فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
اجتماعی شدن علوم اجتماعی
Forwarded from داود فیرحی
▪️خانه اندیشمندان علوم انسانی به مناسبت هفتمین روز درگذشت اندیشمند فرزانه دکتر داود فیرحی برگزار می کند:

آتشی از سوز عشق در دل داود بود تا به فلک می رسید بانک مزامیرِ او
"مزامیرِ نامیرا"

سخنرانان:
دکترمحمود نیلی احمدآبادی
دکتر محمدرضا بهشتی
دکتر فیروز محمودی جانکی
دکتر الهه کولایی
دکترکاظم قاضی زاده
دکتر علی اصغر مصلح
دکتر رحیم نوبهار
و پخش صحبت های خانواده محترم زنده یاد

همراه با:
-قرائت قرآن کریم توسط قاریان بین المللی

-خاطره گویی جمعی از دانشجویان استاد

-کلیپ و فتوکلیپ دوران زندگی استاد

- مرثیه سرایی ذاکر اهل بیت (ع)

زمان: پنجشنبه 29 آبان ساعت 18 تا 19/30
پخش آنلاین برنامه در بستر سرور مجازی:

https://www.skyroom.online/ch/hossein5092811/ihht

@iranianhht
@feirahi
یادنامهٔ استاد محمدرضا شجریان

بخارای زمستانی از راه رسید.


بخارای شمارهٔ ۱۴۰ (آذر ـ دی ۱۳۹۹) با عکس استاد محمدرضا شجریان بر روی جلد در ۷۶۸ صفحه، از امروز ۲۸ آبان در دسترس علاقه‌مندانِ فرهنگِ ایران قرار خواهد گرفت.

نویسندگان این شماره:
محمدرضا شفیعی کدکنی- محمدعلی موحد ـ داریوش آشوری ـ بهمن بازرگانی ـ جلال خالقی مطلق ـ نصرالله پورجوادی ـ پرویز ناتل خانلری ـ‌ بهاءالدین خرمشاهی ـ ژاله آموزگار ـ کورش صفوی ـ حسن میرعابدینی ـ حسن جوادی ـ محمود درگاهی ـ حامد فولادوند ـ میلاد عظیمی - مینو مشیری ـ عبدالحسین آذرنگ ـ پیروز سیار ـ پریسا احدیان ـ سعید پورعظیمی ـ فرشته کوثر ـ مهدی فیروزیان ـ ناصر تکمیل‌همایون - محمود آموزگار ـ بهرام گرامی ـ شفق سعد ـ مجید سلیمانی ـ رسول رئیس‌‌جعفری ـ مسعود فرهمندفر ـ بهمن زبردست ـ پریسا فرد ـ فریبا امینی - سایه اقتصادی‌نیا و دیگران.

علاقه‌مندان برای خرید و سفارش مجلهٔ بخارا با این شماره تماس بگیرند:

09121300147

#فرهیختگان، ندای آگاهی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مصدق دردادگاه نظامی


از راوی


#فرهیختگان صدای فرزانگان
حقیقت و مصلحت چه رابطه‌ای دارند؟
رادیو فارسی بی‌بی‌سی
🎧 حقیقت و مصلحت چه رابطه‌ای دارند؟

رابطه‌ی مصلحت و حقیقت چیست؟ آیا در دنیایی که مثال‌های فدا کردن حقیقت به نفع مصلحت را روز به روز پیش چشم‌مان می‌گذارد می‌توان از رابطه‌ای سالم بین مصلحت و حقیقت سخن گفت.‌

پرگار

#فرهیختگان، ندای آگاهی
چنین گفت " مهتاب"
شیخ حسن جهرمی می‌گوید: در سالی که گذارم به جندی‌شاپور افتاد، سخنی از محمد مهتاب شنیدم که تا گور بر من تازیانه می‌زند. دیدمش که زیر آفتاب تموز نشسته، نخ می‌ریسد و ترانه‌ زمزمه می‌کند. گفتم ای مرد خدا، مرا عاشقی بیاموز تا خدا را همچون عاشقان عبادت کنم. محمد مهتاب گفت: نخست بگو آیا هرگز خطی خوش، تو را مدهوش کرده است؟ گفتم: نه. گفت: هرگز شکفتن گلی در باغچۀ خانه‌ات تو را از غصه‌های بی‌شمار فارغ کرده است؟ گفتم: نه. گفت: هرگز صدایی خوش و دلربا، تو را به وجد آورده است؟ گفتم: نه. گفت: هرگز صورتی زیبا تو را چندان دگرگون کرده است که راه از چاه ندانی؟ گفتم: نه. گفت: هرگز زیر نم‌نم باران، آواز خوانده‌ای؟ گفتم: نه. گفت: هرگز به آسمان نگریسته‌ای به انتظار برف، تا آن را بر صورت خویش مالی و گرمای درون فرو نشانی؟ گفتم: نه. گفت: هرگز خندۀ کودکی نازنین، تو را به خلسۀ شوق برده است؟ گفتم: نه. گفت: هرگز غزلی یا بیتی یا سخنی فصیح، چندان تو را بی‌خود کرده است که اگر نشسته‌ای برخیزی و اگر ایستاده‌ای بنشینی؟ گفتم: نه. گفت: هرگز زلالی آب یا بلندی سرو یا نرمی گلبرگ یا کوشش مورچه‌ای، اشک شوق از دیدۀ تو سرازیر کرده است؟ گفتم: نه. گفت: هرگز شده است که بخندی چون دیگری خندان است و بگریی چون دیگری گریان است؟ گفتم: نه. گفت: هرگز بر سیبی یا اناری، بیش از زمانی که به خوردن آن صرف می‌کنی، چشم دوخته‌ای؟ گفتم: نه. گفت: هرگز عاشق کتابی یا نقشی یا نگاری یا آموزگاری شده‌ای؟ گفتم: نه. گفت: هرگز دست بر روی خویش کشیده‌ای و با چشم و گوش و ابروی خویش معاشقت کرده‌ای؟ گفتم: نه. گفت: از من دور شو ای ملعون که سنگ را عاشقی می‌توان آموخت، تو را نه.

رضا بابایی


پی‌نوشت ریحانه موسوی:

مهتاب.....
یاد دارم وقتی از رضا بابایی پرسیدم ، استاد نوشته‌های "چنین گفت مهتاب" تان بسیار دلنشین و جذاب است از "محمد مهتاب" بیشتر برایمان بنویس ؛ راستی "محمد مهتاب" کیست و چرا "مهتاب"؟ پاسخ داد : یک شخصیت خیالی و از آن جهت مهتابش گفتم که شخصیتی ست که نیمی در روشنایی دارد و نیمی در تاریکی ( نه شخصیتی مقدس ، دوردست و دست نیافتنی بلکه یک انسان روشن اما معمولی. )
رضا بابایی شخصیت "محمد مهتاب" را چنین توصیف کرد :
او به دنیا نیامد ؛
و در جایی در نگذشت ؛
او هرگز پا به شهر و دیار ما نگذاشت ؛
اما همیشه با ما بود ؛
خاصه آنگاه که از غارِ تعصب بیرون می آمدیم ،
و چشم در چشم ِحقیقت می دوختیم .

وقتی خانواده اش می اندیشیدند که بر سنگ مزار او چه جمله ای حک کنند که شایسته ی فرزندِ قلم و صدایِ مردم باشد ؛ به نظرشان رسید چه خوب است این متن کوتاه _که در حقیقت توصیفی دقیق از حقیقتِ لطیف و روح پاکِ رضابابایی بود _بر سنگ آرامگاه ش نگاشته شود .
https://t.me/arshivefarhikhtegan/455



#فرهیختگان، ندای آگاهی
👎2
زندگی محمد از لا‌به‌لای منابع غیراسلامی (یا متون «سیرة و مغازی» درباره‌ی زندگی پیامبر اسلام چقدر قابل اعتمادند؟»)

کتاب‌شناسی و معرفی منابع

معرفی و بررسی کتاب تازه منتشر‌شده‌ی «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام» نوشته‌ی شان اَنتونی


🔻 اگر ما روایت‌های مسلمانان درباره‌ی زندگی پیامبر اسلام، محمد، را به‌کناری بگذاریم چه‌چیزهایی درباره‌ی او می‌توانیم بگوییم؟ یافته‌ها و شواهد تاریخی (و نه گزارش‌های مسلمانان) درباره‌ی او و زندگی‌اش چه می‌گویند؟ آیا بیرون از متونِ سیرة و مغازی که مسلمانان برای نخستین‌بار ۱۵۰ تا ۲۵۰ سال پس از درگذشت او نوشته‌اند، شواهد دیگری در دست داریم که درباره‌ی زندگی مهم‌ترین شخصیت اسلام سخنی گفته باشند یا اطلاعاتی ارائه کنند؟ این پرسش‌ها ذهن اسلام‌پژوهان را در دهه‌های اخیر به جنبش درآورده است: از پاتریشا کرون و مایکِل کوک، ‌تا رابرت هُیلَند و فِرِد دانِر، و تا استِفِن شومِیکِر و شان اَنتونی درباره‌ی پیامبر اسلام و زندگی او، زمینه و زمانه‌ی او، و نحوه‌ی شکل‌گیری جنبشی که ما امروزه به نام دین اسلام می‌شناسیم پژوهش کرده‌اند و نوشته‌اند.

🔻 آخرین کتابی که در این زمینه در سال ۲۰۲۰ میلادی منتشر شده است اثری است از شان اَنتونی که یک فرضیه‌ی اصلی را دنبال می‌کند: در پشت ضبط و نگارش متونِ سیرة و مغازی، که در نیمه‌ی سده‌ی دوم هجری در کتاب «المغازی» نوشته‌ی محمد ابن اسحاق به اوج خود رسیده است، و امروزه دانش سنّتی مسلمانان از زندگی پیامبر اسلام را شکل داده است، انگیزه‌ای حکومتی و درباری از سوی حاکمان متأخر دوران اموی و حاکمان متقدم دوران عباسی وجود داشته است. متأسفانه منابعی که در شکل‌دهی به متون سیرة و مغازی دخیل بوده‌اند تقریباً همگی از بین رفته‌اند، مگر اندکی که در نوشته‌های بعدی از آن‌ها یادی شده است یا نقل‌قولی از آن‌ها آمده است. ما همه چیز را از دریچه‌ی متون سیرة و مغازی می‌بینیم.

🔻 شان اَنتونی در این کتاب نشان می‌دهد ما که امروزه با استفاده از روش‌های تاریخی و بررسی دقیق نخستین منابع مکتوب باقی‌مانده، به‌طور علمی و مستند، چه سخنی درباره زندگانی محمد به‌عنوان شخصیتی تاریخی می‌توانیم بگوییم. این کتاب شرح مبسوطی از زندگی محمد نیست، بلکه تلاشی است برای زمینه‌سازی‌های روش‌شناختی و گشودن مسیرهای تازه برای پژوهش‌هایی که در آینده‌ای نزدیک، با نگاهی علمی و تاریخی، و نه مؤمنانه و قهرمان‌پردازانه، گزارشی از زندگی محمد به عنوان شخصیتی تاریخی ارائه خواهند کرد. با این حال از لا‌به‌لای مطالب کتاب می‌توان درباره‌ی زندگی پیامبر اسلام نیز اطلاعاتی به‌دست آورد.

متن کامل این یادداشت زهیر میرکریمی را در instant view بخوانید

bit.ly/36P7nCL


#فرهیختگان، ندای آگاهی
Forwarded from ماسک
⭕️ مدتی است اپلیکیشن ماسک برای جلوگیری از ورود مبتلایانی که قرنطینه را رعایت نمی‌کنند به مکان های عمومی، ساختمانها و فروشگاه‌های پرتردد سراسر کشور امکان جدیدی فراهم کرده است.

✅ کافی است کد مربعی افراد توسط اپلیکیشن ماسک با دوربین موبایل خوانده شود تا در کسری از ثانیه وضعیت عادی یا قرنطینه هر فرد مشخص شود.

🔬 کلیه آزمایشگاه‌ها موظف هستند طبق تصمیم ستاد ملی کرونا، کد ملی مبتلایان را در سامانه یکپارچه وزارت بهداشت و وزارت ارتباطات ثبت کنند. اپلیکیشن ماسک با اتصال به همین سامانه، وضعیت قرنطینه افراد را مشخص می‌کند.

🛑 هر بیمار کرونا تا ۱۴ روز پس از انجام آزمایش یا تا ۱۴ روز پس از ترخیص از بیمارستان قرنطینه است و حق ترک منزل یا محل قرنطینه خود را ندارد. در صورت ترک قرنطینه، جان دیگران به خطر می‌افتد.

😷 از امروز نیز، این امکان فراهم شده است تا با اسکن بارکد کارت ملی توسط اپلیکیشن ماسک، نسبت به تشخیص وضعیت فرد اقدام کنند. منتهی برای حفظ حریم خصوصی بیماران و جلوگیری از سوء استفاده، این قابلیت اپلیکیشن ماسک فعلا در اختیار مراقبان بهداشت، ماموران ورودی ناوگان حمل و نقل عمومی و ساختمانهای پرتردد یا سایر افرادی قرار خواهد گرفت که از طریق مراکز بهداشت یا سازمانهای ذیربط مورد تایید قرار گیرند.
mask.ir
@mask_application
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🖥هشتمین برنامه ی رویای ایران با موضوع جوکر و جوکریسم در ایران.
علل علاقه ی نوجوانان ایرانی به شخصیتِ آنارشیستِ جوکر (قسمت دوم)

♨️وقتی «قیصر» خودمان نماد انتقام گیری شخصی بود چه نیازی به جوکر داشتیم؟
♨️آیا نوجوانان ایرانی با استفاده از جوکر راهی برای زدن حرفهای خودشان به ساختار فعلی ساخته اند؟


با حضور:
↙️ عباس کاظمی (جامعه شناس)
↙️ امیر حسین جلالی (روانشناس)
↙️ یاسر عرب (تسهیلگر گفتگو)
↙️ محمد حسین بادامچی (پژوهشگر علوم سیاسی و اجتماعی)

و گشایش، روایت، و تجربه زیسته نوجوانان در بخش دایره‌ی گفتگو و نقد نظر کارشناسان

👊 چه کسی گفت امیر تتلو «جوکر ایرانی» است؟ و چرا؟
✌️پدر جامعه ی ایرانی کیست و چرا برخی می گویند برای نوجوان ایرانی پدری نکرده است؟

📽 کاری از یاسر عرب، سید محمد فاطمی و ابراهیم قهوه چی‌زاده

اگر دوست دارید این برنامه را با کیفیت بیشتر در سایت آپارات ببینید:
https://www.aparat.com/v/vzdTi


جمهور تی‌وی را دنبال کنید.
@jomhourtv
«دیگری کسی است که قصه اش را نمی دانیم»
#رویای_ایران
آیا مایلید از تولید این برنامه حمایت کنید؟
با این لینک ارتباط برقرار کنید:
@roya_iran
پایگاه اطلاع‌رسانی و‌ پایش آثار اقتصادی کرونا

مهمترین اخبار و تحلیل ها مربوط به پیامدهای اقتصادی کرونا را در ‌‎پایگاه اطلاع‌رسانی و پایش #آثار_اقتصادی_کرونا(کرونومی) بخوانید

‎
پایگاه #کرونومی زیر نظر کارگروه مقابله با پیامدهای اقتصادی کرونا با هدف اطلاع‌رسانی وتحلیل پیامدهای اقتصادی کرونا برجامعه و‌ کسب وکارها و‌ مستندسازی تجربه و اقدامات دولت و بخش خصوصی در مدیریت پاندمی کرونا راه اندازی شده است.

https://coronomy.ir

@coronomy
روز جهانی فلسفه امسال در شرایط ویژه کرونایی از سوی یونسکو بصورت برخط (آنلاین) و با حضور میهمانانی از کشورهای مختلف جهان در روزهای پنجشنبه تا جمعه پایانی آبانماه برگزار می‌شود.
میزگردهای این مناسبت ویژه در موضوعات سلامت، ترس، اعتماد، همبستگی با حضور ژان لوک نانسی، بن مخلوف، زاسک، روزا، باگینی و ادگار مورن به دغدغه‌های روز جهان خواهد پرداخت.

با #فرهیختگان تا آگاهی
shorturl.at/cirDV

با روز جهانی فلسفه و پیشینه و رسالت ان در وبگاه سازمان فرهنگی ملل متحد "یونسکو" بیشتر آشنا شوید.

با #فرهیختگان تا آگاهی
بیستمین نشست از سلسله نشست‌های «روایت‌های عصر چهارشنبه» | قیامت باطنی: روایت‌های عارفان مسلمان | به روایت داریوش محمدپور

یاسر میردامادی:
دکتر داريوش محمّدپور پژوهشگر ارشد و مدرّس مؤسسه‌ی مطالعات اسماعيلی است و در سال ۲۰۱۲ تحصیلات دکتری‌اش را در حوزه‌ی مطالعات سياسی و اجتماعی در دانشگاه وست‌مینستر به پايان رسانيد..
او در حال حاضر، با عنوان پژوهشگر ارشد در مؤسسه به تحقيق در حوزه‌ی مطالعات اسماعیلی و تدريس برای دانشجويان دوره‌های تحصيلات تکميلی مؤسسه و راهنمايی و ارايه‌ی مشورت به دانشجویان اشتغال دارد.
زمينه‌های پژوهش و علاقه‌ی او عبارت‌اند از مطالعات شيعی، مطالعات اسماعيلی، سنت‌های عقلانی مسلمانان، ادبيات فارسی و عرفان، تئوری سياسی معاصر، اسلام در جهان معاصر.

این نشست در نرم‌افزار Zoom برگزار می‌شود. لینک ورود به جلسه، در روز برنامه هم‌رسان خواهد شد.

چهارشنبه ۵ آذر | ۲۶ نوامبر | از ساعت ۹:۳۰ شب به وقت تهران، ساعت ۷ به وقت اروپای مرکزی و ۶ به وقت لندن

#فرهیختگان، ندای آگاهی
مذاکرات در دوره روحانی شروع می‌شود؟!

عوامل متعددی می‌تواند به از سرگیری مذاکرات ایران و آمریکا در دوره باقیمانده روحانی منجر شود. قبل از پرداختن به آن‌ها، ذکر این نکته لازم است که بحث نگارنده صرفا احتمال از سرگیری مذاکرات است، و نه نتایج آن که معتقد نیستم در نهایت به گشایشی کلان در روابط آمریکا و ایران ختم شود؛ هر چند احتمال گشایشی اندک و مقطعی برای مدیریت تنش وجود دارد.
درباره مقومات گمانه از سرگیری مذاکرات، می‌توان گفت که رفتن ترامپ با آن رویکرد و سیاست صرف نظر از این که جانشین وی کیست، فی نفسه یک "فرصت" تلقی می‌شود و آمدن بایدن نیز که معاون اوباما بوده و در دولت آن‌ها برجام شکل گرفت، "فرصتی مضاعف" پنداشته می‌شود برای از سرگیری مذاکرات و نه لزوما برای رسیدن به توافق که هفت خان رستم می‌طلبد و شروع مذاکره یک خان هم نیست.
خود رئیس جمهور و وزیر خارجه نیز در اظهارنظرهای مختلفی طی چند روز اخیر این رفتن و آمدن را فرصت دانسته و روحانی گفته است که نباید "فرصت سوزی" کرد.
اما اینجا احتمالا گفته شود بحث مذاکره با آمریکا از اختیارات دولت خارج است و از این رو، نمی‌توان این سخنان را مبنای تحلیل و گمانه‌زنی قرار داد. همچنین یحتمل گفته شود بعید است چنین "برگ برنده‌ای" با توجه به تاثیرات احتمالی آن بر انتخابات ۱۴۰۰ در اختیار دولت فعلی قرار گیرد.
اتفاقا نگارنده با علم به این مسائل معتقد است که به احتمال زیاد مذاکرات در همین دوره کوتاه شروع می‌شود و آن هم برآیند جمع‌بندی کلیت حاکمیت است و نه تنها علاقه‌مندی دولت. به نظرم، هم سخنان روحانی هم سخنان و توئیت‌های اخیر ظریف برونداد یک تصمیم کلی است که در چارچوب نقشه راهی برای مواجهه با نتایج انتخابات آمریکا در صورت پیروزی بایدن اتخاذ شده است.
در واقع اگر چنین تصمیم کلانی در کار نبود، با توجه به حساسیت بالای مساله بعید بود وزیر امور خارجه در توئیتی از اعلام آمادگی کشور برای مذاکره جهت پیوستن دوباره آمریکا به برجام سخن بگوید؛ در حالی که قبلا چنین مذاکره‌ای منوط به شروطی مثل لغو تحریم‌ها بود.
احتمالا این جمع‌بندی کلان به دست آمده که در دوره بایدن به دلایل متعددی ورود به مذاکره اجتناب ناپذیر است و در کنار آن، شرایط اقتصادی کشور، احتمال بالای اجماعی فراگیر میان آمریکا و اروپا در صورت شروع دیرهنگام فرایند دیپلماسی و آشنایی و ارتباطات ظریف جملگی می‌تواند در نقش عواملی عمل کند که منجر به از سرگیری مذاکرات در این دوره شود. البته ناگفته هم نماند که در این میان خود روحانی نقش موثری در این زمینه دارد. بالاخره دولت ترامپ مهم‌ترین دستاورد ریاست جمهوری ایشان یعنی برجام را کان لم یکن کرد و وی را در موقعیت دشواری قرار داده و همه کاسه کوزه‌ها سر دولت و رئیس جمهور شکسته شده و می‌شود؛ از این رو طبیعی است که روحانی نهایت تلاش خود را بکند تا در همین چند ماه مذاکرات از سرگرفته شود؛ به این امید که بتواند گشایشی و لو محدود در فشارهای اقتصادی ایجاد کند و دوره خود را به شکل بهتری به پایان برساند.
همچنین خود بایدن احتمالا با علم به تاثیرات احتمالی مذاکرات در انتخابات ۱۴۰۰ تمایل جدی نشان دهد که در همین دوره روحانی از سرگرفته شود و از این رو، احتمالا با تاکید بر رغبت خود برای بازگشت به برجام و حتی آزادسازی برخی منابع مالی بخواهد این مسیر را هموار کند. اما این مساله هر چند خوشایند برخی جریان‌های سیاسی نخواهد بود، ولی بعید است بتواند در نقش مانعی جدی فراروی شروع مذاکرات ظاهر شود؛ چون اولا نفس پیروزی بایدن، الزامات بین‌المللی آن و اجتناب‌ناپذیری مذاکرات صرف نظر از تمایلات دورنی وی می‌طلبد که "شخصیتی میانه‌رو" چون خود روحانی قبای ریاست جمهوری بعدی را در ایران به تن کند و همین قدرت مانور این جریان‌ها برای فرستادن شخصیت مورد نظر خود به پاستور را کاهش می‌دهد. ثانیا ازسرگیری مذاکرات می‌تواند امید بخشی از جامعه به حل مشکلات را در پی داشته و چنین امری در نهایت به افزایش سطح مشارکت در انتخابات بینجامد؛ چیزی که به احتمال زیاد با توجه به سطح بالای مشارکت در انتخابات آمریکا بیش از هر زمانی مدنظر تصمیم‌گیران حاکمیت است.
اما این که مذاکرات احتمالی به چه شکلی خواهد بود، به احتمال زیاد تحت عنوان ۱+۵ شروع شود؛ ولی در متن و حاشیه آن نیز مذاکراتی دو سویه انجام می‌شود. دستور کار اولیه هم چنانچه ظریف گفته، گفتگو پیرامون بازگشت آمریکا به برجام است؛ بازگشتی که بایدن مشروط به بازگشت ایران به تعهداتش کرده است. حالا باید دید این معضل در جریان مذاکرات "پیوستن آمریکا به برجام" چگونه مرتفع می‌شود؟ به نظرم، حداکثر انتظاری که احتمالا تهران از مذاکرات آتی دارد کاهش شدت وحدت تحریم‌هاست؛ چون لغو کامل آن‌ها به توافقی جامع گره خورده که آمریکا و اروپا می‌خواهند و ایران با توجه به بهای سنگین آن در پرونده‌های مختلف نمی‌خواهد.

صابر گل‌عنبری


#فرهیختگان
مرحوم رضا بابایی برای مرگ فیدل کاسترو نوشت:

باورهای غلط، از انسان‌های خوب، جنایت‌کار می‌سازد. او چهل سال‌، شرافت‌مندانه ظلم کرد و کشورش را به بن‌بست كشاند؛ تا جهانیان بدانند که آنچه کشوری را آباد می‌کند، نیت‌ها نیست؛ روش‌ها است.



#فرهیختگان راهی به رهایی
احمدشاه‌مسعود و سیمین بهبهانی

احمدشاه‌مسعود، شیر پنجشیر، دلاوری که دشمنایگی‌اش به عشقِ دوستی، خروشش در تمنای آرامش و جنگش برای آشتی بود در سرزمین تفنگ و انفجار و خون؛ افغانستان.

این چریک مجاهد قریب به دو ده سال برای صلح و استقلال کشورش جنگید. اوّل با شوروی و برای بیرون راندن ارتش سرخ از خاک افغانستان و سپس با تندروها و اسلام‌گرایان افراطی تا اینکه در سال ۱۳۸۰، چند روز پیش از یازدهم سپتامبر در حمله‌ای انتحاری در درّه‌های زیبای پنجشیر برای همیشه خاموش شد.
خاموش شد و نشد. چه در قلب‌های دوستانش روشن ماند و تصویرش را مرتب بر دیوار صفحات مجازی هموطنانش می‌بینیم. با اورکتی برزنتی، پوستی خشن و سوخته از خشونت برف و آفتاب و باد، چشمان هشیار و لبخند گرم. عکسش را می‌بینم با شعرهای فارسی زیرش. شعرهای فارسی، همان زبانی که احمدشاه‌مسعود دوست داشت و با لذّت ابیاتی از آن را زمزمه می‌کرد، مزمزه می‌کرد و در جانش فرو می‌داد.

«احمدشاه‌مسعود» نام کتابی است که سال ۱۳۸۸ توسط نشر مرکز منتشر شد. کتاب گفت‌وگوی ماری فرانسواز کولومیانی و شکیبا هاشمی است با صدیقه مسعود، همسر احمد‌شاه‌مسعود.
صدیقه مسعود روی دیگر این چریک مجاهد را پیش چشم می‌کشد. آن روی لطیف عاشقِ پارسی‌دوست را. آن رویی که چشم به پیشرفت و آگاهی و سربلندی زنان افغانستان دوخته. از هر چه می‌خوانَد و می‌شنود و می‌داند خلاصه‌اش را برای همسرش تعریف می‌کند. برایش کتاب می‌خرد و تشویقش می‌کند که شعر از بر کُند. آن رو که پس از روزها جنگ و کشاکش و زدن به دل خطر، از کارزار برمی‌گردد که در عطر کنار همسرش، بوی زهم خون‌های دلمه‌بسته را فراموش کند و به‌جای صدای گوش‌خراش انفجار و سکوت رسای مرگ، شعر شیرین و ابریشمین سیمین بهبهانی را بشنود!

«شبی که استثنائا از قبل به من گفته بود که برای شام خواهد آمد، غذای خوبی آماده کردم، بچه‌ها را خواباندم و حدود ساعت ده، غذاها را روی میز چیدم... برای اینکه خوابم نبرد شروع کردم به خواندن شعری از سیمین بهبهانی که واقعا به اشعارش علاقه دارم. شعرهای او برای شوهرم بسیار اهمیّت داشت و از اوّل ازدواجمان در واقع او بود که این علاقه را در من ایجاد کرد. به‌خصوص شعری از او به خاطر دارم که اشاره به کسانی داشت که بدون اینکه به آن‌ها چیزی بگویی حرف تو را می‌فهمند: «چه زیباست کسی را در کنارم داشته باشم که حرف‌های قلبم را قبل از اینکه لب به سخن بگشایم، می‌فهمد»‌
(احمدشاه مسعود، شکیبا هاشمی و ماری فرانسواز کولومبانی، ترجمۀ افسر افشاری، نشر مرکز، ۱۳۸۸، ص ۲۰۷ تا ۲۰۸)

حدس من این است که مسعود برای همسرش این بیت زیبای منسوب به بیدل را می‌خوانده:
چه خوش است راز گفتن به حریف نکته‌سنجی
که سخن نگفته باشی به سخن رسیده باشد

و صدیقه خانم به دلیل علاقه‌ای که مسعود به شعر سیمین داشته گمان برده که این بیت هم از سیمین بهبهانی است.

«از میان اشعار سیمین بهبهانی، بیشتر از همه آن شعری را که از انتظار حرف می‌زد، دوست داشتم: «ستارۀ قلب من زود بیا! شب آمد» و در پایان اسم خودش را می‌برد و می‌گفت: «قلب سیمین شکسته است؛ باز آ». آن شب این شعر را حفظ کردم. وقتی ساعت چهار صبح برگشت بعد از وضو و نماز، شعر را برایش خواندم... درحالی‌که از شنیدن آن بی‌نهایت خوشحال شده بود، با لبخند زیبایش گفت: اگر هر بار که دیر می‌کنم شعرهایی به این زیبایی برایم بخوانی، همیشه تو را در انتظار می‌گذارم!» (همان، ص ۲۰۸)

همسر جوان و زیبای مسعود را می‌بینم که به انتظار او در دل شب می‌خواند:

ستاره دیده فروبست و آرمید بیا
شراب نور به رگ‌های شب دوید بیا

ز بس به دامن شب اشک انتظارم ریخت
گل سپیده شکفت و سحر دمید بیا

ز بس نشستم و با شب حدیث غم گفتم
ز غصّه رنگ من و رنگ شب پرید بیا

به گام‌های کسان می‌برم گمان که تویی
دلم ز سینه برون شد ز بس تپید بیا

امید خاطر سیمین دل شکسته تویی
مرا مخواه از این بیش ناامید بیا!

زهی سلیقه!
زنی که چشم‌انتظار مردی‌ست چه بخواند بهتر از این غزل سیمین!

عاطفه طیه

#فرهیختگان، ندای آگاهی
تصویرِ جهان ِنو

به مناسبت روز جهانی فلسفه

«جهان ِفردِ سعادتمند، جهانِ سعادتمندانه است.» (ویتگنشتاین)

از سال ۲۰۰۲ که سازمان بین‌المللی #یونسکو اولین گرامیداشت «روز جهانی فلسفه» را برگزار کرده؛ همه‌ساله به‌طور منظم، سومین پنج‌شنبه ماه نوامبر را، روز جهانی فلسفه اعلام می‌کند تا با ترویج فرهنگ فلسفه‌ورزی و برجسته‌کردن سهم #عقلانیت فلسفی در حل و فصل مسائل اساسیِ‌ جهانی، مردم دنیا را تشویق کند میراث فلسفی‌شان را با هم به اشتراک بگذارند.

کلمه‌ی فلسفه از واژه‌ی یونانی «فیلوسوفیا» به معنای «عشق به خرد و حکمت» ریشه می‌گیرد، معنایی که از آرزوی سرشته‌شده در جانِ یکایک انسان‌ها برای دستیابی به فرزانه‌گی خبر می‌دهد. اما جدا از این معنای ریشه‌ای، از نگاه یونسکو، فلسفه به تحکیم مبانی اصیل همزیستی مسالمت‌آمیز در سراسر جهان کمک می‌کند چون ساختن مبانیِ‌ مفهومی برای اصول و ارزش‌های انسانی که صلح و آرامش جهانی وابسته به آنهاست؛ مثل: آزادی، عدالت و برابری_ در توانِ «فلسفه و عقلانیت» است.

بنابراین اساس پیوند فلسفه و یونسکو از پژوهش درباره امکانات و شرایط لازم برای برقراری امنیت طولانی‌مدت در جهان ناشی می‌شود. هدفی که با تکیه بر علم و راه‌حل‌های تکنیکی و فنی قابل دستیابی نیست چرا که این‌جا حرف از ساختن راه‌های نو و کشف جهانِ تازه از طریق کار ِفکری و تفکر خلاقانه است و افتادن به راهِ آن از اسرارِ فلسفه‌ورزی است.

به همین دلیل همه ساله گرامیداشتِ این روز جهانی با اهداف متنوعی پی گرفته شده؛ از تمرکز بر تجدید میثاق با فلسفه و تعهد به آن در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، تقویت تحلیل فلسفی با تحقیق در مورد مسائل مهم معاصر برای پاسخ‌گویی موثرتر به چالش‌های بشر امروز، تا ایجاد آگاهی عمومی درباره‌ی اهمیت فلسفه و کاربرد حیاتی آن و ارزیابی وضعیت آموزش فلسفه در سراسر جهان.

اما مراسم گرامیداشت روز جهانی #فلسفه۲۰۲۰ در سال جاری، جهان را به تأمل فلسفی در «معنای همه گیری کنونی کرونا» دعوت کرده است تا یک بار دیگر به ساکنان جهان گوشزد شود انسان امروز برای رویارویی با بحران‌های جهانی و مسائل عمیق‌اش، بیش از هر زمان دیگری، به فلسفه نیازمند شده و خطر بی‌توجهی به فلسفه را در دام شبح کرونا، به وضوح احساس می‌کند.

قرن‌هاست که فلسفه‌ورزی، در هر فرهنگی با خلق مفاهیم، ایده‌ها و تحلیل‌ها، اساس تفکر انتقادی، عقلانیت ِمستقل و خلاق را بنا گذاشته است.

امسال مراسم بزرگداشت این روز جهانی، در حالی توسط #یونسکو دور میزهای مجازی برگزار می‌شود که نگاه‌ها به موضوع‌هایی مثلِ «کوید-۱۹؛ به سمت جهانی جدید؟» جلب شده، پرسشی که جواب آن شاید فقط با فلسفه‌ورزی به دست بیاید و نیز تامل درباره‌ی «زبان ِپندمیک یا همه‌گیری» که فقط با مباحثه‌ی فلسفی روی این پرسش مهم میسر می‌شودکه: «کرونا چه طور بر روشی که جهان را تجربه و توصیف می‌کردیم تاثیر گذاشته است؟»و نیز موضوع «سلامت به عنوان یک مسئله فلسفی» در میان موضوعات سربرآورده است.

اگر این همه‌گیری با سرعت، کل جهان را تحت تأثیر قرار داده تا به ما گوشزد کند چه طور تمام دنیای ما، تاکنون فقط یک سیستم بوده که به آن اعتماد کرده بودیم و حالا اعضای اصلی آن بیمار و از کار افتاده شده و از اساس خانه‌ای بوده بر روی آب. وقت آن رسیده، روی روشی که تا قبل از آن، عادت کرده بودیم با جهان برخورد داشته باشیم، شک کنیم.

فلسفه در این برهه‌ی حساس می‌تواند وظیفه‌ی حیاتی‌اش را برای ما به عهده بگیرد و کمک کند به جای آرزوی موهومِ عقب‌گرد، جهانی نو با فرآیندهایی بهتر، برای آینده‌ بسازیم. اما چه طور؟

تک‌تک ما تنها کاری که می‌توانیم برای بهترکردن جهان آینده‌مان انجام دهیم، این است که با آغاز تمرین فلسفه‌ورزی و به دست آوردن مهارت آن، فعالانه ارتباط گسسته شده خودمان را با جهان، از نو بسازیم.

#ویتگنشتاین می‌گوید: خودت را بهتر کن- این همه کاری که برای بهترکردن جهان می‌توانی بکنی، که جهانِ فردِ سعادتمند جهانِ سعادتمندانه است.

«فلسفه» روشی برای انسان‌سازی است، با هدفِ شیوه‌ی زندگیِ‌ نو و فهم تازه‌ای از جهان و تلاش برای تغییر خود، تا با جهانی که هر لحظه با تمام شرایط بیرونی‌اش به ما داده می‌شود، مواجهه‌ای درست داشته‌ باشیم.

در شرایط فعلی همه ما به خاطر اصرار بر قالب‌زدن جهان مطابق با خواسته‌ها و تصورات غلط خودمان و تحمیل سیستم‌ تصنعی‌ بر آن_که حالا در اثر یک بحران همه‌گیر ِطبیعی شکسته_مسئول‌ایم.

مژگان خلیلی
۳۰ آبان ۹۹

https://telegra.ph/روز-جهانی-فلسفه-11-20

#فرهیختگان، ندای آگاهی