فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
‏کاملا هریس:
" جنگ‌ها بر سر نفت بودند. بزودی، نبرد‌ها بر سر آب خواهد بود."

محمدحسین کریمی‌پور:
ترکیه ۱/۳ آب شیرین خاورمیانه را داراست و سرمایه گذاری عظیمی در مدیریت آن کرده. اینجا هیچکس باندازه ترک ها برای “عصر آب” آماده نیست! ایران بالاخص در حوضه شرق ، اصلا آماده نیست.

#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
مدتی هست عاطفه طیه تصمیم گرفته‌است که تجربیاتش از شناساندن ادبیات کهن فارسی به کودکان را در قالب دوره‌های مجازی با ما به اشتراک بگذارد. دو دوره از کلاس را با موسسه سخن تازه پیش برده‌اند و اکنون در حال شروع دور سوم هستند.


دور سوم کلاس‌های مجازی "کودکان و متون ادب فارسی" در دو گروه سنی ۷ تا ۹ سال و ۹ تا ۱۲ سال از دوم اردیبهشت آغاز خواهد شد.
برای شرکت در جلسۀ معارفۀ رایگان که جمعه (۱۴۰۰/۱/۲۷)، ساعت ۱۶، برگزار خواهد شد با خانم دکتر زینب افضلی صحبت کنید.

شمارۀ واتس‌اپ ایشان:
۰۹۱۶۶۰۹۰۱۰۸

نشانی اینستاگرام مؤسسۀ سخن تازه:
www.instagram.com/sokhane.taazeh/



#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
‍ دکتر محمد محمدی‌گرگانی: بزرگ‌ترین خطای روحانیت؛ اسلام سیاسی و مداخله در امور ‌‏تخصصی به‌رغم فقدان صلاحیت


📌یکی از تجربیات سنگینی که در جمهوری اسلامی داریم، اصطلاحاً این اسلام سیاسی و دخالتی ‌‏است که روحانیت در امور سیاسی و اقتصادی و اجتماعی جامعه کرده است. از نظر من یکی از ‌‏بزرگ‌ترین اشتباهات روحانیت اینجا بود.‏

📌ما تجربه قرون وسطی و اروپا را داریم که کشیش‌ها، قرن‌ها زمامدار بوده و درباره تمام مسائل ‌‏تصمیم می‌گرفتند. مشکلی که بعد از قرون وسطی برای کشیش و مذهب مسیح ایجاد شد، فقط با ‌‏استدلال و منطق نبود بلکه نوعی عکس‌العمل بود.‏

📌عکس‌العمل دربرابر کسانی‌که روحانی و صاحب ثروت و موقعیت اجتماعی بودند و قدرت ‌‏داشتند. هرچه خراب شد و جامعه می‌خواست به کشیش عکس‌العمل نشان دهد، عکس‌العمل به ‌‏‌‏‌کیش او هم نشان می‌داد. جامعه از نظر منطقی به اینجا نرسیده بود، بلکه به عکس‌العمل افتاده بود.‏

📌اما غیر از این‌ها یک سوال جدی مطرح است. یک روحانی هر موقعیتی که دارد، اگر کارشناس ‌‏و متخصص آب است درباره آب نظر بدهد، اگر متخصص بحث محیط زیست است نظر بدهد، اگر ‌‏متخصص در بحث بهداشت است نظر بدهد و اگر نیست خب کار خودش را بکند. آن چیزی که در ‌‏رشته خودش بلد است را بگوید.‏

📌اینکه در فلان جزیره چه‌کار کنیم، جنگل را چه‌کار کنیم، دانش‌آموز را چه‌کار کنیم و ‏دانشگاه ‏را، این‌ها واقعاً کارهای پیچیده و تخصصی است که صدها متخصص می‌آیند و بازهم از ‌‏پیچیدگی‌اش در می‌مانند این‌قدر که جدی است.‏ بعد یک عده‌ای می‌آیند و بدون اینکه در آن رشته ‏کار کرده و ‏تخصص داشته باشند نظر می‌دهند. مردم عادی هم که به آن‌ها باور دارند تا مدتی با نظر ‏آن‌ها ‏همراهی می‌کنند.‏

📌۱۰۰سال پیش مرحوم نائینی این اعتراض را به آقای آخوند خراسانی کرد و گفت: شما که ‌‏این‌قدر موقعیّت اجتماعی دارید، بیایید و قدرت سیاسی را بگیرید.

📌نائینی خود شاگرد آخوند خراسانی ‌‏و یکی از قدرتمندان فکری ایران است و کتاب تنبیه‌العامه‌اش، آنجا که در بحث حکومت دینی ‌‏حرف می‌زند، بعدها راهنمای بسیاری از متفکرین شد.‏

📌آخوند خراسانی در پاسخ می‌گوید: ما که حقوق، حقوق بین‌الملل و سیاست بلد نیستیم. این کارها را می‌گیریم و هم کار خودمان و هم کار آن‌ها را خراب می‌کنیم.‏

📌این به معنای آن نیست که یک کسی به نام روحانی نباید دکترای اقتصاد بگیرد. برود و ‌‏بگیرد، روحانی است؟ باشد. اما الان اشکالش چه شد؟ به مرجعیت فرهنگی این‌ها لطمه خورد.‏

📌همان‌گونه که یک آدم روشنفکر و یک آدم فرزانه اگر درباره مسائلی نظر بدهد ‌‏که رشته تخصصی‌اش نیست، کلام خودش را هم خراب می‌کند.‏

📌بنابراین امروز مثلا در ساختمان‌سازی بحث جامعه‌شناسی، بحث روانشناسی، بحث محیط زیست ‌‏و بحث حقوق هم وارد شده است و تا در مورد یک شهر صحبت می‌کنند، ده‌ها رشته ‌‏تخصصی می‌خواهد نظر بدهد، چرا؟ چون ساختمان در روحیه تو، در تربیت بچه‌ات و در سلامتش ‌‏تاثیر می‌گذارد. محله فرهنگ است پس روی محله اثر می‌گذارد و این‌ها یک بحث‌های تخصصی ‌‏است.‏

📌لاجرم غیر از اینکه روحانیت به مرجعیت فرهنگی خود ضربه زده و دخالتش ‌‏در اموری که تخصص نداشت به مسائل مملکت لطمه زد، ما یک لطمه دیگر هم خوردیم.‏

📌لطمه بعدی این بود که ما می‌توانستیم از نقاط قدرت سنت استفاده کنیم. امروز به مدرنیسم ‌‏نقدهای زیادی وارد است، به سنت هم وارد است ولی می‌شود از نقاط قوّت هردو استفاده کرد.‏

📌ما الان دچار یک بحرانی شدیم و آن این است که جامعه به‌شکل عکس‌العملی در برابر هر امر ‌‏سنت ایستاده است. لاجرم تو وقتی که می‌خواهی بگویی این خوب است، چون حاملان این پیام ‌‏کارهایی کرده‌اند که مورد اعتراض جامعه است به حرف‌شان هم لطمه خورده است.‏

📌یکی از بزرگ‌ترین خطاهای روحانیت این بود که در امری دخالت کرد که در آن تخصص و ‏سابقه ‏نداشت و هم به جایگاه خودش و هم به آن پیام‌هایش در جامعه لطمه خورد.‏

📌من یک جمله اینجا عرض کنم. هنر انسان سالم این است که بتواند پیام را از آن کسی‌که ‏پیام ‏آورده است جدا کند. اگر با یک کسی مخالف است، حرف درستش را گوش کند و اگر با ‏کسی ‏موافق است به حرف غلطش توجه کند و قبول نکند.‏

📌نه رضاشاه توانست به زور روسری از سر مردم بردارد، نه جمهوری اسلامی توانست به زور بر سر ‌‏مردم روسری بگذارد. ما از تجربه رضاشاه درس نگرفتیم، الان هم از این درس نمی‌گیریم.‏

📌و چقدر سخت است به جامعه بگوییم مردم! ممکن است ‏حرف آدمی را که قبول ندارید درست ‏باشد و اگر آدمی خودش خوب است ممکن است که حرفش غلط باشد.‏ حالا گفتن این سخت شده ‏چون جامعه به عکس‌العمل افتاده است، درست آنچه که در ‏قرون وسطی در اروپا پیش‌آمد. این هم ‏یک تجربه گران‌قیمتی است که الان ما داریم.‏
https://t.me/arshivefarhikhtegan/515

#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
آنان که دستان گشوده‌ای دارند برای تقسیم شادی میان بندگان دل شکسته خداوند در ماه رمضان، بشتابند.

با #فرهیختگان در ماه میهمانی خدا
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
انیمیشن «سیم ششم» - کاری از بهرام عظیمی ، علی قمصری و فردین خلعتبری


علی قمصری با انتشار ویدئو «سیم ششم» نوشت: «بالاخره برای اولین بار می‌توانید این انیمیشن را که بر اساس زندگی و مرگ درویش خان ساخته شده تماشا کنید. حضور در این اثر حرفه‌ای که دو سال برای ساختش وقت صرف شده برای من افتخار بزرگی بود. تشکر ویژه از بهرام عظیمی و فردین خلعتبری عزیز. انتشار برش‌های کوتاهی از این اثر واکنش‌های متفاوتی درباره‌ی اجرای من در نقش درویش خان دربر داشت. به هر حال به من پیشنهاد شد و با عشق پذیرفتم که برای اثری که می‌تواند نسلی را با هویت ملی و چهره‌ی خلاق و اثرگذار موسیقی ما بیشتر آشنا کند مضراب بر ساز برم. نمی‌گویم بهترین گزینه بودم یا نبودم. اما خطر کردم و با اعتقاد نواختم. معتقد هستم به اینکه باید به تاثیر اجتماعی و فرهنگی یک اثر فکر کرد نه حضور اشخاص. درویش خان شخصیتی برجسته در تاریخ موسیقی بود که بر حسب اتفاق اولین قربانی تصادف رانندگی در کشورمان نیز شد. هربار با لبخند تماشا می‌کنم و در انتها اشک از چشمانم جاری می‌شود.»


#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
رضا_بابایی_روشنفکری_دینی_چه_می‌گوید.mp4
121.4 MB
روشنفکری دینی چه می‌گوید


رضا بابایی

#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
ضحاک ماردوش

سعیدی سیرجانی

حکومت اختناق و استبداد اگر-زبانم لال-هزار و یک عیب و زیان داشته باشد،یک خاصیت هم دارد و آن تحریک طبع ستم ستیز مردم آزاده است برای مقاومت.مقاومتی با جلوه های گوناگون،از ترور دیکتاتور گرفته تا قیام ملی.اما زیباترین جلوه اش در جهان هنر است،بخصوص عالم ادبیات.
شاعر و نویسنده ی واقعی به حکم فطرت آزاده و ذوق تعالی پسندش با هر تحکم و استبداد و اختناقی سرِ دشمنی دارد،خواه این استبداد بوسیله ی قدّاره بندان بزن بهادری بر ملت تحمیل شده باشد،خواه از طرف طبقه ای از اسافل جُهّال جامعه.که هر ادیبی اعم از شاعر و نویسنده و پژوهشگر طبعا متفکر است و تفکر فضای باز میخواهدتا دور از هر تحکم و تعصبی ببالد و حاصل دهد.

ظاهرا همه رشد کیفی و عمقی ادبیات فارسی در هزار و صدسال اخیر از برکت فساد عصیان آفرین حکومتهای سرکوبگر بوده است که بالیدن هر درختی علاوه بر آب روان و آفتاب تابان به کود ناخوشبوی ناخوش منظره ای هم نیازمند است.

تعجب نکنید، حاجتی به ردیف کردن اسناد و مآخذ نیست، در ذهن خودتان مروری بفرمایید به دوره‌های ظهور نوابغ شعر و ادب فارسی و اوضاع اجتماعی روزگارشان تا ببینید طنز لطیف خیامی جز محصول سلطه‌ی جُهّال خراسان بر جان و مال خلایق می‌تواند باشد؟

نگاهی به اوضاع سیاه قرن هفتم بیندازید، تا ببینید زبان کنائی لبریز از رمز و اشاره ی مولوی غیر از عکس العمل مرد روشندل خداشناسی است در مقابل جماعت شریعت سازانی که خود را ورثه انبیا دانسته اند و نبض جامعه را با تافتن آتش سوزان جهنم در قبضه‌ی قدرت گرفته‌اند؟

اگر امیرِ آدمکشِ خشک مغزی چون مبارزالدین بر خاک طرب خیز شیراز مسلّط نمیشد غزلیات لبریز از ایهام حافظ به همین دلنشینی جاودانه بود؟
شاهنامه‌ی فردوسی هم محصول چونین روزگارانی است، محصول دوران سیاه استبداد است و اختناق تحمل ناپذیری که با دست عربان و ترکان در نیمه ی قرن چهارم بر سرزمین خراسان سایه افکنده است.

#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
گیلان، لاهیجان، روستای سرچشمه.


جان آگه با #فرهیختگان
4_6021688343929030522.mp4
791.6 KB
جهان از چشم محسن نامجو

#فرهیختگان
نظرات حوزه علمیه درباره محتوای کتابهای درسی محرمانه است !

▪️سعید برخورداری در صفحه توییتر خود نوشت؛
سال گذشته مشاور وزیر آموزش و پروش اعلام کرد «بیش از ۸۰ درصد نقدهای محتوایی حوزه علمیه، در چاپ جدید کتب درسی اعمال شده است»
از سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات اقدام کردم که اسناد این نقد ها منتشر بشه.
معاون وزیر پاسخ داد : محرمانه است !



#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی
حقوق ناظران شرعی واردات مرغ از ترکیه، ماهانه ۷۱ میلیون تومان به همراه اسکان، پذیرایی، تغذیه و حمل و نقل


همزمان با گرانی افسارگیخته مرغ در ایران دولت ایران تصمیم دارد از ترکیه مرغ ذبح شده وارد کند اما شرط صدور مجوز برای واردات مرغ تایید شرعی بودن کشتار مرغ‌ها در ترکیه است (در نظر بگیرید که ترکیه کشوری‌ست مسلمان) . و برای همین کار هم قرار است «ناظرین شرعی» به ترکیه اعزام شوند. پیمان فلسفی مدیرعامل مرکز جهانی حلال در نامه‌ای به مدیران شرکت‌های واردکننده مرغ از آنها خواسته ۲۵۰۰ یورو به عنوان «اضافه‌کار و بهره‌وری ناظرین شرعی» به این مرکز بپردازند. با توجه به نرخ برابری یورو و ریال حقوق ماهانه ناظرین شرعی که قرار است «شرعی بودن ذبح» مرغ در ترکیه را تایید کنند به بیش از ۷۱ میلیون تومان می‌رسد.


#فرهیختگان
‍
تفسیر معاصرانه قرآن کریم
به سرویراستاری سید حسین نصر


🔸قرآن کریم به عنوان پیام و وحی الهی و کتاب مقدس نازل شده بر آخرین پیامبران، همواره در مرکز توجهات همه مسلمانان قرار داشته و به همین جهت برای پژوهشگران غربی نیز دریچه مهمی برای ورود به مطالعه اسلام به حساب می‌آید.

🔸در سال‌های اخیر دو کوشش بسیار مهم برای آشنایی هر چه بیشتر مخاطبان غربی با قرآن انجام شده است، یکی کتاب تفسیر معاصرانه قرآن (The Study Quran) که به سرپرستی دکتر سید حسین نصر و در سال 2015 منتشر شده است و دیگری کتاب قرآن مورخان (Le Coran des historiens) که به سرپرستی دکتر محمدعلی امیرمعزی و دکتر گیوم دی فراهم آمده و در سال 2019 به طبع رسیده است.

🔸«قرآن مورخان» با نگاهی انتقادی-تاریخی تدوین شده است و نویسندگان آن با قرآن به مثابه یک متن تاریخی مواجه شده و برای فهم انتقادی و تاریخ‌مند آن تلاش کرده اند و شاید تعریض دکتر انشاءالله رحمتی در مقدمه ترجمه «تفسیر معاصرانه قرآن» که «دست‌اندرکاران این اثر» را «مقهور دنیای مدرن» نمی‌داند، بیش از همه متوجه نویسندگان «قرآن مورخان» باشد.

🔸از سوی دیگر «تفسیر معاصرانه قرآن» با نگاهی کاملا همدلانه و با پذیرش کامل ماهیت قدسی قرآن تدوین شده و به تعبیر دکتر نصر در مقدمه کتاب، «[به قرآن کریم به عنوان] اثری که صرفاً اهمیت تاریخی، اجتماعی یا زبان‌شناختی، جدای از ماهیت قدسی و وحیانی‌اش دارد، محدود نشده است».

🔸اگرچه دکتر نصر مدعی است که «این بدان معنا نیست که مسمانان تنها مخاطبان در نظر گرفته شده برای [این کتاب] باشند»، بلکه بدان معناست که در تفسیر معاصرانه قرآن «به این کتاب [آسمانی] که با تلاوت آن اشک شوق از دیده مسمانان از سوماترا تا سنگال جاری می شود... اهتمام داشته‌ایم».

🔶به هر صورت «تفسیر معاصرانه قرآن» اثری بسیار شایان توجه است و می‌تواند برای هر مسلمانی که دل در گرو قرآن و کلام مقدس الهی دارد و فاصله زمانی یا زبانی‌اش با تفاسیر سنتی، مانعی برای استفاده کامل‌تر از کلام الهی است، منبعی برای تأمل و تفکر بیشتر در وحی باشد./ محمدرضامعینی
https://t.me/arshivefarhikhtegan/517

جان آگه با #فرهیختگان
فتوای آیت الله سیستانی برای روزه داران در دوران همه‌گیری

🔹 کسانی که به هیچ دلیلی نمی توانند کارشان را رها کنند و ترس از این دارند که اگر در طول روز آب ننوشند به ویروس مبتلا می شوند و هیچ کار دیگری نتوانند انجام دهند که آنها را از ابتلا به بیماری مصون نگه دارد، روزه بر آنها واجب نیست.


#فرهیختگان
اصلاح اندیشه اسلامی.pdf
180 KB
تلخیص کتاب
اصلاح اندیشه اسلامی(1)

نویسنده:نصر حامد ابوزید
مترجم :یاسر میردامادی

نوع تلخیص:نقشه ذهنی

میزان تلخیص:صفحات 1تا 50

مباحث مطرح شده

-پرسش اصلی این پژوهش از این قرار است
تا چه حد متفکران آزاد اندیش و اصلاحگرا درگیر نوسازی راستینِ اندیشه اسلامی هستند؟ آیا آ نها موفق شده اند تصویر منفیِ ارائه شده از غرب توسط سلفیها را به چالش بکشند

-اروپا هم دشمنی بود که باید با آن جنگید و هم استادی بود که باید از آن آموخت

-پیوند سنت با حکمت صوفیانه، ویژگی نوعیِ اسلام هندی است، و اینجا جایی است که دو مخالف شدید، سرآخر، با یکدیگر سازگار میشوند:
یکی ابن عربی، نماینده حکمت صوفیانه و دیگری ابن تیمیه

-در هند شاه ولی الله دهلوی پدر «احیاگری » اسلامی به شمار می آید

-رفاعه رافع طهطاوی اهل مصر و احمد فاریاس شدیاق اهل سوریه نخستین روشنفکران عرب بودند که به جهان مدرن غربی سفر کردند و مستقیما از این جهان گزارش کردند.
-در نظر سر سید احمد خان هندی لازم بود که تفسیر قرآن را از سنت رها ساخت، در عوض، اصول «عقل » و «طبیعت » را جایگزین آن ساخت.


#فرهیختگان
فرهیختگان
اصلاح اندیشه اسلامی.pdf
نشست برخطِ بی‌سابقه حدیث‌پژوهی

راوی : کاربران علاقمند به حیطه‌های مرتبط با مطالعات اسلامی، گفتگوی مجازی آیت‌الله سید احمد مددی؛ استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم با دو تن از اساتید برجسته غربی؛ پروفسور رابرت گلیو (استاد دانشگاه اگزتر) و پروفسور اندرو نیومن (استاد دانشگاه ادینبرا) را شاهد بودند.

در این وبینار که به همت کالج اسلامی لندن برگزار شد، مباحثه‌ای درباره نظریه «تحلیل فهرستی» رقم خورد که استاد حوزه قم به ارائه نظرات خود پرداخت و پس از آن، آکادمسین‌ها مستقیماً پاسخ سؤالات خود را از ایشان جویا شدند.

در ابتدای گفتگو، آیت‌الله مددی با توضیح درباره برخی مصطلحات علم‌الحدیث و تاریخ تدوین حدیث در اسلام و به ویژه در تشیع، گریزی به دو رهیافت مهم در حدیث‌پژوهی یعنی تحلیل رجالی و تحلیل فهرستی زد. به نظر ایشان، تحلیل رجالی به بررسی وضعیت دقیق وثاقت و ضعف راویان واقع در سلسله اسانید روایات می‌پردازد. به عنوان مکمل رهیافت نخست، تحلیل فهرستی می‌تواند اطلاعات بیشتری از شیوه‌های اعتبارسنجی نزد محدثان امامیه را در اختیار ما قرار دهد. در تحلیل فهرستی با شواهدی از مصادر متقدم در رجال و فهرست همچون رجال نجاشی و فهرست شیخ طوسی، بیان می‌شود که قدمای اصحاب بیش از آنکه به یک روایت و وضعیت رجالی راویان آن توجه کنند، اعتبار کتاب برایشان حائز اهمیت بوده است؛ بنابراین اگر به روایتی هرچند با سندی غیرمعتبر التفات به خرج می‌دادند، از اعتبار کتاب نشأت می‌گیرد.

آیت‌الله مددی بر این باور است که نادیده گرفتن موازین اعتبار میراث حدیثی شیعه بر اساس مطالعه فهرستی و کتابشناختی سبب شد تا با پای‌گیری مکتب حله، بررسی رجالی جانشین روش مکمل خود شود و نظریه حجیت تعبدی خبر نیز تدریجاً استقرار یافت. آقای مددی به بحث اجازات کتب نیز پرداخت و اظهار داشت تمرکز بر مسأله کتاب‌های دارای نسخه‌های متعدد، ما را با برخی راویان آن کتاب‌ها همچون ابوسمینه محمد بن علی صیرفی آشنا می‌کند که ای‌بسا به لحاظ رجالی کنار نهاده می‌شوند، اما این کتاب را نقل کرده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد این راویان، صرفاً یک نقل‌کننده‌اند و دخل و تصرفی در کتاب نداشته‌اند. نتیجه آنکه مطالعه در سطح داده‌های رجالی بر پایه اکتفا به ثقه یا ضعیف بودن راویان، نمی‌تواند نمونه پیشین را توجیه کند. افزون بر آنکه توانایی تاریخ‌گذاری احادیث، کتاب‌ها و اجازات را می‌توان در سنت فهرستی جستجو کرد. این استاد حوزه البته تأکید کرد که ایده تحلیل فهرستی مورد توجه عالمان و محققان گذشته نیز قرار داشته است، اما در اینجا نظریه با شواهد و مباحث فراوان پخته‌تر شده و انسجام نسبی یافته است که با تعابیر مختص آقای مددی به نوعی این بحث را از ابداعات ایشان می‌توان تلقی کرد.

پس از سخنان آیت‌الله مددی، پروفسور گلیو با قدردانی از حضور ایشان نخستین پرسش را درباره ظرفیت‌های واقعی کاربست تحلیل فهرستی در مطالعه احادیث امامیه مطرح کرد. برای او مبهم بود که چگونه می‌توان با این رویکرد، تشخیص داد که شیخ کلینی در تدوین کتاب الکافی دقیقاً از چه مصادر و منابعی استفاده کرده است. آقای مددی در پاسخ مؤکدا اذعان داشت که امروز دانش ما از تاریخ حدیث و مشخصات کتابشناختی مکتوبات حدیثی با همه محدودیت‌های جبران‌ناپذیر توسعه یافته است. در ضمن این رویکرد خود را از تحلیل رجالی و حتی سایر مطالعات بی‌نیاز نمی‌داند و نمی‌توان تصور کرد با همنشینی رجال و فهرست، تمام مشکلات و ابهامات حدیث مرتفع خواهد شد. همچنین آیت‌‌الله مددی تفکیک میان نگاه مورخ و نگاه فقیه در نظر گلیو را با تمایز میان رویکرد واقع‌گرایانه و حجیت‌گرایانه بازتعریف کرد و تذکر داد که تحلیل فهرستی این استعداد را دارد که فقه به کشف واقعیات تاریخی درباره روندها و رویه‌های اعتبارسنجی حدیث دست یابد. به عبارت دیگر ایشان ادعا کرد با استفاده از این قبیل ابزارها ما می‌توانیم تشخیص دهیم که در ذهن عالمان متقدم امامی همچون شیخ طوسی چه استنباطات و شیوه‌هایی وجود داشته است.

به هر حال وبینار امشب که دو ساعت و نیم طول کشید، هرچند از مسائل کلی فراتر نرفت، ولی تجربه تبادل اطلاعات و دانش به ویژه با ایجاد تعامل سازنده میان پژوهشگران حوزوی و دانشگاهی می‌تواند فرصت بحث‌های بعدی در دانش‌های فقه، حدیث و کلام را فراهم سازد.

#فرهیختگان
چرا اپوزیسیون نمی‌خواهد پیروز شود؟

ابراهیم نبوی

طنز
▫️البته زبانم لال اینطور نیست و اپوزیسیون احتمال دارد پس از سقوط جمهوری اسلامی و بعد از اینکه حاضر شد دل از خانه و زندگی از لندن و پاریس و نیویورک و لوس‌آنجلس بکند، به ایران برگردد و قدرت را- اگر قدرتی باقی مانده باشد- در اختیار بگیرد. اما در حال حاضر، یعنی در همین امروز علت اینکه اپوزیسیون نمی‌تواند شاید هم اصلا نمی‌خواهد بر حکومت چیره شود، خدمت مخاطبان عزیز عرض می‌شود:

یک. اپوزیسیون جمهوری اسلامی یا سلطنت‌طلب است، یا جمهوری‌خواه است یا ملی-مذهبی است، یا سکولار است، یا برانداز است یا اصلاح‌طلب است یا ملی‌گراست یا طرفدار فدرالیسم است یا چپ است یا مجاهد است یا همین‌جوری است.
سلطنت‌طلبان با جمهوری‌خواهان می‌جنگند، سکولارها با ملی-مذهبی‌ها مجادله می‌کنند، ملی‌گراها خشتک طرفداران فدرالیسم و جدایی‌طلبان را به سرشان می‌کشند، مجاهدین با همه دشمن و همه با مجاهدین مجادله می‌کنند، براندازان و بقیه گروه‌ها با اصلاح‌طلبان می‌جنگند و اصلاح‌طلبان با بقیه، در نتیجه جمهوری اسلامی نه تحت فشار اپوزیسیون است و نه اپوزیسیون کاری به خود حکومت دارد، در نتیجه حکومت باقی می‌ماند.

دو. اپوزیسیون بودن یک شغل است و عده‌ای از طریق آن درآمد دارند. آن‌ها با درآمدشان در کشورها و شهرهای مختلف خانه خریده‌اند و بچه‌های‌شان را به مدرسه فرستاده‌اند و عروس و داماد گرفته‌اند. شکست حکومت به معنی از دست دادن شغل است، آن هم در شصت هفتاد سالگی. پیروزی بر جمهوری اسلامی عملا امنیت شغلی اپوزیسیون را به خطر می‌اندازد. در واقع اگر حکومت شکست بخورد رهبران اپوزیسیون نه تنها وزیر و وکیل نمی‌شوند، بلکه شغل فعلی‌شان را هم از دست می‌دهند.

سه. تغییر حکومت از چند راه ممکن است: انقلاب، شورش، مبارزه پارلمانی، اصلاحات، مبارزه مسلحانه، مبارزه خیابانی، جنگ شهری، رفراندوم بین المللی، حمله خارجی، کودتا و برخی روش‌های دیگر که ما از آن اطلاع نداریم.

اپوزیسیون با انقلاب و مبارزه مسلحانه و جنگ شهری و حمله خارجی و کودتا یا مخالف است یا حتی اگر موافق باشد هم این کارها در حال حاضر ممکن نیست، مگر اینکه نصف حکومت‌های جهان و هشتاد درصد ملت ایران تغییر کنند. اصلاحات هم به بن بست رسیده. رفراندوم بین‌المللی هم بدون توافق با حکومت ایران عملا ممکن نیست. پس اپوزیسیون هیچ راهی برای شکست حکومت ندارد. در واقع تنها امید اپوزیسیون این است که یک کشور خارجی حکومت را شکست بدهد و وقتی حکومت را شکست داد، قدرت را بدهد دست اپوزیسیون و خودش هم همان کنار مواظب باشد که اگر دولت جدید مشکلی پیدا کرد، به او کمک کند.


جان آگه با #فرهیختگان
اصلاح دینی از منظر کدیور

کتاب اصلاح دینی: جنبشهای اصلاح دینی در کشورهای اسلامی مجموعه مصاحبه های محمد فرامرز با برخی متفکران شیعه و سنی ایران و افغانستان است. کتاب در اسفند ۱۳۹۹ در کابل منتشر شده، اما در ایران مصاحبه من به تیغ سانسور مبتلا شده است! متن کامل این مصاحبه برای نخستین بار در فضای مجازی فارسی زبان منتشر می شود.

مولفه های اصلی اصلاح دینی:
- دنبال کردن راهی برای جبران عقب ماندگی مسلمانان،
- توانمند کردن اندیشه و عمل اسلامی در دنیای متجدد،
- زدودن خرافات، رجوع به موازین کتاب و سنت به جای اسارت در بند برخی ظواهر و برداشتهای قشری،
- بها دادن بیشتر به عقلانیت و علوم بشری،
- عنایت بیشتر به موازین اخلاقی.

جنبش اصلاحی حداقل در چهار محور منشأ خدمات و برکاتی بوده است:
1. رواج تفکر انتقادی در حوزهی دین،
2. نگاه تاریخی به دین،
3. شتاب بخشیدن به روند سکولاریته،
4. مطرح کردن فهمهای گوناگون از متن واحد و قرائت پذیری دین.

جنبش اصلاح دینی حداقل در نیم قرن اخیر به دو جریان تقسیم می شود:
1. «نواندیشی دینی» (اصلاح معرفت دینی یا بهسازی)،
2. «روشنفکری دینی» (اصلاح اصل دین یا بازسازی متن دین).

من خود را متعلق به جریان نخست می دانم.

اگر رویکرد روشنفکران دینی به بلاموضوع شدن تدریجی دین، خدا، پیامبر، وحی و قرآن بیانجامد،
یعنی اگر روند تدریجی این طیف تقلیل رو به حذف دین باشد
در این صورت دیگر چه جای استفاده از پسوند «دینی» باقی میماند؟

به آینده «اصلاح معرفت دینی» یا «نواندیشی دینی» خوش بینم،
هرچند آینده مطلوبی برای رویکرد «اصلاح دین» مشهور به «روشنفکری دینی» پیش بینی نمی کنم.

جریان اخیر فعلا نوعی دئیسم (Deism) یا الهیات طبیعی است:
باور به امر متعالی و فعلا خداوند،
بدون التزام به الهیات تفسیری یا متن کتاب و سنت
یا بدون باور به شریعت و دین سازمان یافته.
بازسازی دین به نادیده گرفتن اختصاصات اسلام انجامیده است.

«نواندیشی دینی» بسیار جوان است و علیرغم سن جوان خود موفقیت و کامیابی قابل توجهی داشته است.
این جریان در میان افشار تحصیل کرده بسیار پرطرفدارتر از جریان سنتی است.

به میزان ارتقای دانش و آگاهی توده های مسلمان این رویکرد قوت بیشتری پیدا می کند.
دینداران سنتی و بنیادگرایان مسلمان در محافل آکادمیک و در میان مسلمان تحصیلکرده مطمئنا حرف آخر را نمی زنند!

نواندیشان دینی (اصلاح معرفت دینی)
ادله معتبری بر رویکرد خود دارند
و آینده جوامع مسلمان متعلق به آنهاست.

روشنفکری دینی (اصلاح اصل دین یا جریان بازسازی دین)
پلی به سوی سکولاریسم ذهنی یا فلسفی است
و دیر یا زود به همان ملحق خواهد شد.

محسن کدیور

جان آگه با #فرهیختگان
نامه عباس زریاب خویی به شاهرخ مسکوب در فروردین ۱۳۶۰

۶۰/۱/۱۰

دوست گرامی
نامه ای که از شهر “ولتر” و “رنان” به بلاد شیخان و حنبلیان زمان فرستاده بودید رسید. به قول خاقانی تحیّتی بود از خیرالبلاد و اطيبها الی شر البلاد و اوحشها. خیلی خوشحال شدم که کارتان به سامانی رسیده و مشغول شده‌اید.

خوشا به حالتان که در زبده و خلاصة بلاد عالم یعنی پاریس با زبده‌ترین اشخاص همکاری دارید. هذا هي الجنة التی کنتم بها توعدون. به قول آن هندی: اگر فردوس بر روی زمین است، همین است و همین است و همین است.

ما هم در این دوزخ روزگاری می‌گذرانیم. جسما و روحا در غربتیم. غربتی که نه غربی است و نه شرقی. مثل موجوداتی که جاذبه‌ای بر آنها وارد نیست و در فضا معلق هستند. ما نیز احساس بی‌چارگی و بی‌وزنی می‌کنیم و به فضا نرفته فضانورد شده‌ایم؛ آنچه معاش است بسته به موئی است که هر دم، دمِ تیزِ شمشیر بازسازی و پاکسازی بر سرش ایستاده است.

معادی هم که امید دهنده باشد نداریم، مانند یهود فقیر خسرالدنيا و الآخرة ذلک هو الخسران المبين. می‌گفتیم و به خود نوید می‌دادیم که در دوران تقاعد به کنجی می‌نشینیم و به گفته حافظ جز صراحی و کتاب، یار و ندیم نمی‌گیریم. اما آنچه صراحی است، شکسته است و کتاب‌ها نیز در معرض تهدید آب و آتش نشسته است.
گوشه گرفتم ز خلق و فایده‌ای نیست، گوشه چشمش بلای گوشه‌نشین است.

گاهی ندای ظریفی به گوش می‌رسد که چون سرآمد دولت ایام وصل بگذرد ایام هجران نیز هم. اما من ایام وصل نداشتم و همان ایام برای من مانند شبهای هجران تیره بود! به جهنم! سرتان را چرا درد بیاورم. روزگار همین بوده است و خواهد بود. این دم را که دوستی سلام صفایی از راه وفا فرستاده خوش بدارم و خود را به یاد دوستان باخبرِ دور، از دشمنان بی‌خبرِ نزدیک، دور سازم.

سلام به همه آن دوستان برسان و چو با حبیب نشستی و باده پیمودی، بیاد آر حریفان باده پیما را.
ایام به کام و دوران عزت مستدام بوده باشد.
قربانت


جان آگه با #فرهیختگان
SekkePod Episode 45
Mehdi Naji
اپیزود چهل‌وپنجم پادکست سکه

"نقش مطالبه‌گری در بهبود فضای اقتصاد ایران چیست؟"


مردم چه مطالباتی باید از مسئولین داشته باشند و چه موضوعاتی رو نباید مطالبه کنند؟ مطالبات نادرست از حکومت باعث بروز چه اشکلاتی می‌شود؟ مشکل اصلی اقتصاد ایران چیست که حل آن باید از سوی مردم مطالبه شود؟

مهمان: جواد صالح اصفهانی

اسپانسر:
گروه مالی‌ و مدیریت سرمایه‌گذاری شریف



#فرهیختگان ندای آگاهی و آزادی