گفتوگو با متون: از انسان کلاسیک تا پژوهشگر مدرن
معرفی منابع؛ روش‌شناسی
نقل‌قولی از کتاب تازه منتشر‌شده‌ی «متن‌کاوی: تأملاتی تئوریک در باب تصحیح، بازسازی و متن‌پژوهی» اثر مجتبی مجرد
کتاب «متن‌کاوی: تأملاتی تئوریک در باب تصحیح، بازسازی و متن‌پژوهی» در بهار امسال، ۱۴۰۰ خورشیدی، منتشر شده است که دربردارنده‌ی بررسی‌هایی نظری درباره‌ی متن‌پژوهی است. متن زیر را عیناً از متن کتاب در اینجا بازتاب می‌دهم، و در آینده درباره‌ی این کتاب بیشتر خواهم نوشت.
🔽🔽
انسانِ کلاسیک در مواجهه با میراثِ مکتوبِ پیشینیان، به گفتوگو با متن می‌نشیند. اما این گفتوگو توام است با یک انتظارِ متوَقَّع یا از پیش اندیشیده شده. در اینجا باید یکی از دو طرفِ گفتوگو جامع و کامل باشد تا بتواند دیگری را اصلاح کند. استبدادِ کلاسیک در فهمِ متن دقیقاً از همین‌جا متولد می‌شود. یا خواننده درمی‌یابد که متن نسبت به فهم خودش جامع و کامل نیست که در این صورت خود را محقّ می‌داند که به اصلاح متن بپردازد، یا آنکه گمان می‌کند خودِ او در مواجهه با متن دچار نقصان است که در اینجا تلاش خواهد کرد تا متن را چنان مقدس سازد که به تدریج بتواند از طریق خوانش‌های گوناگون، خویشتن را جامع و کامل کند. درست در همین نقطه است که سنّت‌های کلاسیک برای «تصحیح متن» آغاز می‌شود.
🔻 اصلاح و تصحیح خواننده از طریق متن زمانی رخ می‌دهد که متن، کامل و جامع به نظر آید. پرسش اینجاست که چگونه برای انسانِ کلاسیک، متن‌ها کامل و جامع (=مقدّس) می‌شوند؟ به گمانم پاسخ تا حد زیادی روشن است: ایمان. فقط ایمان است که می‌تواند متنی را کامل و جامع بنمایاند، و گرنه هیچ متنی —و باز تاکید میکنم هیچ متنی— نمی‌تواند جامع و کامل باشد، زیرا متن به سبب متن بودنش، مکان‌مند و زمان‌مند است. متن قادر به حرکت نیست و فقط می‌تواند بازتفسیر شود، اما این بازتفسیرها نیز نمی‌توانند همیشگی باشد، زیرا دگردیسی‌های زبانی، فرهنگی، و اجتماعی باعث می‌شود به تدریج برخی واژگان و عبارات متن با زبان مردمِ دوره‌های بعد بیگانه شود. علاوه بر آن، بار عاطفی و فرهنگی واژگان نیز به‌طور پیوسته در حال دگرگونی است.
🔻 هنگامی که متنی مقدّس می‌شود، اساساً قابل تصحیح نیست، بلکه خواننده باید خودش را با آن تصحیح کند. متن مقدّس تغییر نمی‌یابد و اصلاح نمی‌شود، بلکه فقط می‌توان از تفسیر آن سخن گفت. در گفت‌وگوی خواننده و متن مقدّس، این خواننده است که تصحیح می‌شود نه متن ... مصحّحِ کلاسیک در بندِ پیش‌فرض‌هایی است که گفت‌وگوی او با متن را تبدیل می‌کند به یک «مونولوگِ دیالوگ‌نما». گویا قرار نیست مفاهمه‌ای با متن صورت بگیرد. ... مصحّح، دست‌نویس‌های یک متن را گرد می‌آورد و حتی آنان را می‌سنجد و سپس به «اصلاح» و «نیکو‌ساختن» متن می‌پردازد. او یکی «سلفی‌گرایِ متنی» است، یعنی گمان می‌کند که متن در هنگام تولد بسیار متعالی و آرمانی بوده و در جریان انتقال و استنساخ‌های پیاپی دچار تیرگی و کدورتِ تحریف و تصحیف شده است و رسالت او اکنون این است که متن را به همان دوران اوج اولیه بازگرداند.
🔻 شکی نیست که نوع گفت‌وگوی مصحّح کلاسیک با متن، با نوع گفت‌وگوی متن‌پژوه مدرن متفاوت است، زیرا حاصل این گفتوگو برای یکی —کلاسیک— باید به کمال منتهی شود: کمالِ خود یا متن؛ اما برای دیگری —مدرن— حاصلِ گفتوگو صرفاً به یک مفاهمه‌ی دوطرفه منجر می‌شود، مفاهمه‌ای که به دنبال کمال و جامعیّت نیست بلکه در پی ادراک مخاطب است. ... پژوهشگر مدرن —به اقتضای فهم و زیستِ مدرن— هنگامی که به سراغ متونِ تاریخی می‌رود، نمی‌تواند از سیطره‌ی نگاه علمی و تجربه‌گرایانه‌ی خود خلاصی یابد و یگانه روش صحیح رویارویی با متن را عبور از همین منشور می‌داند. از همین رو، بیش از آنکه در اندیشه‌ی تصحیح متون باشد به بازسازیِ متن می‌اندیشد؛ بازسازیِ متنی هرچه شبیه‌تر به تراویده‌های قلمِ مؤلف. از نظر او لازمه‌ی پژوهشِ راستین، گردآوری داده‌هاست؛ داده‌ها چنان که هستند و نه چنان که —مطابق تصوّر مصحّح کلاسیک— باید باشند. دقیقاً در همین نقطه است که بازسازیِ متن، از تصحیح سنّتی فاصله می‌گیرد و نگاه کلاسیک به نقد کشیده می‌شود؛ نقدی مبتنی بر واقع‌گرایی علمی و تجربیِ مدرن.
🔼🔼
زهیر میرکریمی
جان آگه با #فرهیختگان
معرفی منابع؛ روش‌شناسی
نقل‌قولی از کتاب تازه منتشر‌شده‌ی «متن‌کاوی: تأملاتی تئوریک در باب تصحیح، بازسازی و متن‌پژوهی» اثر مجتبی مجرد
کتاب «متن‌کاوی: تأملاتی تئوریک در باب تصحیح، بازسازی و متن‌پژوهی» در بهار امسال، ۱۴۰۰ خورشیدی، منتشر شده است که دربردارنده‌ی بررسی‌هایی نظری درباره‌ی متن‌پژوهی است. متن زیر را عیناً از متن کتاب در اینجا بازتاب می‌دهم، و در آینده درباره‌ی این کتاب بیشتر خواهم نوشت.
🔽🔽
انسانِ کلاسیک در مواجهه با میراثِ مکتوبِ پیشینیان، به گفتوگو با متن می‌نشیند. اما این گفتوگو توام است با یک انتظارِ متوَقَّع یا از پیش اندیشیده شده. در اینجا باید یکی از دو طرفِ گفتوگو جامع و کامل باشد تا بتواند دیگری را اصلاح کند. استبدادِ کلاسیک در فهمِ متن دقیقاً از همین‌جا متولد می‌شود. یا خواننده درمی‌یابد که متن نسبت به فهم خودش جامع و کامل نیست که در این صورت خود را محقّ می‌داند که به اصلاح متن بپردازد، یا آنکه گمان می‌کند خودِ او در مواجهه با متن دچار نقصان است که در اینجا تلاش خواهد کرد تا متن را چنان مقدس سازد که به تدریج بتواند از طریق خوانش‌های گوناگون، خویشتن را جامع و کامل کند. درست در همین نقطه است که سنّت‌های کلاسیک برای «تصحیح متن» آغاز می‌شود.
🔻 اصلاح و تصحیح خواننده از طریق متن زمانی رخ می‌دهد که متن، کامل و جامع به نظر آید. پرسش اینجاست که چگونه برای انسانِ کلاسیک، متن‌ها کامل و جامع (=مقدّس) می‌شوند؟ به گمانم پاسخ تا حد زیادی روشن است: ایمان. فقط ایمان است که می‌تواند متنی را کامل و جامع بنمایاند، و گرنه هیچ متنی —و باز تاکید میکنم هیچ متنی— نمی‌تواند جامع و کامل باشد، زیرا متن به سبب متن بودنش، مکان‌مند و زمان‌مند است. متن قادر به حرکت نیست و فقط می‌تواند بازتفسیر شود، اما این بازتفسیرها نیز نمی‌توانند همیشگی باشد، زیرا دگردیسی‌های زبانی، فرهنگی، و اجتماعی باعث می‌شود به تدریج برخی واژگان و عبارات متن با زبان مردمِ دوره‌های بعد بیگانه شود. علاوه بر آن، بار عاطفی و فرهنگی واژگان نیز به‌طور پیوسته در حال دگرگونی است.
🔻 هنگامی که متنی مقدّس می‌شود، اساساً قابل تصحیح نیست، بلکه خواننده باید خودش را با آن تصحیح کند. متن مقدّس تغییر نمی‌یابد و اصلاح نمی‌شود، بلکه فقط می‌توان از تفسیر آن سخن گفت. در گفت‌وگوی خواننده و متن مقدّس، این خواننده است که تصحیح می‌شود نه متن ... مصحّحِ کلاسیک در بندِ پیش‌فرض‌هایی است که گفت‌وگوی او با متن را تبدیل می‌کند به یک «مونولوگِ دیالوگ‌نما». گویا قرار نیست مفاهمه‌ای با متن صورت بگیرد. ... مصحّح، دست‌نویس‌های یک متن را گرد می‌آورد و حتی آنان را می‌سنجد و سپس به «اصلاح» و «نیکو‌ساختن» متن می‌پردازد. او یکی «سلفی‌گرایِ متنی» است، یعنی گمان می‌کند که متن در هنگام تولد بسیار متعالی و آرمانی بوده و در جریان انتقال و استنساخ‌های پیاپی دچار تیرگی و کدورتِ تحریف و تصحیف شده است و رسالت او اکنون این است که متن را به همان دوران اوج اولیه بازگرداند.
🔻 شکی نیست که نوع گفت‌وگوی مصحّح کلاسیک با متن، با نوع گفت‌وگوی متن‌پژوه مدرن متفاوت است، زیرا حاصل این گفتوگو برای یکی —کلاسیک— باید به کمال منتهی شود: کمالِ خود یا متن؛ اما برای دیگری —مدرن— حاصلِ گفتوگو صرفاً به یک مفاهمه‌ی دوطرفه منجر می‌شود، مفاهمه‌ای که به دنبال کمال و جامعیّت نیست بلکه در پی ادراک مخاطب است. ... پژوهشگر مدرن —به اقتضای فهم و زیستِ مدرن— هنگامی که به سراغ متونِ تاریخی می‌رود، نمی‌تواند از سیطره‌ی نگاه علمی و تجربه‌گرایانه‌ی خود خلاصی یابد و یگانه روش صحیح رویارویی با متن را عبور از همین منشور می‌داند. از همین رو، بیش از آنکه در اندیشه‌ی تصحیح متون باشد به بازسازیِ متن می‌اندیشد؛ بازسازیِ متنی هرچه شبیه‌تر به تراویده‌های قلمِ مؤلف. از نظر او لازمه‌ی پژوهشِ راستین، گردآوری داده‌هاست؛ داده‌ها چنان که هستند و نه چنان که —مطابق تصوّر مصحّح کلاسیک— باید باشند. دقیقاً در همین نقطه است که بازسازیِ متن، از تصحیح سنّتی فاصله می‌گیرد و نگاه کلاسیک به نقد کشیده می‌شود؛ نقدی مبتنی بر واقع‌گرایی علمی و تجربیِ مدرن.
🔼🔼
زهیر میرکریمی
جان آگه با #فرهیختگان
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 جلد کتاب «متن‌کاوی: تأملاتی تئوریک در باب تصحیح، بازسازی، و متن‌پژوهی» نوشته‌ی مجتبی مجرد. نشر هرمس، ۱۴۰۰ خورشیدی.
@anqanotes
@anqanotes
با رسوایی آدم ربایی اخیر در آمریکا
بهتر است همان شهروندان داخل ایران را برای ماندن راضی کنید آقای رییس‌جمهور !
#فرهیختگان
بهتر است همان شهروندان داخل ایران را برای ماندن راضی کنید آقای رییس‌جمهور !
#فرهیختگان
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
حمیدرضا صدر درگذشت
خداحافظی با مفسر محبوب سینما و فوتبال
حمیدرضا صدر، نویسنده، منتقد سینما و تحلیل‌گر فوتبال پس از ماه‌ها مبارزه با بیماری سرطان، در سن ۶۵ سالگی درگذشت. حمیدرضا صدر در سال ۱۳۳۵ در شهر مشهد متولد شد و تحصیلات خود را در دانشگاه تهران و لیدز انگلستان پشت‌سر گذاشت.
نویسنده فقید و منتقد سینمای ایران اما به دلیل تحلیل و تفسیرهای ورزشی خاص خود، یکی از چهره‌های آشنا و مورد علاقه برای طرفداران فوتبال در ایران بود که در برنامه‌های تلویزیونی و رسانه‌ها، درباره موضوعات ورزشی و به خصوص فوتبال، نقد، بررسی و تحلیل انجام می‌داد.
فارغ التحصیل لیسانس رشته اقتصاد و فوق لیسانس شهرسازی از دانشکاه تهران و دکترای شهرسازی از دانشگاه لیدز انگلستان می باشد
من فکر میکنم تا همین سن هم خیلی بیشتر از سهمم از دنیا گرفتم.
جان آگه با #فرهیختگان
خداحافظی با مفسر محبوب سینما و فوتبال
حمیدرضا صدر، نویسنده، منتقد سینما و تحلیل‌گر فوتبال پس از ماه‌ها مبارزه با بیماری سرطان، در سن ۶۵ سالگی درگذشت. حمیدرضا صدر در سال ۱۳۳۵ در شهر مشهد متولد شد و تحصیلات خود را در دانشگاه تهران و لیدز انگلستان پشت‌سر گذاشت.
نویسنده فقید و منتقد سینمای ایران اما به دلیل تحلیل و تفسیرهای ورزشی خاص خود، یکی از چهره‌های آشنا و مورد علاقه برای طرفداران فوتبال در ایران بود که در برنامه‌های تلویزیونی و رسانه‌ها، درباره موضوعات ورزشی و به خصوص فوتبال، نقد، بررسی و تحلیل انجام می‌داد.
فارغ التحصیل لیسانس رشته اقتصاد و فوق لیسانس شهرسازی از دانشکاه تهران و دکترای شهرسازی از دانشگاه لیدز انگلستان می باشد
من فکر میکنم تا همین سن هم خیلی بیشتر از سهمم از دنیا گرفتم.
جان آگه با #فرهیختگان
فرهیختگان
حمیدرضا صدر درگذشت خداحافظی با مفسر محبوب سینما و فوتبال حمیدرضا صدر، نویسنده، منتقد سینما و تحلیل‌گر فوتبال پس از ماه‌ها مبارزه با بیماری سرطان، در سن ۶۵ سالگی درگذشت. حمیدرضا صدر در سال ۱۳۳۵ در شهر مشهد متولد شد و تحصیلات خود را در دانشگاه تهران و لیدز…
خداحافظی با تو، حمید صدر، مثل خداحافظی با صد کاروان ذوق و هلهله است. مثل نشستن در خانه‌ی هرروز خالی‌تر از آشنا و شنیدن پژواک صدای حالا چه‌کنم، چه‌کنم خویش و قوم. تنها که بودیم، تنهاتر هم می‌شویم با نبودن آدم‌هایی مثل تو، حمید صدر. آدم‌هایی که با گلویشان حرف‌های سازنده می‌زنند، به‌جای اینکه پاره‌اش کنند از شعار و فریاد بر سر هم. آدم‌هایی که بلدند بنشینند کنار همه‌جور آدمی، جوان و پیر و خسته و تازه، و تازه‌شان کنند. آدم‌هایی با یقه‌ی صاف و تمیز، که یقه‌ی دیگران را نمی‌گیرند و نمی‌درند. با انگشت‌هایشان کتاب ورق می‌زنند بجای اتهام زدن. کار می‌کنند به‌جای غر زدن: در تلویزیون، در مجله، در خانه، هرجا و با هر که کار کار بشود. آدم‌های سالم که دست از سر دیگران برداشته‌اند.
قربان صفایت می‌روم. صد کاروان مستان دست‌افشان بدرقه‌ی راهت. سفرت بخیر، و تسلی برای مهرزاد و غزاله.
سایه اقتصادی‌نیا
جان آگه با #فرهیختگان
قربان صفایت می‌روم. صد کاروان مستان دست‌افشان بدرقه‌ی راهت. سفرت بخیر، و تسلی برای مهرزاد و غزاله.
سایه اقتصادی‌نیا
جان آگه با #فرهیختگان
نزدیک دانشگاه
اگر چیزی در خواهرزاده‌ام باشد که دوست داشته باشم، آن است که برای حرف زدن عجله نمی‌کند. از زمان رسیدن، هنوز دهانش را باز نکرده، اما وقتی این کار را می‌کند، برای حرف‌های خوب است. اینجا بسیار خطرناک نیست؟ گاهی بله، وقتی دولت بیان می‌کند که خیلی آرام هستیم، آشوب‌گرهایی می‌فرستند تا دانشجویان را تحریک کنند. چگونه این کار را می‌کنند؟ از یک هفته قبل، پلیس‌ها می‌رسند. سریعاً رهبرانی را استخدام می‌کنند. سپس، منتظر بهترین لحظه می‌مانند. می‌دانیم وقتی عمل می‌کنند که دوشنبه صبح روی لاستیک‌های در حال سوختن در حیاط دانشکده می‌پریم. دولت ظاهراً گروهی را برای برقراری نظم می‌فرستد. از تلویزیون نیز می‌آیند. آشوب‌گران که پشت پنجره‌ها هستند، تظاهر می‌کنند که به پلیس‌های مخفی در پارک شلیک می‌کنند. یک یا دو نفرشان را زخمی می‌کنند، اما نه چندان شدید؛ این کار می‌تواند گروه دولتی را به جبران وا دارد. پنج دقیقه بعد، تانک‌ها می‌رسند. و شما چه کار می‌کنید؟ قبلاً هیچ. تحمل می‌کردیم. اما در نهایت تکنیکش را فهمیدیم. سیستم کوچکی را که به نظر برای اکنون کاربرد دارد، مد نظر قرار دادیم. به‌محض اینکه لاستیک‌ها را در آتش می‌بینیم، رها می‌کنیم و آنها را همانجا با خودشان می‌گذاریم. آنها از آن بالا تیر می‌زنند، فکر می‌کنند هنوز در محیط هستیم. خوشبختانه آنها نادان‌اند، اما با ارزیابی در روز دیگر خاتمه می‌دهند.
لحن بی‌تفاوتش مرا می‌ترساند. به نظر می‌رسد هیچ‌گونه اهمیتی برای آنچه ممکن است برایش پیش بیاید، قائل نیست. اندک لبخندی به‌هنگام ارزیابی دقیق رخدادها دارد. ادامه می‌دهد؛ به هر روی، نمی‌دانم چرا این‌قدر تلاش می‌کنند چوب لای چرخمان بگذارند تا کسی نخواهد اینجا بماند. اگر آنها نمی‌خواهند ما را ببینند، ویزای آمریکا به ما بدهند و این دانشگاه سریعاً خالی می‌شود. این جوانان دانشجو به نظرم ناامید‌تر از دانشجوهای زمان من به نظر می‌آیند. به هر حال دوالیه* بود، تونتون ماکوت‌ها** بودند و سال‌های سیاه و پلیس خون‌خوار رژیم بربر. این تلخی شاید از آنجایی می‌آید که به تغییر بعد از رفتن پاپادک اعتقاد داشتند. هیچ چیز بدتر از امیدی بربادرفته نیست.
* رئیس‌جمهور فرانسوا دوالیه (François Duvalier) مشهور به پاپادک (Papa Doc)، دیکتاتور هاییتی و پدر دیکتاتور بعدی، ژان کلود دوالیه (Jean-Claude Duvalier) مشهور به به‌به دک (Bébé Doc)
** Tontons macoutes
اعضای شبه‌نظامی «داوطلبان امنیت ملی» (Volontaires de la Sécurité Nationale, VSN) که به‌دنبال حمله‌ای به رئیس‌جمهور دوالیه در 29 ژوئیه 1958 این نیرو را تشکیل دادند و هیچ‌گونه حقوقی نمی‌گرفتند. این داوطلبان در زمان پسر او نیز وجود داشتند.
معمای بازگشت
(برنده جایزه رمان مدیسی)
دنی لافریر
ترجمه از فرانسوی: علی نساجی زواره
https://t.me/arshivefarhikhtegan/618
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
اگر چیزی در خواهرزاده‌ام باشد که دوست داشته باشم، آن است که برای حرف زدن عجله نمی‌کند. از زمان رسیدن، هنوز دهانش را باز نکرده، اما وقتی این کار را می‌کند، برای حرف‌های خوب است. اینجا بسیار خطرناک نیست؟ گاهی بله، وقتی دولت بیان می‌کند که خیلی آرام هستیم، آشوب‌گرهایی می‌فرستند تا دانشجویان را تحریک کنند. چگونه این کار را می‌کنند؟ از یک هفته قبل، پلیس‌ها می‌رسند. سریعاً رهبرانی را استخدام می‌کنند. سپس، منتظر بهترین لحظه می‌مانند. می‌دانیم وقتی عمل می‌کنند که دوشنبه صبح روی لاستیک‌های در حال سوختن در حیاط دانشکده می‌پریم. دولت ظاهراً گروهی را برای برقراری نظم می‌فرستد. از تلویزیون نیز می‌آیند. آشوب‌گران که پشت پنجره‌ها هستند، تظاهر می‌کنند که به پلیس‌های مخفی در پارک شلیک می‌کنند. یک یا دو نفرشان را زخمی می‌کنند، اما نه چندان شدید؛ این کار می‌تواند گروه دولتی را به جبران وا دارد. پنج دقیقه بعد، تانک‌ها می‌رسند. و شما چه کار می‌کنید؟ قبلاً هیچ. تحمل می‌کردیم. اما در نهایت تکنیکش را فهمیدیم. سیستم کوچکی را که به نظر برای اکنون کاربرد دارد، مد نظر قرار دادیم. به‌محض اینکه لاستیک‌ها را در آتش می‌بینیم، رها می‌کنیم و آنها را همانجا با خودشان می‌گذاریم. آنها از آن بالا تیر می‌زنند، فکر می‌کنند هنوز در محیط هستیم. خوشبختانه آنها نادان‌اند، اما با ارزیابی در روز دیگر خاتمه می‌دهند.
لحن بی‌تفاوتش مرا می‌ترساند. به نظر می‌رسد هیچ‌گونه اهمیتی برای آنچه ممکن است برایش پیش بیاید، قائل نیست. اندک لبخندی به‌هنگام ارزیابی دقیق رخدادها دارد. ادامه می‌دهد؛ به هر روی، نمی‌دانم چرا این‌قدر تلاش می‌کنند چوب لای چرخمان بگذارند تا کسی نخواهد اینجا بماند. اگر آنها نمی‌خواهند ما را ببینند، ویزای آمریکا به ما بدهند و این دانشگاه سریعاً خالی می‌شود. این جوانان دانشجو به نظرم ناامید‌تر از دانشجوهای زمان من به نظر می‌آیند. به هر حال دوالیه* بود، تونتون ماکوت‌ها** بودند و سال‌های سیاه و پلیس خون‌خوار رژیم بربر. این تلخی شاید از آنجایی می‌آید که به تغییر بعد از رفتن پاپادک اعتقاد داشتند. هیچ چیز بدتر از امیدی بربادرفته نیست.
* رئیس‌جمهور فرانسوا دوالیه (François Duvalier) مشهور به پاپادک (Papa Doc)، دیکتاتور هاییتی و پدر دیکتاتور بعدی، ژان کلود دوالیه (Jean-Claude Duvalier) مشهور به به‌به دک (Bébé Doc)
** Tontons macoutes
اعضای شبه‌نظامی «داوطلبان امنیت ملی» (Volontaires de la Sécurité Nationale, VSN) که به‌دنبال حمله‌ای به رئیس‌جمهور دوالیه در 29 ژوئیه 1958 این نیرو را تشکیل دادند و هیچ‌گونه حقوقی نمی‌گرفتند. این داوطلبان در زمان پسر او نیز وجود داشتند.
معمای بازگشت
(برنده جایزه رمان مدیسی)
دنی لافریر
ترجمه از فرانسوی: علی نساجی زواره
https://t.me/arshivefarhikhtegan/618
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
Telegram
آرشیو
زشت و زیبای آراء مطهری
رضا علیجانی
▪️طرح نظريه پيشينی بودن عدالت نسبت به ديانت در كل دستگاه فكری آقای مطهری بسط پيدا نكرده است. اگر يك شاخص خود بنياد خارج از دين در نظر گرفته شود اساساً دستگاه و سامان فكری به گونه ديگری شكل می‌گيرد. ولی به هر حال ايشان اين اصل را به عنوان يك نظريه پذيرفته است و اين اصل به عنوان يك "رگه" مثبت در "چارچوب فكری" وی قرار دارد، ضمن اينكه اين نظريه كاربرد علمی و تسری و استمرار در مجموعه دستگاه فكری ايشان نداشته است.
▪️گرايش استدلالی در همه انديشه مطهری وجود دارد و ما می‌توانيم يك سامان فكری در دستگاه فكری او ببينيم، هر چند در جاهايی ممكن است تعارضاتی هم وجود داشته باشد. تقليدی و تعبدی نديدن همه امور و تأكيد بر بحث تحقيق و استدلال و يك نوع عقل‌گرايی. هرچند عقلانيت مورد نظر ايشان عقل مدرن نيست، يا گرايش فلسفی‌شان گرايش فلسفی ما قبل انديشه‌ها و نحله‌های مختلف فلسفی بعد از رنسانس است؛ اما در عين حال يك روحيه استدلالی در آثار ايشان مشاهده می‌شود و آن گرايشات تعبدی كه در برخی از نحله‌های حوزوی وجود دارد در آثار ايشان كمتر ديده می‌شود.
▪️شايد اين نقطه ضعف و نقطه منفی مهم را نه تنها در آقای مطهری بلكه در بسياری از روحانيون ببينيم كه حرف خود و حوزه‌ها را "اصل" اسلام می‌پندارند. يعنی وقتی حرف می‌زنند و برداشتها و مواريث تاريخی‌شان را بيان می‌كنند، می‌گويند: "نظر اسلام اين است كه...". نسبینگری در اندیشه آقای مطهری جايی ندارد (نسبینگری نه نسبی‌گرايی). ايشان اساساً يك شاخص نهايی شده و مطلق دارد، يك جای ثابت ايستاده است و از آنجا همه جای دنيا و همه مقولات را می‌بينيد و همه چيز را نقد می‌كند.
▪️عدم اعتقاد به آزادی عقيده معنای روشنترش عدم اعتقاد به آزادی بيان آن عقيده است. پس به زبان ديگر مرحوم مطهری به آزادی فكر معتقد است اما به طور كامل به آزادی بيان معتقد نيست. هر دو رويكرد ياد شده در آثار ايشان وجود دارد: هم اشاره به آزادی و حقوق طبيعی و هم تأكيد بر بحث كتب ضاله و بحث ارتداد و اينكه ماديگری جرم قابل تعقيب، مجازات و حتی اعدام است. اين دو سوی يك ماجرا است.
متن کامل:
https://www.naqdedini.org/140003-06/
جان آگه با #فرهیختگان
رضا علیجانی
▪️طرح نظريه پيشينی بودن عدالت نسبت به ديانت در كل دستگاه فكری آقای مطهری بسط پيدا نكرده است. اگر يك شاخص خود بنياد خارج از دين در نظر گرفته شود اساساً دستگاه و سامان فكری به گونه ديگری شكل می‌گيرد. ولی به هر حال ايشان اين اصل را به عنوان يك نظريه پذيرفته است و اين اصل به عنوان يك "رگه" مثبت در "چارچوب فكری" وی قرار دارد، ضمن اينكه اين نظريه كاربرد علمی و تسری و استمرار در مجموعه دستگاه فكری ايشان نداشته است.
▪️گرايش استدلالی در همه انديشه مطهری وجود دارد و ما می‌توانيم يك سامان فكری در دستگاه فكری او ببينيم، هر چند در جاهايی ممكن است تعارضاتی هم وجود داشته باشد. تقليدی و تعبدی نديدن همه امور و تأكيد بر بحث تحقيق و استدلال و يك نوع عقل‌گرايی. هرچند عقلانيت مورد نظر ايشان عقل مدرن نيست، يا گرايش فلسفی‌شان گرايش فلسفی ما قبل انديشه‌ها و نحله‌های مختلف فلسفی بعد از رنسانس است؛ اما در عين حال يك روحيه استدلالی در آثار ايشان مشاهده می‌شود و آن گرايشات تعبدی كه در برخی از نحله‌های حوزوی وجود دارد در آثار ايشان كمتر ديده می‌شود.
▪️شايد اين نقطه ضعف و نقطه منفی مهم را نه تنها در آقای مطهری بلكه در بسياری از روحانيون ببينيم كه حرف خود و حوزه‌ها را "اصل" اسلام می‌پندارند. يعنی وقتی حرف می‌زنند و برداشتها و مواريث تاريخی‌شان را بيان می‌كنند، می‌گويند: "نظر اسلام اين است كه...". نسبینگری در اندیشه آقای مطهری جايی ندارد (نسبینگری نه نسبی‌گرايی). ايشان اساساً يك شاخص نهايی شده و مطلق دارد، يك جای ثابت ايستاده است و از آنجا همه جای دنيا و همه مقولات را می‌بينيد و همه چيز را نقد می‌كند.
▪️عدم اعتقاد به آزادی عقيده معنای روشنترش عدم اعتقاد به آزادی بيان آن عقيده است. پس به زبان ديگر مرحوم مطهری به آزادی فكر معتقد است اما به طور كامل به آزادی بيان معتقد نيست. هر دو رويكرد ياد شده در آثار ايشان وجود دارد: هم اشاره به آزادی و حقوق طبيعی و هم تأكيد بر بحث كتب ضاله و بحث ارتداد و اينكه ماديگری جرم قابل تعقيب، مجازات و حتی اعدام است. اين دو سوی يك ماجرا است.
متن کامل:
https://www.naqdedini.org/140003-06/
جان آگه با #فرهیختگان
فصلنامه نقد دینی
زشت و زیبای آراء مطهری, فصلنامه نقد دینی
زشت و زیبای آراء مطهری رضا علیجانی اشاره: آنچه در پی می‌آید گزیده و ویراسته‌ی گفتاری...
Forwarded from آزاد | Azad
📣 اشتراک ویژه تمام دوره های سایت مدرسه آزادفکری تنها با پرداخت ۲۸۰ هزار تومان (مهلت تخفیف تا ۱ مرداد)
🔻شما با خرید اشتراک شش ماهه سایت مدرسه، می‌توانید به بیش از ۴۰ درس‌گفتگو در موضوعات مختلف مثل «دین و اخلاق»، «بحران دانشگاه»، «حقوق زنان»، «همجنسگرایی»، «حق تعیین سرنوشت» و... دسترسی کامل پیدا کنید.
🔹برخی از اساتید مدرسه: شهشهانی، بازرگان، خسروپناه، وسمقی، علاسوند، نیلی، عبدالکریمی، اشکوری، فنایی، محدثی، سروش محلاتی، مشایخی، فراستخواه و...
👈🏻ثبت نام در سایت مدرسه آزادفکری
🌐 AzadFekriSchool.ir
🆔 @AzadFekriSchool
🔻شما با خرید اشتراک شش ماهه سایت مدرسه، می‌توانید به بیش از ۴۰ درس‌گفتگو در موضوعات مختلف مثل «دین و اخلاق»، «بحران دانشگاه»، «حقوق زنان»، «همجنسگرایی»، «حق تعیین سرنوشت» و... دسترسی کامل پیدا کنید.
🔹برخی از اساتید مدرسه: شهشهانی، بازرگان، خسروپناه، وسمقی، علاسوند، نیلی، عبدالکریمی، اشکوری، فنایی، محدثی، سروش محلاتی، مشایخی، فراستخواه و...
👈🏻ثبت نام در سایت مدرسه آزادفکری
🌐 AzadFekriSchool.ir
🆔 @AzadFekriSchool
چرا به آزادی نمی‌رسیم؟
سید علیرضا بهشتی شیرازی
⭕️ ما به آزادی نمی‌رسیم چون چندان مهمش نمی‌دانیم. اگر باور نمی‌کنید آن را با بعضی از پیش‌پا افتاده‌ترین اموری که به آنها اهمیت می‌دهیم مقایسه کنید. خداوند در ما خاصیتی قرار داده است که به هر چیز همت کنیم معمولا محقق می‌شود...
⭕️ وضعیت حاکمان را با پیش از ۸۸ مقایسه کنید. حتی همین مقدارِ به قولِ ما ناکافی از همتی که جامعه نسبت به آزادی‌اش دارد اثر خود را به جا گذاشته است. حاکمان در این مدت چه کار می‌خواستند بکنند که نکردند؟ آنها حتی صلاحیت مرحوم هاشمی رفسنجانی را رد کردند. پس چرا وضع‌شان بهتر نشد؟ آنان پیوسته افول قدرت‌شان را انکار می‌کنند...
همت اصلی انسان‌ها تنها می‌تواند نسبت به یک چیز معطوف شود، و آن همان مسئله زندگی‌شان است. و... ولی ما چنین نمی‌کنیم. ما به اندازه کافی برای زندگی مردم ارزش قائل نمی‌شویم. ما برای آنها توضیح نمی‌دهیم که آزادی چه چاره‌ای برای سفره امشب‌شان دارد، و برای بیکاری جوان تحصیل‌کرده‌شان، و فرو افتادن ۶۰ درصد جامعه به زیر خط فقر، و فسادی که در همه جا به چشم می‌آید، و کودکی که از فرط نداری خودش را دار می‌زند، و خانواده‌هایی که بر اثر یک بیماری تباه می‌شوند، و … گویی اینها پروژه ما نیست. بلکه گاهی انتظار داریم مردم از آن نیم قرص نان نصفش را هم خرج آرمان‌های ما کنند.
⭕️ به مسئله تحریم‌ها دقت کنید. آیا در خارج یا داخل کسی هست که به آن دل بسته باشد؟ چنین کسی (بر فرض وجود) آیا ممکن است معنای آزادی را بو کرده باشد؟ این نسخه چندین سال پیش از ما برای ونزوئلا پیچیده شد. ولی آیا کمترین کمکی به مردم آن کشور کرد؟ خواهر خودتان را در نظر آورید که قبلا پرستاری محترم بوده و حالا سطل‌های زباله را می‌گردد تا سه کودکش را سیر کند. در ونزوئلا اینها صحنه‌هایی ثبت شده است. چه چیز از این جامعه باقی می‌ماند که به آزادی برسد یا نرسد؟
⭕️ ما تحلیل دقیقی از وضعیت این کشور نداریم، ولی می‌توانیم با قیاس به خود احتمال بدهیم که اگر تمامی دولت‌های جهان حکومتی دیگر و مدعی آزادیبخشی را به رسمیت بشناسند، حتی اگر ارتش‌های زمین برای به زیر کشیدن حکومت آن کشور بسیج شوند، هیچ تغییر واقعی در صحن جامعه روی نخواهد داد، زیرا پس از این تجارب مردم بی‌تفاوت از کنار ماجرا خواهند گذشت. هیچ هیجانی به نفع هیچ نیروی سیاسی ابراز نخواهد شد، چون آنها یک روز با مسببان این فلاکت عکس یادگاری انداخته‌اند.
از آن طرف اندک‌سالاران بالاخره از پس خوراندن و پوشاندن ده درصد پایگاه خویش بر می‌آیند، ضمن آنکه وضعیت مابقی جامعه انتظارات را پائین می‌کشد. همان تحریمی که بنا بود حاکمیت را به ستوه آورد، کمکش می‌کند. بدون امکان شکل‌گیری روابط اعتمادآمیز در جامعه، حتی اگر تحولی روی دهد یک نفر می‌رود و کسی دیگر مثل او، یا بدتر از او جایش را می‌گیرد. دریغ است ایران که شاهد چنین صحنه‌هایی شود...
⭕️ کسی خواهد گفت ایران ونزوئلا نیست. مثلا فلانی که در زمان هوگو چاوز به آن کشور سفر داشت می‌گفت ما را برای بازدید از مزرعه‌ای به وسعت ۳۵ هزار هکتار بردند که حتی یک تراکتور نداشت، و به عنوان مژده‌ای برای آینده نمونه‌ای از تولیدات تراکتوری‌سازی تبریز جلوی وزارت کشاورزی‌شان در معرض نمایش بود. با چنین ابعادی از اهمال، طبیعی است که هیچ کشوری بدون مبادله خارجی از پس تغذیه مردمش بر نمی‌آید. حال آنکه چنین چیزی، لااقل در مورد کشاورزی ایران صدق نمی‌کند.
⭕️ چرا صدق نمی‌کند؟ نه چون تراکتور داریم، بلکه چون هنوز مزارع ۳۵ هزار هکتاری نداریم. ظاهرا این بیشتر به برابری مربوط می‌شود تا آزادی. اما نه. آن نابرابری، انباشتی از تاریخ بدون آزادی است.
در «راه باریک» عجم اوغلو و رابینسون با مقایسه کاستاریکا و گواتمالا در همان همسایگی نشان می‌دهند که قدرت و ضعف جامعه (وجود و عدم وجود آزادی) چگونه خود را در ابعاد کوچک و غول‌آسای مزارع در این دو کشور ظاهر ساخته‌اند ...نابرابری تنها یکی از مشکلات بسیاری است که از فقدان آزادی نیرو می‌گیرند... در هر جامعه‌ای منشاء توسعه و پیشرفت پایدار آزادی است ... آزادی چیست؟ آزادی یعنی مختار بودن من به انجام آنچه اراده میکنم...
جان آگه با #فرهیختگان
سید علیرضا بهشتی شیرازی
⭕️ ما به آزادی نمی‌رسیم چون چندان مهمش نمی‌دانیم. اگر باور نمی‌کنید آن را با بعضی از پیش‌پا افتاده‌ترین اموری که به آنها اهمیت می‌دهیم مقایسه کنید. خداوند در ما خاصیتی قرار داده است که به هر چیز همت کنیم معمولا محقق می‌شود...
⭕️ وضعیت حاکمان را با پیش از ۸۸ مقایسه کنید. حتی همین مقدارِ به قولِ ما ناکافی از همتی که جامعه نسبت به آزادی‌اش دارد اثر خود را به جا گذاشته است. حاکمان در این مدت چه کار می‌خواستند بکنند که نکردند؟ آنها حتی صلاحیت مرحوم هاشمی رفسنجانی را رد کردند. پس چرا وضع‌شان بهتر نشد؟ آنان پیوسته افول قدرت‌شان را انکار می‌کنند...
همت اصلی انسان‌ها تنها می‌تواند نسبت به یک چیز معطوف شود، و آن همان مسئله زندگی‌شان است. و... ولی ما چنین نمی‌کنیم. ما به اندازه کافی برای زندگی مردم ارزش قائل نمی‌شویم. ما برای آنها توضیح نمی‌دهیم که آزادی چه چاره‌ای برای سفره امشب‌شان دارد، و برای بیکاری جوان تحصیل‌کرده‌شان، و فرو افتادن ۶۰ درصد جامعه به زیر خط فقر، و فسادی که در همه جا به چشم می‌آید، و کودکی که از فرط نداری خودش را دار می‌زند، و خانواده‌هایی که بر اثر یک بیماری تباه می‌شوند، و … گویی اینها پروژه ما نیست. بلکه گاهی انتظار داریم مردم از آن نیم قرص نان نصفش را هم خرج آرمان‌های ما کنند.
⭕️ به مسئله تحریم‌ها دقت کنید. آیا در خارج یا داخل کسی هست که به آن دل بسته باشد؟ چنین کسی (بر فرض وجود) آیا ممکن است معنای آزادی را بو کرده باشد؟ این نسخه چندین سال پیش از ما برای ونزوئلا پیچیده شد. ولی آیا کمترین کمکی به مردم آن کشور کرد؟ خواهر خودتان را در نظر آورید که قبلا پرستاری محترم بوده و حالا سطل‌های زباله را می‌گردد تا سه کودکش را سیر کند. در ونزوئلا اینها صحنه‌هایی ثبت شده است. چه چیز از این جامعه باقی می‌ماند که به آزادی برسد یا نرسد؟
⭕️ ما تحلیل دقیقی از وضعیت این کشور نداریم، ولی می‌توانیم با قیاس به خود احتمال بدهیم که اگر تمامی دولت‌های جهان حکومتی دیگر و مدعی آزادیبخشی را به رسمیت بشناسند، حتی اگر ارتش‌های زمین برای به زیر کشیدن حکومت آن کشور بسیج شوند، هیچ تغییر واقعی در صحن جامعه روی نخواهد داد، زیرا پس از این تجارب مردم بی‌تفاوت از کنار ماجرا خواهند گذشت. هیچ هیجانی به نفع هیچ نیروی سیاسی ابراز نخواهد شد، چون آنها یک روز با مسببان این فلاکت عکس یادگاری انداخته‌اند.
از آن طرف اندک‌سالاران بالاخره از پس خوراندن و پوشاندن ده درصد پایگاه خویش بر می‌آیند، ضمن آنکه وضعیت مابقی جامعه انتظارات را پائین می‌کشد. همان تحریمی که بنا بود حاکمیت را به ستوه آورد، کمکش می‌کند. بدون امکان شکل‌گیری روابط اعتمادآمیز در جامعه، حتی اگر تحولی روی دهد یک نفر می‌رود و کسی دیگر مثل او، یا بدتر از او جایش را می‌گیرد. دریغ است ایران که شاهد چنین صحنه‌هایی شود...
⭕️ کسی خواهد گفت ایران ونزوئلا نیست. مثلا فلانی که در زمان هوگو چاوز به آن کشور سفر داشت می‌گفت ما را برای بازدید از مزرعه‌ای به وسعت ۳۵ هزار هکتار بردند که حتی یک تراکتور نداشت، و به عنوان مژده‌ای برای آینده نمونه‌ای از تولیدات تراکتوری‌سازی تبریز جلوی وزارت کشاورزی‌شان در معرض نمایش بود. با چنین ابعادی از اهمال، طبیعی است که هیچ کشوری بدون مبادله خارجی از پس تغذیه مردمش بر نمی‌آید. حال آنکه چنین چیزی، لااقل در مورد کشاورزی ایران صدق نمی‌کند.
⭕️ چرا صدق نمی‌کند؟ نه چون تراکتور داریم، بلکه چون هنوز مزارع ۳۵ هزار هکتاری نداریم. ظاهرا این بیشتر به برابری مربوط می‌شود تا آزادی. اما نه. آن نابرابری، انباشتی از تاریخ بدون آزادی است.
در «راه باریک» عجم اوغلو و رابینسون با مقایسه کاستاریکا و گواتمالا در همان همسایگی نشان می‌دهند که قدرت و ضعف جامعه (وجود و عدم وجود آزادی) چگونه خود را در ابعاد کوچک و غول‌آسای مزارع در این دو کشور ظاهر ساخته‌اند ...نابرابری تنها یکی از مشکلات بسیاری است که از فقدان آزادی نیرو می‌گیرند... در هر جامعه‌ای منشاء توسعه و پیشرفت پایدار آزادی است ... آزادی چیست؟ آزادی یعنی مختار بودن من به انجام آنچه اراده میکنم...
جان آگه با #فرهیختگان
چهل دو سال مقاومت پس کی زندگی
سلمان امین
ادبیات مدیران مختلف را کنار هم بچینید. حیرت‌آور است. هیچ معلوم نیست چرا در این کشور همه می‌خواهند بجنگند. وزیر ارشادش "سرباز جنگ فرهنگی"ست. وزیر دارایی‌اش در میدان "جنگ اقتصادی" دارد "شمشیر" می‌زند. مسئولین فدراسیون می‌گویند تمام اف‌ای‌سی به "پیکار همه‌جانبه" با ایران دست زده‌اند. مسئولین وزارت علوم دارند در عرصه "جنگ علمی" با جهان مقابله می‌کنند. مسئولین درمانی می‌گویند پزشکان "جان‌برکف" در "خط مقدم" در حال "نبرد" با کرونا هستند. نمکی هم حالا می‌گوید من از روزی که در "میدان مین" آمده‌ام آماده‌ی "تکه‌تکه شدن" هستم.
مانده‌ام این چه روحیه‌ی غریبی‌ست که تا بن استخوان یک نسل رسوب کرده. چرا کم‌تر کسی می‌خواهد مثل آدمیزاد سرش را پایین بیندازد و فقط "کار" کند. کار متخصصانه بر اساس شرح وظایف. "کار". همین و بس!
این از کی در ادبیات ما وارد شد که هر کاری را به نیت زدن "مشت محکم" بر دهان این و آن انجام دهیم. چرا هر موفقیتی باید حتماً و لزوماً یک "سیلی سخت" بر گوش دیگری باشد. چرا هرکسی در هر رده‌ای، حتی ورزش، هست برای تشریح وضعیتش دارد از ادبیات نظامی بهره می‌برد.
این چه روحیه‌ای است که حتی در مقابله با یک بیماری هم می‌خواهد روی "مین" برود، با آن "پنجه" بیندازد، با آن "برخورد" کند و روی نیروهای "منحوس" و "اجنبی" کرونا "رگبار" ببندد، وه در آخر یا ویروس را "مقتل" ببرد یا خودش را "تکه‌تکه" کند.
متاسفم اما ما سال‌هاست در وضعیت آماده‌باش گیر افتاده‌ایم. به همین دلیل است که این واژگان میلیتاریستی هنوز در سپهر سیاسی کشور خریدار دارد. گویی زندگی چیزی جز نبرد با خودی و بیگانه نیست. هرکس رزمجوتر است لایق‌تر به شمار می‌رود و آنکه به‌جای کار کردن، مجروح و تن‌زخمی از رزمگاه برگردد اجرش عظیم‌تر است.
من یکی که تخصص شما آقایان را ندارم. اما به‌گمانم در این مورد خاص کافی بود آن شمشیر مرصع را برای مدت کوتاهی غلاف می‌کردید، در عوض مقدار بالاتری واکسنِ نیم‌دلاری تا سه‌دلاری "موجود" در جهان را می‌خریدید و با الکل و پنبه‌ی "تولید داخل" به بازوی مردم می‌زدید. کاری که همه‌ی دنیا دارند می‌کنند.
آن‌وقت نه عزت ملتی را لب مرز ارمنستان حراج می‌کردید، نه داغ مرگ عزیزان مردم را به دل‌شان می‌نشاندید، نه مجبور بودید آن دهان‌های معطرتان را باز کنید تا با نجاستی به این غلظت آلوده شود.
میدان مینی که هربار نمایش رزمندگی در آن را می‌دهید، روزانه دارد دویست‌سیصدنفر از قبیله‌ی ما را منفجر می‌کند. مرگی که مثل کلام‌های پرطمطراق‌تان هرگز حماسی نیست. که مرگی‌ست خشم‌آگین و دردناک....
جان آگه با #فرهیختگان
سلمان امین
ادبیات مدیران مختلف را کنار هم بچینید. حیرت‌آور است. هیچ معلوم نیست چرا در این کشور همه می‌خواهند بجنگند. وزیر ارشادش "سرباز جنگ فرهنگی"ست. وزیر دارایی‌اش در میدان "جنگ اقتصادی" دارد "شمشیر" می‌زند. مسئولین فدراسیون می‌گویند تمام اف‌ای‌سی به "پیکار همه‌جانبه" با ایران دست زده‌اند. مسئولین وزارت علوم دارند در عرصه "جنگ علمی" با جهان مقابله می‌کنند. مسئولین درمانی می‌گویند پزشکان "جان‌برکف" در "خط مقدم" در حال "نبرد" با کرونا هستند. نمکی هم حالا می‌گوید من از روزی که در "میدان مین" آمده‌ام آماده‌ی "تکه‌تکه شدن" هستم.
مانده‌ام این چه روحیه‌ی غریبی‌ست که تا بن استخوان یک نسل رسوب کرده. چرا کم‌تر کسی می‌خواهد مثل آدمیزاد سرش را پایین بیندازد و فقط "کار" کند. کار متخصصانه بر اساس شرح وظایف. "کار". همین و بس!
این از کی در ادبیات ما وارد شد که هر کاری را به نیت زدن "مشت محکم" بر دهان این و آن انجام دهیم. چرا هر موفقیتی باید حتماً و لزوماً یک "سیلی سخت" بر گوش دیگری باشد. چرا هرکسی در هر رده‌ای، حتی ورزش، هست برای تشریح وضعیتش دارد از ادبیات نظامی بهره می‌برد.
این چه روحیه‌ای است که حتی در مقابله با یک بیماری هم می‌خواهد روی "مین" برود، با آن "پنجه" بیندازد، با آن "برخورد" کند و روی نیروهای "منحوس" و "اجنبی" کرونا "رگبار" ببندد، وه در آخر یا ویروس را "مقتل" ببرد یا خودش را "تکه‌تکه" کند.
متاسفم اما ما سال‌هاست در وضعیت آماده‌باش گیر افتاده‌ایم. به همین دلیل است که این واژگان میلیتاریستی هنوز در سپهر سیاسی کشور خریدار دارد. گویی زندگی چیزی جز نبرد با خودی و بیگانه نیست. هرکس رزمجوتر است لایق‌تر به شمار می‌رود و آنکه به‌جای کار کردن، مجروح و تن‌زخمی از رزمگاه برگردد اجرش عظیم‌تر است.
من یکی که تخصص شما آقایان را ندارم. اما به‌گمانم در این مورد خاص کافی بود آن شمشیر مرصع را برای مدت کوتاهی غلاف می‌کردید، در عوض مقدار بالاتری واکسنِ نیم‌دلاری تا سه‌دلاری "موجود" در جهان را می‌خریدید و با الکل و پنبه‌ی "تولید داخل" به بازوی مردم می‌زدید. کاری که همه‌ی دنیا دارند می‌کنند.
آن‌وقت نه عزت ملتی را لب مرز ارمنستان حراج می‌کردید، نه داغ مرگ عزیزان مردم را به دل‌شان می‌نشاندید، نه مجبور بودید آن دهان‌های معطرتان را باز کنید تا با نجاستی به این غلظت آلوده شود.
میدان مینی که هربار نمایش رزمندگی در آن را می‌دهید، روزانه دارد دویست‌سیصدنفر از قبیله‌ی ما را منفجر می‌کند. مرگی که مثل کلام‌های پرطمطراق‌تان هرگز حماسی نیست. که مرگی‌ست خشم‌آگین و دردناک....
جان آگه با #فرهیختگان
حمیدرضا صدر که امروز خبر درگذشتش همه را اندوهگین کرد، جز باقی فعالیت‌های رسانه‌ای، در روزنامه‌ها و مجلات و فضای مجازی و تلویزیون، ده کتاب هم از خودش به‌یادگار گذاشته است:
• دوران خنده، انتشارات فیلم ۱۳۶۷
• روزی روزگاری فوتبال، نشر چشمه ۱۳۷۹
• درآمدی بر تاریخ سیاسی سینمای ایران، نشر نی ۱۳۸۱
• نیمکت داغ، نشر چشمه ۱۳۹۲
• پسری روی سکوها، نشر چشمه ۱۳۹۲
• یونایتد نفرین‌شده، نشر چشمه ۱۳۹۲
• تو در قاهره خواهی مرد، نشر چشمه ۱۳۹۳
• یه چیزی بگو، نشر چشمه ۱۳۹۵
• سیصد و بیست و پنج، نشر چشمه ۱۳۹۶
• پیراهن‌های همیشه، نشر چشمه ۱۳۹۷
روحش شاد، یادش گرامی.
جان آگه با #فرهیختگان
• دوران خنده، انتشارات فیلم ۱۳۶۷
• روزی روزگاری فوتبال، نشر چشمه ۱۳۷۹
• درآمدی بر تاریخ سیاسی سینمای ایران، نشر نی ۱۳۸۱
• نیمکت داغ، نشر چشمه ۱۳۹۲
• پسری روی سکوها، نشر چشمه ۱۳۹۲
• یونایتد نفرین‌شده، نشر چشمه ۱۳۹۲
• تو در قاهره خواهی مرد، نشر چشمه ۱۳۹۳
• یه چیزی بگو، نشر چشمه ۱۳۹۵
• سیصد و بیست و پنج، نشر چشمه ۱۳۹۶
• پیراهن‌های همیشه، نشر چشمه ۱۳۹۷
روحش شاد، یادش گرامی.
جان آگه با #فرهیختگان
ترجمه تازه به پایان آمده‌ام از کتاب "Gnosis" کورت رودولف از پروژه‌های بسیار پرحاصل اندیشگی برای من شد، زیرا رشته‌ای را به دستم داد که با آن می‌شود دو وجه بسیار بارز و ممتازِ فرهنگ‌پسااسلامی ایران را به انتظامِ فهمی کشید: تشیع و تصوف.
طُرفه این که در این بیش از صدسال که از زمان ذکاءالملک فروغی تاکنون که شروع کرده‌ایم تا از نگاه تحقیقی به مآثرفرهنگی‌مان بنگریم، و آدم‌های بسیار بزرگی هم از جلال‌الدین‌همایی‌ها تا فروزانفرها و زرین‌کوب‌ها و زریاب‌خویی‌ها داشته‌ایم، نه احدی متوجه ساختار گنوستیکی تصوف و تشیع شده بود و نه اصلا هیچیک از این بزرگان فهمی عمیق‌تر از سطح نسبت به جریان "گنوزیس" (که یک پایه‌اش "ایران" بود) داشتند یا که پیدا کردند!
هانری‌کوربن که کرسی‌دار دانشگاهی پیشینِ آقای دکتر امیرمعزی بود، اولا گنوزیس را خوب می‌شناخت و ثانیا سرشت گنوستیکی تشیع را هم می‌دانست و حتی کتابی درباره ساختار گنوستیکی تشیع اسماعیلی نوشته بود، اما در ایران دم برنیاورد! لابد نمی‌خواست در ایران برای خودش دشمن‌تراشی بکند. همین احتیاط را در سخنان دکتر امیرمعزی هم شاهدیم که تنها دوبار سخن از گنوستیک‌ها به میان آورد، اما بهرحال اصل مطلب را گفت، بویژه آنجا که درباره ربطِ "ولایت‌علی" با انگاره (بازهم گنوستیکیِ) "مسیح" سخن می‌گفتند.
دراین میان، در بخش پرسش‌وپاسخ که ایشان می‌گویند روشن نیست که چرا "کوفه" (یا همان "حیره"ای که موطن میانرودانی گنوستیک‌ها بود) وطن شیعه شد، برای من روشن نشد که چرا این پرسشی برای ایشان است! اگر کوفه زادگاه تشیع‌ای نمی‌شد که از پیش قرارگاه گنوستیک‌ها بود، آنگاه جای تعجب می‌بود!
اما در نگاهی از بالا به خودمان، باید گفت که تاخت‌تاز بنیادگرایی شیعی دراین چهل و چندسال در ایران گویی که کلید بیداریِ ما از افسون "فرهنگ" را زده است. ما اینک داریم به خودِ "فرهنگی"مان از بیرون تماشا می‌کنیم. از این منظر است که بجای الاهیاتِ خودارضایی و مصادره‌به مطلوب کننده‌ای که دراین پانزده قرن در آن غوطه‌خورده‌ایم، به آرامی چون ماهی بر "آب" داریم "آگاه" می‌شویم.
این آگاهیِ objective بر "فرهنگ"، طلیعه ورود ما به سپهرِ مدرن است که میدان تحقیقِ‌علمی است، نه شیفتگیِ "ایمان".
درست از همین‌روست که مدعیان تحقیق تاریخی چون آقای دکتر رسول جعفریان از این سخنان دکتر امیرمعزی برآشفتند. نکته اینجاست که آقای دکتر جعفریان محققِ در تاریخ نیستند، بلکه از متولیان "ارتودوکسی" تشیعِ جعفری‌اند. متولیِ ارتودوکسی به مصداقِ "وحرمنا علیه‌المراضع" نمی‌تواند که گام در وادی objectivism علمی بگذارد! زیرا ایشان به عنوان متولیِ ارتودوکسی - که لباس‌اش نیز بر تن‌شان است - بر آن هستند که "حقیقت‌وواقعیت" را یافته‌اند که همانی‌است که "ارتودوکسیِ" موردِ باورِ ایشان می‌گوید.
الباقی تلاش‌های چنین افرادی جز گردآوری شواهد برای تائید باور خودشان نیست، که البته ایستاری "کلامی" است. آقای جعفریان یک "متکلم" در حوزه تاریخ‌اند و نه یک محقق در آن حوزه. این دو مقام را نباید باهم خَلط کرد.
https://t.me/arshivefarhikhtegan/622
علی صاحب‌الحواشی
جان آگه با #فرهیختگان
طُرفه این که در این بیش از صدسال که از زمان ذکاءالملک فروغی تاکنون که شروع کرده‌ایم تا از نگاه تحقیقی به مآثرفرهنگی‌مان بنگریم، و آدم‌های بسیار بزرگی هم از جلال‌الدین‌همایی‌ها تا فروزانفرها و زرین‌کوب‌ها و زریاب‌خویی‌ها داشته‌ایم، نه احدی متوجه ساختار گنوستیکی تصوف و تشیع شده بود و نه اصلا هیچیک از این بزرگان فهمی عمیق‌تر از سطح نسبت به جریان "گنوزیس" (که یک پایه‌اش "ایران" بود) داشتند یا که پیدا کردند!
هانری‌کوربن که کرسی‌دار دانشگاهی پیشینِ آقای دکتر امیرمعزی بود، اولا گنوزیس را خوب می‌شناخت و ثانیا سرشت گنوستیکی تشیع را هم می‌دانست و حتی کتابی درباره ساختار گنوستیکی تشیع اسماعیلی نوشته بود، اما در ایران دم برنیاورد! لابد نمی‌خواست در ایران برای خودش دشمن‌تراشی بکند. همین احتیاط را در سخنان دکتر امیرمعزی هم شاهدیم که تنها دوبار سخن از گنوستیک‌ها به میان آورد، اما بهرحال اصل مطلب را گفت، بویژه آنجا که درباره ربطِ "ولایت‌علی" با انگاره (بازهم گنوستیکیِ) "مسیح" سخن می‌گفتند.
دراین میان، در بخش پرسش‌وپاسخ که ایشان می‌گویند روشن نیست که چرا "کوفه" (یا همان "حیره"ای که موطن میانرودانی گنوستیک‌ها بود) وطن شیعه شد، برای من روشن نشد که چرا این پرسشی برای ایشان است! اگر کوفه زادگاه تشیع‌ای نمی‌شد که از پیش قرارگاه گنوستیک‌ها بود، آنگاه جای تعجب می‌بود!
اما در نگاهی از بالا به خودمان، باید گفت که تاخت‌تاز بنیادگرایی شیعی دراین چهل و چندسال در ایران گویی که کلید بیداریِ ما از افسون "فرهنگ" را زده است. ما اینک داریم به خودِ "فرهنگی"مان از بیرون تماشا می‌کنیم. از این منظر است که بجای الاهیاتِ خودارضایی و مصادره‌به مطلوب کننده‌ای که دراین پانزده قرن در آن غوطه‌خورده‌ایم، به آرامی چون ماهی بر "آب" داریم "آگاه" می‌شویم.
این آگاهیِ objective بر "فرهنگ"، طلیعه ورود ما به سپهرِ مدرن است که میدان تحقیقِ‌علمی است، نه شیفتگیِ "ایمان".
درست از همین‌روست که مدعیان تحقیق تاریخی چون آقای دکتر رسول جعفریان از این سخنان دکتر امیرمعزی برآشفتند. نکته اینجاست که آقای دکتر جعفریان محققِ در تاریخ نیستند، بلکه از متولیان "ارتودوکسی" تشیعِ جعفری‌اند. متولیِ ارتودوکسی به مصداقِ "وحرمنا علیه‌المراضع" نمی‌تواند که گام در وادی objectivism علمی بگذارد! زیرا ایشان به عنوان متولیِ ارتودوکسی - که لباس‌اش نیز بر تن‌شان است - بر آن هستند که "حقیقت‌وواقعیت" را یافته‌اند که همانی‌است که "ارتودوکسیِ" موردِ باورِ ایشان می‌گوید.
الباقی تلاش‌های چنین افرادی جز گردآوری شواهد برای تائید باور خودشان نیست، که البته ایستاری "کلامی" است. آقای جعفریان یک "متکلم" در حوزه تاریخ‌اند و نه یک محقق در آن حوزه. این دو مقام را نباید باهم خَلط کرد.
https://t.me/arshivefarhikhtegan/622
علی صاحب‌الحواشی
جان آگه با #فرهیختگان
Telegram
آرشیو
تشیع نخستین: گذرگاه عرفان باستان به عرفان اسلامی
یکشنبه : ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۰
محمدعلی امیرمعزی
یکشنبه : ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۰
محمدعلی امیرمعزی
به سازمان‌های بین‌المللی و دولت جمهوری اسلامی هشدار می‌دهم در قبال وقایع افغانستان واکنش جدی نشان دهند
بیانیه آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی در واکنش به وقایع افغانستان
بسم الله الرحمن الرحیم
انّ ربّک لبالمرصاد
این روزها، جهان شاهد حوادث بسیار وحشتناک و تاسّف‌آوری است که وجدان بشریت و فطرت پاک انسان‌ها، شرمنده از این جنایات است.
آیا می‌شود گروهی، خود را انسان بنامند، اما نسبت به هم‌نوع خود این همه جنایات مرتکب شوند!؟
خشونت و درنده‌خویی تروریست‌ها از یک طرف؛ و از سوی دیگر، سکوت جهانیان و دولت‌ها و مجامع باصطلاح حامی حقوق بشر، موجب تعجّب و شرمندگی است!
اعتماد به گروهی که سابقه شرارت و قتل و آدمکشی آنان بر همه جهانیان روشن است اشتباه بزرگ و غیر قابل جبرانی است!
اینجانب بنابروظیفه دینی و انسانی خود، به همه دولت‌ها و مراکز بین المللی به ویژه سازمان ملل و سازمان کنفرانس اسلامی و دولت جمهوری اسلامی ایران، هشدار می‌دهم که نسبت به این وحشی‌گری‌ها و شهادت تعداد زیادی از مظلومین در افغانستان و آواره‌گشتن هزاران نفر از مردم؛ اعم از زن و مرد، پیر و جوان و کودک، واکنش جدّی نشان دهند تا جلوی تجاوزها گرفته شود.
به یقین، سکوت امروز آنها موجب پشیمانی و ندامت در آینده است.
و السلام علی من اتّبع الهدی
قم، سوم ذی‌الحجه ۱۴۴۲
لطف‌الله صافی
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
بیانیه آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی در واکنش به وقایع افغانستان
بسم الله الرحمن الرحیم
انّ ربّک لبالمرصاد
این روزها، جهان شاهد حوادث بسیار وحشتناک و تاسّف‌آوری است که وجدان بشریت و فطرت پاک انسان‌ها، شرمنده از این جنایات است.
آیا می‌شود گروهی، خود را انسان بنامند، اما نسبت به هم‌نوع خود این همه جنایات مرتکب شوند!؟
خشونت و درنده‌خویی تروریست‌ها از یک طرف؛ و از سوی دیگر، سکوت جهانیان و دولت‌ها و مجامع باصطلاح حامی حقوق بشر، موجب تعجّب و شرمندگی است!
اعتماد به گروهی که سابقه شرارت و قتل و آدمکشی آنان بر همه جهانیان روشن است اشتباه بزرگ و غیر قابل جبرانی است!
اینجانب بنابروظیفه دینی و انسانی خود، به همه دولت‌ها و مراکز بین المللی به ویژه سازمان ملل و سازمان کنفرانس اسلامی و دولت جمهوری اسلامی ایران، هشدار می‌دهم که نسبت به این وحشی‌گری‌ها و شهادت تعداد زیادی از مظلومین در افغانستان و آواره‌گشتن هزاران نفر از مردم؛ اعم از زن و مرد، پیر و جوان و کودک، واکنش جدّی نشان دهند تا جلوی تجاوزها گرفته شود.
به یقین، سکوت امروز آنها موجب پشیمانی و ندامت در آینده است.
و السلام علی من اتّبع الهدی
قم، سوم ذی‌الحجه ۱۴۴۲
لطف‌الله صافی
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
دیکتاتورها کشورشان را به ویرانه های غیر قابل ترمیم بدل می کنند
بیژن اشتری
⭕️معمر قذافی چهل و دو سال با اقتدار کامل بر لیبی حکم راند اما پایانش یک مجرای فاضلاب رقم زده شد. موقعی که مردم لیبی علیه قذافی به خیابان‌ها ریختند، او آنها را مشتی «موش کثیف» لقب داد و طنز تلخ روزگار اینکه خودش مثل موشی کثیف از مجرای فاضلاب بیرون کشیده و در جا کشته شد.
⭕️مرگ قذافی خشن و بیرحمانه بود و با هیچ معیار انسانی‌ای تطابق نداشت؛ اما چهل و دو سال حکومت مستبدانهٔ قذافی مردم را به چنان درجه‌ای از خشم و خشونت و استیصال رسانده بود که این مرگ فجیع را شامل حالش کردند.
⭕️بیش از ده سال از مرگ دیکتاتور لیبی می‌گذرد اما این کشور هنوز نتوانسته روی آرامش و ثبات به خود ببیند. حکومت طولانی قذافی چنان خسارت‌هایی به لیبی زده که به این زودی‌ها قابل جبران نیست.
⭕️دیکتاتورها کشورشان را به ویرانه‌هایی غیرقابل ترمیم بدل می‌کنند و اثر سوء آنها تا دهه‌ها پس از مرگشان باقی است. مردم لیبی بی دلیل علیه قذافی قیام نکردند.آنها خواهان شغل، خدمات عمومی، و پایان‌بخشی به حکومت شبه‌مافیایی قذافی بودند؛ حکومتی که برای دهه‌ها مرعوب و تحقیرشان کرده بود.
⭕️قذافی برای چهل و‌دو سال کشورش را به آزمایشگاهی غول‌آسا برای تحقق باورهای عجیب و غریب فلسفی‌اش تبدیل کرده و مردم را در معرض انواع تجربیات سیاسی و اقتصادی ناشیانه قرار داده بود. او خود را یک انقلابی مستمر می دانست؛ انقلابی‌ای که برایش آرمان‌های رادیکال مقدم بود بر بنا کردن حکومتی کارآمد و از حیث اقتصادی پویا. هر زمان که طرح‌ها و برنامه‌های عجیب و غریبش غلط از کار درمی‌آمد مردم را مقصر اصلی عنوان می‌کرد و برای نمک پاشیدن بر زخم آنها، همیشه ادعا می کرد که هیچ مقام و منصب رسمی‌ای ندارد و فقط راهنمای مردم برای به پیش بردن انقلاب است. این در حالی بود که همه می‌دانستند قذافی خالق و اداره‌کنندهٔ یکی از سرکوبگرترین رژیم‌های جهان است.
⭕️جاه‌طلبی‌های قذافی محدود به کشورش نبود. او سودای صدور انقلابش را به سراسر جهان داشت و تا دم آخر این هدف را دنبال کرد.قذافی نهایتاً جامعه لیبی را از هویت تهی کرد و چندین نسل از مردم لیبی را در فلسفهٔ سیاسی احمقانه‌اش مستحیل ساخت. شبح او همچنان بر فراز لیبی است.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
بیژن اشتری
⭕️معمر قذافی چهل و دو سال با اقتدار کامل بر لیبی حکم راند اما پایانش یک مجرای فاضلاب رقم زده شد. موقعی که مردم لیبی علیه قذافی به خیابان‌ها ریختند، او آنها را مشتی «موش کثیف» لقب داد و طنز تلخ روزگار اینکه خودش مثل موشی کثیف از مجرای فاضلاب بیرون کشیده و در جا کشته شد.
⭕️مرگ قذافی خشن و بیرحمانه بود و با هیچ معیار انسانی‌ای تطابق نداشت؛ اما چهل و دو سال حکومت مستبدانهٔ قذافی مردم را به چنان درجه‌ای از خشم و خشونت و استیصال رسانده بود که این مرگ فجیع را شامل حالش کردند.
⭕️بیش از ده سال از مرگ دیکتاتور لیبی می‌گذرد اما این کشور هنوز نتوانسته روی آرامش و ثبات به خود ببیند. حکومت طولانی قذافی چنان خسارت‌هایی به لیبی زده که به این زودی‌ها قابل جبران نیست.
⭕️دیکتاتورها کشورشان را به ویرانه‌هایی غیرقابل ترمیم بدل می‌کنند و اثر سوء آنها تا دهه‌ها پس از مرگشان باقی است. مردم لیبی بی دلیل علیه قذافی قیام نکردند.آنها خواهان شغل، خدمات عمومی، و پایان‌بخشی به حکومت شبه‌مافیایی قذافی بودند؛ حکومتی که برای دهه‌ها مرعوب و تحقیرشان کرده بود.
⭕️قذافی برای چهل و‌دو سال کشورش را به آزمایشگاهی غول‌آسا برای تحقق باورهای عجیب و غریب فلسفی‌اش تبدیل کرده و مردم را در معرض انواع تجربیات سیاسی و اقتصادی ناشیانه قرار داده بود. او خود را یک انقلابی مستمر می دانست؛ انقلابی‌ای که برایش آرمان‌های رادیکال مقدم بود بر بنا کردن حکومتی کارآمد و از حیث اقتصادی پویا. هر زمان که طرح‌ها و برنامه‌های عجیب و غریبش غلط از کار درمی‌آمد مردم را مقصر اصلی عنوان می‌کرد و برای نمک پاشیدن بر زخم آنها، همیشه ادعا می کرد که هیچ مقام و منصب رسمی‌ای ندارد و فقط راهنمای مردم برای به پیش بردن انقلاب است. این در حالی بود که همه می‌دانستند قذافی خالق و اداره‌کنندهٔ یکی از سرکوبگرترین رژیم‌های جهان است.
⭕️جاه‌طلبی‌های قذافی محدود به کشورش نبود. او سودای صدور انقلابش را به سراسر جهان داشت و تا دم آخر این هدف را دنبال کرد.قذافی نهایتاً جامعه لیبی را از هویت تهی کرد و چندین نسل از مردم لیبی را در فلسفهٔ سیاسی احمقانه‌اش مستحیل ساخت. شبح او همچنان بر فراز لیبی است.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
نقش رسانه‌های نوین در جنبش‌های اجتماعی
گفتگو با:
ضیاء نبوی
امین بزرگیان
تقـی رحمانی
علیرضا رجائی
حسین قاضیان
شنبه ۲۶ تیرماه ساعت ۲۱
کلاب میدان آزادی
جان آگه با #فرهیختگان
گفتگو با:
ضیاء نبوی
امین بزرگیان
تقـی رحمانی
علیرضا رجائی
حسین قاضیان
شنبه ۲۶ تیرماه ساعت ۲۱
کلاب میدان آزادی
جان آگه با #فرهیختگان
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
اگر می خواهید بدانید چگونه سرزمین که روزی آن رودخانه های پر آب در آن جاری بود، سرزمینی که بزرگترین تالاب های جهان را در آغوش گرفته بود به جهنمی خشک و سوزان بدل شد که امروز اعتراض و قیام تشنگان در آن به راه افتاده است این فیلم را ببینید و البته که این تنها بخش کوچکی از ماجراست. به آنچه رخ داده است و نتایج آن چه می گویند؟
منبع ویدیو: کارون تایمز
جان آگه با #فرهیختگان
منبع ویدیو: کارون تایمز
جان آگه با #فرهیختگان
عکسی کمیاب از یک کتابفروشی قاجاری
کتابفروشی های تهران
در دوران احمدشاه قاجار
سال ۱۲۹۵ خورشیدی
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
کتابفروشی های تهران
در دوران احمدشاه قاجار
سال ۱۲۹۵ خورشیدی
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
تحول‌خواهی چیست؟
گزیده‌ای از سخنان هاشم آغاجری در کلاب هاوس
🔺هدف و خط مشی تحول‌خواهی
🔺خاستگاه تحول‌خواهی
🔺 مذاکره و گذار در تحول‌خواهی
🔺 استراتژی تحول‌خواهی برای گذار
🔺«امید» پیش شرط تحول‌خواهی
🔺تفاوت و نقد تحول‌خواهی بر اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبی ساختاری
🔺نقد براندازی و دوگانه کاذب «اصلاح‌طلبی- براندازی»
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
گزیده‌ای از سخنان هاشم آغاجری در کلاب هاوس
🔺هدف و خط مشی تحول‌خواهی
🔺خاستگاه تحول‌خواهی
🔺 مذاکره و گذار در تحول‌خواهی
🔺 استراتژی تحول‌خواهی برای گذار
🔺«امید» پیش شرط تحول‌خواهی
🔺تفاوت و نقد تحول‌خواهی بر اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبی ساختاری
🔺نقد براندازی و دوگانه کاذب «اصلاح‌طلبی- براندازی»
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
گفتند بین اسد و خوزستان تقدم با حفظ بشار است. اولی به یُمن میلیاردها دلار ارسالی و هزاران رزمنده اعزامی مانده است و دومی در اوج گرمای تابستان جنوب و بر روی دریایی از نفت، آب ندارد. چرا؟
مصطفی تاج‌زاده
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
مصطفی تاج‌زاده
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
قدرت گرفتن زنان
درباره دست به شمشیر بردن هلیا
محمدحسین بادامچی
در چند سال اخیر به نحوی بی‌سابقه با زنان بسیار تأثیرگذاری در صحنه اجتماعی و سیاسی ایران مواجه شده‌ایم که بدون استثنا همگی از سوی جامعه رسمی مردانه طرد شده‌اند و اهمیت آنها هرگز به رسمیت شناخته نشده. از صدف مسائلی معروف به صدف بیوتی، مسیح علی‌نژاد، شهرزاد میرقلی‌خان، مهناز افشار و کیمیا علی‌زاده که چهره‌ای بین‌المللی یافته‌اند تا پدیده‌هایی مثل آزاده نامداری، دختر آبی، سحر تبر، فرشتگان نینجا و حالا #هلیا که امواج اجتماعی و فرهنگی مهمی را نمایندگی کردند تا ترندهای مجازی ریز و درشتی مثل پویش اعتراض به حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب درسی، دادخواهی رومینا و غوغای توقیف مجله فروغ دانشگاه شریف که قهرمان سرشناسی نداشت اما نشان کاملی از خیزش زنانه محسوب می‌شد.
در همه این موارد تمایل شدیدی به نادیده گرفتن موضوع از سوی رسانه‌ها و سیاستمداران و سیاستگذاران و صاحب‌نظران و روشنفکران و روحانیون و دانشگاهیان و احاله آنها به امور زرد و بی‌اهمیت و تبلیغات چیپ سلبریتی‌ها و علاقه‌مندیهای توده‌ها و طبقات بی‌سواد جامعه و دغدغه‌های مبتذل زنان وجود داشته و از قضا کاملا بین طیف نخبگان مذهبی و سکولار به یکسان نکوهیده شده است. از یوسف اباذری و بیژن عبدالکریمی گرفته تا حسن عباسی و آیت‌الله علم‌الهدی بسیار دیده و شنیده‌ایم که علیه این ابتذالهای زنانه و پوپولیستی چه بیانیه‌های تنزه‌طلبانه‌ای صادر شده است.
اما به گمان من کثرت این پدیده‌ها به حدی رسیده که به جای تلاش برای حذف کردن این داده‌های خطا به چارچوب نظری‌ای که توان درک این موج بزرگ را ندارد شک کنیم و در پس همه این دعاوی و فراسوی اختلافات ایدئولوژیک به زمینه مشترک نگاه تحقیرآمیز مردانه به دغدغه‌های زنانه و قدرت گرفتن زنان متفطن شویم. اگر تا کنون جامعه رسمی ایرانی مانند پسرهای داخل کلیپ هلیا به زندگی و مسائل و دغدغه‌های دختران و زنان نگاهی تمسخرآمیز و تحقیرآمیز و فان داشتند با دیدن دست به قمه شدن هلیا نمی‌توانند به بی‌اعتنایی توهین‌آمیز خود به حضور زنان ادامه دهند.
اینجاست که ضرورت تغییر نگاه و تدوین چارچوبی جامعه‌شناسانه تازه‌ای برای فهم این رخداد نو جدی و مهم به نظر می‌رسد. از جمله در این یادداشت با عنوان «خشونت زنانه» که بخشی از سلسله یادداشتهایی اینستاگرامیم با همین هدف است، کوشیده‌ام نشان دهم که چرا ویدیوی هلیا را نباید یک قمه‌کشی خشونت‌آمیز متعارف مردانه تلقی کرد و آنرا در اینجا تکرار نمی‌کنم. تنها باید خاطرنشان کنم که زنجیر پدرسالارانه برنامه‌های مفصل الهیاتی-سیاسی-اقتصادیِ رام کردن زنان که قدمتی چند هزارساله دارد در حال سست شدن است. دست به شمشیر شدن هلیا نشانه دیگری از این است که #مقاومت_زنانه در ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است.
جان آگه با #فرهیختگان
درباره دست به شمشیر بردن هلیا
محمدحسین بادامچی
در چند سال اخیر به نحوی بی‌سابقه با زنان بسیار تأثیرگذاری در صحنه اجتماعی و سیاسی ایران مواجه شده‌ایم که بدون استثنا همگی از سوی جامعه رسمی مردانه طرد شده‌اند و اهمیت آنها هرگز به رسمیت شناخته نشده. از صدف مسائلی معروف به صدف بیوتی، مسیح علی‌نژاد، شهرزاد میرقلی‌خان، مهناز افشار و کیمیا علی‌زاده که چهره‌ای بین‌المللی یافته‌اند تا پدیده‌هایی مثل آزاده نامداری، دختر آبی، سحر تبر، فرشتگان نینجا و حالا #هلیا که امواج اجتماعی و فرهنگی مهمی را نمایندگی کردند تا ترندهای مجازی ریز و درشتی مثل پویش اعتراض به حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب درسی، دادخواهی رومینا و غوغای توقیف مجله فروغ دانشگاه شریف که قهرمان سرشناسی نداشت اما نشان کاملی از خیزش زنانه محسوب می‌شد.
در همه این موارد تمایل شدیدی به نادیده گرفتن موضوع از سوی رسانه‌ها و سیاستمداران و سیاستگذاران و صاحب‌نظران و روشنفکران و روحانیون و دانشگاهیان و احاله آنها به امور زرد و بی‌اهمیت و تبلیغات چیپ سلبریتی‌ها و علاقه‌مندیهای توده‌ها و طبقات بی‌سواد جامعه و دغدغه‌های مبتذل زنان وجود داشته و از قضا کاملا بین طیف نخبگان مذهبی و سکولار به یکسان نکوهیده شده است. از یوسف اباذری و بیژن عبدالکریمی گرفته تا حسن عباسی و آیت‌الله علم‌الهدی بسیار دیده و شنیده‌ایم که علیه این ابتذالهای زنانه و پوپولیستی چه بیانیه‌های تنزه‌طلبانه‌ای صادر شده است.
اما به گمان من کثرت این پدیده‌ها به حدی رسیده که به جای تلاش برای حذف کردن این داده‌های خطا به چارچوب نظری‌ای که توان درک این موج بزرگ را ندارد شک کنیم و در پس همه این دعاوی و فراسوی اختلافات ایدئولوژیک به زمینه مشترک نگاه تحقیرآمیز مردانه به دغدغه‌های زنانه و قدرت گرفتن زنان متفطن شویم. اگر تا کنون جامعه رسمی ایرانی مانند پسرهای داخل کلیپ هلیا به زندگی و مسائل و دغدغه‌های دختران و زنان نگاهی تمسخرآمیز و تحقیرآمیز و فان داشتند با دیدن دست به قمه شدن هلیا نمی‌توانند به بی‌اعتنایی توهین‌آمیز خود به حضور زنان ادامه دهند.
اینجاست که ضرورت تغییر نگاه و تدوین چارچوبی جامعه‌شناسانه تازه‌ای برای فهم این رخداد نو جدی و مهم به نظر می‌رسد. از جمله در این یادداشت با عنوان «خشونت زنانه» که بخشی از سلسله یادداشتهایی اینستاگرامیم با همین هدف است، کوشیده‌ام نشان دهم که چرا ویدیوی هلیا را نباید یک قمه‌کشی خشونت‌آمیز متعارف مردانه تلقی کرد و آنرا در اینجا تکرار نمی‌کنم. تنها باید خاطرنشان کنم که زنجیر پدرسالارانه برنامه‌های مفصل الهیاتی-سیاسی-اقتصادیِ رام کردن زنان که قدمتی چند هزارساله دارد در حال سست شدن است. دست به شمشیر شدن هلیا نشانه دیگری از این است که #مقاومت_زنانه در ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است.
جان آگه با #فرهیختگان
Instagram
کمترین تحریری از یک آرزو این است
آدمی را آب و نانی باید و آنگاه آوازی...
در قناری ها نگه کن، در قفس، تا نیک دریابی
کز چه در آن تنگناشان باز، شادی های شیرین است.
کمترین تصویری از یک زندگانی،
آب،
نان،
آواز،
ور فزون تر خواهی از آن،
گاهگه پرواز
ور فزون تر خواهی از آن،
شادی آغاز
ور فزون تر، باز هم خواهی، بگویم باز...
آنچنان بر ما به نان و آب، اینجا تنگ سالی شد
که کسی در فکر آوازی نخواهد بود
وقتی آوازی نباشد،
شوق پروازی نخواهد بود...
محمدرضا شفیعی کدکنی
قدح‌های نهانی
جان آگه با #فرهیختگان
آدمی را آب و نانی باید و آنگاه آوازی...
در قناری ها نگه کن، در قفس، تا نیک دریابی
کز چه در آن تنگناشان باز، شادی های شیرین است.
کمترین تصویری از یک زندگانی،
آب،
نان،
آواز،
ور فزون تر خواهی از آن،
گاهگه پرواز
ور فزون تر خواهی از آن،
شادی آغاز
ور فزون تر، باز هم خواهی، بگویم باز...
آنچنان بر ما به نان و آب، اینجا تنگ سالی شد
که کسی در فکر آوازی نخواهد بود
وقتی آوازی نباشد،
شوق پروازی نخواهد بود...
محمدرضا شفیعی کدکنی
قدح‌های نهانی
جان آگه با #فرهیختگان
Telegram
قدح‌های نهانی