داستان و تاریخ

بخشی از سخن دکتر رسول جعفریان، استاد تاریخ دانشگاه تهران، رئیس کتابخانه تخصصی تاریخ ایران و اسلام وابسته به بیت آیت‌الله العظمی سیستانی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم ج.ا و برنده دو دوره کتاب سال کشور برای کتب: "تاریخ سیاسی اسلام (سیره نبوی)" و "اطلس شیعه"
از تاریخ آنلاین

#فرهیختگان، ندای آگاهی

تا زمانی که پدر و مادرها مطالعه نکنند، نمی‌توان نسل علاقه‌مند به کتاب تربیت کرد

✅ مصطفی رحمان‌دوست شاعر و داستان‌نویس کودک و نوجوان با اشاره به کم‌رنگ‌شدن فرهنگ قصه‌خوانی در خانواده‌های ایرانی گفت: امیدوارم این فرهنگ که ریشه در تاریخ و ادبیات ایران دارد بار دیگر بین خانواده‌ها رواج پیدا کند تا بتوان نسل کتاب‌خوان تربیت کرد.

✅ وی مناسبت‌های تقویمی چون روز جهانی کودک، هفته کتاب کودک و روز ملی ادبیات کودک و نوجوان را فرصت خوبی برای توجه و اهمیت بیشتر والدین به فرهنگ مطالعه دانست و افزود: پایین‌آمدن سطح مطالعه نزد والدین یکی از عوامل مهم در کاهش علاقه به مطالعه در گروه سنی کودک و نوجوان است و تا زمانی که پدر و مادرها مطالعه نکنند و برای فرزندان خود کتاب شعر و قصه نخوانند نمی‌توان نسل علاقه‌مند به کتاب تربیت کرد.

✅ این شاعر افزود: دیجیتال‌سازی منابع در حوزه‌های مختلف از جمله کودک و نوجوان در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از گذشته تا امروز در حال انجام بود، اما با شیوع ویروس کرونا سیر صعودی پیدا کرد و تا کنون تعداد قابل توجهی از عناوین کتاب کودک و نوجوان در این سازمان دیجیتال‌سازی شده است. در حال حاضر حدود ۲۴۰ هزار عنوان کتاب در حوزه ادبیات کودک و نوجوان در سراسر کشور وجود دارد و در تلاش هستیم این تعداد کتاب در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نیز دیجیتال‌سازی شود.

لینک مطلب در خبرگزاری ایرنا:

https://b2n.ir/381477


#فرهیختگان، ندای آگاهی

🔴یک نکته از آن معنی....
( به بهانه تفسیق نامه ای شگفت و پروژه جناب سید کمال حیدری)
✅قسمت اول
🔸ماجرای پیش آمده اخیر در پی انتشار تفسیق نامه‌ای شداد و غلاظ از طرف یکی از حوزویان شناخته شده بر علیه شخصیت حوزوی دیگر ، موجب بازتاب‌هایی له و علیه دو طرف گردید.
🔸بدون آنکه بخواهم نیت خوانی از جانب دو بزرگوار طرفین این قضیه یعنی جناب آقای اراکی و جناب آقای سید کمال حیدری داشته باشم و پیرامون حسن و قبح فاعلی این موضوع، داوری نمایم، صرفا به ملاحظه غایات و نتائجی که در عمل ، آن هم نه فقط از حیث تعاملات اخلاقی بلکه از منظر آثار ناگواری که می تواند در حوزه معرفت در پی داشته باشد، نکاتی را مورد اشاره قرار می دهم و در این خصوص طبعاً خطاب اصلی راقم این سطور، بیشتر و بلکه صرفاً با جناب آقای حیدری است. چراکه (در سوی دیگر ماجرا) روش و مشی تکفیر و تفسیق گرایانه، دیری است که مشروعیت معرفتی و علمی خود را حتی در میان آن گروه اندک اما پر سر و صدا، در گذشته حوزه های علمیه و مراکز علمی- دینی از دست داده است و فقط می ماند یک شگفتی بزرگ در بهره گیری دگرباره از آن در این روزگار و آن هم از سوی کسی که با توجه به پیشینه کاری و علمی شان، بسیار دور از انتظار و پدیده ای به غایت متناقض می نمود!... که البته این نیز به نوبه خود، جدای از آنکه از خلأ و کاستی جدی در حوزه "اخلاقِ نقد" و بصورت خاص "اخلاق مناظره و گفتگو" حکایت دارد، ما را بیش از پیش متوجه نکته ای بس مهم در ضرورت بهره مندی از بنیادهای کلامی، معرفتی و معرفت شناختی در رویکردها و فعالیتهای عملی می نماید.
🔸به راستی می توان سالیانی از مقولاتی چون نواندیشی، همگرایی و .... سخن گفت اما در سربزنگاه، آشکار شود که چه بسا آن همه، بر بنیادهایی نه آنچنان تعریف شده و مستحکم بنا شده اند و اینک اینچنین فقر خود را آشکار می سازند که ما را ناگزیر از تمسک به حربه دعوت به عزل و ضرب مخالف فکری سازد!
🔸گذشته از وزر و وبال تکفیرها و تفسیق هایی که بر تاریخ فلسفه و فکر دینی سنگینی می کند ، هنوز آثار برخی خلع لباس ها و خلع از مقامات علمی و معنوی!! بر پیکره حوزه در دهه های پیشین بر جای مانده است.
🔸هنوز هم شخصا از یادآوری شب نامه پراکنی ها و هتاکی و بهتان و حتی جسارت شنیع إسناد " ناپاکی ...! " به اسوه پاکی و پارسایی، مرحوم آیت الله شیخ علی پناه اشتهاردی- که امروزه معلوم نیست حوزه های علمیه تا چه زمانی در حسرت وجود اخلاصمند و نورانی امثال او باید باشد، احساس شرم می کنم. آن هم به دلیل یک اختلاف نظر علمی و تاریخی!!
🔸اما چنان که گفته آمد، اینک در این نوشته روی سخنم بیشتر با جناب آقای حیدری است و بدون آنکه بخواهم به نقد موردی و محتوایی برخی نظریات و سخنان ایشان و از جمله آنچه که اخیرا از او منتشر گردید بپردازم، نقدی روشی به پروژه فکری وی دارم و بر این باورم که ایشان علی‌رغم زحمات و مساعی تحسین برانگیزی که در پیشبرد این پروژه داشته اند، به دلیل پاره ای اختلالات روش شناختی و برخی نارسایی هایی که به اجمال اشاره خواهم کرد، با تداوم این روند، ناخواسته آسیب بزرگی به "نواندیشی دینی" وارد خواهد کرد.
🔸اجمالا یادآور می شود که نوگرایی و بازنگری در حوزه دینی به چند صورت انجام گرفته و عملاً نیز از جانب چند گروه این اتفاق رخ داده است:

🔻 گروه اول: نوگرایان دینی، که درحوزه عمل و رفتار، در پی بهره گیری از ابزار مدرن و نزدیک سازی عقاید و باورهای دینی به پدیده های جدید و معاصر و احیانا انطباق آموزه های دینی با حوادث جدید در جامعه مدرن هستند و این نوگرایی دینی اساساً به معنای دقیقش فاقد عنصر فکری و اندیشه گی می باشد و به همین دلیل شایسته است که آن را " نوگرایی" نامید و نه نواندیشی!
نوگرایان با رویکردهای پراگماتیستی و عملگرایانه، غالبا در حوزه های اجرا و عمل می کوشند توشه دینی خود را در صحنه های جدید سیاست و اقتصاد و جامعه حمل کنند. بسیاری از تکنوکراتهای دینی و حوزوی در دهه های پس از انقلاب را می توان در این گروه تحلیل کرد.
ادامه⏬

سیدمحمدناصرتقوی


جان آگه با #فرهیختگان

🔴 یک نکته از آن معنی...
( به بهانه تفسیق نامه ای شگفت و پروژه جناب سید کمال حیدری)
✅ قسمت دوم

🔻گروه دوم: نواندیشان دینی، با رویکرد معرفتی؛ این گروه کسانی هستند که با درنگ و نقد معرفتی گزاره ها و قواعد فقهی، کلامی و تفسیری، دین را مورد بازاندیشی قرار داده و میدهند. باز اندیشی در برداشت های فقهی از آیات و روایات و تطبیق معرفتی آن‌ها با اقتضائات روز، از دستاوردهای این رویکرد معرفتی به اندیشه دینی است. در سال‌های پس از انقلاب و به ویژه در دو دهه اخیر، تعداد قابل ملاحظه‌ای از فضلای روحانی و نیز برخی از اهل فکر غیرحوزوی در حوزه دین، از این رویکرد معرفتی، در برداشتهای فقهی، روایی، تفسیری و کلامی بهره جسته اند.مهمترین نقدی که متوجه این جریان فکری است، فقدان نظام مندی و در پی آن احتمال ابتلای به تناقضات و پارادوکسهای غیرقابل حل است.
واقعیت این است که اکنون بحث های صرفا معرفتی به معنایی که اشاره شد، دیگر نمی تواند گره گشایی چندانی داشته باشند بلکه مباحث و مناظرات معرفتی، باید مسبوق به مباحث و مبانی معرفت شناختی طرح گردند تا به نتیجه مطلوب دست یازند.
تلاش اجتهادی در حوزه های فقهی که حوزه فروع می باشد، بدون نقد و بکارگیری اجتهاد در اصول معرفت شناسی، مبانی انسانشناختی و هستی شناختی تلاشی ناکام و یا ابتر خواهد بود. پس گریزی از ضرورت رویکرد سوم نیست.

🔻گروه سوم: نواندیشان دینی با رویکرد معرفت شناختی؛ بازاندیشی و نقد و اصلاح این گروه نه صرفاً معرفتی ،که معرفت شناسانه است ونقدی متدولوژیک و ساختاری نسبت به فهم دوباره گزاره‌های دینی دارند. این گروه خود شامل دو دسته هستند:
📌الف) گروهی که البته تعداد کمتری را بخود اختصاص داده اند، از جایگاه وفاداری به عناصر هویت بخش سنت دینی به این نقد معرفت شناسانه روی آورده‌اند.
اینان گرچه فراتر از گزاره ها و عناصر معرفتی دین، ساختارهای معرفتی را مشمول و شایسته بازنگری می دانند و برآنند که تا چنین نشود، نمی توان به یک فهم نظام مند و متوازن از مجموعه عناصر معرفتی دین دست یافت و در عین حال به ساختارهای هویتی معرفت دین سخت پای می فشارند و اساسا انگیزه اصلی خود برای چنان اصلاح معرفت شناختی را از درون دین و همین عناصر هویتی آن گرفته اند و طبعا بر این باورند که رویکرد معرفت شناختی در بازنگری معارف دینی، به تعمیق ، توسعه و شکوفایی اندیشه اسلامی خواهد انجامید.
📌ب) اما گروهی که اگر نگوییم خارج از عناصر و ساختارهای هویت بخش، لا اقل فارغ از آن و به صورت "برون دینی" به این باز اندیشی مبادرت ورزیده اند و البته چه بسا در این گروه کسانی ابتدا از درون سنت، شروع به این باز اندیشی نموده و در ادامه، سیر انتقادی و نقد معرفت شناختی شان متوجه اصل ساختارهای هویتی شده و به بیرون از سنت دینی و بلکه لابشرط نسبت به تمام ادیان رسیده است.
🔸با تقسیم بندی گفته شده می توان گفت که جناب سید کمال حیدری لااقل در بخشهایی از پروژه خود بنا دارد که نقدی معرفت شناسانه اما وفادار به سنت و متعهد به ساختارهای هویتی به دین داشته باشد و بنظر می رسد در این میان اما، مشکلاتی دامنگیر وی شده باشد و امیدوارم این چند نکته از جانب این کمترین، لااقل منشاء تأملی در کار ایشان گردد.
🔸البته باید گفت ورود به جرگه نو اندیشی دینی با رویکرد معرفت شناسانه همراه با تعهد به عناصر هویتی دین، کاری بس بزرگ است و به مقدمات و شرایطی نیازمنداست که اجمالا سه مورد از این نیازمندیها را بصورت خلاصه مورد اشاره قرار می دهم:
🔻 ۱- ضرورت آشنایی عمیق با مباحث معرفت شناسی : نقد و باز اندیشی معرفت شناسانه نیازمند اطلاعات عمیق در حوزه های معرفت شناسی و دانشهای درجه یک و آگاهی های عمیق و دقیق روشی- تطبیقی و اپیستمولوژیک است. نمی‌توان سودای تحول و بازنگری معرفت‌شناختی داشت، ولی با توشه اندک، در این میدان سترگ گام برداشت. از آنچه در گفتار و نوشتار استاد حیدری بروز و نمود داشته، می توان آگاهی ایشان از برخی آثار متفکران ایرانی در حوزه معرفت‌شناسی و نیز بهره مندی هایی از نوشته های نواندیشان جهان عرب و کسانی همچون فهمي جدعان، نصر حامد ابو زید، محمد ارکون و عابد الجابری را دانست؛ اما آیا این مقدار برای پیشبرد چنین پروژه ای کافی است یا خیر؟ لااقل برخی اشکالات و نقدهایی که متوجه مباحث وی می باشد را می توان به این عامل اسناد داد.
🔻 ۲- ضرورت طراحی نظام فکری و هندسه معرفتی: نو اندیشی دینی در حوزه معرفت شناسی اگر همه جانبه نبوده و واجد یک معماری دقیق، نظام مند و جامع که همه حوزه های معرفت دینی را بصورت منسجم و متوازن در برگیرد نباشد، بدون شک یا در میانه کار از رویکرد معرفت شناسانه خود خارج می شود و در برابر سنت دینی قرار می گیرد؛ و یا دچار تناقض ها و تضادهایی در اطراف پروسه ی باز اندیشی دینی می گردد.
ادامه⏬

سیدمحمدناصرتقوی

#فرهیختگان، ندای آگاهی

🔴 یک نکته از آن معنی....
( به بهانه تفسیق نامه ای شگفت و پروژه جناب سید کمال حیدری)
✅ قسمت سوم و پایانی

...جای خالی چنین هندسه نظام مندی در زوایایی از مجموعه کارهای جناب حیدری قابل جستجو است.
🔸فقدان نظام جامع فکری، می تواند نواندیش دینی را به بیان و طرح گزاره‌هایی در اندازد که چه بسا برخی مباحث و گزاره های آن نقض کننده مباحث دیگر شوند.
" هندسه جامع معرفتی" البته به گفتن آسان است، اما تحقق آن در عالم واقع کاری است سترگ که علاوه بر آن نیازمندی های پیش گفته، نیازمند حوصله و زمان نیز هست!

🔻۳- ضرورت پختگی مباحث و نظریه ها با ورود به عرصه های گفتگو و نقد دیالکتیک و التزام به اصل تاریخمندی مباحث معرفتی و دوری از عجله و تسرّع در طرح عمومی آنها:

گفتیم که نظام جامع فکری، لازمه نواندیشی دینی معرفت شناسانه است و این نظام جامع، همچون قطعات خُرد یک پازل بزرگ، علی القاعده می بایست به دقت و حوصله و از سر صبر در جای خود قرار گیرند و اگر مباحثی پیش از پخته شدن ، به عرضه عمومی وارد شوند به معنای آن است که پرونده آنها خاتمه یافته تلقی شده و به قطعیت رسیده اند و در اینصورت کمترین آفت ، تولد نارس و ناقص نظریه ها و اندیشه ها خواهد بود، و حاصلی جز ضایع شدن آنها و بلکه تضییع
و یا لااقل تضعیف جدیِ ظرفیت های کل جریان نواندیشی در پی نخواهد داشت.
نکته‌ای که متاسفانه باید گفت در طرح پاره‌ای از مباحث آیت الله حیدری در این سال‌ها شاهد بوده ایم و تداوم این روند نه تنها به وجود علمی شریف، کوشا و مغتنم جناب ایشان، بلکه به کل جریان نواندیشی دینی آسیبی بزرگ وارد می کند و از توان آن می کاهد.

🔸راقم این سطور سال هاست از نزدیک روشهای صبورانه برخی از اساتید را که بیش از دو دهه است که به دقت و تأنّی و حوصله و ژرف نگری در پروسه نواندیشی دینی، بنای نظام جامع فکری خویش را پی می ریزند، شاهد بوده ام. به گونه ایکه شاید اگر میخواستند به سرعت و سهولت، در طرح مباحث خود اقدام کنند، چندین برابر حجم فعلی مطالبشان گفته و منتشر می‌شد؛ ولی احتمالا رخنه ها و آسیب ها و سوء فهم های پر شماری نیز در انتظار طرح زود هنگام و ناسنجیده اینگونه مباحث و در نتیجه زمین گیر شدن نواندیشی دینی پیش می آمد.

🔸شاید طبقه بندی مباحث در طرح و انتشار خصوصی و میان نخبگانی، و سپس انتشار عمومی بعد از پختگی و تامین نیازهای سه گانه گفته شده راه حل خوبی برای صیانت از این تلاشهای مبارک باشد.
🔸در پایان و به هر روی، امیدوارم محیط مناسب طرح و تضارب واقعی آراء که به فرموده حضرت امیر (ع) موجب " تولّد صواب" است بیشتر مهیا شود و خداوند تعالی، تلاش کنندگان و تکاپو گران در مسیر حقیقت و علم را موفق و سلامت بدارد و شکر الله مساعیهم أجمعين.

سیدمحمدناصرتقوی


#فرهیختگان صدای فرزانگان

🔸انجمن اندیشه و قلم با مشارکت سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار می کند:

🔺 همایش آنلاین "بازخوانی ماجرای مک فارلین؛ آزادی گروگانها در برابر تامین تسلیحات"

🔹 پخش زنده از صفحه اینستاگرام انجمن اندیشه و قلم

🔸 با حضور:
محسن هاشمی رفسنجانی
حسین علایی
مجید تفرشی
عباس سلیمی نمین
جعفر شیرعلی نیا

🗓 یکشنبه ۱۱ آبان، ساعت ۱۶
در سالن همایش های کتابخانه ملی واقع در بزرگراه حقانی

📌صرفا حضور خبرنگاران آزاد است.

http://instagram.com/andisheqalam


@andisheqalam

ما مهاجر زاده‌های افغانستانی هستیم


پدربزرگم و پدرم چهل سال پیش، یعنی سال ۵۹، اومدن ایران. این یعنی من و همسرم نسل سوم و پسرم نسل چهارمی هست که در ایران بدنیا اومدیم اما هیچ کدوم شناسنامه ایرانی نداریم. بنده بعد از اتمام تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی مکانیک، اقامتم رو از «اقامت تحصیلی» به اقامت «تبدیل وضعیت» تبدیل کردم. اقامت موسوم به «تبدیل وضعیت» برای کسانی هست که قبلا کارت آمایش داشتند و تمایل دارند برای برخی امور نظیر ادامه تحصیل در دانشگاه، رفت و آمد به افغانستان یا دریافت گواهینامه، پاسپورت داشته باشند.

این افراد باابطال کارت آمایش، درخواست اقامت «تبدیل وضعیت» میدهند. این اقامت سال به سال تمدید میشه امامعلوم نیست تاکی؟ مرحله بعد برای اینکه مساله اقامت پسرم رو حل کنم، کارت امایش همسرم رو هم باطل کردم و براش اقامت تبدیل وضعیت گرفتم و ایشون روهم آوردم توی پرونده اقامتی خودم.

این شد که برای پسرم هم تونستم اقامت بگیرم. تا اینجا همه چی مو به مو بنابه دستورات پلیس مهاجرت ناجا انجام شد. اما مشکل ازونجا شروع شد که بعد ارشد، توی این پنج شش سال، نتونستم کار درست و حسابی پیدا کنم و در تامین مخارج خونواده لنگ شدم.

کارای مختلفی از کار مهندسی تا کارگری بنایی و برق کشی رو امتحان کردم، اما هیچ کدوم نگرفت. تا اینکه یه قبولی دکترا از کره جنوبی گرفتم که کنار بورسیه، یه حقوق مختصری هم میدادن. حساب کتاب کردم دیدم لااقل میتونم خرج و مخارج خانواده رو باهاش تا یه مدتی تامین کنم.

اینه که یه مقدار طلای خانمم رو فروختم و دوهزار یورو هم از دوستان قرض کردم و به تنهایی اومدم کره. همه‌چی خوب پیش می‌رفت تا اینکه پلیس مهاجرت ناجا به اقامت همسرم و پسرم در ایران گیر داد. منطق حرفشون هم اینه که طبق قانون ایران، وقتی شوهر که سرپرست خانواده است از ایران خارج شد، به تبعش اقامت همسر و فرزندانش هم در ایران باطل میشه و بدون حضور پدر خانواده، اقامت افرادی که توی پرونده اقامتیش بودند تمدید نخواهد شد و باید هرچه سریعتر ایران رو ترک کنند. الان همسرم و پسرم که ایران بدنیا اومدن و اصلا افغانستان رو ندیدن، چطور ایران رو ترک کنند؛

اونم تواین شرایط وخیم کرونا. تا الان مسئولین پلیس مهاجرت لطف کردند و دوبار و هربار به مدت شش ماه، اقامت خانواده‌م رو تمدید کردند تا من بیام و خانواده‌م رو باخودم بیارم کره. اما مشکل اینجاست که خداییش من توانایی مالی این کار رو ندارم. هنوز حتی نتونستم اون دوهزار یورو رو پس بدم و طلای خانمم رو هم نگرفتم. نمیدونم چه میشه کرد تا مشکل تمدید اقامت همسرم و پسرم رو در ایران حل کرد. من خانواده‌م رو امانت گذاشتم ایران. امیدوارم امانت دار خوبی باشن! خودم هم قصد ترک ایران نداشتم و ندارم. فقط برای ادامه تحصیل و حل مشکل اقتصادی از ایران خارج شدم و درنهایت تصمیم دارم برگردم ایران و جایی که بهش علاقه قلبی دارم زندگی کنم و سرم رو روی خاک بذارم. برای امثال من و همسرم و پسرم که در ایران بدنیا اومدیم و بزرگ شدیم، ایران حکم خونه رو داره و من خودم وقتی ایران رو ترک کردم که بیام کره، اولین بار احساس غربت کردم، احساس دوری ازخونه.

قرابت‌های فرهنگی، زبان شیرین فارسی، دوستان خوب ایرانی و خیلی چیزای دیگه هم این حس خونه بودن رو تقویت می‌کنه. الان هم نگران مساله اخراج خانواده م از خونه مون و تهدید های پلیس مهاجرت ناجا مبنی بر لزوم ترک خاک ایران از سوی همسرم و پسرم هستم. امیدوارم کسی راه حلی پیشنهاد کنه.

توییتر حسن صالحی
https://t.me/arshivefarhikhtegan/447

#فرهیختگان پیک آگاهی شماست

نقد کردن، نه توهین است نه تمسخر، نه شبهه پراکنی نه دشمنی و ریشه‌کنی، بل رواج خردورزی است و رشد دین‌شناسی و ارتقاء آستانه تحمّل و مدارای دینی.

مؤمنان اگر با مقوله نقد دینی آشتی کنند و فقیهان اگر بر نقد و تنقیح مقولات «مقدّس» صحّه بگذارند (که هیچ منع شرعی ندارد)، آنگاه با دیدن کاریکاتوری زشت و موهن (که البته نقیض نقد عالمانه است) چنان برآشفته نخواهند شد که دکّان روزنامه‌نگاران را به آتش بسوزانند، یا شکمشان را با خنجر بدرند.
می‌دانم که از این مقوله بسی دوریم، و «مقدّسات»مان چنان عبوس و محتشم نشسته‌اند که خیال نقدشان، قوّه واهمه‌ما را می‌سوزاند،‌ امّا بدانیم که همین پیاله‌های نقد است که دماغ خرد را تر می‌کند، و دل قوی داریم که این آیین اگر حقّ است، همان حقّانیت پشتیبانش خواهد بود.
هنوز فقیهان ما در رساله‌های عملیه خود می‌نویسند: «دادن قرآن به کافر حرام و گرفتن آن از کافر واجب است». آنگاه با چنین فتاوایی می‌خواهیم در دیالوگ ادیان هم دستی گشاده و پایی ثابت داشته باشیم ودرس مدارا وتحمل به مومنان بیاموزیم و به رشد دین‌شناسی هم کمک کنیم!
سال‌ها پیش که در باب «حوزه و دانشگاه» سخنانی نامتعارف گفتم و باب جرح و ضرب را بر خود گشودم، در آنجا بدین نکته مغفول اشارت کردم که حوزویان فقط به فهم دین و هرمنوتیک متن مقدّس مشتغل‌اند که کاری نیکوست، اما برتر از فهم هم، کاری هست و آن نقد است و حوزویان تا از فهم نوازشگر به نقد چالشگر عبور نکنند، خدمت‌شان به دین کمال و سامان نخواهد یافت. طالبان علم که در چنان سپهری از نقد و جدل پرورش می یابند، هاضمه‌ای نیرومند برای فروخوردن خشم و تحمّل جفاها و «شبهه‌«ها خواهند داشت. جامعه بسته فقهی را به جامعه باز اخلاقی بدل کردن، پادزهر غالب خشونت‌هاست.....

بخشى از مقاله "هله برخیز که اندیشه دگر باید كرد"
عبدالكريم سروش
بهمن ماه ١٣٩٣



#فرهیختگان، ندای آگاهی

دین کثرت‌گرا

❇️ اگر چه قرآن کریم همهٔ حق‌جویان جهان را پیرو دینی واحد به‌نام اسلام می‌داند (آل‌عمران، ۱۹)، ولی از شریعت‌های گوناگونی سخن می‌گوید (مائده، ۴۸) که به‌تناسب شرایط، راه‌هایی متفاوت و احکامی جداگانه (آل‌عمران، ۵۰) را برای رستگاری و نجات در برابر بشر قرار داده است.

🔺برخلاف مشهور، قرآن نه‌تنها شرایع قبل از خود را منسوخ اعلام نکرده، بلکه با اینکه خود را ارائه‌دهندهٔ برترین و کامل‌ترین شریعت می‌داند (اسراء، ۹)، نوزده بار از تأیید و اعتبار شریعت‌های پیشین سخن گفته (مانند: بقره، ۴۱) و بارها پیمودن راه‌های قبلی را نیز مطلوب و اثربخش دانسته است.

🔸قرآن در آخرین سال نزولش از مسیحیان می‌خواهد احکام انجیل را اجرا کنند (مائده، ۴۷) و به کسانی که تورات را نیز برپا دارند، وعدهٔ پاداش و برکت می‌دهد (مائده، ۶۶) و اگر چنین نکنند آنها را بی‌ارزش می‌خواند (مائده، ۶۸). این یعنی خداوند پس از کامل شدن شریعت خاتم، همچنان شرایع گذشته را معتبر می‌داند.

🔸راز این نکته را باید در شرط اصلی نجات از نظر قرآن جستجو کرد. در این کتاب، تسلیم بودن در برابر حق، عامل نجات (آل‌عمران، ۸۵) و اخلاق‌مداری، راه رستگاری همهٔ انسان‌ها معرفی شده (اعلی، ۱۴) و تکلیف هر کس به‌اندازهٔ دسترسی‌ و وُسعش تعیین گردیده است. (بقره، ۲۳۳)

🔸از آنجا که قرآن به تفاوت افراد (نوح، ۱۴) و بهره‌های مختلف آنها (طلاق، ۷) توجه دارد، شرط رستگاری را برای عموم انسان‌ها اخلاق‌مداری (شمس، ۹) و برای کسانی که پیام ماوراء به آنها رسیده باشد، ایمان به خدا و آخرت (بقره، ۶۲) و برای آنان که از احکام شریعت، آگاهی دارند، عمل به واجبات (بقره، ۲۷۷) قرار داده است.

🔸بر این اساس قرآن صریحاً با انحصارگرایی دینی مبارزه می‌کند (بقره، ۱۱۱ و ۱۱۲) و برتری‌طلبی پیروان شرایع را آرزویی خام می‌خواند (نساء، ۱۲۳ تا ۱۲۵)، ولی این کثرت‌گرایی را به‌معنی اباحه‌گری نمی‌داند و از عذاب دردناک گناهکاران (دخان، ۴۴) و کسانی که وظایف روشن خود را به‌جا نیاورند (مدثر، ۴۳) خبر می‌دهد.

🔸تنها با همین مبنا می‌توان تمجیدهای فراوان قرآن از مهربانی (حدید، ۲۷)، امانتداری (آل‌عمران، ۷۵)، عبادت (آل‌عمران، ۱۱۳)، مودت و روحانیت (مائده، ۸۲) و راسخ در علم بودن (نساء، ۱۶۲) گروهی از اهل کتاب را در کنار توبیخ‌ها و مذمت‌های شدید دسته‌ای دیگر از آنان به‌درستی فهمید و تحلیل کرد.

🔻این تعریف و تمجیدها از کسانی است که به هر دلیل، حقانیت شریعت جدید را درک نکرده‌ یا به‌خاطر زاویهٔ دید، برتری‌اش بر شریعت خود را ندیده‌اند، ولی به آن احترام می‌گذارند و در برابر همان حقایقی که می‌فهمند، تسلیم بوده‌اند. لذا قرآن، آنها را مؤمن و متقی به‌شمار می‌آورد. (آل‌عمران، ۱۱۴ و ۱۱۵)

✅ برخلاف تصور و ادعای انحصارگرایان، اولویت قرآن این نیست که همگان از شریعتی واحد تبعیت کنند؛ لذا صریحاً اعلام می‌کند: اگر خدا می‌خواست همهٔ شما را پیرو یک آیین قرار می‌داد، ولی او بر اساس شرایط متفاوت شما را می‌آزماید و خواستهٔ مهم‌ترش این است که در نیکی‌ها از هم سبقت بگیرید. (مائده، ۴۸)

سیدحمیدحسینی




#فرهیختگان، ندای آگاهی

بلوای‌نان؛ به یاد خیزشِ خونین آبان ۹۸

مهدی زمانی

🔴 مساله گرانی سرسام آور، تحمل ناپذیر و لجام گسیخته آذوقه و ناتوانی شدید مردم در تامین مایحتاج ضروری زندگی‌شان، اکنون به چالشی جدی برای متولیان حکمرانی کشور و به خصوص جامعه سرخورده‌ی ایرانی تبدیل شده است. این مساله از عمده‌ترین مسایلی است که بافت و ساختار کنونی جامعه ایران را درگیر خود کرده و منجر به ایجاد وضعیتی تاسف بار و رقت آور شده است. با این حال، بروز و ظهور این چالش، امر بدیع و تازه‌ای نیست و مردم ایران در تاریخ دو قرن اخیر خود، همواره با آن درگیر بوده اند و می‌توان رد این مساله و شورش هایی را که در پی‌داشته است، در سطور مختلف منابع این دو قرن دید.

🔴 آغاز عمده شورش‌ها و اعتراض‌ها به مساله کمبود نان و گرانی ارزاق که در منابع از آن به عنوان «بلوای نان» تعبیر شده است، به دوره ناصری برمی‌گردد. در این دوره، وضعیت زندگی بیشتر مردم بین دو شکل فقر و فلاکت متغیر بود. به تبع این وضعیت، مردم به ناچار بارها علم طغیان، شورش و اعتراض نسبت به وضع موجود را بر افراشتند. آن چنان‌که، بخشی از تاریخ این دوره، روایت این اعتراض ها و شورش ها است.

🔴 مرور این روایت‌ها نشان می‌دهد که دامنه این اعتراض‌های نخستین، در ابتدا، محدود بوده است و شهر و یا شهرهایی از کشور را در برمی‌گرفت. اما به مرور، شکل عمومی و سراسری به خود گرفت و به طور هم‌زمان در بسیاری از ولایات کشور طغیانی وسیع رخ می‌نمود. برای نمونه، بلوای تابستان ۱۲۷۷ قمری از نخستین تجربه های عمومی‌شدن این نوع از شورش و اعتراض بوده است.

🔴 هینریش بروگش سفیر وقت پروس در خصوص وضعیت جامعه ایران مقارن بلوای ۱۲۷۷، گزارش داده است که: «اوقات همه تلخ و روحیه همه بر اثر گرانی زیاد و گرسنگی و قحطی و از همه بدتر وبا خراب است. همه جا صحبت از گرانی فوق العاده نان و سایر اقلام خواروبار و مایحتاج عمومی است.» علاوه بر طغیان پیشین، و در یک دهه بعد، دوباره مردم به گرفتاری عمیق و ناتوانی شدید در تامین مایحتاج خود دچار شدند و به ناچار روی به «مردارخواری» و «آدم خواری» آوردند.

🔴 احتشام السلطنه در کتاب خاطرات خود در این باره می نویسد: «مردم در کنار خندق بر سر یک لاشه اسب یا قاطر ریخته و با چاقو آن را می بریدند و از دست یکدیگر می‌کشیدند. مردم پس از خوردن سگ و گربه و هر چه خوردنی بود ناچار به خوردن اطفال پرداختند.» نتیجه این آشفتگی مزمن، تکرار تجربه بلوای عمومی نان در اعتراض به گرانی و نبود آذوقه در سال ۱۲۸۸ قمری بود.

🔴 پس از دوره ناصری و علیرغم وقوع رویدادهای مهمی نظیر رخداد مشروطه، بر پایی نظام رضا شاهی و حکومت جمهوری اسلامی در تاریخ کشور، مساله نان، گرانی ارزاق، تورم و معاش مردم لاینحل باقی ماند. این دولت ها و حکومت های جدید، نه تنها در جهت بهبود شرایط و وضع نا به سامان به ارث رسیده، عملکرد مناسبی نداشته اند بلکه خود شرایط وخیم تری را برای مردم ستم دیده و گرفتار فراهم کردند. به تبع، این بی‌توجهی، بلواهایی را با پس زمینه ی گفته شده، در پی داشت. برای نمونه، عکس العمل مردم به ناتوانی دولت های پسا‌مشروطه، در بلوای مردم شهر اصفهان در سال ۱۳۲۹ قمری و یورششان به بلدیه و انجمن ولایتی و غارت اداره های آن شهر و بلوای مردم شهر تهران در عهد رضاخانی و احمد شاهی در سال ۱۳۰۴ شمسی ـ که با محوریت زنان رخ داد ـ بروز پیدا کرد. در همین خصوص، می توان به شورش و اعتراض آذر سال ۱۳۲۱ شمسی و خیزش خونین آبان ماه سال ۱۳۹۸ شمسی به عنوان مهمترین نمونه های اعتراضی مردم رنج دیده در دوره های حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی اشاره کرد.

🔴 در خصوص این تجربه‌ها و علل وقوع آن، عمده محققان به تاثیر عوامل انسانی نظیر مدیریت نا‌صحیح؛ عوامل طبیعی نظیر خشکسالی، امراض همه‌گیر مثل وبا و طاعون؛ و عوامل خارجی نظیر توافقنامه‌های استعماری و استثماری در شکل سلطه بر امور بازرگانی و گمرکی کشور، دخالت و اشغال کشور توسط قدرت‌های خارجی و تحریم‌ها در ایجاد، ادامه و حل‌نشدن چنین وضعیت‌های دردناک اشاره‌کردند.

🔴 با این حال، به نظر می رسد دلیل غایی این عدم تغییر وضع، ساختار قدرت سیاسی و طریق شیوه حکمرانی بد و مدیریت نا‌صحیح باشد. در هر چهار دوره مذکور شیوه حکمرانی مبتنی بر شکلی از استبداد و غیر‌دمکراتیک یا نیمه‌دمکراتیک است. در این چارچوب، اعمال قدرت و تصرف در منابع و ثروت کشور از طریق شبکه‌های حمایتی (حامی پیرو) انجام می‌شود و ساختار حکمران بر همه دارایی‌های جامعه دست اندازی می‌کند. بنابراین آن چنان که مرور این اعتراض‌ها نشان می‌دهد، به نظر می‌رسد در این ساختارهای تقریبا مشابه، تجربه‌های بلوای‌نان، فرآیند و مسیر مشخصی را طی‌کرده اند. /ایران‌فردا





#فرهیختگان، ندای آگاهی

🔖 مجموعه یادداشت‌هایی دربارۀ سیاست در عصر ترامپ، ظهور پوپولیسم، و آیندۀ دموکراسی
— نامزدهای انتخابات آمریکا در چه زمینی بازی می‌کنند؟

🎯 چند وقت پیش، ترامپ گفت اینکه شی جین‌پینگ برای تمام عمرش قرار است رئیس‌جمهور چین باشد چیز خوبی است و شاید بد نباشد واشنگتن هم به فکر این‌طور برنامه‌ها بیفتد. اما حالا اغلب نظرسنجی‌ها می‌گویند او، که پیش‌تر خواب ریاست‌جمهوری مادام‌العمر را می‌دید، شاید حتی چهارسال آینده را هم در قدرت نباشد. فارغ از اینکه نتیجۀ انتخابات به کدام سو برود، مسئلۀ مهم‌تری پیش‌روی تحلیل‌گران است: کسانی همچون ترامپ چگونه بر سر قدرت می‌آیند و چگونه می‌توان آن‌ها را به فهم درآورد؟ /ترجمان

📌 برای خواندن مطالب این پرونده کلیک کنید



🔻خرید اشتراک چهار شمارۀ فصلنامۀ ترجمان




#فرهیختگان، ندای آگاهی

❇️ تحلیلی جامعه شناختی بر تحریم جمعی کالاها

چرا مردم هر چه کالاها گران تر می شود باز هم می خرند و آیا دعوت به نخریدن راهکاری موثر است؟

امیر محمدیان خراسانی، جامعه شناس و پژوهشگر




#فرهیختگان، ندای آگاهی

🔻عبدالله انوار : کتاب «شفای بوعلی سینا» را در 22 جلد ترجمه کرده‌ام که به دلیل وسعت کار هنوز ناشرش مشخص نیست و تنها دو جلد از آن به زودی چاپ می‌شود. یکی از آن‌ها کتاب «جوامع علم موسیقی، ریاضیات در شفا» و کتاب «حساب در شفا» است که توسط موسسه ابن سینا در همدان چاپ ولی هنوز پخش نشده است.

🔹فعلا برای دو جلد از این کتاب‌ ناشر پیدا کرده‌ام. این دوره 22 جلدی به فلسفه، الهیات، طبابت، منطقیات بوعلی سینا اختصاص دارد که تمام آن‌ها را از زبان عربی که زبان خود ابوعلی سیناست،‌ ترجمه کرده‌ام. در این کتاب‌ها، ‌متون شفای فلسفه ارسطو نیز وجود داشته که برای ترجمه آن از متون فرانسوی و انگلیسی نیز کمک گرفته‌ام و با آن‌ها نیز تطبیق داده‌ام.

متن کامل

جان آگه با #فرهیختگان

فرانسه و داستان تلخ یک جدایی!

صابر گل عنبری


حدود سه سال پیش بود که ایمانوئل مکرون در انتخابات فرانسه با شکست رقیبش رهبر جریان راست افراطی خانم مارین لوبان پیروز شد و قبای بيست و پنجمین رئیس جمهور را به تن کرد. در سایه رشد موج راستگرایی افراطی و ناسیونالیسم توده‌ای با سویه‌های نژادپرستانه در اروپا و راهیابی پرقدرت آن در سپهر سیاست اروپا، پیروزی مکرون و شکست لوبان که مواضع سختیگرانه و نژادپرستانه‌ای داشت، این خرسندی را در پی داشت که این موج نتوانست برگردانی رسمی در سرزمین مهد دموکراسی داشته باشد و پس از پیشروی جریان راست تندرو تا سرحد رسیدن به قدرت خیلی‌‌ها در فرانسه امیدوار شدند که جوان‌ترین رئیس جمهور تاریخ فرانسه بتواند چرخه لاغر شدن هر چه بیشتر ایستارهای ملی، انگاره‌های چپی و ارزش‌های دموکراتیک، و همزمان با آن فربه شدن بیشتر راست افراطی و گسترش شکاف‌های اجتماعی و سیاسی را متوقف کند.
اما مواضع رئیس جمهور فرانسه در حمایت از بازنشر کاریکاتورهای پیامبر اسلام و حرکت در جهت اعمال محدودیت‌های قانونی علیه مسلمانان این کشور نشان از آن دارد که خوشحالی‌ها و امیدواری‌های پیشگفته چندان واقع‌بینانه هم نبود. مکرون این رفتار خود را دفاع از حق آزادی بیان می‌داند؛ اما باور این گفته دشوار است و سخت است پذیرفت که رئیس جمهور کشوری که نام مهد دموکراسی را یدک می‌کشد، حد و مرز آزادی بیان و توهین مصداقی را تمیز نمی‌دهد. خود مکرون بهتر می‌داند که در نظام لائیسیته حقوق پایه بشری اساسا نمی‌تواند در تعارض با یکدیگر قرار گیرند. حال چطور می‌تواند اعمال حق آزادی بیان را به بهای تضییع حقوق شهروندی پیروان دومین دین رایج در فرانسه توجیه کند.
همین دو سال پیش بود که دادگاه حقوق بشر اروپا در اکتبر 2018 اعلام کرد که اهانت به پیامبر اسلام آزادی بیان نیست و از حکم دادگاهی اتریشی علیه یک خانم توهین کننده به ایشان و محکومیت وی به پرداخت 480 یورو به جرم اهانت به پیامبر دفاع کرد.
دولت فرانسه هم اگر نمی‌خواست نظر دادگاه حقوق بشر اروپا را اعمال کند، لا اقل موضعی کلی اتخاذ می‌کرد نه در تایید آن؛ که میان دفاع کلی از حق آزادی بیان با توهین با مصداقی مشخص تفاوت از زمین تا آسمان است. اما مکرون چنین نکرد.
واقعیت این است که بازنشر کاریکاتورها بیشتر رفتاری از سر لجبازی و تحریک جوامع مسلمان است. اما دفاع رسمی دولت فرانسه و شخص مکرون از این لجبازی پرسش برانگیز است. به نظر می‌رسد که این مساله در کل برآیندی از عمق تحولات اجتماعی و سیاسی در فرانسه و عموم اروپا است که می‌رود تا به دگردیسی تاریخی در سپهر متعارف سیاست و خطی‌کشی‌های دو سده اخیر و جدایی از میراث مهد دموکراسی و الزامات آن ختم شود.
در سایه چنین وضعی گویا مکرون برای حفظ موقعیت سیاسی خود همراهی با این موج را و لو به بهای تضییع حقوق حدود 6 میلیون شهروند فرانسوی ترجیح داده است. البته ناگفته هم نماند که هر چند جامعه مسلمانان اروپا چه در فرانسه چه در دیگر کشورها برخلاف یهودیان که جمعیتی خیلی کمتر هم دارند، هنوز نتوانسته‌اند در قواره یک بازیگر و لابی تاثیرگذار در سپهر سیاست ظاهر شوند؛ اما در پی حضور و جمعیت فزاینده آن‌ها در این دو دهه، جامعه یهودی به چشم یک جامعه رقیب جدی به آن‌ها می‌نگرد.
اما این همراهی مکرون در حقیقت ممارست یک نوع "چپ پولولیستی" است که برخی احزاب و شخصیت‌های چپ‌گرا همچون شانتال موف نظریه‌پرداز سیاسی بلژیکی این رفتار را راه چاره جلوگیری از استحاله بدنه اجتماعی جریان‌های چپ و میانه و مقابله با افراطی‌گرایی فوندامنتالیستی و ناتیویسمی می‌دانند. در این نسخه‌چینی همراهی با راست پوپولیستی و افراطی را توصیه می‌شود. از همین رو، اگر دقت شود در دو سال اخیر شاهد قسمی همراهی برخی جریان‌ها و احزاب سنتی اروپا با راستگرایان در مسائلی همچون مهاجرت بوده‌ایم. ادامه این مسیر اشتباه تقابلی، جز نام چیزی از چپ‌گرایی در اروپا، چرخش گفتمانی و اساسا نقطه تمایزی هم باقی نمی‌گذارد.
برگردان این وضعیت در سطح جهان هم یک نوع واگرایی و گذار تدریجی از اتحادیه‌ها، نهادها، همگرایی اقلیمی و بین‌المللی و میراثی است که رهیافت بشریت در یک سده اخیر به ویژه پس از دو جنگ جهانی برای تحقق یک زیست انسانی جمعی جهان‌شمول بوده است. در واقع خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، خروج آمریکا از چند نهاد بین‌المللی و سست شدن جایگاه سازمان ملل در دو دهه اخیر به ویژه در سالیان گذشته خود نشانه‌های نگران کننده از این واگرایی است. البته این امر مختص جغرافیای خاصی نیست، بلکه در منطقه عربی و اسلامی نیز شاهد آن هستیم و نمونه آن کان لم یکن شدن نهادهای هویت جمعی مثل اتحادیه عرب، سازمان کنفرانس اسلامی و شورای همکاری خلیج فارس است.



#فرهیختگان، ندای آگاهی

پیامدشناسی یک نزاع

روحانیت و روند خودتخریبی

بدون آن که نیاز باشد وارد پرونده‌ی نزاع روحانیون با یکدیگر شویم، اما می‌توانیم به پیامدهای اجتماعیِ اجتناب‌ناپذیر آن نظری بیفکنیم. زیرا نزاع علنی‌شان بر سر هر چه که باشد و به ویژه هنگامی که به پرخاشگری و برخورد می‌رسد، واجد پیامدها و نتایجی است که کنترل آن از دست طرفین نزاع خارج می‌شود. بنابر این، آن چه در پی می‌آید، صرفا از منظر پیامدشناسی اجتماعی این نزاع است.

✅ 1. آن هنگام که انقلاب سال 57 رخ داد، دستگاه روحانیت، خرسند از کسب قدرت رسمی و سیاسی بود و نمی‌دانست که دارد از یک گذر تاریخی سرنوشت‌ساز و بسیار اساسی عبور می‌کند. گذری که دیگر برگشت به قبل از آن ممکن نخواهد بود. پس از این بود که رابطه‌ی درونی‌شان با یکدیگر و با جامعه تغییر کرد. "قدرت" آن اختلافات پنهان شده‌ی پیشین را برملا نمود. روحانیون، به سرعت به دو گروهِ در قدرت و بیرون قدرت تقسیم شدند. و بدین ترتیب ماهیت اختلاف و شیوه‌ی مصالحه کردن و کنار آمدن‌شان با یک دیگر، دگرگون شد. دیگر لازم نبود، همدیگر را تحمل کنند و بدین قرار، آن چه پنهان بود برملا شد، شعله کشید و به کشمکشی آشکار تبدیل گردید.

آنان که بر سریر قدرت تکیه زدند، به زودی دست به تسویه بردند. برخی مراجع تقلید (که روزگاری حتی نظام سیاسی مستقر(پهلوی)، برای آ‌ن‌ها اعتبار قائل بود و کم‌وبیش احترام‌شان را حفظ می‌کرد)، مورد طعن و لعن و برخورد قرار گرفتند. آن مرزهای پیشین که روحانیون به دور صنف خود کشیده بود و به هیچ کس اجازه‌ی ورود به آن حریم را نمی‌دادند، شکسته شد. برای اولین بار مراجع تقلیدِ پرقدرت مانند "آیت‌الله شریعتمداری"، و سپس آیت الله منتظری، آیت الله صانعی و... نیز مورد تهاجم قرار گرفتند، در حصار شدند و به حاشیه رفتند. این تهاجم با مشارکت و حمایت‌های بخشی از جامعه صورت می‌گرفت. به عبارتی دیگر، بخشی از روحانیت، با دست مردم، بخش دیگر را تنبیه می‌کرد و نمی‌دانست با رسم و شیوه‌ای که در پیش می‌گیرد، تمامی آن حدوحدود پیشین از میان می‌رود و پس از آن هیچ یک در امان نخواهند بود. آنان نمی‌دانستند، ماجرایی که آغاز می‌کنند، اما پایانش در اختیار آن‌ها نخواهد بود. روحانیون از گذرگاهی عبور کردند که دیگر به پیش از آن بر نخواهند گشت. آن اعتبار و احترام اجتماعی سنتی پیشین روحانیت، بتدریج رو به کاهش نهاد. زیرا مرزها پیش از این توسط خود روحانیت در هم شکسته شد و راه برای افول آنان آغاز گردید.

✅ 2. اخیرا آیت الله‌حیدری نظرات تفسیری خود را در باب متون دینی و یا نقد نظرت سایر علما، با شرح کافی در رسانه‌ها منتشر می‌کند. برخی از علما و روحانیون از نظرات ایشان آشفته شدند و با اعلامیه‌های تند و گزنده، با الفاظ دشنام‌گونه بر او تاختند، تا جایی که به مرز تکفیر رسیدند.
شیوه‌ی برخورد با ایشان و تندخویی‌هایی که با او و یا سایر موارد می‌شود، یادآور شکست مرزهایی است که روزگاری دیواری آهنین فرض می‌شد و توده‌ی مردم و حتی اربابان قدرت از آن عبور نمی‌کردند. اما اینک روحانیت بر خود می‌تازد و با انواع سخنان درشت، احترام و حیثیت یکدیگر را نادیده می‌گیرند.

✅ 3. روند عرفی شدن روحانیت از ابتدای انقلاب و با عملکرد خود روحانیت آغاز گردید و ادامه یافت. آنان که خود را در محدوده‌ای دسترس‌ناپذیر محصور کرده بودند و به کمترین نقدی از سوی غیر روحانیت واکنش نشان می‌دادند، به خودتخریبی آشکار دست بردند و بنای حوزه را فرو ریختند. مدعی تقدس بودند، اما خودویرانگری‌شان آن تقدس خودساخته را ویران کرد. در ساحت عمومی به نزاع و ستیز با یکدیگر برخاستند و به انواع تندروی‌ها دیگری را به حاشیه راندند. شاید سکولاریزاسیون راهی سهل‌تر از این نمی‌توانست بیابد که برج و باروی مقدس حوزه و روحانیت را فتح کند. علاوه بر این، روحانیت با این برخوردهای درونی، دست خود را کاملا رو کرد و نشان داد، چقدر ظرفیت پرخاشگری و رویکرد طرد این و آن را دارد.

✔️ تاریخ اجتماعی روحانیت با به قدرت رسیدن و با روند خودتخریبی‌های مداوم، به فصل جدید رسیده است. فصلی که خود ایشان مسبب اصلی آن است و اما بر آنان تلخ می آید. پیامد رفتارهای سیاسی و خودزنی های چند دهه‌ی اخیر، نقش اجتماعی و مرتبه و اعتبار اجتماعی آنان را یک‌سره برهم زد. به گونه که مرمت آن قلعه‌ی محکم اجتماعی پیشین، ممکن نیست و آینده‌ای مه‌آلود و ناپیدا پیش روی آنان است.

علی زمانیان....... ۱۳۹۹/۰۸/۰۸
خردمنتقد




#فرهیختگان، ندای آگاهی

بین این‌همه اتفاق و خبر ناگوار چند ثانیه‌ای حال دلتون رو خوب کنید

‍ من مانند Julien Benda که در نیمه‌ی اوّلِ قرن بیستم از خیانت روشنفکران The treachery of the intellectuals سخن به میان آورد نیستم و قصد توهین به هیچ روشنفکر راستینی را ندارم.
از میرزا فتح‌علیِ آخوندزاده و میرزاآقاخان کرمانی بگیر و بیا تا سیدحسن تقی‌زاده و ارانی و بهار و نیما یوشیج و صادق هدایت و ذبیح بهروز؛ ولی در مجموع آن‌ها را به دو گروه تقسیم می‌کنم:
الف) روشنفکرِ «نمی‌خواهم»
ب) روشنفکرِ «چه می‌خواهم»
متأسفانه، جامعه‌ی عقل‌گریز ما همیشه به «روشنفکرانِ نمی‌خواهم» (امثال صادق هدایت) بها داده است و از روشنفکرِ «چه می‌خواهم» (امثال سیدحسن تقی‌زاده و ارانی) با بی‌اعتنایی و گاه نفرت یاد کرده است.
ولی آن‌ها که سازندگان این سرزمین‌اند بیشتر همان «روشنفکرانِ چه می‌خواهم»اند چه ارانی باشد چه تقی‌زاده.
در ایران برای این که شما مصداقِ روشنفکرِ «نمی‌خواهم» شوید کافی است که از مادرتان «قهر کنید» و بگویید «خورشت بادمجان را دوست ندارم» و یک عدد رُمان پُست‌مُدِرْنِ کذائی و یا چند شعرِ جیغ بنفشِ بی‌وزن و بی‌قافیه و بی‌معنی («اَحْمدا»ی مُدِرْن) هم در این عوالم مرتکب شوید و به تمام کاینات هم بد و بیراه بگویید و دهن‌کجی کنید.
ولی روشنفکرِ «چه می‌خواهم» شدن بسیار دشوار است و «خربزه خوردنی» است که حتی پس از مرگ هم باید «پای لرز» آن بنشینید.
و از نکات عبرت‌آموز، یکی هم این که فرنگی جماعت نیز، برای روشنفکران «نمی‌خواهم»ِ ما همیشه کف زده‌اند!
محمدرضا شفیعی کدکنی

#فرهیختگان راهی به رهایی
t.me/IRANIntellectuals

گویی اکثر اصلاح‌طلبان ایران را، به ویژه در ۸۴ و امروز، توصیف می‌کند که از ضرورت شناسایی مسائل ملموس روزمرهٔ گروه‌های اجتماعی و صحبت دربارهٔ راه‌های جزئی‌نگر و ملموس پاسخ به این مطالبات غافل بوده‌اند و تاکید صرف بر آرمان‌ها و آرزوهای بلندمدت‌شان، آن‌هم بدون توضیح روشن نقشهٔ راه تحقق‌شان، کافی محسوب می‌کرده‌اند:
محمدرضاجلایی‌پور


«ما و همفکرانمان در حزب دموکرات همواره از آینده نوشتیم و کارهایی که می‌خواستیم بکنیم. و این بزرگ‌ترین اشتباه ما بود. فراموش کردیم که سیاست برای حل مشکلات امروز است. فراموش کردیم که مردم به ما رای دادند برای حل مشکلات امروزشان؛ و ما اینجا به پوپولیسم باختیم. چون با مردم و جامعه در وضعیت فعلی‌شان نتوانستیم ارتباط برقرار کنیم»
(الکساندرو باربانو، «ده دروغ»، ۲۰۲۰)

توییتر احسان سلطانی

#فرهیختگان راهی به رهایی

ما دانش آموزان کمره میشنان اینترنت نداریم

روستای کمره میشنان در لرستان فاقد اینترنت است و کرونا باعث شده بچه ها از تحصیل باز بمانند.

دانش آموزان از معلم خود خواسته اند از آنها ویدئویی ضبط کند بلکه فرجی شود./امتداد


جان آگه با #فرهیختگان