دکتر مهدی کاظمی زمهریر، استاد داور: دکتر سیدعلی میرموسوی
🔹مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه مفید، تاریخ دفاع: ۱۸ آبان ماه ۱۴۰۰
🆔 @feirahi
🔺عنوان: ساخت مفهوم حق در آثار داود فیرحی و ابوالقاسم فنایی
✍دانشجو: محمد مهدی شجاعی، استاد راهنما: دکتر مهدی کاظمی زمهریر، استاد داور: دکتر سیدعلی میرموسوی
🔹مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه مفید، تاریخ دفاع: ۱۸ آبان ماه ۱۴۰۰
🆔 @feirahi
🍁فراخوان مقاله پیرامون شخصیت علمی و اخلاقی استاد فقید حجة الاسلام و المسلمین دکتر داود فیرحی
🔹دانشگاه مفید
🍃آخرین مهلت ارسال مقالات: پایان دی ماه ۱۴۰۰
🆔 @feirahi
🔹دانشگاه مفید
🍃آخرین مهلت ارسال مقالات: پایان دی ماه ۱۴۰۰
🆔 @feirahi
Forwarded from اندیشه دینی معاصر (Uçar)
✔️ماهیت دولت در ایران امروز🔻
#داود_فیرحی
🔹این یک مشکل است که ما همیشه سعی میکنیم با حاکمان مواجه شویم تا ماهیت حکمرانی. هرگز این سؤال را نمیپرسیم که ماهیت دستگاه دولت چیست و چگونه ساخته شد و البته بد ساخته شد. آن چیزی که برخی متفکران توسعه کجرفتگی میگویند و در اینجا منظور کجرفتگی دیوار دولت است.
🔹دولت قدیم ما دموکراتیک نبود اما اقتدارگرا هم نبود. در نظریههای قدیم ایران، شاهی و دین دوقلو بودند؛ نهاد شاهی قادر به قانونگذاری نبود و دین هم امکان حضور در مناصب قدرت نداشت اما در عین حال داور قدرت بود. نوعی دوقلوهای مستقلِ همبستهِ غیروابسته بودند. دولت قدیم به لحاظ کمیت قدرت، دولت کوچکی بود و نگهبان تلقی میشد. در ادبیاتمان داریم که «الدین أس و السلطان حارث»؛ دین اساس بود و پادشاه نگهبان. روشن است که نگهبان نیز امانتدار است و مالک نیست یعنی نمیتواند تصرفی در دین کند.
🔹از 1285 شاهان بدون اندیشه شاهی شدند و ایده پادشاهی از ذهنها پرید و مفهومی به نام ملت به جای آن نشست. مفهومی که توضیح روشنی داده نشد و بنابراین دو پارادوکس قوی پیدا شد. دین که عادت داشت با شاهی گفتگو کند و از این طریق زندگی را اداره کند، با پدیده جدیدی مواجه شد که خیلی قابل خوانش به دین نبود. بنابراین تنشی وارد مذهب میشود و متفکران مذهبی در برابر این پدیده جدید به دو گروه موافق و مخالف تقسیم میشوند و جالب است که هر دو گروه تعریف روشنی ندارند. اصطلاحاً منازعه در هاله ابهام ادامه مییابد. اگر به جای شاهی مفهوم ملت نشست، لازمهاش این بود که در دین هم اصلاحاتی انجام میگرفت تا جامعه بتواند فهمی ملی و دموکراتیک از دیانت خود داشته باشد ولی دستگاه دین چنین آمادگی را نداشت. این پارادوکس تاکنون حل نشده و مشروطه را هم با تنشها، سرکوبها و تکفیرها مواجه کرد.
🔹پارادوکس دیگری ایجاد شد که در این رابطه من ارجاع میدهم به فیلسوف و ادیب ایرانی، میرزا ابوالحسن خان فروغی که برادر مرحوم محمدعلی فروغی است. او میگوید: «ایرانیها برای غلبه بر عقبماندگی دنبال تجددند و تجدد را هم در اروپا میبینند و یکی از ارکان تجدد اروپایی مفهوم ملیت است و معنای ملیت یعنی بازگشت به میراث ملی و ما اگر به میراث ملی برگردیم، تجدد را دوباره از دست میدهیم». پارادوکس مورد اشاره فروغی از نوع عرفی است نه منطقی و درست هم هست. او متوجه بود که دولت اول پهلوی دارد سویه باستانگرا پیدا میکند و نوعی گریز از تجدد به اسم تجدد را تجربه میکند. میدانیم همین که سر از باستانگرایی درآوردید، عِرق خفته اسلام سیاسی را بیدار کردهاید و همین که اسلام سیاسی رشد کرد، به تدریج مفهوم امت بر مفهوم ملت غلبه پیدا میکند.
🔹مدل تیپیکال دولت قدیم در دولت جدید و دوره مشروطه هم شکل گرفت. یعنی رهبران مذهبی تمایل نداشتند وارد قدرت شوند اما این انتظار را داشتند که قانون مشروطه مغایر شریعت نباشد. به همین دلیل 21 نفری که مرحوم آخوند خراسانی برای هیئت نظار معرفی کرد، همگی اجتناب میکردند و نهایتاً سعی شد با قرعه تعدادی را انتخاب کنند. از آنهایی هم که با قرعه انتخاب شدند فقط مرحوم مدرس و یکی دو نفر دیگر آمدند. در اوایل دوره جمهوری اسلامی هم اینگونه بود که مرحوم امام (ره) میگوید من به قم میروم و تأکید میکند که روحانیت باید بیرون از سیستم سیاسی باشد. در قانون اساسی اولیه، رهبری را معادل ایدئولوگ یعنی راهنمای نظری میگرفتند و به همین دلیل در ایده اولیه جمهوری اسلامی به رهبری اختیارات اجرایی و تقنینی ندادند و نوعی امامت کلی در نظر گرفتند.
🔹در قانون اساسی دوم است که به رهبری اختیارات اجرایی و تقنینی داده میشود. بنابراین وقتی صحبت از آسیبشناسی میکنیم، میبینیم که چگونه تعادل به هم میخورد و وجوه ملی در حال کمرنگ شدن است؛ تا جایی که با تداوم این روند، شاید تبدیل به یک زائده بشود. ما سابقه داریم که نهادها بعضی موقع میمیرند یا خشک میشوند و بنابراین هیچ ضمانتی وجود ندارد که مفهوم ملیت که در یک دورهای از تاریخ ما متولد شده، به این سرنوشت دچار نگردد.
🔸نشست رویکرد آسیبشناختی به نظریه دولت در ایران / خانه اندیشمندان علوم انسانی؛
23 مهر 98
@andishedinimoaser
#داود_فیرحی
🔹این یک مشکل است که ما همیشه سعی میکنیم با حاکمان مواجه شویم تا ماهیت حکمرانی. هرگز این سؤال را نمیپرسیم که ماهیت دستگاه دولت چیست و چگونه ساخته شد و البته بد ساخته شد. آن چیزی که برخی متفکران توسعه کجرفتگی میگویند و در اینجا منظور کجرفتگی دیوار دولت است.
🔹دولت قدیم ما دموکراتیک نبود اما اقتدارگرا هم نبود. در نظریههای قدیم ایران، شاهی و دین دوقلو بودند؛ نهاد شاهی قادر به قانونگذاری نبود و دین هم امکان حضور در مناصب قدرت نداشت اما در عین حال داور قدرت بود. نوعی دوقلوهای مستقلِ همبستهِ غیروابسته بودند. دولت قدیم به لحاظ کمیت قدرت، دولت کوچکی بود و نگهبان تلقی میشد. در ادبیاتمان داریم که «الدین أس و السلطان حارث»؛ دین اساس بود و پادشاه نگهبان. روشن است که نگهبان نیز امانتدار است و مالک نیست یعنی نمیتواند تصرفی در دین کند.
🔹از 1285 شاهان بدون اندیشه شاهی شدند و ایده پادشاهی از ذهنها پرید و مفهومی به نام ملت به جای آن نشست. مفهومی که توضیح روشنی داده نشد و بنابراین دو پارادوکس قوی پیدا شد. دین که عادت داشت با شاهی گفتگو کند و از این طریق زندگی را اداره کند، با پدیده جدیدی مواجه شد که خیلی قابل خوانش به دین نبود. بنابراین تنشی وارد مذهب میشود و متفکران مذهبی در برابر این پدیده جدید به دو گروه موافق و مخالف تقسیم میشوند و جالب است که هر دو گروه تعریف روشنی ندارند. اصطلاحاً منازعه در هاله ابهام ادامه مییابد. اگر به جای شاهی مفهوم ملت نشست، لازمهاش این بود که در دین هم اصلاحاتی انجام میگرفت تا جامعه بتواند فهمی ملی و دموکراتیک از دیانت خود داشته باشد ولی دستگاه دین چنین آمادگی را نداشت. این پارادوکس تاکنون حل نشده و مشروطه را هم با تنشها، سرکوبها و تکفیرها مواجه کرد.
🔹پارادوکس دیگری ایجاد شد که در این رابطه من ارجاع میدهم به فیلسوف و ادیب ایرانی، میرزا ابوالحسن خان فروغی که برادر مرحوم محمدعلی فروغی است. او میگوید: «ایرانیها برای غلبه بر عقبماندگی دنبال تجددند و تجدد را هم در اروپا میبینند و یکی از ارکان تجدد اروپایی مفهوم ملیت است و معنای ملیت یعنی بازگشت به میراث ملی و ما اگر به میراث ملی برگردیم، تجدد را دوباره از دست میدهیم». پارادوکس مورد اشاره فروغی از نوع عرفی است نه منطقی و درست هم هست. او متوجه بود که دولت اول پهلوی دارد سویه باستانگرا پیدا میکند و نوعی گریز از تجدد به اسم تجدد را تجربه میکند. میدانیم همین که سر از باستانگرایی درآوردید، عِرق خفته اسلام سیاسی را بیدار کردهاید و همین که اسلام سیاسی رشد کرد، به تدریج مفهوم امت بر مفهوم ملت غلبه پیدا میکند.
🔹مدل تیپیکال دولت قدیم در دولت جدید و دوره مشروطه هم شکل گرفت. یعنی رهبران مذهبی تمایل نداشتند وارد قدرت شوند اما این انتظار را داشتند که قانون مشروطه مغایر شریعت نباشد. به همین دلیل 21 نفری که مرحوم آخوند خراسانی برای هیئت نظار معرفی کرد، همگی اجتناب میکردند و نهایتاً سعی شد با قرعه تعدادی را انتخاب کنند. از آنهایی هم که با قرعه انتخاب شدند فقط مرحوم مدرس و یکی دو نفر دیگر آمدند. در اوایل دوره جمهوری اسلامی هم اینگونه بود که مرحوم امام (ره) میگوید من به قم میروم و تأکید میکند که روحانیت باید بیرون از سیستم سیاسی باشد. در قانون اساسی اولیه، رهبری را معادل ایدئولوگ یعنی راهنمای نظری میگرفتند و به همین دلیل در ایده اولیه جمهوری اسلامی به رهبری اختیارات اجرایی و تقنینی ندادند و نوعی امامت کلی در نظر گرفتند.
🔹در قانون اساسی دوم است که به رهبری اختیارات اجرایی و تقنینی داده میشود. بنابراین وقتی صحبت از آسیبشناسی میکنیم، میبینیم که چگونه تعادل به هم میخورد و وجوه ملی در حال کمرنگ شدن است؛ تا جایی که با تداوم این روند، شاید تبدیل به یک زائده بشود. ما سابقه داریم که نهادها بعضی موقع میمیرند یا خشک میشوند و بنابراین هیچ ضمانتی وجود ندارد که مفهوم ملیت که در یک دورهای از تاریخ ما متولد شده، به این سرنوشت دچار نگردد.
🔸نشست رویکرد آسیبشناختی به نظریه دولت در ایران / خانه اندیشمندان علوم انسانی؛
23 مهر 98
@andishedinimoaser