فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
ما از لعن های شما ضرر نکردیم!

حجت الاسلام جواد طاهری امام جمعه خیرآباد ورامین:

سال ۷۸ در میان کوه‌های مرز پاکستان اسیر اشرار تکفیری بودم. نواری را مکرر برایم می‌گذاشتند که در آن به حساب خودشان مشرکین (شیعیان) توسط مولوی عبدالملک نقد می‌شد؛ به من هم می‌گفتند: مشرک! گوش کن، آن مولوی می‌گفت: شیعیان به پیامبر اسلام و صحابه اهانت می‌کنند حتی به خلیفه مسلمین! سپس گلچینی از کلام‌های روحانی شیعه که بر خلفاء لعنت می‌فرستاد و مداحی مداحانی که مطالب افراطی و غیر واقعی بیان کرده بودند، پخش می‌کرد و قسمتهای تندش را منعکس می‌نمود. از میان سخنرانان، صدای یک روحانی برایم آشنا بود که آن صدای آقای دانشمند بود.

وقتی از بند اشرار آزاد شدم در شهرهای مختلف ضمن سخنرانی و بیان آسیب‌ها به نقد مواضع آقای دانشمند پرداختم. تا اینکه روزی ایشان را ملاقات نمودم؛

گفت: آن حرفها متعلق به دوره جوانی و ابتدای کارم بوده و به اشتباه بودن آن، توجه نداشته‌ام ومشهور نیز نبودم؛ خیلی از آقایان آن موقع انتقادی نمی‌کردند، وقتی هم تذکر دادند که کار از کار گذشته بود. هر چند تمام سعی من در اصلاح آن بود و از اهل سنت نیز عذرخواهی کرده‌ام.

سپس گفت: بگذار خاطره‌ای برایت بگویم؛ روزی به مولوی عبدالحمید امام جمعه زاهدان زنگ زدم و گفتم: من دانشمند هستم و حرف‌های آزار دهنده‌ای که بر ضد اهل تسنن زده‌ام نظر علمای قم و نظام جمهوری اسلامی نیست و کار شخصی من است که با تذکر اساتیدم فهمیده‌ام خطا کرده‌ام لذا الان از شما به عنوان نماینده اهل سنت عذرخواهی می‌کنم و تکرار نمی‌کنم شما نیز می‌توانید این عذرخواهی را در خطبه‌های نماز جمعه‌تان منعکس کنید. او نیز در خطبه‌هایش انعکاس داده بود. مولوی عبدالحمید اسماعیل زهی همچنین در جواب من گفت: آقای دانشمند ما که از لعن‌های شما ضرر نکردیم؛ زیرا هر دانشجوی سنی که می‌خواهد شیعه شود همین نوار شما را برایش می‌گذاریم دیگر منصرف می‌شود!!


جان آگه با #فرهیختگان
ایران و انتخابات امریکا

عباس آخوندی
14 آبان 99

🔸بی‌گمان انتخابات امریکا به عنوان یک قدرت بزرگ بر سرنوشت صحنه سیاسی جهان موثر است. به ویژه انتخابات 2020 که خطر بازگشت به مرکانتالیسمِ دوران استعمار را دربردارد. نکته‌ای که در ایران به آن کمتر توجه می‌شود، پدیده‌ای به نام ترامپ است. این پدیده تنها اولویت دادن به امریکا در سیاست‌گذاری ملی نیست بلکه تلاش در جهت تغییر رویکرد حاکم بر نظم جهانی به نفع روش‌های کاربست مستقیم زور و گرایش به سمت جنگ تجاری با سایر قدرت‌ها و ملت‌ها در سیاست بین‌المللی و یا به عبارتی مرکانتالیسم نو است. با شکست ترامپ این اندیشه از صحنه‌ی سیاست امریکا زدوده نخواهد شد، هرچند مانع‌های بزرگی پیشِ پای آن قرار خواهد گرفت. بنابراین، انتخابات امریکا زورآزمایی بین بازگشت به مرکانتالیسم خشونت‌بار دوره استعمار و گرایش به سمت آزادی نسبی مبادله در جهان است. هرچند امریکای دموکرات در مواردی در بزنگاه‌ها چشم خود را بر این آزادی بسته است. به هر روی، در کوتاه مدت به سبب تفاوت روش کاربست زور توسط هر یک از این دو نامزد و هم‌چنین گرایش جانبداری هر یک از این دو به آزادی مبادله در جهان تاثیر مستقمیمی بر صحنه سیاست جهانی خواهد داشت. هم‌چنان‌که هم‌اکنون اعلام نتایج مقدماتی انتخابات بر بازارهای سهام در جهان و ایران و ارزش پول‌های ملی داشته‌است. با در نظر داشتن این واقعیت در صحنه سیاست جهان، مستقل از رای‌آوری هریک از این دو نامزد ما باید سیاستی مستقل و مبتنی بر تامین منافع و امنیت ملی ایران داشته‌باشیم.

🔸به یادآوریم که دو جنگ جهانی اول و دوم نتیجه کاربست همین سیاست از سوی قدرت‌های بزرگ جهان که تصور می‌کردند به‌تنهایی باید و یا می‌توانند منابع ثروت جهان را در اختیار داشته باشند، بود. و شکل‌گیری جامعه ملل (League of Nations) و بعدها تاسیس سازمان ملل را موجب شد که تا حدی امنیت جهانی را هرچند به نفع قدرتهای بزرگ تامین کرد. به هر روی، جهان آبستن حوادث بزرگی است که بسیاری از ابعاد آن برای ما روشن نیست. ولی، می‌توانیم مطمئن باشیم که مداخله‌های بزرگی در منطقه ما؛ چه در حوزه‌ی تمدنی ایران و چه در جنوب خلیج فارس و شمال افریقا رخ خواهد داد.

🔸در این صحنه‌ی واقعی سیاست جهانی، همراه داشتن افکار عمومی ملت‌ها کم‌ارزش نیست. ما باید بر سیاست گفت‌وگو، حل صلح‌آمیز مناقشه‌ها و آزادی مبادله در جهان پافشاری کنیم و خودمان را در میان چرخ‌دنده‌های این ماشینی که به راه افتاده است نیندازیم. از این‌رو، داشتن سیاستی مستقل و مبتنی بر حقوق بین‌الملل، همکاری‌های حداکثری منطقه‌ای وهم‌چنین همکاری حداکثری با سایر قدرت‌های بزرگ جهان بر مبنای حفظ منافع ملی ایران راهکار است. سه سیاست: 1- همکاری حداکثری با سایر قدرت‌ها اعم از قدرت‌های جهانی و یا منطقه‌ای و یا دستِ‌کم رفع خصومت با بسیاری از آنها شامل اتحادیه اروپا، چین و روسیه و همسایگان است. 2- رفع مانع‌های مبادله‌های مالی بین‌المللی و مشخصا الحاق به کنوانسیون‌های اف‌ای‌تی‌اف و 3- حرکت به سمت آزادی مبادله‌های تجاری در جهان راهکار است.


#فرهیختگان، ندای آگاهی
‌‎وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذَلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ


انعام ۱۰۸


#فرهیختگان، ندای آگاهی

زندگی‌نامه‌ی شقایق


دانشگاه کابل




▪️ای زندگانِ خوبِ پس از مرگ
خونینه جامه‌های پریشانِ برگ‌برگ
در بارش تگرگ
آنان که جانتان را
از نور و شور و پویش و رویش سرشته‌اند!
تاریخ سرفراز شمایان به هر بهار
در گردش طبیعت تکرار می‌شود،
زیرا که سرگذشت شما را،
به کوه و دشت
«بر برگ گل به خونِ شقایق نوشته‌اند.»
محمدرضا شفیعی کدکنی



#فرهیختگان، راهی به رهایی
بهتر آن است که فکر خود را درتحمل ناگواری‌های حال به کار بندیم تا در پیش‌بینیِ وقایعِ شوم آینده

فرانسوا دو لاروشفوکو - ادیب، فیلسوف، و استادِ بزرگ کلماتِ قصار فرانسوی (۱۶۸۰ - ۱۶۱۳) - حکمت‌ها، ترجمهٔ دکتر محمدی گلپایگانی، انتشارات روزنامهٔ اطلاعات




#فرهیختگان، ندای آگاهی
تاملی در باب "توهین"


زبان سلطه و انتقام

مجله‌ی فرانسوی"شارلی ابدو" در سال‌های پیشین و در چند نوبت با ترسیم کاریکاتوری از پیامبر اسلام، سبب خشم مسلمانان گردید. مسلمانان این کار را توهین به ساحت مقدس پیامبر تلقی کردند و در نتیجه‌ی آن، گروهی، با حمله‌ی مسلحانه، تعدادی از تحریریه‌ی این نشریه را به قتل رساندند. اخیرا نیز با تکرار همان تجربه‌ی خطای قبلی، عامل خشونت جدیدی شد.


مقاله‌ی حاضر به بهانه‌ی موضوع توهین شارلی ابدو، به گفتاری در این باب می‌پردازد. و تلاش می‌کند بخشی از پرسش‌های مطرح شده‌ زیر را مورد واکاوی قرار دهد:

✅ “توهین” چیست؟ آیا می‌توان ملاک و معیار قطعی برای تمایز “توهین” از غیر “توهین”(که مورد توافق همگان باشد)، به دست داد؟
وقتی چیزی توهین محسوب می‌شود، آیا در همه حال، توهین است و یا “توهین”، تخته‌بند ادراک موقعیت‌ها و شرایط است؟
به سخن دیگر، آیا “توهین” امری مستقل از ادراک آدمیان است و یا وابسته به ادراک است؟
چرا چیزی از نظر آقای "الف" “توهین” تلقی می‌شود و اما همان، نزد آقای "ب" توهین محسوب نمی‌شود؟
این تنوع و گوناگونی ادراک از چیست؟ و آیا در هنگام اختلاف، اساسا راه برون رفتی وجود دارد؟

✅ مقاله، به شرح و بسط عناوین زیر اهتمام دارد:

1. چیستی توهین
2. تفاوت در فهم “توهین” از کجاست؟
3. توهین و نقد (تشابهات و تفاوت‌ها)
4. چرا نباید توهین کرد؟
5. چاره چیست؟

متن کامل مقاله را از این جا مطالعه بفرمایید

علی زمانیان....... ۱۳۹۹/۰۸/۱۴
خردمنتقد

جان آگه با #فرهیختگان
این‌که جامعه مدرسین به شکل آمرانه و تهدیدآمیز نسخه‌ای بپیچد، شایسته حوزه نیست

محمدتقی فاضل میبدی

🔹نقد دوست محترم آقای خسروپناه و دفاع ایشان از بیانیه جامعه مدرسین خواندم. وتوجه و تذکر و نقد معظم‌له نسبت به مصاحبه‌ای که داشتم می‌ستایم. سخن حقیر این است که اگر کسی در جامعه علمی سخنی بر خلاف مشهور گفت، ونظری درموردی بیان داشت، باید با او به شکل «تبادل رای» برخوردکر‌د که این از آموزه های اسلام وقرآن است . «جدال احسن» غیر از این نیست. فرمودید که با ایشان(سید کمال حیدری) مباحث علمی صورت گرفته است. بسیار خوب؛ جا داشت همان مباحث را منتشر می‌کردید تا “ فیتبعون احسنه” انجام می‌شد.

🔹این که یک نهاد سیاسی و یا حتی، فرهنگی مانند جامعه مدرسین به شکل آمرانه و تهدیدآمیز نسخه‌ای بپیچد، شایسته حوزه نیست. بالندگی فرهنگ اسلامی در گرو آزادی و اظهار آرای گوناگون بوده است. کسی را نمی‌توان به خاطر فکرش تکفیر و یا تحقیر کرد. جامعه محترم مدرسین مرجع فکری و سیاسی حوزه نیست . یک نهاد فرهنگی و سیاسی است که می‌تواند نظرات خود را ارائه دهد. یا مقبول می‌شود و یا مطرود. باید حق آزادی دیگران را محترم شمرد. روشی که داب حوزه‌ها بوده است. بنگرید اختلافات کلامی و فقهی که میان مرحومان شیخ مفید و شیخ صدوق در مسائل کلامی و‌فقهی وجود داشت.

🔹اگر جامعه محترم مدرسین خود را مرجع فکری و سیاسی حوزه می‌داند پنداری نادرست است . موضعی که سال گذشته از آقای یزدی در برابر آیت‌الله شبیری سر زد، و پیش از آن در برابر برخی مراجع دیگر، از نگاه ما، قابل دفاع نیست. حقیر هم مانند شما خیلی از نظرات آقای سید کمال حیدری را نمی‌پسندم وایشان را تاکنون ندیده‌ام، ولی سنت آزاداندیشی را حفظ کنید. فرمودید اینها زمانی که قدرت داشتند افراد را حذف می کردند، اولا این روش بحث از شما بعید است و ثانیا اگر منظورتان حقیر است، باید گفت از سال ۶۲ که از سپاه آمدم هیچ‌گاه هیچ پستی نداشتم تنها رابطه‌ام با نظام حضوری اندک در جبهه‌های جنگ بود .

🔹ثالثا این افتخار داشته‌ام که همیشه طرفدار آزادی اندشه باشم .کتابی از حقیر در سال ۷۳ چاپ شد، عنوانش «حدیث آزادی بود» ناشر روزنامه همشهری. در هر صورت بیایید تا استقلال فکری حوزه را پاس بداریم. این که برخی دوستان شما هر از چند گاهی تهدید می‌کنند که فکر سکولار در حوزه پیداشده، اگر چنین باشد باید استقبال کرد و این فکر را پاسخ داد. مرحوم شهید مطهری در برابر دکتر حسین آریانپور چه برخوردی داشت؟ از آن مجادلات کتاب در نقد مارکسیم در آمد؟ چرا حوزه‌ها پس از انقلاب از تولید امثال مطهری عقیم است؟ شما باید پاسخ دهید. چرا باید امثال مطهری در حوزه استثناء باشد ونه قاعده؟ شاید یکی از دلائل آن فقدان استقلال فکری در حوزه هاباشد. سخن زیاد است تا بعد./نامه‌های حوزوی


جان آگه با #فرهیختگان
جان پدر کجاستی؟

دلم نیامد از عکس‌های تلخ واقعۀ دانشگاه کابل بگذارم. این عکس را می‌گذارم. دخترکان بامیانی هستند که به مدرسه می‌روند. بامیان همان جایی است که طالبان تندیس‌های عظیم و کهن بودا را منفجر کردند. جای خالی تندیسۀ بودا را در پس‌زمینۀ عکس می‌بینید. عکاس یحیی آزادی است. گریه و خنده را در این عکس به‌هم آمیخته است. خنده‌اش خونی‌ست اشک‌آمیز. انگار می‌خواهد به آن تفکری که تندیس‌های تاریخی بودا را به‌مثابت بت منفجر کرد بگوید: ببین! دختران ما به مدرسه می‌روند و همین شکست تست.

تروریست‌ها دانشجویان را در دانشگاه کابل قتل عام کردند. کشتار کور. کشتار کین. در دانشگاه کابل موبایلی یافتند که کسی ۱۴۲ بار به فرزندش زنگ زده بود... آخر که دید پاسخی نمی‌دهد، این پیغام را نوشت: جان پدر کجاستی؟

دل بر گذر قافلۀ لاله و گل داشت
این دشت که پامال سواران خزان است

دردا و دریغا که درین بازی خونین
بازیچۀ ایام دل آدمیان است

سایه می‌گفت آدمیزاد به غار برنمی‌گردد اما...

جان پدر کجاستی؟

پانوشت:
عکس را از کانال تلگرامی سیاحت‌نامۀ افغانستان برداشته‌ام.

میلاد عظیمی
نورسیاه

https://t.me/arshivefarhikhtegan/450

#فرهیختگان، ندای آگاهی
این که از چند روز پیش مدام در رسانه‌ها از مسئولین نظام در سطوح مختلف می‌شنویم که برای ما مهم نیست چه کسی در آمریکا رأی بیاورد حرف عاقلانه‌ای نیست. سیاست عرصۀ جولان تعقل است نه بروز احساسات و احکام کلّی و قطعیِ کودکانه. مگر می‌شود کسی که می‌گوید من به پیمان برمی‌گردم با کسی که نقض پیمان می‌کند برابر باشد؟ قل هل یستوی...؟ به گمانم این جمله را سالها پیش از آلبر کامو خواندم و با وجود آنکه در صغر سن به سر می‌بردم در آن تشکیک کردم. نوشته بود (نقل به مضمون): "در نظر یک هنرمند هیچ جلادی از جلاد دیگر برتر نیست." پیش خودم گفتم برای هنرمند در مقام تماشاگر، شاید، اما اگر زیر شلاق آن جلاد باشد چه؟ قطعاً یک ضربه کمتر یا اندکی ملایم‌تر کلّی توفیر دارد. حالا برای مسئولین و قشری که در این چند سال هیچ تفاوتی را احساس نکردند شاید اما برای مردمی که زیر فشار تورم و تحریم و تبعیض له شده‌اند تفاوت بسیار است. در ابتدای تذکرة الاولیاء عطار حکایتی عبرت‌آموز درج است. بخوانیم:

نقل است که صادق (ع) از ابو حنیفه پرسید که عاقل کیست؟
گفت: آنکه تمییز کند میان خیر و شر.
صادق (ع) گفت: بهایم نیز تمییز توانند کرد، میان آنکه او را بزنند و آنکه او را علف دهند.
ابو حنیفه گفت: نزدیک تو عاقل کیست؟
گفت: آنکه تمییز کند میان دو خیر و شر تا از دو خیر، خیر الخیرین اختیار کند و از دو شر، خیر الشرین برگزیند.

رضا موسوی طبری


#فرهیختگان، ندای آگاهی
چرا آتئیست‌ها به کاخ سفید راه پیدا نمی‌کنند؟


همه گروه‌های اقلیت امریکایی تقریباً تاکنون نماینده‌ای در عرصه سیاسی آمریکا معرفی کرده‌اند، اما چرا هنوز برای آتئیست‌ها دشوار است که در عرصه سیاست ملی آمریکا به منصب مهمی دست یابند؟

امسال کامالا هریس، زنی سیاه‌پوست با پیشینه هندی در کنار جو بایدن برای بالاترین مناصب سیاسی امریکا رقابت می‌کند. هیلاری کلینتون نیز نخستین زنی بود که در امریکا بیشترین رأی مردم را در انتخابات ۲۰۱۶ کسب کرد و باراک اوباما اولین رئیس‌جمهور سیاه‌پوست این کشور بود. همچنین در سال‌های اخیر، پت باتیگیگ نخستین کاندید همجنس‌گرا و تد کروز اولین شخص با پیشینه لاتین در امریکا بودند که توانستند در انتخابات ابتدایی ریاست‌جمهوری برنده شوند و به مرحله بعدی راه پیدا کنند. برنی سندرز اولین امریکایی-یهودی راه پیدا کرده به رقابت اصلی کاندیدای ریاست جمهوری در حزب دموکرات و رشیدا طالب و ایلهان عمر نخستین زنان مسلمانی بودند که به کنگره امریکا راه پیدا کردند.

با این میزان از گسترش تنوع نژادی، قومی و مذهبی و رفع موانع سیاسی-جمعیتی در ایالات متحده امریکا، در سال‌های اخیر هیچ امریکایی آتئیستی در سیاست ملی امریکا نقش‌آفرینی نکرده‌است و به طور کلی، در طول تاریخ امریکا نیز فقط پتر شارک، آتئیست عضو حزب دموکرات را می‌توان به یاد آورد که موفق شد به کنگره راه پیدا کند...

پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین



#فرهیختگان، ندای آگاهی
👍1
اتود افشاری.pdf
106.7 KB
اتود افشاری برای عود
ساخته‌ی آرش آقایی


جان آگه با #فرهیختگان
مسخِ روحی
و انحطاطِ عقلانی و سیاسی جامعهٔ ایران


حق این است که نسل مشروطیت، با همه نقاط ضعف که در زندگی اغلب مردانش می‌توان یافت، نسلی است سربلند. بعد از شهریور ۱۳۲۰ و به‌ویژه بعد از کودتای ۱۳۳۲ و به‌ویژه‌تر بعد از اصلاحات ارضی و انقلاب سفید و همین‌طور بیا تا بعد و بعدتر، ایران به‌لحاظ اجتماعی دچار یک نوع مسخ روحی و انحطاط عقلانی و سیاسی شده است و چنان خود را در چنبرهٔ نفوذ مادی و معنوی اجانب می‌بیند که هیچ‌گاه به فکر اصلاح خود از درون نیست. روشنفکران ما از بعد از شهریور ۱۳۲۰، روز‌به‌روز در این اندیشه راسخ‌تر می‌شوند که ایرانی خود هرگز به صلاح وضع خویشتن قادر نیست و باید، مثل مهرهٔ شطرنجی منتظر بماند تا دست بازیگری از بازیگران، بر رقعهٔ شطرنج جهانی و منطقه‌ای درباره‌اش تصمیم بگیرد.
از روزگار نوجوانی من، همیشه به ما و شاید هم نسل قبل از ما، چنین تلقین شده است که منتظر این باشیم که حزب محافظه‌کار در انگلستان روی کار خواهد آمد یا حزب کارگر، در آمریکا دمکرات‌ها برنده خواهند شد یا جمهوری‌خواهان و آنگاه منتظر بمانیم که سیاست آن حزب دربارهٔ «خاورمیانه» و «خلیج فارس» چه خواهد بود و دربارهٔ نظام حکومتی ایران چه تصمیمی خواهد گرفت.
از اندیشه‌های نادر و استثنایی در این باب، باید چشم‌پوشی کرد و آن فکری را تعقیب کرد که به قول قدما، «اَعَمّ اغلب» است. حق این است که در این پنجاه و چند سالهٔ بعد از سقوط رضاشاه، و شاید هم اندکی بعد از روی کار آمدن او، به‌تدریج این اندیشه مثل موریانه حیثیتِ تاریخی ما را از درون تباه کرده است؛ ولی اقرار نکردن به وجود این بیماری روانی اجتماعی، مسلماً به بهبود آن نخواهد انجامید.
تمام قضایا از همین‌‌جا شروع می‌شود. نسل مشروطه شعارش این بود که:
دفع اجانب را جدّی شویم
لازم اگر شد، متعدی شویم
ولی نسل‌های بعد و بعد‌تر، تصوّر چنین روحیه‌ای را هرگز ندارند و در جهتِ عکس، شعاری دادند در این حدود که:
«وضع» اجانب را «ناظر» شویم
بهر «مقاصد»شان «حاضر» شویم
تمام مشکل ایران در این روحیه است و سیاستِ جهانی هم در این هفتاد سال تمام سعی‌اش، بر این بوده است که روحیهٔ دوم و لوازم آن را در ایران گسترش دهد و همواره در بزنگاه‌های تاریخی که رشتهٔ کار از دستش بیرون رفته، به انواع جنایات و ترور‌ها و سپردن کارها به دستِ قدّاره‌بند‌ها و چاقو‌کش‌ها و اوباش و اراذل و متعصّبان و هوچی‌ها، متوسل شده است تا اندک‌اندک بتواند با ابزارهایی «شسته‌رُفته‌تر» و با «بسته‌بندی» بهتر، اوضاع را در کنترل خویش درآورد و با موادّ فرهنگی و سر و صورتِ دلپذیری، به همان روحیه و پرورش آن، ادامه دهد و ما در همین عمر کوتاه پنجاه و چند سالهٔ خودمان چندین بار شاهد این احوال بوده‌ایم.

محمدرضا شفیعی کدکنی
با چراغ و آینه، ص ۴۰۴



#فرهیختگان، ندای آگاهی
با #فرهیختگان بمانیم
آغاز تسطیح و تخریب حریم یکی از مهمترین زیگورات‌های جهان  / محوطه جهانی چغازنبیل قربانی کارخانه قند می‌شود؟ / آیا استاندار خوزستان مانع از این اتفاق خواهد شد؟
 
مجتبی گهستونی روزنامه نگار و فعال میراث فرهنگی

بررسی‌های انجام شده حکایت از آن دارد که ساخت یک کارخانه قند در حریم درجه یک و دو میراث جهانی چغازنبیل و روی طاقدیس سردارآباد از برخی دستگاههای متولی مجوز گرفته اما تاکنون هیچ مجوزی از سوی وزارت میراث فرهنگی و پایگاه جهانی چغازنبیل صادر نشده است.

گفته می‌شود، با وجود نبود صدور مجوزهای لازم برای ساخت این کارخانه، بهره‌بردار با وجود دریافت تذکرهای متعدد از سوی پایگاه جهانی چغازنبیل، در اقدامی قسمت‌هایی از اراضی ملی واقع در حریم جهانی چغازنبیل را تسطیح کرده است. 


#فرهیختگان، راهی به رهایی
جان پدر کجاستی ... !

#فرهیختگان درسوگ گلهای پرپر دانشگاه کابل، با خانواده‌های این عزیزان همدلی می‌کند
مشروطیت، آزادی‌خواهی و ستیز با استبداد در اندیشۀ دهخدا

نویسندگان
رضا افسرده، حامد عامری گلستانی (نویسنده مسئول)، لنا عبدالخانی، حامد محقق‌نیا

پژوهش‌هایِ تاریخِ ایران و اسلام، دورهٔ 15، شمارهٔ 27، پاییز و زمستان 1399.

چکیده
دهخدا، یکی از تأثیرگذارترین نخبگانِ سیاسی ادبی ایران در روزگارِ مشروطیت است. او، با قلمی توانمند و نگاهی نافذ، در طولِ سالیانِ دراز، به مهم‌ترین مسائلِ سیاسی ایرانِ روزگارِ مشروطه پرداخته بود. در میانِ اهلِ ادب و فرهنگ، شاید، کمتر کسی به‌اندازۀ دهخدا پیدا می‌شد که هم در عرصۀ اندیشه و هم در عرصۀ عمل به‌عنوانِ ناظری آگاه و ناقد، وضعیتِ موجود را بشناسد. شناختِ ایده‌هایِ مهمِّ سیاسیِ او، ورایِ شخصیتِ ادبی و فرهنگیِ والایش، نقشِ مهمّی در فهمِ درست از مشروطیت دارد. او، یک «ترقّی‌خواهِ» تمام‌عیار بود که نگاهی ملّی و ایرانی به این مقوله داشت که نمودِ مهمِ آن را در لغت‌نامۀ ارجمندش می‌توان دید. بر مبنایِ این ترقّی‌خواهی، او مشروطیت را، در وجهِ ایجابی، نظامی سیاسی ‌حقوقی و مبتنی بر آزادی می‌دانست و در وجهِ سلبی، آن را مُضادِّ «استبداد» تعریف می‌کرد. دهخدا را باید در تداومِ اندیشه‌گرانِ رده اوّلِ عصرِ قاجار دانست، که از آنان گامی فراتر می‌نهد و به‌سویِ فهم و درکِ متفاوتی از آن گام برمی‌دارد. این مقاله، سعی در تبیینِ درکِ دهخدا از مشروطیت، با در نظر داشتنِ جایگاهِ او در تاریخِ فکرِ جدید ایران‌زمین است.

https://jhr.usb.ac.ir/article_5644_4fa3992127aa2fc849f1eb993b779e71.pdf


#فرهیختگان، ندای آگاهی
آسیب کرونا به استوانه های تفکر و دانش در ایران: دکتر فیرحی در بستر بیماری کوید- ۱۹

حمید بهلولی
۱۵ آبان ۱۳۹۹

خبر امد که استاد ممتاز و نازنین دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران جناب دکتر داوود فیرحی در ای سی یو بدلیل بیماری کوید ۱۹ بستری هستند . خبر نگران کننده ای که بر نگرانیهای قبلی افزود . هر ایرانی که امروز با این بیماری دست به گریبان است و هر افزایشی که در میزان مرگ و میر ناشی از کرونا رخ می دهد باری بر دوش ایران دوستان می نهد و نگرانی را مضاعف می کند و خصوصا زمانی که چهره های بی بدلیل حوزه علم و هنر و فرهنگ این مرزو بوم با شدت بیماری مرز میان رفتن و ماندن را طی می کنند نفس نهاد دانش و فرهنگ و هنر این کشور نیز با نفس انها که به ونتیلاتور وصل می شوند به شماره می افتد.
مگر می شود استوانه های فضیلت این جامعه را که نتیجه قرنها انباشت دانش و حداقل نیم قرن عصاره تلاش و جهد و زهد این مملکت است را به همین راحتی از دست داد و خاموش نشست و نظاره کرد و دلخوش معجزه از دست نادانی کسانی شد که این شرایط وخیم را ایجاد کرده اند.
مگر این جامعه که نفس نهاد علم اصیل و فلسفه وزین در ان خود سالهاست که به شماره افتاده است چقدر امثال فیرحی ها دارد که انها را اینچنین در اوج شکوفایی علمی در بستر بیماری خردکننده ای ببیند که می توانست چنین اتفاقی تا به این حد دهشتناک نیافتد همانگونه که در بسیاری از کشورها که تمسک به عقل و راهبرد معقول کردند نیفتاد.
دکتر فیرحی جزو نوادر اساتید نظریه پرداز در ایران حداقل در حوزه دانش اندیشه سیاسی است که پل چشم نوازی بین علوم معقول سنتی و علوم سیاست اندیشی و سیاست ورزی مدرن زده است . او را می توان نه یک نواندیش دینی که یک دیندار دین اندیش نوآور دانست که نوع نگاه و سخنانش متفاوت است. او جزو نوادر اساتید کشور است که در امر تفسیر استعارات دینی و شناخت متافورها و تطبیق ان با نیازهای این جهانی کارهای ارزنده ای کرده است. فیرحی هنوز در ابتدای راهی است که شکوفه های تدبر و تعقل ان میوه های شیرین انسانی تری از دین ورزی در مقابل تلخی سلفی گری دین منجمد از خود به یادگار خواهد نهاد و از قضا او فقه را به رسمیت می شناسد و تلاش دارد آن را از چهارچوب تنگی که که در همه مذاهب اسلامی برایش تدارک دیده اند رها نماید.
اینجانب در مدت حضور در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران افتخار ان را داشتم که در مصاحبت و تلمذ از حضور ایشان به قدر وسع اندک خویش یاد بگیرم و با ابعاد اندیشه ایشان از نزدیک آشنا گردم و از اخلاق حسنه و تواضع علمی ایشان درس بگیرم. بیایید همه برای سلامتی همه انسانها و همه هموطنان و همه دانشمندان، هنرمندان و راهنمایان جامعه بشری و جناب دکتر فیرحی عزیز از عمق جان دعا کنیم و اما بدانیم که سیاست سازان و سیاستگزاران نظام سلامت کشور بیش از دعا کردن مسئولیت دارند و در هر بیماری و خدای ناکرده اتفاق ناگواری که برای تک تک ایرانیان و خانواده هایشان و رهبران فکری و اجتماعی کشور بدلیل ضعف یا جهل سیاستی انها روی می دهد عمیقا در پیشگاه خداوند و ملت مسئول اند و روزی جوابگو خواهند بود و اگر سیاست و اقدام بموقع انها بتواند این آسیب فردی و ملی را کم تر نماید ماجور خالق و مورد سپاس خلق خواهند گردید .


#فرهیختگان، ندای آگاهی
آموختنی‌ها از انتخابات آمریکا

محمد فاضلی

✅ انتخابات آمریکا آموختنی‌های زیادی دارد.

⭕️ یک. استقلال نظام قضائی
آقای ترامپ رئیس‌جمهور و قدرتمندترین مقام اجرایی و فرمانده کل ارتش آمریکاست. آقای ترامپ اما نمی‌تواند استقلال قضایی قاضی ایالت را مخدوش کند. چندین تقاضای ستاد ترامپ برای متوقف کردن شمارش آراء در ایالت‌ها رد شده است.

⭕️ دو. استقلال رسانه‌ها
توئیتر از روز انتخابات تاکنون بارها همراه با توئیت‌های ترامپ عبارت «گمراه کننده» را منتشر کرده و هشدار داده که توئیت‌های او درباره تقلب در انتخابات یا پیروزی‌اش گمراه‌کننده است. یک شبکه آمریکایی سخنرانی ترامپ را که حاوی اطلاعات نادرست بوده قطع کرده است. ترامپ هم نمی‌تواند از قوه قضائیه یا نیروهای امنیتی بخواهد در این رسانه‌ها را گل بگیرند.

⭕️ سه. نظام انتخابات قائل اعتماد
نظام انتخابات چنان مستحکم و قابل اعتماد طراحی شده و انتخابات چنان دقیق برگزار می‌شود که مردم از چند هفته قبل از روز انتخابات توانسته‌اند برگه‌های رأی را گرفته و پست کنند. قریب به صد میلیون رأی از طریق پست ارسال شده و این میزان جمعیت آمریکا نگرانی از بابت رسیدن و خوانده شدن رأی‌شان نداشته‌اند.

⭕️ چهار. دقت در شمارش آرا
میزان دقت انتخابات در شمارش آراء به اندازه‌ای است که هزار رأی یا کمتر هم می‌تواند تعیین‌کننده باشد. شمرده شدن تا آخرین برگه رأی معنا دارد. لازم نیست فاصله آرای برنده تا بازنده چند میلیون شود تا مردم و کاندیداها خیال‌شان از بابت صحت انتخابات راحت باشد. نهاد انتخابات با جزئیات فنی آن به دقت و با فناوری مناسب طراحی شده است.

⭕️ پنج. استقلال نسبی نظام اقتصادی
توسعه بخش خصوصی، تنظیم‌گری دقیق اقتصاد مطابق قواعد اقتصادی، ثبات نسبی سیاست‌ اقتصادی، استقلال بانک مرکزی، مداخله بسیار اندک دولت در اقتصاد، شفافیت و سایر مشخصات اقتصاد آمریکا سبب شده ، علی‌رغم تأثیرگذاری دولت‌ها در درازمدت بر اقتصاد و مهم بودن سیاست اقتصادی دولت‌ها و البته تفاوت عملکردشان، تغییر دولت‌ها اقتصاد را دچار بی‌ثباتی، بحران و تغییرات شدید نمی‌کند.

✅ آمریکایی‌ها برای بنا کردن چنین نظامی، راه درازی پیموده‌اند. ممکن است مشکلات ساختاری یا اثر سیاست‌های دوقطبی‌کننده دونالد ترامپ سبب بروز تنش‌هایی در آمریکا شود، اما انتخابات این دوره نشان داد آمریکایی که پدران بنیان‌گذار بنا نهاده‌اند، بنیان‌های ساختاری و حقوقی مستحکمی دارد.

#فرهیختگان راهی به رهایی
باخت ترامپ و برد ترامپیسم!

همه قرائن و شواهد نشانگر یک دوره‌ای شدن ریاست جمهوری ترامپ و پیروزی جو بایدن است؛ اما فعلا دعوا میان دو طرف ادامه دارد و احتمالا کار به دیوان عالی کشیده ‌شود و چند هفته‌ای طول بکشد تا نتیجه نهایی اعلام شود. اما تا اینجای کار بنا را بر باخت ترامپ و پیروزی بایدن می‌گذاریم و به تحلیل نتایج انتخابات می‌پردازیم.
صرف نظر از بحث‌ها پیرامون برنده و بازنده انتخابات، به سادگی نمی‌توان از کنار نتایج این انتخابات گذشت. این نتایج از آن جهت حائز اهمیت است که برآمدن فردی چون دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۶ با آن تفکر و گفتمان جنجالی تحولی عادی نبود و چهار سال گذشته هم در تاریخ آمریکا سال‌های معمولی نبودند. برآیند این وضعیت هم شکل‌گیری دو قطبی تاریخی و بی‌سابقه‌ در درون آمریکا بود که انتخابات ۲۰۲۰ را به بحث‌برانگیزترین و پرمناقشه‌ترین انتخابات تاریخ این کشور تبدیل کرد. تقلیل دادن دلیل این دو قطبی تنها به شخص ترامپ سخت اشتباه است؛ بلکه دو قطبی حول محور مکتب ترامپیسم و جبهه مخالف آن است. خود ترامپ خالق این مکتب نیست، بلکه محصول آن است که وی را در سال ۲۰۱۶ بالا کشید و به قدرت رساند.
از این جهت، نتایج آرای مردمی و نه الکترال انتخابات آمریکا خیلی حرف‌ها برای گفتن دارد و کیس مطالعاتی و سنجه‌ جامعه شناختی مهمی برای شناخت عمق تحولات اجتماعی و سیاسی درون جامعه آمریکاست که در چند دهه اخیر اتفاق افتاده و در سال‌های اخیر به این شکل ظهور و بروز پیدا کرده است.
تا لحظه کتابت این نوشتار جو بایدن حدود ۷۴ میلیون رای مردمی دارد و ترامپ هم حدود ۷۰ میلیون. نامزد دموکرات‌ها تنها ۴ میلیون رای بیشتر از ترامپ دارد. در دوره پیش هم ترامپ حدود ۳ میلیون رای مردمی از کلینتون عقب بود ولی بر اساس آرای کالج الکترال رئیس جمهور شد. اینجا هم با توجه به پیروزی شکننده بایدن در چند ایالت‌ تعیین کننده "میدان نبرد" با صرفا چند هزار رای، اگر ترامپ در مجموع یک میلیون رای مردمی بیشتر داشت، به احتمال زیاد همان سناریوی ۲۰۱۶ تکرار می‌شد و دوباره رئیس جمهور بود.
مقایسه آرای اکتسابی ترامپ در این دوره با آرای مردمی وی در سال ۲۰۱۶ نشان می‌دهد که وی حدود ۷ میلیون رای بیشتر به دست آورده است. این افزایش آرا به چند دلیل شگفت‌آور است. نخست این که در وضعیتی به دست آمده است که کرونا آمریکا را با بحران بهداشتی و اقتصادی بزرگ و بی‌سابقه در چند دهه اخیر مواجه کرده است. بیش از ۲۳۰ هزار نفر فوت کرده و نرخ بیکاری به سطح خیلی بالایی رسیده و میلیون‌ها نفر کار خود را از دست داده‌اند و تقریبا می‌توان گفت که کرونا کارنامه اقتصادی چشمگیر ترامپ در طول چهار سال گذشته را کان لم یکن کرد. همین یک عامل به تنهایی کافی بود تا شکستی تاریخی برای رئیس جمهور آمریکا رقم بزند و رویکرد جنجال برانگیز وی هم در مواجهه با کرونا می‌توانست این شکست را تاریخی‌تر کند.
دوم این که ترامپ در حالی آرای خود را افزایش داد که دموکرات‌ها با همه توان خود به میدان آمده و نهایت پتانسیل و توان اجتماعی خود را به نمایش گذاشتند. تا به حال چنین اتحادی میان نیروهای چپ، لیبرال دموکرات‌ها و سوسیال دموکرات‌ها و غیره مسبوق به سابقه نبوده است.
سوم این که این انتخابات زیر سایه سنگین‌ نظرسنجی‌ها و حملات سهمگین رسانه‌ای علیه ترامپ برگزار شد. نتایج بیشتر این نظرسنجی‌ها بر پیروزی بایدن با فاصله ۷ و ۸ درصدی تاکید داشت و همین خود کافی بود تا طرفداران ترامپ را نومید و از رفتن به پای صندوق رای منصرف کند. اگر حداکثر حاشیه خطا را هم برای نتایج نظرسنجی‌ها در نظر بگیریم، باز ناکارآمدی آن‌ها در این دوره مشهود است.
حال در سایه چنین عواملی، آرای مردمی متفاوت‌ترین رئیس جمهور تاریخ آمریکا با آن ادبیات و گفتمان ناسیونالیستی افراطی و نژادپرستانه نسبت به قبل نه تنها کاهش نیافته است، بلکه افزایش ۷ میلیونی هم داشته است که این افزایش بیشتر مربوط به اقبال فزاینده سفیدپوستان طبقه کارگر است. در مجموع، دو فاکتور باعث شد که با وجود سه عامل پیشگفته، اقبال به ترامپ نسبت به قبل افزایش یابد: نخست کارنامه اقتصادی موفق ترامپ در سال‌های گذشته و دیگری رشد ناسیونالیسم افراطی و نژادی.
از این رو، باید گفت که ترامپیسم برنده و این تنها شخص ترامپ است که به دلایل غیر مرتبط با تفکرش باخته است. این باخت هم معطوف به نوع مواجهه وی با ویروس کروناست. در واقع اگر ترامپ اندکی در سیاست رسانه‌ای خود در مقابله با کرونا تجدید نظر می‌کرد، این باخت وی قابل اجتناب بود.
اکنون ترامپیسم و ناسیونالیسم افراطی تقویت شده و اگر هم این ترامپ از سپهر سیاست کنار رود، انتظار ظهور ترامپ‌های دیگری بسیار محتمل است.

صابر گل عنبری


#فرهیختگان، ندای آگاهی
مصاحبه با جوان ۱۵ سالۀ ایرانی در بارۀ انتخابات آمریکا!!

س: به نظر شما کی برندۀ انتخابات می‌شه؟
ج: اگه بایدن بتونه با همین فاصله نوادا را ببره آرای الکترالش به ۲۷۰ تا می‌رسه و دیگه کار تمومه!
س: چطور مگه؟
ج: چون میشیگان و وینکانسین رو الان دیگه می‌شه به حساب او گذاشت و حتی نیازی هم به رأی پنسیلوانیا نداره!
س: رأی پنسیلوانیا فکر می‌کنی به ترامپ برسه؟
ج: نه لزوماً! چون کانتی‌هایی که هنوز رأیشون به طور کامل شمرده نشده و همینطور رأی‌های پستی، نزدیک شصت درصدش به بایدن می‌رسه و این اگه نتیجۀ نهایی را هم تغییر نده خیلی به هم نزدیک می‌کنه!
س: به نظرت ترامپ دیگه شانسی نداره؟
ج: می‌شه گفت نه! مگه معجزه بهش کمک کنه! او اگه کارولینای شمالی و جرجیا و حتی پنسیلوانیا را هم به راحتی ببره، باز به رأی نوادا نیاز داره و رأی آلاسکا هم کمکی بهش نمی‌کنه!
س: چی تو این انتخابات موجب تعجب تو شد؟
ج: راستش رأی فلوریدا برای من خیلی تعجب‌انگیزشد چون طبق نظرسنجی‌ها، بایدن اونجا حدود ۱۲ درصد از ترامپ جلو بود اما با اختلاف ۴ درصد به او باخت! عجیب بود که اسپانیایی‌تبارها به ترامپ رأ ی دادن البته شاید به دلیل سیاست او نسبت به کوبا و ونزوئلا و نیکاراگوئه خیلی هم عجیب نبود!
س: دیگه چی؟
ج: آریزونا هم به نظرم به ترامپ خیانت کرد! اگه اونجا به بایدن رأی نداده بودند ترامپ به دردسر نمی‌افتاد!
س: راستی تو تا حالا بیرجند رفتی؟
ج: نه! خیلی اهل مسافرت نیستم!
س: می‌دونی کجاست؟
ج: اسمش را که حتماً شنیدم! به گوشم آشناست! ببینم! تو لرستان نیست؟
س: نه اون بروجرده!
ج: خب راستش من هیچوقت جغرافیم خوب نبوده! تو راه مشهد به شمال نیست؟
س: نه اون بجنورده!
ج: چه اسمایی گذاشتن رو شهرا! همه شبیه همن! کی می‌تونه این همه اسم را حفظ کنه و از هم تشخیص بده؟

احمد زیدآبادی

#فرهیختگان راهی به رهایی