فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
دکتر جواد طباطبائی و زبان آلمانی

پنجشنبه ۲۶ تير ۱۳۹۹ - ۱۶ ژوييه ۲۰۲۰

منوچهر صالحی


چندی پیش در جائی خواندم که آقای دکتر جواد طباطبائی در یکی از سخنرانی‌های خود درباره جلال آل احمد، علی شریعتی، حمید عنایت، حسین بشیریه و بسیاری دیگر از روشنفکران گفته است که «هیچ‌یک کار روشنفکری درخوری انجام نداده‌اند.»[1] بنابراین می‌توان به این نتیجه رسید، کسی که به دیگران زخم زبان می‌زند، خود باید «کار روشنفکری درخوری» انجام داده باشد.

انگیزه من در این نوشته بررسی کارهای طباطبائی نیست، زیرا بسیاری از آثار او را نخوانده‌ام و به همین دلیل نمی‌توانم در مورد «کار روشنفکری» او به داوری بنشینم. اما یاد روزهای سپری شده افتادم و خواندن کتاب «ابن خلدون و علوم اجتماعی» او که در سال ۱۳۷۴ در ایران انتشار یافت


دکتر جواد طباطبائی و زبان آلمانی: asre-nou.net
http://asre-nou.net/php/view.php?objnr=49659


جان آگه با #فرهیختگان
🔴پيري جمعيت؛ راه‌حل چيست؟

عباس عبدی
منتشر شده در روزنامه ایران ۱۹ خرداد ۱۳۹۹

🔘اگر چه تا كنون چند بار در باره تحولات جمعيتي نوشته‌ام و همچنان معتقدم كه مسأله جمعيت و ساختار آن در ايران بسيار مهم است و طولي نخواهد كشيد از مقطع پنجره جمعيتي خارج مي‌شويم و با تعداد زياد افراد سالمند مواجه خواهيم شد كه كشور قادر به تأمين زندگی آنان نيست، با اين وجود به دنبال مواضع اخير مقام رهبري روزنامه ایران خواهان مروری دوباره و جدید در باره این موضوع شد. نگاه ايشان در باره این مساله روشن است:

▪️"در زمینه مسائل خانواده به معنای واقعی کلمه باید تحول ایجاد کنیم؛ امروز خبرها و گزارش‌های متقن به ما می‌گوید که کشورمان به سرعت به سمت پیری پیش می‌رود، این خیلی خبر دهشتناک و بدی است. از جمله  مواردی است که آثار آن در وقتی ظاهر خواهد شد که هیچ‌گونه علاجی برای آن متصور نیست، اینها را باید با تحول انجام داد.“ ▪️

🔘بر اساس تجربه باید گفت که افزایش سالمندي و پيري به خودي خود نه تنها مسأله حادی نيست، بلكه دستاورد دنياي جديد است. در واقع افزايش درصد سالمندي و سالخورده شدن تعداد بيشتري از افراد جامعه به معناي آن است كه اميد به زندگي در آن جامعه بالا رفته، و اين پدیده نشانه‌ای از بهبود وضع اقتصادي و بهداشت و سلامت بيشتر در آن جامعه است.

https://telegra.ph/پيري-جمعيت-راه%E2%80%8Cحل-چيست-06-12


جان آگه با #فرهیختگان
«مجید تفرشی» در گفت‌ وگو با «ایرنا»، با ذکر این نکته که در عرصه آثار او، یعنی ادبیات و عرفان و فلسفه تخصص ندارد، او را از چهار منظر دیگر مورد بررسی قرار داد: معدود افرادی هستند که بر زبان و ادبیات فارسی و عربی و همچنین انگلیسی اشراف دارند و می‌توانند هم از منابع فارسی و هم از منابع عربی و هم از منابع غربی استفاده کنند. دکتر پورجوادی یکی از این افراد است که بر روش‌های علمیِ شرقی و غربی توأمان مسلط است و می‌توان بر او صفت مبسوط ‌الید بودن را اطلاق کرد. زیرا معمولا پژوهشگران شرقی کمتر به مآخذ اروپایی و امریکایی اشراف دارند و از سویی دیگر غربی‌ها هم کمتر منابع عربی و فارسی را مورد بررسی قرار می‌هند اما او هر دو وجه را داراست و دانش و تجربه کافی را در این زمینه دارد و در کارهای خود از همه منابع بهره برده است از این رو می‌توان او را شایسته استاد ممتاز دانست که در غرب به آن، Emeritus Professor می‌گویند.
او در ادامه خصیصه دیگر پورجوادی را برشمرد: شاید بسیار کم باشند تعداد محققانی که در مدیریت فرهنگی هم کارنامه درخشانی از خود به یادگار گذاشته باشند اما دکتر پورجوادی چنین است و آن تجربه، بیست‌وچهار سال مدیریت مرکز نشر دانشگاهی است. او نهادی را در سال‌های نخست پس از انقلاب پایه‌گذاری کرد که در آن زمان، بیشترین تاثیر را در تاریخ فرهنگی برجای گذاشت، نه حالا که نفسش به شماره افتاده است. پس از وقوع انقلاب، بسیاری از استادان دانشگاه، اخراج شدند یا استعفا دادند، یا اجبارا بازنشسته شدند و یا ناچار به مهاجرت شدند.
او افزود: در این میان، استادان حوزه‌های مهندسی و پزشکی، برای خود فرصت‌های شغلی و پروژ‌های شخصی دست‌وپا کردند اما پژوهشگران حوزه علوم انسانی مستأصل شده بودند چون جایی برای فعالیت علمی، و به تبع آن، کسب درآمد نداشتند. در آن برهه، سه تن، در جایگاه مدیریت فرهنگی منشا اثر و ثمر شدند و اینان را نجات دادند؛ کاظم موسوی بجنوردی در مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، محمود بروجردی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و نصرالله پورجوادی در مرکز نشر دانشگاهی. مرکز نشر البته در حوزه علوم دقیقه هم کار می‌کرد اما به‌سبب برخورداری از ارز دولتی، زمینه‌ای را برای تحقیق و تالیف پروژه‌ها و انتشار آنها فراهم کرد و این محققان را که هریک نازک‌دلی‌های خودشان را هم دارند، در کنار هم جمع کند. جز منشورات، مجله نشر دانش، جایگاه و پایگاهی یگانه و بی‌بدیل دارد. از این رو، مرکز نشر دانشگاهی در تاریخ علوم انسانی نقشی غیرقابل جایگزین دارد.
این تاریخ‌‎نگار، ویژگی دیگر پورجوادی را در قالب تجربه مواجهه خود با او بیان کرد و گفت: او هیچ بُخلِ کلاسیک ندارد. در سال‌های ریاست مرکز نشر دانشگاهی هم به طرز هوشمندانه‌ای جوان‌گرایی کرد و با یک رفتار متهورانه، هم از تجربه قدما سود جست و هم آنکه به نسل جوانِ نخبه میدان عمل داد و از این جهت، تربیت نسل جدید پژوهشگران علوم انسانی مرهون و مدیون اوست. اگرچه او هم مشمول سنتِ خوش‌استقبال و بدبدرقه بودن جامعه ایرانی شد اما وجدان علمی و خاطره جمعی اهالی فکر و فرهنگ، خدمات او را از یاد نخواهند برد.
این سندپژوه آخرین خصلت پورجوادی را چنین برشمرد: یک دانشمند بازنشستگی ندارد. اصلا در کار علمی بازنشسته شدن معنا ندارد. اگرچه آن استادان و محققانی که به سِمَتی می‌رسند، دیگر کار علمی را رها کرده و پس از آن مدت منصب‌داری هم کار علمی را کنار می‌گذراند اما پورجوادی جز این بود. او در همه این سال‌ها؛ چه هنگام دانشجویی و تحصیل، چه موقع استادی و تدریس، چه زمان مدیریت فرهنگی، و چه حالا و در بازنشستگی، هیچ‌گاه از پژوهش و نگارش و اندیشه‌ورزی غافل نشد که این، در کمتر کسی قابل ردیابی است.

#فرهیختگان صدای فرزانگان
‍ ▪️همه از اوییم و بازگشت همه به سوی اوست.

▪️درگذشت غیرمنتظره سهیل گوهری از جوانان با ایمان و با اخلاق، دوست‌دارانش را در اندوهی عمیق فرو برد.

▪️این ضایعه طاقت‌فرسا را به خانواده محترم و همسر گرامی وی تسلیت می‌گوییم.

▪️از خداوند مهربان برای سهیل عزیز بخشش و آرامش ابدی و برای بازماندگان داغدارش صبر و پاداش نیکو خواستاریم.

مرضیه آذرافزا، محسن آرمین، زهره آقاجری، محمد آقایی‌تبریزی، حجت اسماعیلی، علی‌اصغر اسفندیارپور، غلامرضا انصاری، ابراهیم اصغرزاده، علی‌محمد احمدی، جواد امام، محسن امین‌زاده، رضا امینی، نعمت ایزدی، محسن باستانی، مسعود باستانی، علی باقری، رضا باوفا، رویا بلوری، حسین بی‌غم، سعید پورعزیزی، عاطفه پهلوان، علی تاجرنیا، سیدمصطفی تاجزاده، وفا تابش، محسن ترکاشوند، رضا تهرانی، خسرو تهرانی، مهدی تحققی، علی تقی‌زاده، زهرا توحیدی، هدی توحیدی، علی‌اکبر جعفری، جلال جلالی‌زاده، حمیدرضا جلایی‌پور، محمدرضا جلایی‌پور، احمد جمی، مهرداد حجتی، سیدغلامحسین حسن‌تاش، سعید حجاریان، سیدحسن حسینی، محمد حسینی‌نیا، داود حشمتی، سیدمحمدرضا خاتمی، همایون خسروی، حسین خرسندی، حمید خزایی، علیرضا خوشبخت، مصطفی درایتی، مهدی دریس‌پور، جواد قدیمی‌ذاکر، زهرا ربانی‌املشی، ویدا ربانی، حسین رزاق، مصطفی رسته‌مقدم، عبدالله رمضان‌زاده، محمدجواد روح، حسن رسولی، زهرا رحیمی، علی‌اکبر رحمانی، غلامعلی رجایی، علیرضا رجایی، نفیسه زارع‌کهن، محمود زمانی‌قمی، مصطفی سبطی، محمد ستاری‌فر، عیسی سحرخیز، محمود سرآبادانی، حسین سربندی، پروانه سلحشوری، علی سلیمی، حامد سیاسی‌راد، غلامرضا شافعی،بهروز شاهرخ‌نیا، احمد شجاعی، سجاد شجاعی، زهرا شجاعی، مریم شربتدارقدس، حجت شریفی، مطهره شفیعی، اصغر شفیعیان، سعید شریعتی، محمد شریعتی‌‌دهاقانی، جعفر شاپورزاده، محمدحسین شریف‌زادگان، احمد شیرزاد، مهدی شیرزاد، محسن صادقی، سیدمحمد صحفی، نادر صدیقی، حسین صادقی، علی اصغر صباغ‌پور، محسن صفایی‌فراهانی، علی‌اکبر طاهری، مصطفی طاهری‌نجف‌آبادی، ریحانه طباطبایی، غلامرضا ظریفیان، رحیم عابدان‌زاده، عباس عباسی، حمیدرضا عراقی، فیض‌الله عرب‌سرخی، کریم عابدی، احمد عظیمی، محمدتقی فاضل‌میبدی، پروین فهیمی، اردشیر فتحی‌نژاد، هادی قابل، ابوالفضل قدیانی، محمد قوچانی، بابک قناد، محمد قره‌تپه، حسین کروبی، حسین کاشفی، محمد کیانوش‌راد، ساجده کیانوش‌راد، مهدی کیانی، الهه کولایی، کتایون گلرخ، مرتضی مبلغ، محمد گوهری، فخرالسادات محتشمی‌پور، اروجعلی محمدی، مهدی محمودیان، الهه مجردی، محمدجواد مظفر، محمود مقدم، احمد منتظری، سیدسراج‌الدین موسوی، مرضیه موسوی‌خامنه، عبدالله مومنی، آذر منصوری، علی مزروعی، محمدمهدی مجاهدی، مصطفی معین، سیدعلی میرموسوی، اکبر منتجبی، محسن میردامادی، شهیندخت مولاوردی، قاسم محب‌علی، علی مجتهدزاده، ناصر مهدوی، سیدفرید موسوی، قاسم میرزایی‌نیکو، حسین موسویان، الهام ناسوتی، عبدالله ناصری، صادق نوروزی، کامبیز نوروزی، علی نیک‌جو، علی‌محمد نمازی، محمد نعیمی‌پور، محمدحسین نعیمی‌پور، حسین واله، سیداحمد هاشمی، رضا یوسفیان.

#فرهیختگان صدای فرزانگان
برکناری علی‌ ططری، از ریاست مرکز اسناد کتابخانه مجلس از اشتباهات بزرگ و ضدفرهنگی مجلس یازدهم به‌ریاست محمدباقر قالیباف است

💠 برکناری جوان متدین، خدوم، دانشمند متواضع و احیاگر مرکز اسناد مجلس دکتر علی ططری که آن همه اسناد را ترمیم و آزادسازی کرد از ریاست این مرکز از بزرگ‌ترین اشتباهات و اقدامات نادرست و ضدفرهنگی مجلس یازدهم به ریاست محمدباقر قالیباف است!

جان آگه با #فرهیختگان
صادق سرمدشاعر وکیل دادگستری و وکیل مجلس بود سرمد از مخالفین حزب توده بود
بعد از کشف سازمان افسری حزب توده دادگاههای نظامی تشکیل شد
افسران و درجه داران توده ای را که متجاوز از ۶۰۰ نفر بوده هر روز در گروههای ۱۰ نفری به دادگاه نظامی می بردند تا ظهر حکم اعدام صادر عصر حکم در دادگاه تجدید نظر تایید و۴۸ ساعت بعد به جوخه اعدام سپرده میشدند
سرمد با وجود انکه مخالف توده ایها بود شعر
بس کنید نکشید را سرود این شعر جامعه را تکان داد . شاه دستور توقف اعدامها را صادر کرد . سرمد بعد از ان مغضوب دربار و محبوب مردم شد
با اینهمه، سرمدِ ضدّچپ، که خود چپ‌ها سایه‌اش را با تیر می‌زدند، مردانگی کرد و قدم پیش گذاشت تا با دم گرم و جادوی شعر جلو خون‌ریزی را بگیرد. لحنِ محتاطِ لرزانش، حالا و بعد از اینهمه سال، هنوز از حال و هوای شعر هویداست:

شهریارا بگو دگر نکشند
زانچه کشتند، بیشتر نکشند
بس بود آنچه پیش از این کشتند
بازگو بعد از این دگر نکشند
تو بشردوستی و می‌دانی
که بشردوستان بشر نکشند
گرچه خیر بشر به دفع شر است
بشر از بهر دفع شر نکشند
من ز قلب تو آگهی دارم
که تو خواهی که یک نفر نکشند
ما که ضد رژیم کشتاریم
دوست داریم بی‌ثمر نکشند
کشتن بی‌شمار بی‌ثمر است
حکم فرما که بی‌ثمر نکشند
می‌کشند از سران شر و فساد
ولی البته سربه‌سر نکشند
این جگرگوشگان پدر دارند
پیش چشم پدر پسر نکشند
این پدر کشتگان پسر دارند
پیش چشم پسر پدر نکشند
اصل فتنه بود فساد محیط
فتنه تا هست، فتنه‌گر نکشند
فاسد ار کشتنی بود برگوی
که چرا دزد سیم و زر نکشند؟
دزد بدتر ز خائن است، از چیست
دزد از خائنان بتر نکشند؟
کشتن خائن وطن چه ثمر
دزد مال وطن اگر نکشند؟
این خیانت اثر از آن دزدی است
تا مؤثر بود اثر نکشند
شجر ظلم بار کفر آرد
بار باقی است تا شجر نکشند
ریشۀ ظلم باید از بن کند
ریشه تا هست برگ و بر نکشند

محمدعلی اعلایی


جان آگه با #فرهیختگان
آیا هشتگ زدن فایده‌ای دارد؟

تأملی داده‌کاوانه در دلایل همه‌گیری هشتگ #اعدام_نکنید و کنشگری ِ هشتگی
محمد رهبری پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی مجازی- منتشر شده در روزنامه اعتماد

🔹در روزهای اخیر، با اعلام خبر تأیید حکم اعدام سه جوان دستگیر شده در حوادث آبان ۹۸، کاربران فضای مجازی به این حکم با هشتگ #اعدام_نکنید اعتراض کردند. اعتراضاتی که با بیش از ۴ میلیون توئیت و ریتوئیت به ترند اول توئیتر تبدیل شد و خیلی زود به اینستاگرام و تلگرام نیز تسرّی پیدا کرد و پست‌های مربوط به آن میلیون‌ها بار در شبکه‌های اجتماعی دیده شد.

🔸اما دلیل چنین اقبالی به این هشتگ در میان کاربران فضای مجازی چه بود؟
🔻از منظر فنی و تکنیکی، گسترش این هشتگ خیلی سریع انجام شده است. اولین توئیت با هشتگ #اعدام_نکنید در ساعت ۱۲:۴۰ دقیقه زده شده و فقط تا ۷ ساعت پس از آن یعنی تا ساعت ۱۹:۴۰، تعداد بیش از ۵۵ هزار توئیت با این هشتگ زده شده که حدود ۸۶۳هزار بار ریتوئیت شده است. نحوه رشد تعداد توئیت‌های مربوط به این هشتگ را در نموداری که در تصویر آمده است می‌توان دید.

این یافته نشان می‌دهد که این هشتگ خیلی زود فراگیر شده است و همان‌گونه که مارگتس و همکارانش در کتاب «آشفتگی سیاسی» نشان داده‌اند، اگر یک کمپین مجازی خیلی زود در میان بخشی از مردم مورد اقبال واقع شود، آن کمپین به احتمال فراوان، بسیار فراگیر خواهد شد. بنابراین یکی از دلایل همه‌گیری این کمیپن را باید در توجه خیلی سریع بخشی از کاربران به آن دانست.

🔻از منظر سیاسی، باید گفت که شرایط سخت اقتصادی و گرانی‌های افسارگسیخته، روز به روز از یک سو خشم و عصبانیت مردم را تشدید کرده و از سوی دیگر به استیصال آن‌ها می‌افزاید و مردم را به شهروندان عاصی تبدیل می‌کند. به همین جهت مردم از هر فرصتی برای بیان خشم خود علیه مسئولان و دولتمردان، به صورت دست جمعی استفاده می‌کنند؛ محتوای بسیاری از مطالب منتشر شده با هشتگ #اعدام_نکنید نیز گویای همین است که موضوع فقط سه جوان محکوم به اعدام نیست بلکه موضوع اعراض به محدودیت‌های سیاسی و ناکارآمدی‌های اقتصادی نیز هست و مردم این موضوع را بهانه‌ای برای بیان نارضایتی‌های خود قلمداد کرده‌اند. این بهانه باعث می‌شود که مردم ناراضی و شهروندان عاصی، تصور می‌کنند که خطرات و هزینه‌های اعتراض می‌توان کم باشد و شرایطی فراهم می‌شود که «کورزمن» از آن با نام «فرصت متصور» یاد می‌کند. زمانی که چنین فرصتی فراهم گردد، مردم ناراضی با احتمال بیشتری به صورت آشکار اعتراض خواهند کرد.

🔻از منظر اجتماعی، این نکته اهمیت دارد که وقایع تلخ آبان ۹۸ در خاطره جمعی ایرانیان باقی مانده و همچون زخمی ترمیم نشده، هنوز ذهن آنان را می‌آزارد. واقعیت آن است که نحوه برخورد با معترضین و قطعی اینترنت در آن مقطع زمانی، دوگانه میان مردم و مسئولان را تشدید کرد و به بی‌اعتمادی‌ها دامن زد. این بی‌اعتمادی تا به امروز نه تنها ترمیم نشده که تقویت نیز شده است. در این شرایط، به صورت طبیعی با معترضان در حوادث آبان‌ماه همدلی می‌شود.

🔹آیا این نوع کنشگری ِ هشتگی اثرگذار است؟
در مورد کنشگری در فضای مجازی، بدبینی‌هایی وجود دارد و برخی آن را اسلکتیویسم و یا مبارزه از زیر لحاف می‌دانند و کسانی نظیر گلدوِل معتقدند فعالیت‌های توئیتری هیچ‌گاه نمی‌توانند یک رابطه قوی مبتنی بر جنبش شهروندی را تولید کنند (Gladwell, 2010). اما امروزه، زندگی بیش از همیشه آمیخته به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی است و دولت‌ها و رسانه‌ها به آنچه درون شبکه‌ها و در میان مردم می‌گذرد اهمیت می‌دهند و حتی اگر با خواسته جمعی که در آنجا شکل گرفته مخالفت کنند، برای تغییر نظر مردم تلاش می‌کنند.

🔸می‌توان شبکه‌های اجتماعی را میدانی تصور کرد که در آن افکار عمومی شکل می‌گیرد و اگرچه فرایند شکل‌دادن به افکار عمومی در این میدان با معایبی روبه‌رو است، اما به هر حال هر کنش کوچک ولو در حد یک توئیت باشد، می‌تواند بر جامعه و محیط افراد فرد اثر گذاشته و در صورت گسترش ِ ویروسی آن، دامنه تأثیرات می‌تواند فراتر رفته و بر تعداد بیشتری از افراد اثر بگذارد. به همین جهت همه بازیگران سیاسی، چه در سطح فردی و چه در سطح نهادی، تلاش می‌گنند تا این عرصه را به تسخیر خود در آورده و بیشتر اثر را بر افکار عمومی بگذارند. از این حیث، کنشگری ِ هشتگی را می‌توان اثرگذار بر افکار عمومی تلقی کرد.


برای مطالعه کامل یادداشت بر روی دکمه "INSTANT VIEW" بزنید:
https://bit.ly/2OANhn8

جان آگه با #فرهیختگان
«میرزا در پطرزبورگ»


تا این‌جا را همه می‎دانند که امیرکبیر یکی از بزرگ‌ترین اصلاحگرانی است که تاریخ ایران به خود دیده است، اما اینکه شخصیت او و توجهش به نوگرایی و اصلاح از کجا آمده، چندان نه مورد پرسش است و نه بحثی درباره‌اش می‌شود. دانش و دانایی دولتمردانۀ او و درک عمیقش از نیاز ایران به اصلاح طبعاً چیزی نبود که کسی در پر قنداق او گذاشته باشد، بلکه او با پشت سر گذاشتن مسیر سیاسی خاصی به این درک و تربیت سیاسی رسیده بود. بنابراین یکی از پرسش‌های مهم این است که امیرکبیر چگونه نوگرا و اصلاح‌طلب شد و از کجا فهمید کشتی ایران بدون اصلاحات به گل خواهد نشست. در این نوشتار به این پرسش می‌پردازیم و اندکی در این باره تأمل می‌کنیم.

پیش از هر چیز باید به یاد داشت که وقتی در سده‌های اخیر به عقب می‌رویم، نخستین بانی اصلاحات و ورود دانش و فناوری جدید به ایران کسی مگر عباس میرزا نیست که پیشتر درباره‌اش قدری گفته‌ایم و در آینده باز خواهیم گفت. امیرکبیر نیز کاملاً در همان سنتی که عباس میرزا پایه‌گذاری کرده بود، رشد کرد. مجموعه‌ای از عوامل باعث شد روشن‌اندیشی غربی به امیرکبیر نیز سرایت کند. در نیمۀ اول قرن نوزدهم آذربایجان ــ یعنی دم و دستگاه ولیعهد ایران ــ کانون اصلی ورود ایده‌های نوین به ایران بود. اما یکی از عوامل مؤثر بر روان و فهم سیاسی امیرکبیر سفرهای خارجی او بود. او از وقتی پیشکاری ساده بود تا وقتی به مقام صدارت رسید سه سفر خارجی داشت: سفری به مسکو و پترزبورگ در جوانی، سفری به ایروان و بعد اقامتی چهار ساله در ارزروم (ارزنة‌الروم) برای کنفرانس ارزروم و بستن عهدنامه با ترکان عثمانی.

در این میان آنچه بر شخصیت خام میرزا تقی‌خان در بیست‌ودوسالگی بسیار تأثیرگذار بود، سفرش همراه با هیئتی بلندپایه به روسیه بود. اگر بخواهیم همه چیز را در یک جمله خلاصه کنیم می‌توانیم بگوییم: سفر یازده‌ماهه به روسیه مانند دانشگاهی تمام‌عیار میرزا تقی‌خان جوان را با دستاوردهای روشن‌اندیشی غربی و مدرنیتۀ متقدم آشنا کرد. پیش‌تر در نوشتاری دیگر شرح داده‌ام که وقتی گریبایدوف، سفیر روسیه در تهران، به قتل رسید، هیئتی بلندپایه از رجال سیاسی با حضور خسرومیرزا، پسر عباس‌میرزا، برای دلجویی و عذرخواهی از تزار نیکلای به روسیه رفتند. میرزاتقی‌خان در این هیئت حضور داشت و احتمالاً حضورش به این دلیل بود که قائم‌مقام فراهانی (وزیر عباس میرزا) می‌خواست این جوان چشم و گوش او (یا به تعبیری دیگر، جاسوس او) در میان آن هیئت باشد.

روس‌ها در همه‌جا، از قفقار و مسکو تا پترزبورگ، از هیئت ایرانی بسیار به گرمی پذیرایی کردند و تزار روسیه هم با آن‌ها مهربانانه برخورد کرد. او قضیۀ قتل گریبایدوف را بخشید و یک کرور از دو کرور غرامت جنگی ایران را هم به خاطر قدم خسرو میرزا بخشید. اما نکتۀ مهم برای ما این است که در این سفر هیئت ایرانی از مهمترین نقاط علمی و فنی روسیه دیدن کرد: مدارس و کارخانه‌ها و دانشگاه‌های متعدد. اعضای هیئت ایرانی بهت‌زده پیشرفت‌های روس‌ها را می‌دیدند، از مدارس برای دختران و کرولال‌ها تا کارخانه‌هایی که با نیروی بخار کار می‌کرد. نظام آموزشی پیشرفتۀ روسیه آن‌ها را به شگفت آورده بود و نگاه حسرت‌بار آن‌ها در روایتشان از آن سفر به خوبی بازتاب یافته است.

اما خود روسیه نیز آن زمان خوشه‌چین اصلاحاتی بود که صدواندی سال پیش از آن پتر کبیر کرده بود. پتر پیش از آن‌که زمامدار روسیه شود به غرب رفت و درک کرد که روسیه به اصلاحات گسترده نیاز دارد. در واقع دلیل شکست‌های گرانبار ایران از روسیه هم همین بود که وقتی ایران در سدۀ هجدهم دچار کشاکش‌های درونی بود، اصلاحات پتر جهشی بزرگ به روسیه بخشید. در نوشتاری دیگر به اصلاحات پتر کبیر خواهم پرداخت و فقط این نکته را باید یادآوری کرد که عباس‌میرزا هم می‌خواست پتر کبیر ایران باشد.

سفر بلندمدت در هیئتی بلندپایه به روسیه فرصتی بی‌نظیر برای میرزاتقی‌خان جوان (امیرکبیر آتی) فراهم آورد تا در جوانی چیزهایی را ببیند که بسیاری از دیگر دولتمردان و شاهزادگان در خواب هم نمی‌دیدند. بنابراین یکی از سرچشمه‌های اصلاح‌طلبی و نوگرایی امیرکبیر را مواجهۀ مستقیمش با دستاوردهای غربی می‌توان دانست. البته این عامل را در کنار عوامل و تجربه‌های دیگر باید مورد توجه قرار داد.

پی‌نوشت: میرزا مصطفی افشار، از دبیران وزارت خارجۀ ایران که در این سفر حضور داشت، شرح مبسوط و زیبایی از این سفر نوشته است که در نوشتاری دیگر آن را تقدیم می‌کنم تا گوشه‌هایی از آن را مرور کنیم.

مهدی تدینی

جان آگه با #فرهیختگان
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نگرش بلاغی استادهمایی

سخنان دکتراصغردادبه استاددانشگاه وحافظ شناس درباره نگرش بلاغی استادجلال الدین همایی وتحقیقات همایی دراین زمینه با نگاه به دوکتاب " صناعات ادبی" و" معانی وبیان". نگاه بلاغی ومبتکرانه وعالمانه همایی دررفع مشکلات برخی ازدشواریهای فهم شعرحافظ بسیارموثروراهگشاست.



جان آگه با #فرهیختگان
حسن محدثی نقدی به ملکیان کرده و دوباره شاهد علم شدن بحث «اخلاق گفتگو» هستیم. تحمیل سلیقه در به‌کارگیری یک سری واژگان و اصطلاحات اسمش ترویج اخلاق گفتگو نیست. اخلاق گفتگو برای یک عده خلاصه شده در به‌کاربردن یک سری عبارات کلیشه‌ای.

شاید شما هم سخنرانی غلامحسین دینانی را دیده باشید که گفته اینکه بگوییم نظر همه محترم است پفیوزی است. دینانی از «پفیوزی» استفاده کرده و یک عده باعقل نارس خود دوره افتاده‌اند که دینانی ادب گفتگو ندارد. چیزی شبیه به واکنش کودکان در کلاس درس «آقا اجازه دینانی حرف بد زد». یک مقدار باید بزرگ شویم و ننر بودن خود را حمل بر ادب گفتگو نکنیم. دینانی انسان شیادی نیست و صادقانه نظرش را می‌گوید و این ادب گفتگو است؛ اینکه می‌گوید «پفیوزی است» یا «درست نیست» فرع ماجراست و سلیقه‌ای و بی‌اهمیت.

برخی استدلالی در چنته ندارند و با به‌کارگیری کلمات قلمبه و به‌ظاهر ادیبانه سعی دارند دستان خالی خود را پنهان کنند. این اسمش شیادی است نه ادب گفتگو.

در ژورنال مقاله نوشتن اصولی دارد ولی دلیلی ندارد سخنرانی، متن تلگرامی، کتاب و غیره هم از همان اصول پیروی کند و در هیچ جای دنیا هم چنین توقعی نیست.

اگر نقدهای فیلسوفان آلمانی به هم را بخوانید ممکن است بخواهید به آقا یا خانم معلم چغولی کنید ولی در دنیا کمتر انسان عاقلی درگیر "ادب گفتگوی" نیچه و شوپنهاور و... است در عوض به استدلالها و دلایل آنها می‌پردازند.

اگر گمان دارید سخن محدثی غلط است اشتباهش را نشان دهید درگیری بر سر اینکه از فلان واژه بهره برده ارتباطی به ادب گفتگو ندارد. فضای بحث را با بچه‌بازی تنزل نبخشید. /فلسفه

جان آگه با #فرهیختگان
آیا نیست‌انگاری مصداقی کاملاً ایرانی ندارد؟

گفته‌اند در قرن هجدهم این اصطلاح نخستین بار (nihilism) به معنای رایج امروز به کار رفته است. منادی نیست‌انگاری در اواخر قرن نوزدهم از انواع و اقسام آن، که از ۱۰ تجاوز می‌کند، سخن گفته است. بعضی از اقسام را در ادیان شرقی یافته است (در مسیحیت و بودیسم، فی‌المثل) و بعضی را در فلسفه و هنر غربی و ... .
اما قسم مهمی از نیست‌انگاری وجود داشته است که از دید دیگران پنهان مانده، یا لااقل چندان بر آن تاکید نشده: نیست‌انگاری ایرانی. این نیست‌انگاری هرگز صاف و ساده و بی‌ابهام و بی‌آلایش نبوده است، هرگز در مقام چیزی همچون نیست‌انگاری روسی ظهور نکرده است، بلکه همواره خود را پشت ظواهری از دین و علم و سیاست و جز آن پنهان کرده است. هرچند، ماهیت‌اش همان است: جز من و آنچه مُمِد حیات و قدرت من است هیچ ارزشی وجود ندارد. این نیست‌انگاری است، زیرا غیریت را نیست و نابود و هیچ و بی‌ارزش تلقی می‌کند. در واقع در این نوع نیست‌انگاری نوعی "غیر"انکاری هست، یعنی نوعی سولیپسیسم. من ما نیست و ما من نیست. دست‌کم تا امروز که نبوده است، هرچند آن را بسیار تبلیغ کرده‌اند، اما هرگز تحقق نیافته است. این منِ تنها در یک‌یک بروزات منِ ایرانی قابل مشاهده است، اما از همه بیشتر در اهل سیاست دیده می‌شود. تا وقتی با اهل سیاست به منزله‌ی نیست‌انگار مواجه نشویم، نمی‌توانیم اندیشه و رفتار و اعمال او را درست تحلیل کنیم، یعنی ممکن است به جای مشاهده و بررسی نیروهای دست‌اندرکار در وضع سیاسی کشور، به تحلیل‌های نامربوط روی بیاوریم. در مقابل، به محض آنکه ایرانی را در چهره‌ی راستین‌اش - من‌ای که هرگز ما نشده است، من‌ای که غیر را هیچ و نیست تلقی می‌کند و چنانچه "غیر" به نحوی عرض اندام کند جز با اشکال گوناگون نفی از سوی من مواجه نمی‌شود - مشاهده کنیم، به نظرم از بسیاری از تحلیل‌های نادرست رها می‌شویم. نیست‌انگار ایرانی غیر را نشناخته و نمی‌شناسد: غیر به معنای اعم، یعنی غیر در مقام انسان، غیر در مقام اراده‌ی دیگری و خواست دیگری، غیر در مقام دشمن (نیست‌انگار ایرانی اگرچه هر دم، دم از حمله‌ی دشمن می‌زند، اما اصولا دشمن را در مقام دشمن نمی‌شناسد، چه‌بسا دشمن امروز، دوست فردا باشد، برای او مصدر صدور ارزش همواره من تنها و عوامل تداوم و گسترش حیات و قدرت این من است) غیر در مقام وطن، غیر در مقام طبیعت. غیر تا جایی به رسمیت شناخته می‌شود که من شود، در من جذب و هضم شود.
این نیست‌انگاری در اهل سیاست آشکارتر است، اما همه جا دیده می‌شود. خلاصه، در نیست‌انگاری پیچیده‌ی ایرانی، من ما نیست، غیر منزلت اعتباری و عَرَضی دارد، هرگز در مقام غیریت به رسمیت شناخته نمی‌شود، بلکه به‌وجهی آسان‌تر با آن‌ برخورد می‌شود: نادیده گرفته می‌شود، فریب داده می‌شود، سرکوب می‌شود.
توصیف درست وضعیت مقدم بر و مهم‌تر از غلبه بر وضعیت است، هر قدر هم که اغلب در پی دومی‌ باشند تا اولی. توجیه این باور، این است که تا وضعیت بر کسانی که دچار وضعیت‌اند معلوم نباشد، هرگونه تلاش برای حفظ یا غلبه بر وضعیت اقدامی عجولانه است. نیست‌انگار ایرانی در فهم وضعیت نیز غیر را نمی‌شناسد، در من خویش که برای خود او شفاف است می‌ماند، شفاف بودن من خویش را با شفافیت وضعیت یکی می‌گیرد، و از این‌جا تا تصمیمات بعدی راه درازی نیست. بسیاری مواقع توصیف نسبتا دقیق وضعیت خود به خود عینِ برگذشتن از وضعیت است. معنی‌اش این است که معنای "فعل" هم از سوی نیست‌انگار ایرانی با عجله تعریف می‌شود. فعلِ توصیف، اگر به وضعیت اصابت کند، از سایر افعال به ماهیت فعل نزدیک‌تر است. توصیف شفاف وضعیت می‌تواند به معنای مرگ آن وضعیت باشد، زیرا بسیاری از وضعیت‌ها دوام حیات خود را در ظواهری دارند که شفافیت وضعیت را به تیرگی می‌کشانند. نیست‌انگار ایرانی در برابر نیست‌انگار ایرانی قرار می‌گیرد: اما این وضعیت هرگز بر خودش غلبه نمی‌کند. ماهیت این مواجهه بر عدم شفافیت، بر مبارزه با نیروهای موهوم، بر مشت زدن به دشمن پوشالی استوار است.

متن کامل یادداشت سیدمسعودحسینی را در instant view بخوانید:
http://bit.do/nihilismiran

جان آگه با #فرهیختگان
پرسشی از ریاست قوۀ قضائیه
اعتراض چیست و اغتشاش کدام است؟

رئیس قوۀ قضائیه برای چندمین بار تأکید کرده است که بین اعتراض و اغتشاش فرق قائل است. به گفتۀ وی، اعتراض را باید شنید، اما اغتشاش و ناامنی و به هم ریختن کشور خط قرمز است.
این سخنی است که به لحاظ نظری کاملاً درست است. در واقع فرق بین یک کشور دمکراتیک با غیردمکراتیک این است که اولی حق اعتراض هر بخشی از مردم به سیاست‌های حاکم را به رسمیت می‌شناسد و با آن مدارا می‌کند، اما دومی اصولاً چیزی به عنوان حق اعتراض برای مردم قائل نیست و هر نوع اعتراضی را سرکوب می‌کند. ایجاد ناامنی هم روشن است که در هیچ نظامی امر پذیرفته شده‌ای نیست، هر چند که نوع برخورد و میزان مجازات عوامل ناامنی در کشورهای دمکراتیک و غیردمکراتیک با هم فرق اساسی دارد.
مشکل سخنان رئیس قوۀ قضائیه اما به جنبۀ عملی ماجرا مربوط می‌شود. به عبارت دیگر، نظام جمهوری اسلامی و به تبع آن دستگاه قضایی، هنوز مرز روشنی برای تفکیک اعتراض از اغتشاش تعریف نکرده‌اند تا مردم تکلیف خود را در این دو مورد بدانند.
فرض کنیم فرد یا افرادی به بخشی از سیاست‌های جاری کشور و یا تمام آن، معترض باشند. در آن صورت از چه راهی باید اعتراض خود را به گوش مسئولان برسانند که از آن تعبیر به اغتشاش نشود؟
مثلاً آیا مجازند که مصاحبه یا سخنرانی یا راهپیمایی یا تحصن کنند؟
اضافه بر این، از نگاه آقای رئیسی، آیا حق اعتراض، همۀ سیاست‌های جاری و عملکرد هر یک از نهادهای حاکم را شامل می‌شود و یا فقط مختص سیاست‌های اقتصادی و قوۀ مجریه است؟
در حقیقت، بدون پاسخ شفاف به این نوع پرسش‌ها، سخن از به رسمیت شناختن اعتراض مردم، فقط بر دامنۀ ابهامات می‌افزاید و سبب سرگردانی جامعه می‌شود.
اگر برخی مسئولان واقعاً به این نتیجه رسیده‌اند که باید حق اعتراض مردم را به رسمیت شناخت، پیش از هر چیز باید قوانین مدون و روشن و بدون ابهامی را در این زمینه به تصویب برسانند. بدون وجود چنین قوانینی نمی‌توان از پذیرش اعتراض و نفی اغتشاش سخن گفت چرا که طبق قوانین موجود، ریش و قیچی در این زمینه به دست ضابطان قضایی و قضات دادگاه‌های انقلاب است تا طبق میل و علاقه و تفسیر شخصی خود، اقدام مشخصی را اعتراض یا اغتشاش تشخیص دهند! به طوری که مثلاً هر عمل اغتشاش‌انگیز "خودی‌ها" را اعتراض و هر اعتراضِ مسالمت‌آمیز "غیرخودی‌ها" را اغتشاش بنامند و بر اساس آن تصمیم بگیرند!
به نظرم به رسمیت نشناختن هر نوع اعتراض، به این وضعیت ترجیح دارد، زیرا در آن صورت، کسی که واقعاً معترض است می‌داند که به محض اعتراض، مجازاتی در انتظار اوست، اما در وضع موجود، فرد با تصورِ مصونیت از مجازات، دست به اعتراض می‌زند اما در عمل سر و کارش به دادگاه و محاکمه و زندان و غیره می‌افتد!


احمد زیدآبادی


#فرهیختگان صدای فرزانگان
قدم در طریقت تفسیر
۳۰ تیر ۱۳۹۹

قرآن به عنوان متنِ متینِ ما، سندِ مسلمانیِ ما، مهجور واقع شده است. پیامبر مکرّم(ص) هم از این امر گلایه کرده بود که: یا ربِّ اِنَّ قَومی اِتَّخَذُوا هَذا القُرآنَ مَهجُورا. (فرقان- ۳۰) این گلایه را بسیاری دیگر هم انجام دادند.

 حتی در حوزه های علمیه هم تفسیر قرآن امری محوری نبود و تا مدتها گرایش به آن با مشقّاتی همراه بوده است. علامه طباطبایی در اعتراضی به این رَویّه گفته بود که در حوزه های علمیه، طلبه‌ای می­‌تواند به مرتبه اجتهاد نیز برسد ولی حتی نتواند قرآن را به درستی قرائت کند و یا حتی ممکن است دست به قرآن هم نزده باشد.(المیزان، ج۵، ص ۴۵۰)

در این میان برخی از متفکران اسلامی کوشیدند تا تأملات خود را معطوف به قرآن کرده و آن را به محور فعالیت‌های تحقیقی خود وارد کنند.

برخی کوشیدند تا نگاهی بشری به این متن داشته و آن را به محک و معیارهای دانشهای امروز بشری مورد ارزیابی قرار دهند، بعضی دگر اما همچنان به رویکردهای سنتی دل بسته‌اند و طریقت صحیح را در آموزه های سنتی می‌جویند.

برخی هم بر آنند تا قرآن را به میدان اجتماع آورده و در راه اصلاح جامعه اسلامی از آن مدد گیرند. بعضی دگر، می‌کوشند تا مخاطب امروز وحی قرار گیرند و حظ و بهره خود را از این گوهر قرآنی ببرند و به دیگران هم توصیه کنند.

دین‌آنلاین در این پرونده به تأملات برخی از این متفکران پرداخته است:

🔹آمنه ودود؛ تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان

✍میلاد طالبی

🔹محمد شحرور؛ رویکردهای جدید قرآنی و پاسداشت مقام زن

✍علی اصغر هادی‌پور

🔹نصر حامد ابوزید؛ صبغه بشری بر کلام الهی

✍علی‌رضا مسیحی

🔹سید محمود طالقانی؛ اصلاح اندیشه دینی با محوریت قرآن

✍هادی باقری

🔹آیت‌الله جوادی آملی؛ مواجهه با ایده‌های نواندیشانه در تفسیر قرآن

✍مهدی دلیر

🔹سروش دباغ؛ قدم در طریقتِ تفسیر

✍سیدهادی طباطبایی

دسترسی به همه محتویات این پرونده در سایت دین‌آنلاین


جان آگه با #فرهیختگان
فرهیختگان pinned «خدایی که در اندوه ما شریک است! «شخصی که از دست داده‌ای تنبیه یا آزمونی از طرف خدا نیست. باید بدانی که خدا هم در این درد با تو شریک است و می‌خواهد تو را به امیدواری و آرامش هدایت کند. او هم با تو اندوهگین است.» این حرف‌ها را کارن کاتافیاس در کتاب «کنار آمدن…»
#فرازی در کتاب "سید ضیا عامل کودتا" هست که به نظرم ارزش جامعه شناختی دارد. صدر الدین الهی از سید ضیاء الدین طباطبایی می پرسد

"قبل از اینکه به اصل مطلب بپردازیم میخواهم بدانم که به نظر سرکار وضع عمومی روحی اداره کننده های مملکت، در ظرف این صد سال یا دویست سال قبل از کودتا ... چی بوده و چه عواملی ملت را به یک فرج غیرمنتظره به اصطلاح دعوت می کرده؟" (۱۳۹۷. ۲۱۱)

سید ضیاء الدین به این پرسش پاسخ قابل تاملی می دهد و می گوید

"بر اثر روزنامه نویسی و تماسی که در مدت چند سال با مصادر امور و اداره کنندگان مملکت حاصل کردم، به این نتیجه رسیدم در ایران تمام طبقات و تمام افراد بدون استثناء - این که عرض می کنم بدون استثناء مبالغه نیست- همه طرفدار ظلم هستند، اختلاف سر این است که ظالم کی باشد، در نتیجه ی این روحیه به این شکل، چیزی که هیچ وقت مورد توجه و مطرح نبود، مصالح عمومی مملکت بود" (۱۳۹۷. ۲۱۲).

نکته مهمی در سخنان سید ضیاء الدین طباطبایی است که "روانشناسی جمعی ایرانیان" را به زیبایی صورتبندی می کند و اگر جامعه شناس باشید و ساختارها و بافت کنشگری ایرانیان را از این منظر مورد تدقیق قرار دهید به نتایج خوبی خواهید رسید.


سیدجوادمیری


#فرهیختگان صدای فرزانگان
#معرفی_کتاب

چرا با این وفور سرمایه، با این‌همه منابع، این‌همه تحصیل کرده ما در سیاست و اقتصاد ناکامیم؟ چرا به رغم سیاست‌های تعدیل و خصوصی‌سازی که از کشورهای پیشرفته اروپای غربی و آمریکای شمالی الگو برداری شده است، ما با نتایج متفاوتی از آنها مواجه‌ایم؟ پاسخ به این سوالات و سوالاتی از این دست را نباید روانشناسانه و اخلاقی بررسی کرد. نتایج متفاوت است و به صورت تقلیل‌گرایانه پاسخ را به افراد فروکاست. اینکه در آلمان می‌بینیم اقتصاد به طرز چشمگیری خوب کار می‌کند و فقر در پایین‌ترین حد قرار دارد و دموکراسی و آزادی بیان بخوبی رعایت می‌شود، برای این نیست که مرکل صدراعظم آنجاست.
“موفقیت در اقتصاد و توسعه‌ی سیاسی در درجه اول به بهبود نهادها بستگی دارد”. این پاسخی است که در طول سه دهه اخیر میان اقتصاددانان و سیاست‌شناسان و پژهشگران توسعه نهادگرا به اجماع رسیده است.
پیش از دولت‌سازی و توسعه نهادی، استقرار دموکراسی نابهنگام خواهد بود. همان مشکلی که بعد از مشروطه با آن مواجه بودیم و الان در کشورهای همسایه میبینیم(عراق و افغانستان).
داگلاس نورث (نوبلیست نهادگرا) به همراه همکارانش در کتاب «در سایه خشونت»، می‌کوشد چارچوبی جایگزین در جهت درک تعاملات پویا میان نیروهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در کشورهای در حال توسعه ارائه دهد.
آنها دو دسته جوامع را شناسایی می‌کنند: اولی «جوامع با دسترسی محدود به حقوق مالکیت و قانون» و دومی «جوامع با دسترسی همگانی به قانون(یا جوامع با دسترسی باز)». توسعه را معمولا گذر از جامعه نوع اول به جامعه نوع دوم تعریف می‌کنند. البته واضح است که چنین تحولی ساده نیست و باید در این میان مراحل مختلی طی شود. نورث و همکارانش تاکید می‌کنند که کپی برداری از نهادهای جوامع با دسترسی باز برای جوامع توسعه نیافته ممکن است به فروپاشی درونی جوامع منتهی شود و جوامع را در معرض خشونت فراگیر قرار دهد. توصیه‌هایی مانند خصوصی سازی، شکل گیری بازار آزاد و احزاب و انتخابات آزاد در کشورهای با دسترسی محدود یا قابلیت اجرایی ندارند یا با محتوایی کاملا مغایر اجرا می‌شوند و یا در صورت اجرا نظم‌های اقتصادی و سیاسی را مختل میکنند.
نورث و همکارانش در این کتاب علاوه بر ارائه یافته‌های تئوریک، به صورت کیس‌استادی هشت کشور را هم بررسی میکنند از جمله هند، کره‌جنوبی، مکزیک و...
این اثر یکی از تحسین شده‌ترین کتاب‌های دو دهه اخیر در زمینه توسعه است.

#در_سایه_خشونت
#انتشارات_روزنه
#توسعه #کتاب

برای خرید اینترنتی کتاب اینجا کلیک کنید


جان آگه با #فرهیختگان
آن تیر آتشین و مصدق

فریدون مجلسی

📌قیام ملی ۳۰ تیر سه متولی داشت. مصدقی‌های متعلق به نخبگان جامعه ولی متشتت و فاقد سازماندهی منسجم. نیروهای مذهبی که پیاده نظام اصلی قیام را از میان جوامع مردمی و مساجد و زورخانه‌ها فراهم کرده بودند و حزب توده که با توجه به شعارهای جدید ضداستعماری و هیجان معاون جوان دولت با گرایش‌های چپ، برای نخستین بار با تغییر موضع به طرفداری از مصدق و با شعارهای غرب‌ستیزانه وارد عرصه شده بود. ورود حزب توده و قدرت‌نمایی‌های بعدی آنان خوشایند نیروهای مذهبی و نظامیان رضاشاهی طرد شده و ضدکمونیست نبود که اکنون زاهدی رهبری آن‌ها را بر عهده گرفته داشت.

📌تیر ۱۳۳۱ را با آنکه ۸ ساله بودم به یاد دارم، شاید یک دلیل آن شنیدن تکراری آن مسائل و وقایع از اطرافیان در سال‌های بعد بوده است. از همان آغاز کار مصدق یعنی اجرایی شدن قانون نفت ملی شدن تا پایان حکومت او، روزی نبود که کشور از بحران و آشوب در امان باشد. بحران‌آفرین حزب توده بود که در واقع با بهره‌مندی از تدارکات و پشتیبانی دولت شوروی برنامه نفوذ و استیلای تدریجی آن کشور را مرحله به مرحله اجرا می‌کرد.

📌حزب توده از آغاز اشغال ایران توسط نیروهای شوروی، از بقایای ۵۳ نفر کمونیست‌هایی که در زندان رضاشاه بودند در سال ۱۳۲۰ تشکیل شد و در آن شرایط حاد توانست گروهی از جوانان تحصیلکرده و عدالتخواه و اهل علم و ادب و هنر را در ساختار خود جلب کند و به همین دلیل عضویت در آن حزب نوعی اعتبار فرهنگی و شخصیتی تلقی می‌شد و کسان بیشتری را جلب می‌کرد. اما رهبری حزب به سرعت مجری برنامه‌های توسعه‌طلبانه دولت شوروی شد که خواهان دستیابی به منابع نفت ایران و محروم کردن رقبای غربی از آن منابع بود. هنوز جنگ به پایان نرسیده بود که فرقه دموکرات را در آذربایجان تشکیل دادند و دست دولت مرکزی را کوتاه کردند. این امر منجر به اعتراض ایران و دخالت ترومن شد که دولت شوروی را وادار به خارج کردن نیروهایش از ایران کرد و سیاست قوام کمک کرد که بلافاصله نیروهای دولتی با استقبال مردم وارد تبریز و ارومیه شوند و نیروهای فرقه به شوروی گریختند.

📌حزب دو سال بعد در بهمن ۱۳۲۷ اقدام به ترور شاه کرد که ناموفق ماند و کوشید آن کار را به گردن رزم‌آرا بگذارد که فرماندهی بیرون راندن قوای فرقه را بر عهده داشت. حزب توده غیرقانونی شد، اما کوشید به توسعه نفوذ در شبکه نظامی راه دیگری برای روی کار آوردن دولتی تابع شوروی بگشاید. زمانی که مصدق رهبری اعتراض به ادامه بهره‌برداری سودجویانه انگلیس را از منابع نفت ایران بر عهده گرفت . حزب توده که نگران توسعه موج ناسیونالیستی در میان نخبگان جامعه ایران بود و آن را مغایر برنامه‌های نفوذی خود می‌دانست، از همان آغاز به بهانه‌های مختلف بنای مخالفت با نهضت ملی نفت ایران را گذاشت.

📌هنوز سه ماه از روی کار آمدن مصدق نگذشته بود که حزب توده که مصدق را بازیچه امپریالیسم می‌نامید در ۲۳ تیر ۱۳۳۰ نیروهای کارگری و دانشجویی برای در صفوف ۱۰ هزار نفری بسیج کرد و برای قدرت‌نمایی به میدان فردوسی و بهارستان گسیل داشت. در بهارستان به درگیری با برخی از جناح‌های تندرو نهضت ملی و به تیراندازی عناصری از حزب به پلیس و کشتن یک افسر و چند پلیس منجر شد.با اینکه تظاهرات در هم شکسته شد، برکناری و تعقیب رئیس و معاون شهربانی از سوی مصدق پیروزی بزرگی برای حزب توده بود؛ زیرا این کار موجب اعتراض سرلشکر زاهدی، وزیر کشور بود که خواهان آزادی افسران تحت امر خود شد. پذیرفته نشدن این درخواست موجب استعفا و جدایی زاهدی از نهضت ملی شد.

📌بعد از آن ماجرا، در تیر ۱۳۳۱ تغییر اوضاع موجب شکایت انگلیس از ایران به شورای امنیت ملل متحد و به دادگاه لاهه شد. انگلیسی‌ها که منافع مهمی را از دست داده بودند فسخ یکجانبه قرارداد شرکت نفت خودشان را غیرقانونی می‌دانستند و به آن دو مرجع شکایت کردند. امریکایی که ضمناً با بریتانیا نیز دوست بودند، کوشیدند پیشنهادهای مرضی‌الطرفینی ارائه دهند که مصدق پذیرای آن نشد و شخصاً در جلسه رسیدگی به شکایت انگلیس در شورای امنیت حضور یافت.

📌بازگشت مصدق مصادف بود با معرفی دولت جدید. مصدق خواهان وزارت دفاع و فرماندهی قوا برای خود بود که شاه موافق نبود. مصدق استعفا کرد. قوام از سوی شاه مامور تشکیل کابینه شد. اما شورش عمومی ملت در زمانی که مصدق در اوج محبوبیت بود، شاه را ناچار به تجدیدنظر کرد و مصدق پنج روز بعد با اقتدار ریاست دولت جدید و فرماندهی کل قوا را بر عهده گرفت. یک روز بعد از ۳۰ تیر حکم دادگاه لاهه در تایید نظر ایران صادر شد و بر شور مردم افزود. مصدق می‌گوید اگر آن رای زودتر ابلاغ شده بود، استعفا نمی‌کردم! /اعتماد

جان آگه با #فرهیختگان
مردم ما امروز رهبرانند

علیرضا بهشتی شیرازی

https://t.me/iv?rhash=70c4a7bdae1671&url=http://www.kaleme.com/1399/04/31/klm-280627/?i=1


جان آگه با #فرهیختگان
سهم خواجه طوسي در کلام اهل سنت

دانش کلام اهل سنت در طی هفتصد سال گذشته به انحای مختلف تحت تأثير شخصيت و آثار کلامی و فلسفی خواجه نصير طوسي، از مهمترين نمايندگان تفکر فلسفی اسلام و کلام شيعی بوده است. تعدادی از شاگردان خواجه از اهل سنت بودند و از طريق همان شاگردان و نيز از طريق آثار خود او و همه شاگردانش مکتب و شيوه کلامی خواجه به مهمترين نمايندگان کلام اهل سنت در سده های بعدی منتقل شد. بسياری از اهل سنت در طی اين دوران شروح و حاشيه هایی بر آثار فلسفی و کلامی خواجه نوشتند. مهمترين اين نوع ادبی را می توان در مکتب شيراز ديد. آنچه در دوران عثمانی و يا در طی دوران های مختلف سير فکر کلامی در ايران و شامات و مصر و شبه قاره بعد از سده های هفتم و هشتم در ميان اهل سنت نوشته شده به نحوی ريشه اش به انديشه و کارنامه خواجه طوسي می رسد و در حاشيه آن نوشته شده. شايد مهمترين شخصيت هایی که نام آنان در ادبيات کلامی اهل سنت تا امروز ديده می شود را بتوان مير سيد شريف جرجانی و جلال الدين دوانی و شارحان و يا ناقدان آن دو در عصر عثمانی دانست. اين دو شخصيت آنچه دارند به نحوی ميراثی است از خواجه طوسي. سهم خواجه در کلام اهل سنت بسی بيش از فخر رازي است.


حسن انصاری


جان آگه با #فرهیختگان
‍ ‍ ‍ برترین علم ،علمِ خودشناسی است

جان جمله علمها اینست این

که بدانی من کیم در یوم دین

قُرَّةُ عَيْنِهِ فيما لايَزُولُ، وَ زَهادَتُهُ فيما لايَبْقى.
متقین در امور فانی زاهدنند ولی در امور باقی مشتاقند

معنای تفکر در نگاه اهل حقیقت چیست؟

پلورالیزم مثبت و منفی به چه معناست؟


بخشی از سخنرانی دکتر سروش " دین شناسی مولانا " جلسه چهارم

امریکا کالیفرنیا دانشگاه استنفورد2015

لینک مستقیم کامل صوتی سخنرانی👇👇👇

https://iutbox.iut.ac.ir/index.php/s/MBL7R5seki2PG9s

لینک مستقیم مشاهده کامل سخنرانی👇👇👇

https://www.youtube.com/watch?v=wY-14hFUGEg&list=PLWSxgHM7OHeeh_92kgl5c96WLI-_kDZpY&index=4

#فرهیختگان صدای فرزانگان