فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
دستور غیر الزامی بودن حجاب در عربستان صادر شد

‏وزارت کشور عربستان با صدور دستورالعملی فوری برخورد با زنان بی‌حجاب را از ۲۳ سپتامبر (روز ملی) ممنوع اعلام کرد.
‏فعلا این دستورالعمل شامل مکه و مدینه نمی‌شود.
‏این دستور در راستای برنامه اصلاحات ولیعهد سعودی صادر شده است./سحام نیوز


#فرهیختگان صدای فرزانگان
پارسی‌شناسی

تارنمای پارسی‌شناسی امروز رسما آغاز به کار کرد. در این تارنما، که دانشنامه‌ی برخط زبان و ادبیات است و محیط و امکاناتی مانند ویکی‌پدیای فارسی دارد، بنا داریم مقالات و مدخل‌هایی تخصصی در حوزه‌ی زبان و ادبیات فارسی، زبان‌شناسی و فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران در دسترس همگان قرار دهیم. از تفاوت‌های این دانشنامه با ویکی‌پدیا و تارنماهای مشابه علاوه بر اختصاص آن به زبان و ادبیات می‌توان به مشخص بودن نام نویسنده‌ی هر مقاله/ مدخل و وجود امکان ویرایش تنها برای سرویراستار و هیئت تحریریه اشاره کرد. البته پارسی‌شناسی علاوه بر دانشنامه‌نویسی ان‌شاءالله در آینده در حوزه‌های دیگری نیز فعالیت خواهد داشت. همراهی و همکاری پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه‌ی زبان و ادبیات مایه‌ی افتخار و دلگرمی‌مان خواهد بود.

منوچهر فروزنده فرد
(گرداننده و سرویراستار تارنمای پارسی‌شناسی)

https://parsishenasi.ir/wiki
تا در سالگرد آن اتفاق نامیمون موسوم به "جنگ تحمیلی" بحث داغ است من اثری تازه و مربوط هم تقدیم دوستان کنم از مجموعه ارزشمند گارنیه با عنوان: "امر دینی در منازعات مسلح معاصر" که ازقضا ناظر به مناقشات مسلح و ایمانیِ خاورمیانه هم هست.
آنچه در ان هشت سال بر ما گذشت هرچند که در آغاز با رجزخوانی امر ایمانی در برابر امر عرفی و صورتی از حریف‌طلبی خام درگرفت (رک. به بیانات رسمی آغازین رهبران انقلاب) اما ناگزیر به صورت‌بندی تازه‌ای از امر عرفی انجامید که جوانه‌های اخلاقی، اعتقادی و فرهنگی آن امروز در جامعه ایران کاملا قابل شناسایی است. اینکه مجموعه مطالبات امروز جامعه ایران کمترین نسبتی با مطالبات رهبری آن ندارد، اینکه جنگ حتی در روایت مثبت آن کمترین رغبتی برنمی‌انگیزد، اینکه نسل راهبر، درگیر یا تماشاچیِ متعهدِ جنگ، امروز موضع همبسته‌ای ندارد (با حفظ حرمتِ قهرمانان دفاع) و اینکه استراتژیست‌های جنگِ ایدئولوژیک آن‌روز، در برابر جامعه عرفی و ناکام امروز دستِ خالی (اگر نه متهم)‌ند، همه حاکی از آن است که ماشین سکولاریزاسیون جنگ برغم اراده رهبران درست عمل کرده است. جنگ ایدئولوژیک به مثابه امر مشروعیت‌سازِ یک نظام سیاسی اگر گسسته از گوهر امر عرفی و اقتضائات آن بکار گرفته شود می‌تواند چون بومرنگی بر جان فرماندهان آن بنشیند و حتی خشونت سکولار تولید کند. آن شکافی که مستند درخشان حسین باستانی (کودتای خزنده در سپاه) اشاره می‌کند ادامه کشاکش امر عرفی با امر قدسی در متن یک نبرد ایمانی است که چون تدبیر نداشت هم جنگ را زمین‌گیر کرد و هم با تداوم پساجنگی و تکثیر شکاف، یک سکولاریزاسیون ناموزون آفرید که امیدوارم تولید خشونت نکند. https://t.me/arshivefarhikhtegan/437

پ.ن: فهرست مطالب کتاب:
👇👇
https://t.me/arshivefarhikhtegan/438


رضا بهشتی معز
فیسبوک نگارنده


#فرهیختگان، ندای آگاهی
فرهیختگان pinned «❇️ روی‌آوردن مردم به خریدن #سلاح نشان از فروپاشی اجتماعی است! 🗓 شنبه ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ 📰 گزارش روزنامه‌ی شرق درباره‌ی روی‌آوردن مردم به خریدن سلاح در گفت‌وگو با #احمد_بخارایی و مصطفی آب‌روشن | منتشرشده در دوشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۹، شماره‌ی ۳۸۰۴ 👈 نمایش گزارش:…»
دران زلالِ بیکران
[به محمدرضا شجریان]


بخوان که از صدای تو سپیده سر برآورد
وطن، زِ نو، جوان شود دمی دگر برآورد

به روی نقشهٔ وطن، صدات چون کند سفر
کویر سبز گردد و‌ سر از خزر برآورد

برون زِ ترس و لرزها گذر کند ز مرزها
بهار بیکرانه‎ای به زیب و فر برآورد

چو موجِ آن ترانه‎ها برآید از کرانه‎ها
جوانه‎های ارغوان زِ بیشه سر برآورد

بهار جاودانه‎ای که شیوه و شمیم آن
ز صبرِ سبزِ باغِ ما گُلِ ظفر برآورد

سیاهی از وطن رود، سپیده‌ای جوان دمد
چو آذرخشِ نغمه‎ات زِ شب شرر برآورد

شب ارچه‌ های و هو کند، زِ خویش شستشو کند
در این زلال بیکران دمی اگر برآورد

صدای تُست جاده‎ای که می‎رود که می‎رود
به باغ اشتیاق جان وزان سحر برآورد

بخوان که از صدای تو در آسمانِ باغ ما
هزار قمریِ جوان دوباره پَر برآورد

سفیرِ شادی وطن صفیر نغمه‎های تُست
بخوان که از صدای تو سپیده سر برآورد.

محمدرضا شفیعی کدکنی
طفلی به نام شادی، تهران: ۱۳۹۹، ص ۲۱۸

آغاز مهر و زادروز استاد محمدرضا شجریان
عکس: یلدا ذبیحی، بزرگداشت استاد پرویز مشکاتیان، تالار وحدت، ۱۳۸۹


#فرهیختگان، ندای آگاهی
چگونه روحانیت ، جامعه ای ضد دین میسازد

شهاب الدین حائری شیرازی

دهه هفتاد هاشمی رفسنجانی بدنبال تبدیل نمودن ایران به کشوری تقریبا بیطرف در مسائل جهانی شبیه اندوزی ومالزی وترکیه بود بنظر او برداشت خاص از مفهوم انقلابیگری وتوسعه انقلاب در عرصه بین الملل و حمایت تسلیحاتی وعملیاتی از مظلومان فلسطین ، ایران را با مشکلات داخلی گسترده ناشی از تضییقات بین اللمللی و تحریم روبرو خواهد ساخت که توسعه را به راهی پر سنگ ولاخ و ناپیمودنی بدل ساخته و ایران را به انزوا در عرصه بین الملل میکشاند .

اما انچه دولت سازندگی و پس از آن دولت اصلاحات را در تنش زدایی ناکام گذارد دقیقا جریان پرفشار انقلابیگری وحمایت عملیاتی از مستضعفان جهان بود که خودهاشمی وخاتمی در دهه شصت در آن دمیده وآنرا شعله ور ساخته بودند .
جریان وجوّ انقلابیگری به مفهوم خاصی که تبعات غیر قابل تحمل را به مردم تحمیل میکند چیزی نبود جز آنچه هاشمی وخاتمی یک دهه قبل آنرا مدیریت و عمل آوری کرده بودند انها نتوانستند مسیر تند آبی که خود یک دهه قبل به راه انداخته بودند را تغییر دهند .

امروز اما آثار تحریمها از آستانه تحمل عامه مردم فراتر رفته و مردم نسبت به سیاستهایی که زندگی روزمره شان را با مشکل جدی مواجه کرده معترض اند فضای مجازی وجریان آزاد اطلاعات هم از طرفی ، مانع جریان سازی حاکمیت به کمک نهاد های تبلیغاتی خود نظیر صدا وسیما شده واز طرف دیگر به اهرم قدرتمندی برای نقد ونظر و قدسیت زدایی از تصمیهای گذشته وحال حاکمان بدل گردیده .

امروز جریان وجو عمومی جامعه هر روز نسبت به روز قبل نسبت به عملکرد روحانیت در عرصه سیاست معترض تر میشوند وآمیختگی عملکرد روحانیتِ حاکم با دین ، موجب بدگمانی بسیاری از مردم به دین و نهاد روحانیت که پیش از این ، بنیانگذار انقلاب ، آخوند را مساوی اسلام دانسته بود شده است .

استمرار فشار های اقتصادی ناشی از سیاستهای انقلابی بر مردم ، جریانی پرفشار از سکولاریسم و حتی فراتر از آن خواهد ساخت که به چیزی کمتر از به حاشیه راندن دین و روحانیت از عرصه اجتماع رضایت نخواهد داد .
روحانیت با سوء تدبیر درحال تبدیل مرکز وکیان تشیع به جامعه ای ضد دین است .

اگر حاکمان واقع بینانه طاقت مردم و توان مملکت را ملاحظه میکردند و به قدر طاقت مردم به مقابله با فرعون زمانه یعنی امریکا میرفتیم ودر مسیر مواجهه با دشمن تقیه را که از ضروریات دین است مد نظر قرار داده بودیم نتیجه ای بهتر میگرفتیم .

همانگونه که هاشمی وخاتمی نتوانستند جلو جریان وفضایی که خود ساخته بودند بایستند وآنر اصلاح کنند فردا نیز مسئولین انقلابی امروز نخواهند توانست جلو جو و فضای سنگین سکولاریسم که حاصل تصمیمهای افراطی خودشان است را بگیرند این جریان پرفشار همه را خواهد برد .

#فرهیختگان پیک آگاهی شماست
حقیقت دیانت اخلاق است.

اگر شما خدا را به هزار زبان اثبات کنید، ولی وجودتان شیطانی باشد فایده ندارد. دین یعنی پاکیزگی اخلاقی.

خلاصه دین این است:

مجاهده با نفس و شفقت بر دیگران.

عبدالکریم سروش
#فرهیختگان صدای فرزانگان
🔻بیانیه شماری از فعالان سیاسی ایران در اعتراض به یک گزارش بخش ایران سازمان عفو بین‌الملل

🔹جمعی از فعالان مدنی و سیاسی ایرانی در بیانیه‌ای به آنچه تحریف واقعیات در گزارش عفو بین‌الملل درباره ‌اعدام‌های دسته‌جمعی زندانیان در سال ۶۷ خوانده‌اند، اعتراض کرده اند.

🔹این بیانیه به امضای پنج عضوخانواده‌های جان ‌باختگان اعدام‌های سیاسی سال ۶۷ ، مجتبی لطفی از مسئولان دفتر آیت‌الله منتظری، و فعالانی چون علیرضا رجایی، ابوالفضل قدیانی،حبیب‌الله پیمان، زهره تنکابنی، پروین فهیمی، کیوان صمیمی، سعید مدنی، محسن کدیور و حسن یوسفی اشکوری رسیده است.

🔹طبق این بیانیه، بخش ایران سازمان عفو بین‌الملل حدود دو سال پیش بر اساس بخشی از ویدئوی مصاحبه یک شبکه اتریشی با میرحسین موسوی نخست وزیر وقت ایران مدعی شده بود که وی از اعدام دسته جمعی زندانیان مطلع بوده اما اقدامی انجام نداده است. سازمان عفو بین الملل امسال هم بر اساس همان ویدئو ادعای دوسال پیش خود را تکرار کرده است.

🔹در آن ویدئو میرحسین موسوی از سرکوب عملیات سازمان مجاهدین خلق در حمله به شهرهای ایران که با هدف اشغال آن انجام می شد، دفاع کرده است./بی‌بی‌سی فارسی

https://bbc.in/3hR6vRG
#فرهیختگان، ندای آگاهی
شرط عجیب برای صلح.pdf
103.3 KB
شرط عجیب ایران برای صلح، پس از آزادی خرمشهر؛ جنگ با اسرائیل

ایرانی‌ها خرمشهر را آزاد کرده بودند و خودشان را در اوج قدرت می‌دیدند. وقتی اسرائیل به جنوب لبنان حمله کرد، نیروی نظامی به سوریه فرستادند تا با صهیونیست‌ها بجنگند. یک شرط عجیب هم به شرایط‌شان برای پایان دادن به جنگ با صدام اضافه کردند، شرط این بود که عراق باید راهی زمینی برای عبور نیروهای زمینی و زرهی ایران برای رسیدن به جبهه‌ی جنگ با صهیونیست‌ها بدهد. در این فایل پی دی اف نکاتی از این ماجرا می‌خوانید که شاید تا حالا نشنیده باشید.


جعفر شیرعلی نیا

جان آگه با #فرهیختگان
چرا اجبار بر حجاب ناکام ماند؟

اختیاری و اجباری بودن حجاب، از مسائل مناقشه برانگیزی است، که هر از گاهی بحث درباره آن در فضای عمومی داغ می شود. با وجود سرمایه هنگفتی که تا کنون برای اجبار بر حجاب هزینه شده، ولی در عمل شاهد عقب نشینی تدریجی دستگاه های مسئول و پیشروی جنبش اجتماعی خواهان آزادی حجاب هستیم. بنابراین برنامه حجاب اجباری نه تنها در عمل ناکام ماند، بلکه تضعیف جدی سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به دولت را نیز در پی داشت. همچنان که کشف حجاب اجباری در آغاز این قرن نیز سرنوشتی غیر از این نداشت. یکی از عوامل مهم این شکست، بی توجهی به حوزه تعهد و مسئولیت دولت در جهان جدید است.
🔹اجباری یا آزاد بودن حجاب، مسئله ای است که حل آن نیازمند توجه به تعهد و مسوولیت دولت در اجرای شریعت و کاربرد زور در این راستاست. بیشتر بحث هایی که در فضای عمومی در ارتباط با این مسئله مطرح می شود، در چارچوب نگرش فقهی است، ولی از این زاویه که دولت در چه مواردی می تواند از اجبار بهره ببرد، چندان بحثی صورت نگرفته است. از این نظر با این پرسش روبه‌رو هستیم که اساساً حوزه تعهدات دولت چیست و دولت نسبت به چه چیزی مسوولیت دارد؟ پاسخ به این پرسش به تحلیلی از ماهیت دولت در جهان کنونی بستگی دارد.
🔹در جهان جدید دولت نهادی برخاسته از ملت و اراده‌ی مردم است که به گفته وبر قدرت انحصاری اعمال زور قانونی را داراست و برای اجرای قانون می‌تواند از زور بهره ببرد. قانون نیز نهادی است که بر اساس علایق و منافع عمومی شکل می‌گیرد و هدف آن تحقق نظم و برپایی عدالت در زندگی اجتماعی است. براین اساس در حوزه عمومی تقدس از شریعت به قانون منتقل می‌شود و نقض آن مورد مجازات قرار می گیرد. البته قانون به این دلیل که معطوف به خیر همگانی است همیشه نیاز به اجبار ندارد، زیرا در بسیاری موارد وجدان عمومی آن را می پذیرد.
🔹در دولت مدرن، شریعت در صورتی می‌تواند از قدرت اجبار دولت بهره‌مند شود که به قانون تبدیل شود. این اصل یکی از بنیاد های دولت مدرن و بر جدایی قانون از شریعت استوار است و بخشی از چالش های فراروی دولت مدرن در ایران، ریشه در بی توجهی به آن دارد. از این دیدگاه احکام شرعی در صورتی تبدیل به قانون می‌شوند، که همبستگی آن ها با خیر عمومی و نظم همگانی و عدالت مشخص شود. تشخیص این همبستگی نیز از راه خواست و رای مردم است.
🔹بنابراین اثبات این که حکمی در شریعت مقرر شده برای قانونی بودن آن کافی نیست. حتی اگر همه فقها درباره شرعی بودن یک حکم به توافق برسند، توجیه کننده اجباری بودن آن نیست. گویا رهبر فقید انقلاب نیز به این نکته توجه داشته است، زیرا بر أساس برخی از خاطرات، در پاسخ انتقاد استاد مطهری به اجباری کردن حجاب، می گوید: «از من نظر اسلام را پرسیدند و من هم گفتم حجاب در اسلام واجب است. می خواهند اجرا کنند، نمی خواهند اجرا نکنند.»
🔹اجرایی شدن چنین حکمی پیش از هر چیز به قانونی شدن نیاز دارد، و در صورتی می توان آن را قانونی کرد که تحقق خیر عمومی و نظم و اجرای عدالت به آن وابسته باشد. برای مثال قوانین بهداشتی برای پیشگیری از کرونا یا قوانین راهنمایی و رانندگی از این نوع هستند. از این رو دولت می‌تواند با اجبار، آن ها را اجرا کند، زیرا پیوند آن ها با خیر همگانی و نظم عمومی روشن است. هیچ کس نسبت به وضع جریمه برای عبور از چراغ قرمز اعتراض نمی کند و نقض قوانین راهنمایی یا بهداشتی هرگز مایه افتخار نیست. چرا که این نوع موضع‌گیری، خلاف خیر همگانی قلمداد می‌شود و چنین فردی در افکار عمومی محکوم خواهد شد.
🔹پرسش این است که آیا بین رعایت حجاب شرعی و خیر عمومی پیوندی روشن وجود دارد که بتوان برای آن قانون وضع کرد؟ پاسخ این پرسش منفی است، زیرا تشخیص خیر عمومی با رای و نظر مردم است و دست کم کسانی که به حجاب پایبند نیستند، یا با اجباری بودن آن مخالف اند، پیوند آن با خیر عمومی را نمی پذیرند. همچنان که در آغاز این قرن نیز قانون کشف حجاب اجباری نیز مورد پذیرش قرار نگرفت. اگر چه اصل ممنوعیت برهنگی و پوشش متناسب با فرهنگ و اقتضائات جامعه را می‌توان خیر عمومی دانست، اما لزوم حجاب شرعی یا کشف آن، در این محدوده قرار ندارد. این موضوع در قرن 14 دوبار تجربه شد و هر دوبار شکست خورد، زیرا بر دریافتی درست از تعهد و مسئولیت دولت استوار نبود و اگر دولت بخواهد در حوزه‌هایی که جزو قلمرو مسوولیت او نیست، مداخله کند، نتیجه‌ بر عکس خواهد شد.
🔹تجربه ناکام حجاب اجباری، آزمونی مهم برای آموزه سیاست شرعیه نیز بود. این آزمون به خوبی نشان داد حکومت به جای نگرانی درباره پایبندی مردم به احکام شرعی، باید نیازهای اولیه معیشتی و رفاهی آنان را برآورده کند و شریعت را ابزاری برای زیست بهتر انسانی بنگرد، نه هدفی که انسان ها را فدای آن سازد.

سیدعلی میرموسوی۹۹/۷/۲


#فرهیختگان پیک آگاهی شماست
ریچارد داکینز در رابطه با مسئله اسرائیل و فلسطین می‌گوید: «وقتی در مورد مسئله‌ی بغرنج اسرائیل و فلسطین بحث می‌کنم با این واکنش مواجه می‌شوم، "ما به یک دولت یهودی پس از هالوکاست نیاز داشتیم چرا که فهمیدیم هیچکس قرار نیست از ما مراقبت کند و خودمان باید مواظب خودمان باشیم. یهودی‌ها برای مدت طولانی سرکوب شده‌اند و از این پس ما خودمان از خودمان مراقبت می‌کنیم". یک بار در پاسخ گفتم «بله البته، همدردی می‌کنم، ولی می‌توانید بگویید چرا فلسطینی‌ها باید هزینه‌ی جنایات هیتلر را پرداخت کنند؟ چرا فلسطین؟ مطمئناً نمی‌خواهی در حدی تنزل کنی که به نوعی توجیه انجیلی برای انتخاب آن سرزمین به جای ماداگاسکار یا باوارایا روی بیاوری؟" دوست من با جدیت گفت «ریچارد من فکر میکنم بهتر است این گفتگو را تمام کنیم»./از فلسفه

https://www.huffingtonpost.co.uk/richard-dawkins/richard-dawkins-rape-tweets_b_5633885.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnLw&guce_referrer_sig=AQAAAFEeucb2CRZiEYqjvZaGb4yO8XyNsewOq0F2V6C5CcXl5Wo5DIcArJpwyDdsYERnccZjHdMDaGqO0a7lGprC9ycsyPtfdsordyuDPIIL9mnSime1FHUCSFM_nXIhB23P7744LsUlnViDhJxV7edlWMEO3PW-AT0N-FIWAK_xbpbP


#فرهیختگان پیک آگاهی شماست
فرهیختگان pinned «ریچارد داکینز در رابطه با مسئله اسرائیل و فلسطین می‌گوید: «وقتی در مورد مسئله‌ی بغرنج اسرائیل و فلسطین بحث می‌کنم با این واکنش مواجه می‌شوم، "ما به یک دولت یهودی پس از هالوکاست نیاز داشتیم چرا که فهمیدیم هیچکس قرار نیست از ما مراقبت کند و خودمان باید مواظب…»
هجوم هدفمند به دفتر سروش محلاتی: سارقان فقط لپ تاپ و هارد کامپیوتر را برده اند

🔹به سالن برگزاری جلسات خسارت زده اند

🔹صبح سه شنبه دوم مهرماه افرادی با هجوم به دفتر حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمد سروش محلاتی در خیابان صفائیه قم ضمن خسارت زدن به سالن برگزاری جلسات، لپ تاپ و هارد کامپیوتر وی را به سرقت بردند.

▫️این استاد و مدرس حوزه در متن کوتاهی گزارش این حمله هدفمند را بدین شرح منتشر کرده است:

🔹«امروز صبح که برای درس به دفترم در خیابان صفائیه کوچه ۱۵ رفتم با صحنه عجیبی مواجه شده و متوجه شدم :

🔹دیشب افرادی با باز کردن قفل درها وارد آنجا شده و همه اتاق ها و قفسه ها و حتی یخچال آشپزخانه را به هم ریخته اند.

🔹از میان همه اموال، لپ تاپ و هارد کامپیوتر را که مجموعه درسهای فقه و اصول و سخنرانی ها را ذخیره داشت با خود برده اند.

🔹این روزها به دلیل کرونا درس هایم را از مدرسه آیه الله گلپایگانی به آنجا منتقل کرده و بصورت محدود برگزار و پخش می نمودم.

🔹البته از این محل برای موسسه مفتاح کرامت و برگزاری جلسات علمی آن در طبقه پایین نیز استفاده می گردد که به آن سالن نیز هجوم برده و خسارت زده اند.

🔹هم چنین به دفتر مجله مطالعات فقه معاصر نیز تعرض نموده و آن به هم ریخته اند!

🔹مراتب به پلیس اطلاع داده شده و توسط آنان صورت جلسه گردید .»

🔹گفتنی است محمد سروش محلاتی از جمله شاگردان آیت الله وحید خراسانی و آیت الله شبیری زنجانی و برخی استادان دیگر نظیر آیات عظام حسن‌زاده آملی، جوادی آملی و انصاری شیرازی است و گرایش اصلی وی در پژوهش، فقه سیاسی است.

🔹او در آثارش به شرح و تبیین نظریات فقهی-سیاسی آیت الله سید محمدحسین طباطبایی، امام خمینی، استاد شهید مرتضی مطهری و آیت الله شهید سید محمد بهشتی پرداخته‌است.

🔹از جمله تولیدات فکری این محقق حوزه می توان به این آثار اشاره کرد: دین و دولت در اندیشه اسلامی، اندیشه و ایمان در آزادی، امکان‌سنجی انتخابات در نظام اسلامی، شهر مردگان: ده مقاله در حقوق اساسی مخالفین، مبانی حریم خصوصی در اندیشه اسلامی، مجموعه مقالات دولت و ابزارهای الزام شهروندان به شریعت، نظارت خبرگان نصیحت نخبگان؛ نگاهی به حقوق و وظایف مجلس خبرگان رهبری، اسلام و مقتضیات زمان، دولت و اجرای شریعت: سلسله مقالات دولت و ابزارهای الزام شهروندان به شریعت، ولایت، در مغالطه و مصادره: سه مقاله در نسبت ولایت فقیه و حکومت، عقلانیت در عاشورا، فقاهت در عاشورا و تاملات سیاسی علامه طباطبایی

#فرهیختگان پیک آگاهی شماست
غزل‌سرایان حوزه قم در سالهای 1306 تا 1309 خورشیدی

فردوس فراهانی از طلبه های قم در سالهای دوره رضاشاهی است که بعدها از طلبگی رفت و کارمند دولت شد. در دیوانش، از غزلهایی که آن زمان سروده یاد می کند و البته لابلای آن مضامین اجتماعی هم دارد. در یک غزل آمده است (ص 165):
از راه برده شیخ شریعتمدار ما/ عیّار زلف شوخ فرنگی‌مآب ما!
در یکی از غزلها یادی از مرحوم میرزا عبداللّه مجتهدی تبریزی و شعر او کرده که در شعرش از شاعر ما هم ستایشی کرده و او به این مناسبت غزلی سروده است. (ص 177). سالها پیش نویسنده این سطور، کتاب «بحران آذربایجان» خاطرات میرزا عبداللّه از دوره پیشه‌وری را منتشر کرد. شعر فردوس درباره او این است (ص 179):
چه مدح گویم از آن عالمی که از اخلاص/ مرا به بندگیش باشد افتخار امشب
معلوم می‌شود در میان شاگردان حاج شیخ عبدالکریم در قم جدید و حوزه علمیه تازه، غزل گویانی بوده که از آن جمله امام خمینی است که غزلهایش معروف و شعرش در وصف حاج شیخ عبدالکریم خیلی جدی است. شاید روزی بشود درباره محفل شعری و ادبی این زمان طلاب حاج شیخ در قم، مطلبی نوشت. این خاطره را آیت اللّه محقق داماد مدتی قبل نقل کردند: این شعر امام خمینی را برای حاج شیخ عبدالکریم خواندند تا آقا روح اللّه را از سرایش شعر غزل منع کند:
بهار آمده دستار زهد پاره کنید/ به پیش پیر مغان رفته استشاره کنید
ز دانه دانه انگور سبحه‌ای سازید/ به عزم رفتن میخـانه استخـاره کنید
حاج شیخ فرموده بود: از قول من به آقا روح اللّه بگید: در کار خیر حاجت به استخاره نیست.
فردوس در شعری که نیمه شعبان 1347 ق در قم سروده، اشاراتی درباره این محافل شعری و نام کسانی هست (ص 223):
«جمع درین بزم عده‌ای ز ادیبان/ بی‌حد ازین جمع شاد خوار خوشم خوش»
«بیـدل» و «روحـانی» از یمیـن و یسـارم/ هم ز یمین و هم از یسـار خوشـم خوش»
در شعری که نیمه شعبان سال 1348 سروده از وجود «مجمع الشعراء» در فیضیه یاد کرده است (ص 275):
کنون که فیضیه گردیده مجمع الشعراء/ بساط شعر به دارالشفاء نیندازید
در جای دیگری شعری خطاب به آقا شیخ محمود علمی عراقی دارد و ضمن آن از «نظام دامغانی شاعر» که او هم از طلاب آن وقت بوده، یاد می‌کند. شعر زیبایی است (ص 370). تاریخ سرایش این شعر 1306ش است.
از کسانی که در شعری از او یاد کرده، نصرت اللّه امینی است (ص 374) که از قضا رفیق امام هم بوده است، هرچند من هنوز نتوانسته‌ام در دیوان فردوس، اشاره‌ای به امام بیام و دلیلش را نمی‌دانم. او بیتی بر شعری که دیگری در رثای دهخدا سروده بوده می‌گوید، و امینی، یک دوره دهخدا به او هدیه می‌دهد و وی هم شرحی از کرم او به دست می‌دهد. (375). تاریخ این شعر از 1335ش است.

تفصیل این مقاله را بنگرید در:
http://www.historylib.com/articles/1907/

رسول جعفریان


جان آگه با #فرهیختگان
نامه سرگشاده خدمت شورایعالی انقلاب فرهنگی و وزیر آموزش عالی

با سلام و احترام

اینجانب بارها خدمت وزیر علوم درباره اوضاع نابسمان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تذکر داده بودم ولی تاکنون هیچ ترتیب اثری داده نشد. اکنون که ساختار علمی پژوهشگاه توسط "شورای گسترش" دستخوش تغییرات ضد کارشناسانه شده است سکوت را شایسته ندانستم و تصمیم گرفتم اعتراض خود را علاوه بر وزارت علوم به شورایعالی انقلاب فرهنگی اعلام دارم. اما چرا اعتراض؟ زیرا اگر در این ۵۰۰ سال اخیر نام یک فیلسوف ایرانی در جهان همراه نام دکارت بر آسمان اندیشه جهانی نور میافکند بخواهیم ذکر کنیم جز نام "صدر المتالهین ملاصدرا" و حکمت متعالیه او نامی دیگری را نتوانیم برشماریم. در دوران مدیریت پیشا-آیینه وند پژوهشکده حکمت معاصر تاسیس شد و دانشجویان بیشماری در این رشته پذیرفته شدند و مجله علمی حکمت معاصر نیز به راه افتاد و من حتی شاهد بودم که قرار بود بخش بین المللی این رشته نیز راه اندازی گردد تا دانشجویان خارجی نیز در این سنت صدرایی در جهان تربیت شوند ولی اکنون توسط هیئت رئیسه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی که هیچکدام اشراف علمی ی در این حوزه ندارند کل پژوهشکده حکمت معاصر را حذف کرده اند. من در تعجبم که وزیر علوم و شورای گسترش بر چه مبنایی این بنیادی ترین دیسپلین سنت فلسفی ایرانی و اسلامی و شیعی را منهدم کرده است؟ اعضای محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی (که برخی از آنان دوستان محترم اینجانب هستند) شما می دانید که بنیانگذار جمهوری اسلامی (امام خمینی) و پایه گذاران جریان معنوی و حکمی انقلاب اسلامی (علامه طباطبایی و شهید مرتضی مطهری) از بزرگترین نو-صدرائیان معاصر ایران و جهان بودند و بسیار مایه تعجب است که پژوهشکده حکمت معاصر را که با خون و دل بنا نهاده ایم اینچنین نابود و مهندم کنند تا نامی از حکمت صدرایی در این کشور نباشد. واقعاً چرا؟ به نظرم هیئت رئیسه محترم پژوهشگاه (آقای دکتر قبادی و آقای دکتر علوی پور و خانم دکتر پارساپور و آقای دکتر ملایی) هیچ سررشته ای نه از "تقسیمبندی علوم" دارند و نه درکی از "حکمت متعالیه" و جایگاه آن در سنت فلسفی ایران و بهیچوجه سکوت وزارت علوم در این باب قابل قبول نیست و مسببان چنین آشوبی باید پاسخگوی این خلاف بیّن خویش باشند. من اگر قرار بود عافیت طلبی کنم باید سکوت می نمودم اما در چنین شرایطی سکوت شرعاً حرام است و بر شما عالیجنابان است که آب رفته را به جوی بازگردانید.

والسلام

سیدجوادمیری



#فرهیختگان، ندای آگاهی
دو سال پیش جایی که درس می‌خواند در کابل فاجعه‌ آمد. دوستان‌ش جان دادند در پی انفجار دیوصفتان. شانزده ساله بود آن روز سیاه. حالا هجده ساله است. نفر اول کنکور افغانستان شده بین دوصدهزار نفر. با سه‌صد و پنجاه و سه نمره. «رنجی بزرگ را تبدیل به کاری بزرگ» کرده به قول توران خانم. پدرش کارگر معدن است در سمنگان. خودش متولد جاغوری. فامیلی فقیر با دل‌هایی غنی. نام‌ش شمسیه است. در زمانه‌ای که طالبان عزم بازگشت به قدرت دارد شمسیه نور می‌تاباند مثل خورشید! او صدای بلند زنان افغانستان است. صدای مردم صلح‌جویی است که دنبال دانایی و توانایی‌اند.
از کانال علی عبدی



#فرهیختگان، ندای آگاهی
NaqdeDini2Final.pdf
6.1 MB
دومین شماره فصلنامه نقد دینی
•پرونده نواندیشی دینی و مسئله زنان
•با آثاری از:
طاهره بارئی، رضا بهشتی‌معز، سروش دباغ، مهدیس صادقی‌پویا، احمد علوی، رضا علیجانی، حسن فرشتیان، زمانه مفیدی، صدیقه وسمقی، حسن یوسفی‌اشکوری
•نسخه PDF در ۲۲۲ صفحه


جان آگه با #فرهیختگان
اذیت نماز خوان، آزار بی نماز و اعدام سیاسی در حکومت دینی

نرگس محمدی

🔺زندان آدمی را به خود می خواند.اما فرصتی هم برای پیدا کردن خود هم است اگر چه فرصتی اجباری.من را عادت شده در ساعت های شب راز و نیاز و نیایش ،برای تحمل رنج هستی کنم. تا بتوانم در گفتگو های تنهائی خودم، زندان را با توقع کمتر و مهر بیشتر به دیگران تحمل کنم. چرا که نیایش سبک بالی می آوردرود و روح را گشاده می کند تا انسان ها را به خاطرانسان بودنش برابر بدانی نه چیز دیگر،همان نکته که عارف ایرانی یعنی خرقانی گفته است.

🔺چند شب پیش بعد از خاموشی به عادت معمول برخاستم بدون سر وصدا، ناگهان چراغ‌های بند روشن شد و زندانبان بلندگو را روشن کرد و با فریاد تذکر داد بخواب ،روشن و خاموش مکرر و صدای بلندگو هم بندهایم را از خواب بیدار کرد .

🔺فردایش به زندانبان اعلام کردم من‌بعد پس از خاموشی نه برای تمکین حرف شما ،بلکه برای آزار ندادن دیگر زندانیان راز و نیاز خود را شکل دیگری انجام خواهم داد. چرا که راز و نیاز در دین و هم عرفان ایرانی حاضر به دگر آزاری نیست.چون نمی خواهم زندانیان را آزار دهید.

🔺گو اینکه دستور این فشار جدید بر من از بالا باشد چه دشوار ولی ضروریست باور وتجربه این واقعیت که حکومت دینی استبدادی، درونی ترین امور شخصی را ابزار قدرت نمایی وسلطه طلبی خود بر انسانها تبدیل می‌کند .یاد زنان کمونیست‌مان در دهه ۶۰در زندان‌ها می‌افتم که برای نخواندن هر وعده نماز، ضربه شلاق می‌خوردند .

🔺مسئله این نیست که چه کسی به چه چیزی باور دارد مسئله این است که استبداد انسان را از هویت و منزلت انسانی دور می‌کند و استبداد دینی چیره دست تر و بی پرواتر از هر استبدادی عمل می‌کند .پس از تحمل سال‌ها زندان، اکنون کار را به جایی رسانده‌اند که حق راز و نیاز شبانه را ندارم و باید تحقیر و توهین بشنوم و این سیر فزونی یافته محرومیت پیام حکومت روشن است ،برای تضییع حقوق معترضان، مرز قانونی و انسانی و شرعی نمی‌شناسد وشدت خواهد بخشید تا معترض بمیرد یا بشکند یا توبه کند .پس از تحصن در اوین دی ماه سال۹۸در اعتراض به کشتار جوانان خیابانی به فقر و بیکاری ناشی از استبداد حکومت، محرومیت‌ها و تعرض های هولناکی را متحمل شده ام که طاقت فرساست ،قصد طرح پی گیری حقوق شخصی‌ام را ندارم .

🔺ولی در طرح مطالبات مردم مصرتر شده ام این روزها علاوه بر کشتار خیابانی معترضان در سال گذشته، نسبت به اعدام جوانان معترض و دسیسه چینی حکومت اعتراض دارم و از نهاد های مدنی و حقوق بشری و آزادیخواهان جهان یاری بطلبیم واز مادران رنج کشیده سرزمینم می‌خواهم مبادا در انتظار برافراشته شدن چوبه دار دیگر بنشینیم چرا که برای نجات جوانان بی پناهمان دیر خواهد شد زمان تنگ است بیایید همه باهم یک صدا مخالف اعدام باشیم .جان محکومان به اعدام در خطر است دیروز فرزند او بود ،امروز فرزند من است فردا نوبت فرزند تو می شود.

نرگس محمدی زندان زنجان



#فرهیختگان، ندای آگاهی
کتاب‌سوزی در قم- نه در صدر اسلام که اکنون- و نوعی دیگر در مجلس
وقتی شهرداری قم نگذارد کتابخانه‌ای برای ۶۰۰ هزار جلد کتاب تاریخ و ادبیات به همّت خیرانی منزل داشته باشد یعنی نوع مدرن کتب‌سوزی در جمهوری اسلامی؛ آن هم به دست آقای دکتر سقاییان‌نژاد استاد دانشگاه صنعتی اصفهان که سال‌ها هم ریاست آن دانشگاه را به دست داشته است و حالا در سمت شهردار قم است؛ استادی انقلابی؟ دو سال پیش این کتابخانه تاریخ را از نزدیک دیدم. در کتابخانه‌ء مجلس هم نوع جدیدی کتاب‌سوزی شروع شده است؛ در مجلسی که مثلا انقلابی‌ترین در جمهوری اسلامی است. دبیرستانی هم که بودم بیشتر اوقاتِ ممکن در کتابخانه مجلس بودم؛ آن را از نزدیک می‌شناسم. در عصر کتاب‌سوزان و غلبهء جهل بر علم و دانش‌ایم؟ عصری که آن‌ را عصر آگاهی نامیده‌ام؟ بله عصر آگاهی مردم است نه الزاماً مسئولان!
مسئولانی که از عکس دختران روی جلد کتاب‌ها هم می‌هراسند؛ هراسی به نام انقلاب به کام جهل! نوشتهء زیر از آقای رسول جعفریان را بخوانید:

رضا منصوری


#فرهیختگان، ندای آگاهی
کتابخانه تاریخ 25 ساله شد و باقی ماجرا ....
درست بیست و پنج سال قبل، و با دقت، 18 مهر 1374 خورشیدی، کتابخانه تاریخ در قم با حمایت مستقیم جناب آقای شهرستانی نماینده آیت الله العظمی سیستانی، تأسیس شد. از آن زمان، کتابخانه تاریخ، چهار منزل عوض کرده و هر بار با هزار مشقت، نقل مکان به خانه جدیدی کرده است. طبعا به دلیل افزایش کتابها، توسعه یافت و با زحمت، دوباره به محل دیگر رفته است. حالا این کتابخانه، یک جوان بیست و پنج ساله یعنی ربع قرنی شده است. در کتابخانه تاریخ بیش از 218 هزار نسخه کتاب وجود دارد و آنان که عدد و رقم کتاب را می فهمند، می دانند چه می گوییم. این کتابخانه همراه با پنج خواهرانش که هر کدام دو سه سال بعد از آن فعالیت خود را آغاز کردند، یعنی کتابخانه تخصصی ادبیات با 92000 کتاب، کتابخانه های: فقه و حقوق، علوم قرآن، علوم حدیث، و فلسفه و عرفان، هر کدام با بیش از 50 تا 60 هزار کتاب تخصصی، جمعا نزدیک به ششصد هزار جلد کتاب دارند. تمام بار مالی این کتابخانه ها، نه بر دوش دولت، بلکه از منابع مذهبی بوده و هست. علاوه بر اینها، تنها دو کتابخانه تاریخ و ادبیات بیش از 35 هزار فایل الکترونیکی فهرست شده روی وبسایت خود دارند.
حوالی یک سال است که سرور ما، جناب حجت الاسلام و المسلمین شهرستانی، تلاش کردند یک ساختمان متمرکزی برای این کتابخانه ها بسازند. کار با کمک آقای لاریجانی نماینده وقت قم، با گرفتن زمینی به سرانجام رسید، و با صرف مبالغ هنگفت، خاکبرداری شد و و اما حالا، .... بر حسب اطلاعات بنده، آن قدر این شهرداری قم در این کار سنگ اندازی کرده که بالاخره ایشان دست از این کار شست، و بعد از آن که هزینه های گزافی خرج آماده سازی زمین شده، عطایش را به لقایش بخشید. شاید هنوز کسانی وساطت می کنند تا مشکلات حل شود، اما نفس این برخورد زشت و ناجوانمردانه برای تأسیس یک کتابخانه متمرکز در این شهر با این همه کتاب روی زمین، و بهره وری عالی که از آنها می شود، باورکردنی نیست. مسلما این کتابخانه ها آماده با توجه به تأسیسات دیجیتالی که برایشان تدارک داده شده، در آینده می توانند به تمام ایران خدمت رسانی کند.
ما شنیده بودیم وقتی کسی در شهری از بلاد توسعه یافته، می خواهد یک موسسه فرهنگی تأسیس کند، دست او را می گیرند، و کمکش می کنند، اما امروز دیدیم که اینجا نه تنها کمک نمی کنند بلکه بسیج می شوند تا دست او را قطع کنند. باید به جناب سقائیان نژاد گفت، ما هکذا الظن بک که این طور در راه تأسیس یک کتابخانه که همین الان بیش از نیم میلیون کتاب روی زمین دارد و آنها در خانه های مختلف با زحمت و در شرایط خطر نگهداری می شود، این رفتار ناپسند را بکنید. این یادگار بدی است که از شما در این شهر می ماند. بد نیست ایشان از کسانی که دم دستشان هستند، بپرسند، آیا در بلاد فرنگ و ینگه دنیا هم همین طور است یا نه. نگاهی به چین بکنند که اخیرا عاشق آن شده اند، و این که هر از چندی دولت چین، یک کتابخانه معظم در شهری افتتاح می کند که چشم همه خیره می شود. آن وقت، اینجا کسی که بدون کمک مالی گرفتن از دولت و تنها با منابع مذهبی می خواهد کاری انجام دهد، این طور برابر او سنگ اندازی می کنند. این هنر نیست که زمین را بدهند و وقتی دست طرف را توی حنا گذاشتند، سخت گیری را شروع کنند.
همین حالا هم، کتابخانه های تخصصی قم، یکی از امیدهای اصلی پژوهشگران و دانشجویانی است که به کار تحقیق و نگارش رساله های دکتری و ارشد خود می پردازند. کافی است یادداشت چندی قبل دوست عزیز دکتر میلاد عظیمی را در باره کتابخانه ادبیات بخوانید که در این شماره بخارا هم منتشر شده است. روشن است که خطر در کمین این کتابخانه هاست، زیرا هیچ یک از این ساختمانها، آمادگی تحمل این همه کتاب را ندارد، به علاوه که بیشتر آنها امکانات اطفاء حریق هم ندارد. گاهی آدم [دلش می خواهد] فکر می کند: حقیرترین چیز در این کشور علم است.

رسول جعفریان

#فرهیختگان، ندای آگاهی