بهار ۶۷ و موضوع آمریکا ستیزی: رفراندم همزمان با انتخابات امریکا

مهدى ذاكريان:

زمستان ۶۶ حملات موشکی صدام به شهرها شدت گرفت. با این حال دانشگاه بسته نشد. کلاس ها در جمع کوچکتری برگزار می شد. کلاس اخلاق مرحوم آیت الله مهدوی کنی در سالن شماره ۳ برگزار شد. دلگیر و ناراحت از اتفاقات انتخابات مجلس سوم بود. دلگیرتر از ستیز بی منطق برخی نامزدهای انتخاباتی. فرمود: کسی که تقوی نداشته باشد مورد تایید ما نیست و در لیست خود نمی گذاریم و نگذاشتیم. اضافه نمود که در ملاقات با مرحوم امام گلایه هایم را عرض کردم. امام بوسه ای بر سینه ام زد و دلجویی نمود.

ولی کلیدی ترین نکته مرحوم آیت الله مهدوی کنی این دیدگاه بود که در بهار ۶۷ در آن کلاس مطرح و بعدها نیز در موقعیتی دیگر تکرار فرمودند:

🔗«آن نماینده ای که از پشت میکروفون به امریکا ناسزا می گوید همان میکروفون ساخت امریکاست...ما تا ابد نمی توانیم با امریکا قهر باشیم...امام مخالف بود با اینکه در سفارت کارها یا تغییراتی بشود و فرمودند به آن دست نزنید.» و ...

🔗ممکن است پس از سی و دو سال برخی نقل قول ها دقیق نباشد. ولی چکیده سخنان ایشان خردورزی در موضوع رابطه با امریکا و پرهیز از شعار و افراط گرایی بود. اتفاقا در مجلس سوم جناح چپ به پیروزی رسیده و مخالف هر نوع مماشاتی در مذاکره یا رابطه با امریکا بود. ولی آیت الله مهدوی نگاه مبتنی بر دوراندیشی داشت.

🔗اکنون جدال فراوانی در کشور در گرفته که می تواند به همبستگی ملی آسیب بزند. گو اینکه یکی از نمایندگان با رییس جمهور در باره خواست اکثریت مردم در موضوع صلح امام حسن علیه السلام و شاید مذاکره با امریکا اختلاف دیدگاه یافته است. مرحوم امام(ره) در این رابطه می فرمایند: «در صورتی که ملت بیدار و شریف ما اجازه دهد، ارتباط بسیار عادی خود را در حد سایر کشورها با آمریکا برقرار می کند.»

🔗پیشنهاد می کنم برای روشن شدن خواست ملت ایران همزمان با روز انتخابات ریاست جمهوری امریکا که روز ۱۳ آبان و تسخیر سفارت هم هست، «رفراندومی از ملت ایران به عمل آید: مذاکره نه یا بلی؟» رفراندومی که به صورت مجازی و پستی با کمترین هزینه ممکن است. همبستگی ملی یعنی احترام به خواست اکثریت ملت.

#فرهیختگان، ندای آگاهی

حذف تدریجی زندگی

✅ 1. گران و گران‌تر شدن کالاها و تورم روزافزون، دست کم دو پیامد دارد:

❗️ اولا، برخی کالاها را از سبد مصرفی خانوارها حذف می‌کند.
❗️ ثانیا، کیفیت برخی از کالاهای مصرفی را به شدت کاهش می‌دهد.

چیزهایی از سفره‌ها حذف می‌شوند و چیزهای دیگر که نمی‌توان حذف‌شان کرد (زیرا برای زنده ماندن ضرورت دارند)، از کیفیت سابق‌شان سقوط می‌کنند. مصرفِ کالاهای کم کیفیت، به جای آن چه تا کنون مصرف می‌شده است، و حذف مدام برخی کالاها از سبد خانوار، در نهایت، به کاهش کیفیت زندگی منجر می‌گردد. تورم و از هم گسیختگی اقتصادی، زندگی‌ عمومی را لاغرتر و انسان‌ها را رنجورتر می‌کند. رنج از آن رو که افراد می‌بینند سفره‌شان کوچک‌تر و کم‌کیفیت‌تر می‌شود، اما نمی‌توانند کاری کنند و نمی‌توانند جلوی روند سقوط زندگی را بگیرند. شرایط اقتصادی نابسامان، پایه‌های زندگی را با چالشی عمیق، و بعضا شکننده روبرو کرده است.

✅ 2. شیوه‌ی حکمرانی هم همین‌طور است. تا وقتی حکمرانی و سیاست‌ورزی، بتواند نیازهای اساسی جهان اجتماعی را برآورده کند، شهروندان نیز در وضعیت آرامش و امنیت، وفادارانه می‌زیند و از حاکمان‌شان حمایت می‌کنند. با نزول سطح حکمرانی و سقوط عقلانی سیاست‌‌ورزی، به تدریج چیزهایی از سفره‌ی سیاسی جامعه حذف می‌شود. مانند رضایت، خشنودی و احساس خوشبختی جمعی، مشارکت سیاسی، مشروعیت و از این قبیل. فقط جامعه نیست که چیزهایی از دست می‌دهد؛ نظام سیاسی و حکومت نیز با شیب تند از دست دادن، به دره‌ی تاریک، و پرتگاه نزدیک می‌شود.

کاهش کیفیت زندگی سیاسی، دست کم دو پیامد در پی دارد:

❗️اولا، آن ارزش‌های زندگی جمعی که روزگاری شهروندان حاضر بودند برایش بجنگند و جان‌شان را برای آن بدهند نیز به تدریج از دست می‌رود. و این سخن، یعنی کیفیت زندگی جمعی و قواعدِ با هم زیستن کاهش می‌یابد و یک ملت به درجات پایین زندگی سیاسی سقوط می‌کند؛ به نحوی که با دیده‌ی شک و پرسش به هر نوع همکاری با دیگری روبرو می‌شوند. در آشفته‌بازار حکمرانیِ بی کیفیت، منافع شخصی و فردی، جای منافع عمومی را می‌گیرد. فساد اوج می‌گیرد و هر یک، می‌خواهد دیگری را چپاول کند. این همان وضعیتی است که به آن "وضعیت طبیعی"، گفته می شود. چیزی شبیه جنگ همه علیه همه.

❗️ ثانیا، سرمایه‌های بنیادین نظام مستقر، به تدریج دود می‌شود و به هوا می‌رود. ژرف‌ترین سرمایه، مشروعیتی است که رکن نظام محسوب می‌شود. رضایت عمومی و سپس آمادگی برای مشارکت شهروندان، از جمله‌ی سرمایه‌هایی است که بنیاد سیاست را پی‌ریزی می‌کند.

✅ 3. وقتی زندگی، لابلای چرخ‌دنده‌های اقتصاد و سیاست، خرد می‌شود؛ وقتی کیفیت زندگی عمومی و روزمره و زندگی سیاسی کاهش می‌یابد و افراد به ناچار چیزهایی را از سفره‌شان حذف می‌کنند و یا تن به مصرف کالاهای کم‌کیفیت می‌دهند، این روند ادامه می‌یابد و زندگی معنوی و دینی‌شان نیز به تدریج لاغرتر می‌شود.
در آشفته بازار اقتصاد و در زمانه‌ی ناتوانی حکمرانان برای بسامان کردن امور، ارزش‌های دینی نیز لرزان می‌شود و بعضا چونان برگ‌های پاییزی زرد شده و از درخت زندگی فرو می‌ریزند و زیر پای عابران خسته از زندگی، خرد می‌شوند. از آدمی نمی‌توان انتظار داشت که در ساحت اخلاق و دین‌ورزی همان باشد که همیشه بوده است، اخلاق و دین‌ورزی با ساحت‌های دیگر زندگی پیوند دارد. زلزله‌ای که در ساحت دیگر می‌آید، دین را نیز خواهند لرزاند. بتدریج ارزش‌های معنابخش و متعالی و ارزش‌هایی چون حقیقت‌جویی و عدالت‌طلبی از سفره‌ی دین کم می‌شود و به جای آن، دینِ کم و حتی بی‌کیفیتی به نام دینِ مداحی می‌نشیند.

✔️ شرایط اسف‌بار و دردناکی است که یک ملت به چشم خویش می‌بیند که سرمایه‌هایش چگونه از دست می‌روند و او مجبور است چیزهایی را از سفره‌ی زندگی عمومی، سیاسی و زندگی دینی‌اش حذف کند. سفره‌ای تهی و خالی از ارزش‌ها و باورهایی که با او و برای او می‌زیسته است. رنج ملت، رنج از دست دادن‌های مکرر است، آن هم چیزهایی که زندگی‌اش را با آن معنا می‌کرده است و یا سبب آرامش و احساس خوشبختی‌اش می‌شده است و چنین به آسانی فرو می‌ریزند.

علی زمانیان
خردمنتقد
۹۹/۰۷/۲۷


#فرهیختگان، ندای آگاهی

نکاتی دربارهٔ افغانستان و افغانی

یادداشتی از احمد بهنامی


۱- عموماً تصوّر می‌کنند که افغانستان در ۱۵۰ سال اخیر از ایران جدا شده است. درحالی‌که افغانستان از حدود ۲۸۰ سال پیش ازین؛ یعنی سال ۱۱۶۰ه.ق. پادشاهی مستقلی (سلسلهٔ درّانیان) داشته و سرنوشت آن از ایران جدا بوده است؛ یعنی در تمام دورهٔ زند، آغامحمدخان، فتحعلی‌شاه، محمدشاه؛ افغانستان حیات سیاسی کاملاً مستقلّی داشته است، با پادشاهان مستقلّی به نام‌های احمدشاه، تیمورشاه، زمان‌شاه، محمودشاه و شاه‌شجاع. آن‌چه حدود ۱۶۰ سال پیش اتفاق افتاد، جدایی ولایت هرات کنونی بود و تعهّد حکومت ایران به عدم دخالت در افغانستان.

۲- برخی گمان می‌کنند، نام افغانستان در دو-سه سدهٔ اخیر ابداع شده است. البته این گمان اشتباه حتی اگر از جانب استاد نجیب مایل هروی مطرح شود هم مردود است. در متون سدهٔ هشتم و نهم قمری به کرّات برای اشاره به ناحیه‌ای که اکنون شمال غرب پاکستان و جنوب شرق افغانستان را تشکیل می‌دهد، به کار رفته است. از جمله در صفحات ۱۱۱، ۱۶۲، ۱۹۸، ۲۰۱ از کتاب تاریخ‌نامهٔ هرات (سدهٔ هشتم قمری)، صفحات ۴۶۴، ۴۹۰ از جلد اول رَوضات الجَنّات (سده نهم قمری)، و پس از آن در آثار دورهٔ صفوی و گورکانی در ایران و هند بارها لفظ افغانستان به کار رفته است.

۳- عدّه‌ای هم گمان برده‌اند که اطلاق نام افغانی برای اشاره به اهل این قوم اشتباه است و باید افغان گفت. درحالی‌که در سده‌های گذشته نیز هریک از افراد این قوم، «افغانی» نامیده می‌شدند: روضات الجّنات اسفزاری، ج۲/ ۱۱۲:... با چند غلام افغانی بر ایشان گماشتند... . ظفرنامهٔ شامی، ص ۱۹۵: الیاس افغانی و پسر تهانه‌سری را گرفته و گردن‌بسته به حضرت آورد. خلاصة التواریخ، ج۱/ ۳۰۲:...همایون پادشاه با آن افغانی مقابل شده... . اکبرنامه، ج۱/ ۵۰۴:... شاه‌بازخان نام افغانی جمعی انبوه از افغانان را به خود متفق ساخته... . جملگی از آثار سده ۹ الی ۱۱، تنها بخشی از انبوه متونی است که در آن‌ها این واژه در همین معنی به کار رفته است. در نامه‌های پادشاهان صفوی نظیر شاه طهماسب نیز به هریک از اهل این قوم، افغانی اطلاق شده است. در متون قرن ۱۲ نیز می‌توان به کتاب‌های بسیار مشهوری نظیر بدایع الاخبار، جهانگشای نادری، عالم‌آرای نادری و..‌. اشاره کرد که افراد قوم افغان در آن «افغانی» خوانده شده‌اند. نامه‌ها و اسناد دورهٔ قاجار نیز مؤیّد همین است. سیّدجمال‌الدین اسدآبادی مدفون در افغانستان نزد مردم آن کشور به سیدجمال افغانی مشهور است.
(بخشی از شاهدهای این مطلب از پیکره گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی گرفته شده است.)


منابع
- اکبرنامه، ابوالفضل علامی، تصحیح غلامرضا طباطبایی مجد، ۱۳۷۲.
- تاریخ‌نامهٔ هرات، محمد بن سیف هروی، تصحیح محمد زبیر صدیقی، ۱۳۶۲ق.
- خلاصة التواریخ، قاضی احمد قمی، تصحیح احسان شراقی، ۱۳۹۴.
- روضات الجنّات، اسفزاری، تصحیح محمداسحاق، ۱۹۶۱.
- ظفرنامه، نظام‌الدّین شامی، تصحیح پناهی سمنانی، ۱۳۶۳.


جان آگه با #فرهیختگان

بیانیه تسلیت جمعی از فعالان ملی- مذهبی و نواندیشان دینی خارج از کشور به مناسبت درگذشت مرحوم دکتر غلامعباس توسلی

تنها حقیقت است که میماند...
دکتر غلامعباس توسلی استاد برجسته دانشگاه، رئیس اسبق انجمن جامعه شناسی ایران و عضو دیرین نهضت آزادی ایران در گذشت.
ما جمعی از فعالان ملی- مذهبی و نواندیشان دینی خارج از کشور درگذشت آن عزیز را به خانواده گرانقدرشان، جامعه دانشگاهی کشور و همفکران و همراهانشان در نهضت آزادی ایران تسلیت می گوییم و امیدواریم جای خالی عزیزانی که یک به یک در حال ترک ما هستند را نسل نویی پر کند که چنین پیش کسوتانی را در پیش چشم خود داشته است.
در زمانه‌ای که علوم انسانی در کشور ما زیر شدیدترین فشار جزم اندیشان و عرصه فعالیت سیاسی تحت شدیدترین موانع و فشارهای سیاسی و امنیتی قرار دارد و فضای سیاست ورزی ایرانیان شدیدا دچار بی‌فرهنگی و بی‌اخلاقی و توهین و تخریب شده است نمونه‌های موفق علمی، مداومت سیاسی و متانت اخلاقی ای همچون مرحوم غلامعباس توسلی می توانند مشعل راه آینده همگان به خصوص جوانان سرزمین ما باشند که سازندگان فردای ایران هستند.


احمد صدری
احمد علوی
پروین کوهزادی
حسن فرشتیان
حسن یوسفی اشکوری
حسین بحیرایی
حسین کمالی
رضا بهشتی معز
رضا علیجانی
رضا مسموعی
رضا هوشمند
سروش دباغ
عبدالعلی بازرگان
عبدالکریم سروش
علی کلایی
فهمیه ملتی
محمدجواد اکبرین
محمود صدری
معصومه شاپوری
مهدی ممکن
مهرداد احمدزاده
یاسر میردامادی
.

#فرهیختگان، ندای آگاهی

⚫️ تصویری عجیب ، تکان دهنده و باور نکردنی از سه دوست، سه پرستار بیمارستان امام خمینی تهران که یکی پس از دیگری پرواز کردند!!

🔳 این تصویر حکایت سراسر رنج و غم و اندوه کادر درمان در ایران است.
کشوری که رکورد دار آمار فوتی کرونا در دنیا است.

■ نرجس خانعلی زاده ابتدا در اورژانس بیمارستان امام خمینی تهران دوران آموزشی خود را می گذراند و سپس به بیمارستان های گیلان منتقل شد و در اسفند ماه در اثر کرونا جان خود را از دست داد.
و آخرین دوست از این سه یار، #محبوبه_خداوردی پرستار مهربان پرتلاش و فداکار اورژانس بیمارستان امام خمینی ۲۶مهر ۹۹ در اثر #کرونا جان باخت و به دوستان خود پیوست.

● و در همین وضعیت فوق بحرانی، نه تنها پاداشی به کادر درمان نداده اند، که حتی حقوق معمول آنها ماههاست پرداخت نشده! و در این شرایط سخت آنان همچنان برای نجات هموطنان خود، از جان مایه میگذارند./سحام‌نیوز


#فرهیختگان، ندای آگاهی

انتشار مانیفست انقلابی رهبر ۸۳ ساله کاتولیک های جهان

راشا تودی ترجمه رضا نافعی

✅پاپ فرانسیس حکم اجتماعی جدیدی مقرر کرد رهبر کاتولیک های جهان در این فرمان سیاست های جاری را به شدت مورد انتقاد قرار می دهد - او از جمله ، "سرمایه داری بازار" را نیز مورد خطاب قرار داده و گفته است "نظریه های جادویی" سرمایه داری شکست خورده است.

✅پاپ فرانسیس در مانیفست تازه خویش چشم انداز خود را درباره سیاستی بهتر و جامعه ای مبتنی بر همبستگی، پس از بیماری همه گیر کرونا ارائه کرده است. سند بنیادینی که واتیکان روز یکشنبه منتشر کرد " "Fratelli tutti(برادری و دوستی اجتماعی ) نام دارد. پاپ در این فرمان مذهبی علیه "ملی گرایی های تیزخشم و پرخاشگر" سخن گفته است.

✅اما سخن پاپ به این ها محدود نیست. پاپ فرانسیس از نظام اقتصادی حاکم انتقاد می کند و می نویسد:

✅- "بحران کرونا اثبات کرد که "نظریه های جادویی" سرمایه داری بازار شکست خورده اند و جهان به نوع جدیدی از سیاست نیاز دارد که گفتگو و همبستگی را تقویت کند و جنگ را به هر قیمتی رد کند.

✅فرانسیس افزود: "جدا از روشهای مختلف واکنش کشورها در مقابله با بحران کرونا ، ناتوانی آنها درهمکاری با یکدیگر کاملاً آشکار بود." "هر کس که معتقد باشد تنها درسی که می توانیم بگیریم بهبود بخشیدن به کارهائی است که تا بحال انجام داده ایم یا سیستم ها و مقررات جاری را باید سر و صورت بهتری بخشیم ، منکر واقعیات است."

✅وی از دست رفتن جدی میلیون ها محل اشتغال را در پی شیوع ویروس کرونا دلیلی میداند برای اثبات این ضرورت که سیاستمداران به جنبش های مردمی ، به اتحادیه ها و به گروه های حاشیه ای گوش فرادهند و سیاست های اجتماعی و اقتصادی را عادلانه ترسامان دهند.



📌برای خواندن متن کامل روی "INSTANT" بزنید:
telegra.ph/انتشار-مانیفست-انقلابی-رهبر-۸۳-ساله-کاتولیک-های-جهان-10-18


#فرهیختگان، ندای آگاهی

شجریان سنت اعتراض را فروزان نگاه می‌داشت

پیام احمد سمیعی‌گیلانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌ مناسبت درگذشت محمدرضا شجریان

🔶 با از دست رفتن آقای شجریان، جایگاهش نیز روشن‌تر شد: طیف علاقه‌مندانش درباره‌اش سخن‌ها گفتند و اطلاعات ما دربارۀ او تکمیل شد. حتی رسانه‌های خارجی سنگ تمام گذاشتند و برنامه‌های خود را وقف او کردند.
در ضمنِ انبوهِ اظهارنظرها، بارها گفته‌اند شجریان با مردم بوده و بسیار کسان از این منظر به جایگاه او نگریسته‌اند. اما من می‌خواهم بگویم که هیچ هنرمندی با مردم نیست. نه، هیچ هنرمندی: هنرمند همیشه جلوتر از مردم است. خیلی هم جلوتر از مردم است. او با مردم نیست، مردم با اویند. شجریان نه‌تنها از مردم، که از هنرمندان رشتۀ خود نیز جلوتر بود. صدالبته که شاگردی هم کرد و استادان خوبی داشت، ولی از همۀ آنها جلوتر افتاد و اگر چنین نمی‌شد هنرمند نبود. شاگرد وقتی صاحب‌هویت می‌شود که از حد استادش فراتر برود. هنر او نه اکتسابی و بربَسته، بلکه بررُسته و درون‌زاد بود و از وجود خودش می‌تراوید. هرگاه آثار ایشان را می‌شنیدم، در این مسئله دقیق می‌شدم که دریابم شجریان چه دارد که دیگران ندارند، چه کرده که دیگران نکرده‌اند، چه شده که نامِ او نامِ دیگران را در سایه گذاشته. از خود می‌پرسیدم چرا شجریان متمایز است؟ چرا بی‌رقیب مانده؟


#فرهیختگان صدای فرزانگان

«اصلاحات حداقلی، اصلاحات حداکثری»

یادداشتی از سعید حجاریان منتشر شده در وب‌سایت #مشق_نو

از متن:

🖊جامعه امروز ایران بیش از پیش میل به تکثر یافته است. با این وصف خطایی راهبردی است که در درون جریان اصلاحات این تکثر به‌رسمیت شناخته نشود و در پی آن فراکسیون‌هایی پدید نیاید؛ فراکسیون‌هایی که طبعاً گفتمان‌های متفاوتی را دنبال می‌کنند و راه‌های بسیج و سازماندهی مختلفی را پیش می‌گیرند و مهم‌تر از آن در نسبت میان خود و حاکمیت مسیرهایی متفاوت را می‌پیمایند

🖊پیش‌تر، در مباحثه‌ای میان آقای مصطفی ملکیان و من، از دوگانه «تقلیل مرارت» و «تقریر حقیقت» سخن به میان آمد. به گمان من بحث مذکور، که سابقاً میان دو تفکر فلسفی-اخلاقی و جامعه‌شناختی-سیاسی در جریان بود، اینک با مقداری تغییر به بدنه جریان اصلاحات اعم از احزاب و کنش‌گران مستقل رسوخ کرده و آن را ناگزیر از دوپارگی استراتژیک کرده است. این دوپارگی در مواضع و راهبردهای دو گروه متجلی‌ست.

🖊گروه نخست معتقدند، اصلاح‌طلبان بایستی بی‌توجه به سیاست‌های کلی از هر روزنی برای مشارکت در اداره امور عمومی کشور استفاده کنند، به اصحاب قدرتِ علیا و سفلی مشورت دهند و در صورت امکان عهده‌دار اداره بخش‌هایی از بوروکراسی کشور شوند. این نگاه عامل‌محور، معتقد است علت ناکارآمدی، فساد، نابرابری و دیگر مشکلات این است که تفکر اصلاحی یا به بیان دقیق‌تر، بهبودخواهانه، در درون ساخت قدرت فاقد نماینده اثرگذار است بنابراین در هر سطحی –که هسته سخت قدرت پذیرفت- باید ورود کرد، دست به اصلاح حداقلی زد و اصطلاحاً «تقلیل مرارت» کرد

🖊گروه دوم معتقدند اصلاحات در پایین، بدون سطحی از اصلاحات در بالا ناممکن است و از این رو «تقریر حقیقت» را مقدم بر سایر اقدامات می‌دانند. «تقریر حقیقت» در چارچوب بحث حاضر یعنی کوشش جهت اثرگذاری بر تصمیم‌سازی و نه لزوماً عوامل تصمیم‌گیر و رویه‌های جاری؛ یعنی تغییر سیاست‌های کلی و بالادستی. از این منظر این سنخ از اصلاحات زمانی ورود به بوروکراسی و مشورت به اصحاب قدرت را مؤثر می‌داند که قادر باشد بر ساختار تأثیر بگذارد؛ ساختاری که ناکارآمدی، فساد، نابرابری و... معلول آن است نه علت آن

🖊مسئله اصلاحات در شرایط کنونی عدم التفات نسبت به منطق موقعیت‌اش است؛ یک‌سو ازدیاد زباله‌گردی و سرقت نان و در یک کلمه «فقر» ا‌ست و سوی دیگر، انواع تبعیض و جان‌های از دست رفته مردم و در یک کلام «ظلم». با این وصف، نمی‌توان اصلاحات را پروژه‌ای تک‌پایه و تک‌بعدی تعریف کرد. برای این منظور ضروری است سنتزی از دو رهیافت «تقلیل مرارت» و «تقریر حقیقت» به دست داد و برای این منظور باید تعریفی نو از مقوله «تقریر حقیقت» ارائه کرد

🔸متن کامل این یادداشت را در لینک زیر بخوانید یا در موبایل خود بر روی Instant View کلیک کنید
tinyurl.com/yxnxltjc

#فرهیختگان، ندای آگاهی

کرونا و رابطه علم و دین
رسول جعفریان

#فرهیختگان

تصور بنیاد نخبگان از علوم انسانی!


🔴در چند سال اخیر طرحی در بنیاد نخبگان کلید خورده است تحت عنوان طرح احمدی روشن با هدف حمایت مالی و اعتباری از تشکیل هسته‌های نخبگانی مسأله محور زیر نظر اساتید و پژوهشگران. طرح خوبی بود که البته مثل همیشه تنها در مسائل خیلی خاص مهندسی اجرا می‌شد و علی رغم تعریف نخبگی و مسائل کلان و اساسی کشور، تعداد کمی پژوهش علوم انسانی را شامل می‌شد. با پیگیریهای بسیار در یکسال اخیر نهایتا قرار شد اندیشکده ها و از جمله اندیشکده مهاجر هم طرحهایی را پیشنهاد کنند. از میان عناوین پیشنهادی ما، طرح من با عنوان جامعه‌شناسی طبقه الیت در ایران معاصر که ادامه قریب به ده سال پژوهش مستمر و تخصصی من در این حوزه است مورد تأیید ابتدایی قرار گرفت، منتها در مرحله نهایی باز شدن سایت متوجه شدم که پروپوزال من رد شده است. کنجکاو شدم که فرآیند داوری علمی به چه صورت بوده است. با یک بررسی اولیه در عناوین مصوب بنیاد نخبگان تصور دوستان نسبت به علوم انسانی دستم آمد! برخی از این عناوین مصوب و مورد حمایت بیت‌المال که قرار است نخبگان از همه‌جا‌بی‌خبر‌ ما انتخاب کنند را ببینید: (منبع)


▪️عنوان طرح: جستجوی موجودیت‌های معنایی در مدارک اسلامی
نام استاد: بهروز مینایی بیدگلی
استان استاد: دانشگاه علم و صنعت ایران
دانشکده/رشته استاد: دانشکده کامپیوتر
رشته/تخصص های مورد نیاز: کامپیوتر - برق - حوزوی - MBA
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 15



▪️عنوان طرح: هوشمندسازی سامانه های قرآنی مبتنی بر نگاه ساختاری به قرآن
نام استاد: احسان خدنگی
استان استاد: شاهد
دانشکده/رشته استاد: مهندسی کامپیوتر
رشته/تخصص های مورد نیاز: کامپیوتر - برق - علوم کامپیوتر - علوم قرآنی - زبان عربی - صنایع - MBA
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 10


▪️عنوان طرح: درنگی بر یک زندگی مطالعه، مصاحبه و تدوین برش هایی از زندگی نخبگان معاصر ایران
نام استاد: معصومه رامهرمزی
استان استاد: --
دانشکده/رشته استاد: نویسنده
رشته/تخصص های مورد نیاز: زبان و ادبیات فارسی - ارتباطات - پژوهشگری - علوم اجتماعی - عکاس خبری
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 5



▪️عنوان طرح: بازخوانی الگوریتم آموزشی روش شناسی تفسیر قرآن به قرآن
نام استاد: زهیر انصاریان
استان استاد: حوزه علمیه مشکات
دانشکده/رشته استاد: علوم اسلامی
رشته/تخصص های مورد نیاز: علوم تربیتی - تکنولوژی آموزشی- علوم اسلامی (تفسیر و عمومی و مدیریت بازرگانی) - طراح هنری -گرافیک
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 15



▪️عنوان طرح: طرح برنامه راهبردی بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)
نام استاد: مصطفی زمانیان
دانشگاه استاد: پژوهشکده سیاست گذاری و تحلیل راهبردی آیندگان
دانشکده/رشته استاد: -
رشته/تخصص های مورد نیاز: مدیریت دولتی - MBA - صنایع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 6


▪️عنوان طرح: ارتقاء سطح آشنایی با جریانات فکر معاصر عربی جهت ایجاد تعامل گفتمانی-معرفتی انقلاب اسلامی ایران با جهان عرب
نام استاد: محمد حاج ابوالقاسم دولابی
استان استاد: مجتمع حوزه ای صدر
دانشکده/رشته استاد: حوزه علمیه مشکات
رشته/تخصص های مورد نیاز: علوم اسلامی - جهان اسلام - ادبیات عرب - گرافیک - هنر - ویراستاری - علوم اسلامی با گرایش فکر معاصر عربی
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 8


▪️عنوان طرح: طراحی راهبردها و طرح اقدام سیاست خارجی جمهوری اسلامی مبتنی بر قرآن
نام استاد: محمدمهدی تجریشی
دانشگاه استاد: حوزه علمیه مشکات
دانشکده/رشته استاد:
رشته/تخصص های مورد نیاز: علوم اسلامی - قرآن - تفسیر - تاریخ - فقه - روابط بین الملل - علوم سیاسی - ادیان
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 15


▪️عنوان طرح: راهکارهای فرهنگی و اقتصادیِ افزایش فرزندآوری در کشور
نام استاد: غلامرضا قاسمیان
دانشگاه استاد: حوزه علمیه مشکات
دانشکده/رشته استاد: اندیشکده فقه راهبردی
رشته/تخصص های مورد نیاز: طلبه دوره تخصص و درس خارج با گرایش های فرهنگ و تربیت و اقتصاد - مردم شناسی - جمعیت شناسی - جامعه شناسی
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 10


▪️عنوان طرح: راهکارهای قانونی برای کاهش آمار طلاق بر اساس آموزه های قرآن
نام استاد: غلامرضا قاسمیان
دانشگاه استاد: حوزه علمیه مشکات
دانشکده/رشته استاد: اندیشکده فقه راهبردی
رشته/تخصص های مورد نیاز: علوم اسلامی در حوزه فقه و قرآن و فقه و قرآن - صنایع - کامپیوتر
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 10


▪️عنوان طرح: طراحی هستان‌نگار اولیه‌ی اصول فقه و تطبیق آن بر دامنه‌هایی از فقه معاصر
نام استاد: محمدطاهر پیله ور
دانشگاه استاد: علم و صنعت
دانشکده/رشته استاد: مهندسی کامپیوتر
رشته/تخصص های مورد نیاز: فقه - اصول فقه - هوش مصنوعی - علوم اسلامی - اقتصاد - MBA - صنایع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز: 15

#فرهیختگان صدای فرزانگان

ناصر تقوایی در سال ۱۳۴۵ مستند کوتاه نان‌خورهای بی‌سوادی را درمورد عریضه‌نویسان دادگستری ساخت. لحن شوخ و هوشمندانه‌ی تقوایی این فیلم را از یک فیلم خبری فراتر برده و آن را تبدیل به مستندی درمورد بحران‌های اجتماعی از جمله بیکاری کرده است./البرز نامه

#مستند


#فرهیختگان، ندای آگاهی

آن‌چنان به عشق‌ورزی با محبوبم مشغولم که من را فرصتی برای دشمنی با بدخواهانم نیست!

محمود درويش

خط از علی.م/ترجمه از صدغیها


#فرهیختگان صدای فرزانگان

به نام عقلانیت، به کام مردم!

علی‌اشرف فتحی


🔴 سخنان آیت‌الله‌العظمی سیستانی در دومین دیدارش با خانم جنین پلاسچارت؛ نماینده ویژه سازمان ملل در امور عراق که با واکنش مدیر روزنامه کیهان در ایران مواجه شد، در نوع خود یک موضع‌گیری مهم و تاریخی قلمداد می‌شود. آقای سیستانی که پیش از شیوع کرونا نیز با خانم پلاسچارت دیدار کرده بود، در این دیدار گفت:

🔴 «انتخابات پارلمانی که قرار است سال آینده برگزار شود، از اهمیت بالایی برخوردار است و باید شرایط لازم را برای آن فراهم آورد که به نتایج آن درجه بالایی از اعتبار بدهد تا شهروندان را به مشارکت گسترده در آن ترغیب کند و برای این هدف باید مطابق با یک قانون منصفانه و عادلانه و به دور از منافع شخصی برخی فراکسیون‌ها و طرف‌های سیاسی انجام شود همچنان که باید در مراحل مختلف برگزاری آن، روند شفافیت مراعات شود و نظارت بر آن به صورت جدی و با هماهنگی بخش مربوطه در سازمان ملل متحد صورت گیرد».

🔴 دعوت یک مرجع تقلید و رهبر دینی برجسته شیعه از ناظران داخلی برای هماهنگی با ناظران سازمان ملل برای حسن انجام انتخابات آتی عراق، از آن رو حائز اهمیت است که آقای سیستانی در تحولات سیاسی دو دهه اخیر عراق از پذیرفتن مقامات داخلی عراق اجتناب کرده و علاوه بر برخی مقامات کشورهای شیعه ایران و لبنان، با برخی مقامات بین‌المللی از جمله بان کی مون؛ دبیر کل پیشین سازمان ملل و نمایندگان این سازمان و نیز مدیرانی سازمان پزشکان بدون مرز دیدار کرده است. وی با این سیاست کوشیده که موضع انتقادی و بی‌طرفانه خود را نسبت به مقامات داخلی عراق حفظ کند. رقابت شدید بین گروه‌ها و احزاب سیاسی عراق به حدی است که هرگونه دیدار با سیاسیون عراقی به موضع مستقل و غیر دولتی مرجعیت دینی لطمه وارد می‌کند.

🔴 میزان انتقادات به عملکرد ناموفق دولتمردان عراقی در یک دهه گذشته و افزایش دخالت‌های خارجی، عرصه را بر مردم این کشور تنگ‌تر کرده و سبب شده که آنها نتوانند مزه شیرین دموکراسی و حکومت انتخابی را پس از قرن‌ها استبداد بچشند. در شرایطی که دولت مرکزی هر روز ضعیف‌تر شده و بیش از قبل متهم به فساد و باندبازی می‌شود، زعیم شیعیان به دو راهکار برای جلوگیری از تضییع حقوق مردم متوسل شده است؛
نخست آنکه او از اعتراضات مردمی سال گذشته در عراق حمایت کرد و نگذاشت ملاحظات مرسوم نهادهای سنتی، بهانه‌ و محملی برای شکاف میان روحانیت شیعه و مردم شود. وی در عین اینکه از معترضان می‌خواست به خشونت متوسل نشوند، از دولت نیز می‌خواست به خواسته‌های معترضان گردن نهد.

🔴 از منظر سیاست خارجی نیز آقای سیستانی راهکار خود را با دو رویکرد به پیش برد؛ مخالفت با هرگونه دخالت کشورهای خارجی در امور عراق و لزوم احترام همگان به حاکمیت ارضی این کشور. دومین رویکرد آقای سیستانی نیز همراهی و همکاری با نهادهای مشروع و معتبر بین‌المللی و استفاده از پتانسیل آنها برای جلوگیری از تضییع حقوق مردم عراق بوده است.

🔴 این رویکرد آقای سیستانی شاید در فضای جامعه ما که نوعی نگاه منفی نسبت به نهادهای بین‌المللی ترویج می‌شود، غریب و نامفهوم به نظر می‌رسد. در کشور ما اگرچه متولیان دیپلماسی استفاده حداکثری را از این نهادها برده و می‌برند، ولی تبلیغات رایج همواره بر مبنای بی‌اعتمادی حداکثری به این نهادها بوده است. ولی در کشوری مانند عراق که روحانیون شیعه مطرح آن همچون مرحومان سید محمدباقر و سید عزیز حکیم رابطه بسیار حسنه‌ای با قدرت‌های برتر غربی داشته و برای حمله به کشورشان با دولت تندروی جرج بوش همکاری نزدیک و دیدارهای متعدد داشتند، آقای سیستانی مهم‌ترین شخصیت شیعه عراق بود که حاضر به هیچ‌گونه دیداری با مقامات سیاسی و نظامی حمله‌کننده به عراق نشد. در ابتدای دوره پس از صدام که آمریکایی‌ها اداره مستقیم عراق را بر عهده داشتند و حاکم آمریکایی عراق تلاش فراوانی برای دیدار با زعیم شیعیان انجام داد، اما سید نجف حاضر به هیچ دیداری با آنان نشد. اما او سیاست واقع‌بینانه‌ای را در پیش گرفت و خانه خود را به روی نهادهای معتبر و موجهی مانند سازمان ملل و پزشکان بدون مرز نبست و دیدارهای متعددی با آنان داشته است.

🔴 بنابر این، رویکرد آقای سیستانی نسبت به نهادهای مقبول بین‌المللی نه تنها در عراق، امری غریب و نامعمول نیست، بلکه بسیار قابل دفاع‌تر از رویکرد دیگر روحانیون شیعه فعال این کشور به نظر می‌رسد. علاوه بر خاندان حکیم که روابط گسترده با غربی‌ها داشته، مقتدا صدر نیز روابط حسنه و نزدیکی با سعودی‌ها برقرار کرده و مورد الطاف و بذل و بخشش‌های آنان قرار گرفته است. در حالی که آقای سیستانی سعی کرده تا حد ممکن از روابط سیاسی حاشیه‌ساز که سودی برای عراقی‌ها ندارد دوری کند........

ادامه در لینک زیر :
https://bit.ly/2HbwNS0


جان آگه با #فرهیختگان

«فلسفه ‌چیست؟» (۳-۱)

استبداد_زبانی

✍ شاید تقسیم تاریخ ِفلسفه به قبل و بعداز #چرخش_زبانی، از این جهت، مهم و اجتناب‌ناپذیر باشد که زمینه را برای پیوند دادنِ‌ دوباره‌ی ما به جهان و ورود به دنیای #فلسفیدن فراهم می‌کند و به نظرم برای فهم موقعیت‌مان درون شرایط فعلی و زیستن در «عصر شبکه‌ها» نه فقط راهگشا، که ضروری است. البته این‌جا به‌طور مشخص، منظورم «چرخشِ‌ زبانی»اتفاق افتاده از مسیر تاملات فلسفه‌ی دوم ‌ ویتگنشتاین و دگرگونی یا به قول #ایلهام_دیلمن نوعی«انقلاب کپرنیکی»ست که ویتگنشتاین در فهم «زبان» ایجاد کرده است.

براین اساس می‌توانیم دورانِ قبل از «چرخش زبانی» را دوره‌ی رواج فلسفه‌ی کلاسیک و نگاه‌ سنتی به زبان بنامیم. در این دوره، باور رایج فیلسوفان به خصوص متفکران مدرن عقل‌گرا و تجربه‌گرا، پوزیتویست‌های منطقی و غیره این است که می‌توانند با یک آموزه و نظام فکری، کل جهان را تبیین کنند و از همین رهگذر هم تصویری رایج اما تنگ‌نظرانه از زبان دارند که مطابق آن، زبان می‌تواند رها و مستقل، و از بیرون، معنادار باشد.در این تصویرِ بسیار عام و شایع از زبان، واژه‌ها به ذات خود دارای معنای مستقل و انتزاعی هستند و ما با این کلمه‌های مستقل معنادار، پدیده‌های بیرون را نام‌گذاری می‌کنیم، آن‌ها را به‌ هم می‌چسبانیم، جمله می‌سازیم و این معنای مستقل ِبه دست آمده را به واقعیت بیرون اطلاق می‌کنیم.

همین تلقی ذاتِ مستقل داشتنِ زبان، توهمِ تبیین کلِ‌جهان را در یک نظام فکری به وجود آورد تا در نتیجه‌ی تلاش برای آن، خاصیتِ لفاظیِ‌زبان، شکوفا و مسلط شود و فرمانرواییِ‌ زبانِ مستبد، سرآغاز افتادن فیلسوفان در دام هزارتوی فریب‌کاری‌های آن بشود. در این دوران، توقع شایع از فیلسوف هم این بوده که نظامی فکری بیاورد و با آن کل جهان را یک‌جا تفسیر کند. اکثر فیلسوفان هم در اجابت ِآن و افتادن در دامِ این پیش‌فرض که «عقل»انسان، توانِ‌ چنین کاری را دارد مشغول ساختن نظام‌شان شدند.

بنابراین از سرگردانی برای جستجوی #امرمطلقِ بی‌نقص در راس چنین نظامی، یا تلاش برای معرفی باورهای بدیهی در پایه‌های این نظام‌ معرفتی و تفسیر جامع جهان از طریق آن، تا رویای #برتراندراسل که می‌خواست فلسفه را به علم تبدیل کند و با معماری چارچوب منطقی استوارشده روی بنیان‌های محکم ِمستقل، جهان را به روشی عینی و خنثی توصیف کند، همه و همه حجم قابل توجهی مکتب فکری در سنت فلسفی غرب تولید کرد.

کم کم این مکاتب فلسفی مدرن با خاستگاه غربی‌شان، به اشتباه معادلِ‌ «فلسفه» یا «فلسفیدن» درنظر گرفته شدند و زبان‌انتزاعی‌شان هم که؛ مثل ماهی بیرون‌افتاده از آب، از جریان زندگی‌ جدا افتاده بود، زبان ِفلسفه شد و فضایی فکری‌ای که با #مدرنیته ایجاد کردند از غرب به سراسر جهان انتشار پیدا کرد. از این منظر وقتی می‌شنویم «فلسفه‌ی ایرانی» بی‌معناست و یا ما «زبان» نداریم، یا «زبان‌فارسی» زبان ِعلم یا فلسفه نیست و زبان شعر است، همه و همه به همین باورِ غلط رایج شده، برمی‌گردد که اگر «فلسفه» و «زبان» را با این نگاه تنگ و کوته‌نظرانه ببینیم باید بگوییم بله به این معنا، مکتب فکری یا فلسفه ایرانی مشهوری نداریم.

اما منظور از «چرخش زبانی» و انقلاب کپرنیکی در فهم از زبان هم این نیست که #ویتگنشتاین یک دستورالعمل برای چگونه‌گی فهمِ زبان و معنا ارائه کرده است. بلکه‌ ویتگنشتاین با مثال‌های متنوع و متفاوت از فعالیت‌های زبانی ما در بطن شکل و جریان زندگی،‌ نشان‌می‌دهد که چرا این رویکرد ذات‌گرایانه و یکپارچه به زبان که اتفاقا همه‌گیر هم شده و ریشه در اتمی دیدن زبان دارد، دچار گره‌های آشفته و متعدد بیمارگونه است و نمی‌تواند بسیاری از وجوه زبان روزمره را توضیح بدهد چه برسد به ادعا و توهم تبیین کل جهان.

#استنلی_کاول می‌گوید؛ ویتگنشتاین با این مثال‌ها ما را نسبت به موقعیت ِدر اسارت‌مان، در دام تصاویر وایده‌های متوهم از زبان، آگاه می‌کند و می‌خواهد با نشان دادن راه خروج از این گرفتاری، به نگاه‌مان، افق‌های متعدد و وسعت‌نظر ببخشد. ویتگنشتاین دنبال این نیست که نظریه یا آموزه‌ای جدید بنیان‌گذاری کند بلکه با انگشت‌گذاشتن روی این انحرافِ تلقی ِفلسفه و فلسفه‌ورزی به عنوان مجموعه‌ای از نظام‌های جزمی که هر کدام بر سر تبیین به‌یک‌باره‌ی جهان با هم در رقابت‌اند، چرخش نگرشی بدیع فراهم می‌کند که می‌تواند با درمان این فهم بیمارگونه از فلسفه و زبان، در برگشتن به دنیای فلسفه‌ورزی اصیل و نقد فلسفی، انقلاب و دگرگونی ایجاد کند...

مژگان خلیلی
سیمیاگری
۲۳مهر ۹۹


جان آگه با #فرهیختگان

«اگر امیدت را در زندگی از دست بدهی، نابود هستی.»

مرحوم اکبر عالمی



#فرهیختگان، ندای آگاهی

درس‌گفتارهای دیباچه‌ای به الهیّاتِ کمال (صفات خدا)

یاسر میردامادی

🔅در دوره‌ی مقدماتی آشنایی با «الهیّاتِ کمال»، که در جمع خصوصی شماری از ایرانیان مقیم بریتانیا ایراد شده، پرسش از امکان و چیستی صفات خدا به بحث گذاشته می‌شود. دنبال کردن این دوره‌ نیازی به دانش پیشین فلسفی و الهیاتی ندارد و تنها به حوصله و علاقه‌مندی نیاز دارد.

🔅این دوره بر اساس متنی مختصر و مفید در باب کمال‌شناسی الهیاتی تدریس شده است. این متن را تی. جِی. ماسون استاد فلسفه‌ی دینِ کالج سنت پیتر در دانشگاه آکسفورد نوشته است. این کتاب در مجموعه‌ای با عنوان «بن‌مایه‌های فلسفه‌» از سوی دانشگاه کمبریج به سال ۲۰۱۸ میلادی منتشر شده است. نسخه‌ی پی‌دی‌اف این کتاب نیز برای دسترسی دنبال‌کنندگان دوره، همراه با فایل‌های صوتی جلسات آمده است. در هر جلسه حدود ده صفحه از کتاب مزبور به بحث گذاشته می‌شود.
شرح جلسات:

🔅در جلسه‌ی نخست، درآمدی کلی به بحث‌های کمال‌شناسی الهیاتی ارائه می‌شود. در جلسه‌ی دوم، صفات شخص‌وارگی، تعالی و درون‌بودگی خدا بحث می‌شود. بحث جلسه‌ی سوّم، حول صفت جاودانگی الهی است. جلسه‌ی چهارم به بحث از علم مطلق الهی می‌گذرد. جلسه‌ی پنجم، قدرت مطلق الهی و خیر خداوند به بحث گذاشته می‌شود. و در جلسه‌ی ششم و پایانی، صفات توحید، بساطت و واجب الوجودیِ الهی بحث می‌شود.

دریافت صوت جلسات



#فرهیختگان، ندای آگاهی

▪️مطبوعات ابتداي انقلاب در كتابخانه دانشگاه منچستر
🔹كتابخانه دانشگاه منچستر بخشي از ارشيو غني خود در زمينه مطبوعات دوران انقلاب را بصورت رايگان بر روي سايت خود قرار داده است.بيشتر اين مطبوعات انعكاس دهنده فضاي انقلابي و ازادي حاكم در فاصله فوريه ١٩٧٩تا آگوست١٩٧٩هستند.از مجله اهنگر تا روزنامه امت در اين ليست ٢١گانه قرار دارند.پژوهشگران و علاقه مندان مي توانند براي مطالعه بيشتر به لينك زير مراجعه كنند:
https://www.library.manchester.ac.uk/using-the-library/staff/digitisation-services/projects/nashriyah-digital-iranian-history/iran-and-the-1979-revolution/



جان آگه با #فرهیختگان

📆 روزشمار چهره‌های تاریخی:
سردار بدفرجام

پدر ستارخان قره‌داغی پارچه‌فروش بود. نوجوان بود که پدر را از دست داد و تنها چیزی که از او به یاد داشت، این بود که باید انتقام خون برادرش اسماعیل را از قاجاریه بگیرد.

۱۸ ساله بود که پس از اعدام برادرش با خانواده به تبریز مهاجرت کرد و به لوطیان شیخیه شهر که علیه لوطیان شرعیه می‌جنگیدند پیوست.

۴۰ ساله بود که حکومت مشروطه در ایران برپا شد و او که به آزادیخواهان پیوسته بود از فرماندهان برجسته به ویژه در آذربایجان به شمار آمد، اما چون خواندن و نوشتن نمی‌دانست تنها مدت کوتاهی به فرمانداری اردبیل برگزیده شد و پس از آن تنها به خدمات نظامی مشغول ماند.
دویچه‌وله فارسی


#فرهیختگان، ندای آگاهی

«اگر مخالفین نیامدند از آن ها دعوت کنید تا مجلس قانون اساسی یک‌بُعدی نباشد !»

#فرهیختگان

تربیت دینی از نگاه دو نراقی

راوی #اندیشه: تعلیم و تربیت دینی یکی از دغدغه‌هایی است که خانواده بسیاری از متدینان با آن مواجهند. عالمان و فیلسوفان اخلاق نیز در این موضوع به مباحثی پرداخته‌اند.

1️⃣ملا احمد نراقی (۱۲۰۸-۱۱۵۰ش) به عنوان یکی از علمای اخلاق سنتی به این موضوع توجه بسیاری داشته است. او در کتاب اخلاقی مهمش «معراج السعادة» و در بخش «تلقین ترجمه عقائد به اطفال» این کتاب معتقد است که عقاید دینی را می‌باید از همان ایام طفولیت به کودکان آموزش داد. تا «بر خاطرش نقش بندد و به تدریج معانی آنها را تعلیم نمایند تا معانی آنها را بفهمد».
وی تاکید دارد که حتی اگر معانی و دلیل و برهان آن عقاید نیز نزد کودک مشخص نباشد، می‌باید او را تعلیم داد و نباید از القای عقاید به کودکان پا پس کشید.
نراقی تاکید می‌کند که کودک را می‌باید از شبهات به دور داشت. چرا که عقاید «ممکن است به سبب شبهات ازاله شود و باید آن را در دل اطفال و سایر عوام به نحوی راسخ نمود که متزلزل نشوند».

ملا احمد نراقی توصیه می‌کند:
«طریق آن این نیست که به او مناظره و جدل تعلیم شود و یا بر مطالعه کتب کلامیه و حکمیه اشتغال نماید، بلکه باید مشغول شود به تلاوت قرآن و تفسیر قرآن و خواندن احادیث و درک معانی آنها و مواظبت کند که وظایف عبادات و طاعات، و به این سبب روز به روز اعتقاد او قوی‌تر می‌گردد».

ملا احمد نراقی همچنین تاکید می‌کند که کودکان را باید از مصاحبت با افراد دیگر مذاهب دور داشت: «باید اجتناب کند از مصاحبت مذاهب فاسده و آراء باطله و ارباب مناظره و جدل و اصحاب تشکیک و شبهات، بلکه از صحبت اهل هوا وهوس و ابنای دنیا، و مجالست نماید با اتقیا و صالحین و اهل ورع و یقین، و ملاحظه نماید طریقه و رفتار ایشان را در خضوع و تذلل در نزد پروردگار».

2️⃣آرش نراقی (متولد ۱۳۴۵ و استاد فلسفه دین و اخلاق) اما این‌گونه تعلیم دینی را نمی‌پسندد. او در یک سخنرانی با عنوان «مدلی مدنی در تعلیم و تربیت دینی» گفته است که در دنیای امروز، تعلیم دینی نمی‌تواند بر پایه‌ توصیه‌های علمای سنتی شکل بگیرد. مبنای سخن آرش نراقی این است که والدین، صاحب اختیارِ کودک نیستند. بلکه تنها وکیل آنها محسوب می‌شوند. از این رو حق ندارند که عقاید خود را به کودک تحمیل کنند. وظیفه‌ والدین این است که تنها و تنها کودکان را با انواع عقاید آشنا کنند. والدین نمی‌باید کودکان را به اجبارِ آشکار یا پنهان به عقیده‌ای ملتزم کنند.

آرش نراقی می‌گوید که والدین باید به کودکان، قدرت استدلال‌ورزی را بیاموزند، نه اینکه عقاید خاصی را به او القا کنند. قدرت تفکر انتقادی را در کودکان پرورش دهند. در ثانی می‌باید اصلِ احترام‌گذاری به عقاید مخالف را بیاموزند. بدانند که اگر فردِ دیگری عقاید یکسانی با او ندارد، مستلزم این نیست که حقوق او را نادیده بگیرند. کودک باید بیاموزد که در جهان متکثرِ امروز، هر کس عقیده‌ای دارد. نباید در عرصه‌ اجتماع، فقط بر اساس ملاک‌های دینی و مذهبی با دیگران ارتباط برقرار کند.
بر خلاف ملا احمد نراقی، آرش نراقی معتقد است که کودک باید ارتباط با افرادِ دیگر مذاهب را نیز بیاموزد.
نراقی بر این موضوع نیز تاکید می‌کند که کودک باید با گروه‌های متفاوتی آشنا شود و صرفاً به یک جمع دینی بسنده نشود. کودک باید بداند که هویت خود را صرفاً هویت دینی نداند و در موضع‌های مختلفی مسؤولیت اجتماعی به عهده بگیرد. همچنین والدین باید در تعلیم آموزش‌های دینی، کودک را با تفسیرهای مختلفی از دین آشنا کنند. باید از جزم‌اندیشی او مانع شوند. باید حتی تعالیم دیگر ادیان را نیز به او توضیح دهند تا کودک در سن بلوغ عقلی، بتواند راه خود را انتخاب کند.

🔺این دو رویکرد که نمادی از دو گونه مواجهه با مقوله تربیت فرزند است، در دو زمان مختلف بیان شده و از بسترهای اجتماعی متفاوتی برخوردار است. به نظر می‌رسد نظریه‌پردازی در این مقوله و پاسخ به شبهات رایج، از مهم‌ترین موضوعات مورد نیاز جامعه است که باید وجهه همت متفکران دغدغه‌مند قرار گیرد.


جان آگه با #فرهیختگان