فقدان همبستگی ملی در اعتراض

آیا خوزستان تنهاست؟

▫️زیتون ـ مهسا محمدی: اعتراض به بی‌‌آبی در خوزستان خیلی زود به خون نشست. شب گذشته و در سومین روز سراسری شدن این اعتراضات در این استان، مصطفی نعیماوی٬ ۲۶ ساله و از اهالی شادگان با شلیک مستقیم گلوله کشته شد.
موضع‌گیری مقامات درباره این خبر چنانچه انتظار می‌رفت سلب مسئولیت از خود بود. امید صبری‌پور، سرپرست فرمانداری شادگان همان الگوی قدیمی نظام را برای این قتل هم به کار گرفت و گفت که «افراد فرصت طلب و اغتشاشگر» این فرد که «یکی از تجمع‌کنندگان» بوده را کشته‌اند و به ایسنا گفت که «مسببان این حادثه» بازداشت شده‌اند. حال اعتراضات ادامه دارد و تعداد زخمی‌ها در حال افزایش است.

🔹همچنین سازمان حقوق بشر ایران در توییتی خبر داد که قاسم خضیری، نوجوان ۱۷ ساله، که در اعتراضات شب گذشته در کوت‌عبدالله اهواز، بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی مجروح شده بود، در بیمارستان جان باخت. اخبار تایید نشده هم در شامگاه شنبه از کشته‌ی سومی در این جریان خبر می‌دهد، نام این فرد علی مزرعه عنوان شده. گزارش‌های تصویری از خوزستان حاکی از حضور کودکان در میان تظاهرکنندگان و زخمی‌هاست.
بی‌آبی قطره آخری بود که کاسه صبر خوزستانی‌ها را لبریز کرد. دیری است که این استان به جز گرمای تابستان و خشکسالی فصلی ناشی از آن، درگیر تداوم همه‌گیری کووید-۱۹ و خیز پنجم کرونا، قطع مکرر برق، بیکاری، عدم جذب نیروی بومی در پالایشگاه‌ها و شرکت نفت، سیل و بازگشت فاضلاب به آب شرب شهری و وضعیت نامساعد اقتصادی است.

🔹این بار اعتراضات مردم خوزستان با شعار «انا عطشان» (تشنه  ‌‌‌ام) روز پنجشنبه آغاز شد و دست‌کم ۱۱ شهر این استان به این اعتراضات پیوستند. در دومین شب، شب جمعه، اعتراضات به شهرهای حمیدیه، ماهشهر، سوسنگرد، شوش، شادگان، مناطق کانتکس و عین‌دوی  اهواز، رفیع و هویزه رسید. در شبکه‌های اجتماعی حتی تصاویری از خوزستانی‌های حاضر در مشهد منتشر شد که با همشهریانشان همراه شده‌اند. با وجود این حمایتی از این تظاهرات بجز در معدودی از استان‌های همجوار صورت نگرفت و اعتراض به سایر استان‌های ایران و حتی تهران کشیده نشده.

▫️بحران فراگیر بی‌آبی، آیا آسیاب به نوبت است؟

«هشدار» و «بحران»، یرتکرارترین کلماتی هست که در سال‌های اخیر در ایران با «آب» همنشین‌اند. در اواخر اردیبهشت ماه سالجاری سازمان هواشناسی ایران با اشاره به کاهش ۸۵.۵ درصدی بارندگی نسبت به میانگین بلند مدت کشور، خبر از بروز «خشکسالی بی‌سابقه» در برخی مناطق کشور داد. اوایل تیرماه هم روزنامه شرق نوشت که امسال خشک‌ترین سال ایران در نیم‌قرن گذشته بوده.

🔹به گزارش مجله ساینتیفیک ریپورتز به نقل از بی‌بی‌سی، برخلاف بازی مسئولان با کارت خشکسالی و ترسالی و انداختن تقصیرها بر گردن آسمان، علت بحران آب « فعالیت‌ انسانی و به ویژه بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی» است «که دلیل عمده آن پاسخگویی به تقاضای بخش کشاورزی بوده است» بر اساس این تحقیق میزان بهره‌برداری از سفره‌های آب زیرزمینی در نزدیک به سه چهارم مناطق ایران بیش از سه برابر میزان ورودی آب به آن‌هاست. برداشت بی‌رویه از ذخایر طبیعی آب زیرزمینی بر اساس این مقاله تاثیراتی برگشت‌ناپذیر بر « آب، غذا و امنیت اجتماعی و اقتصادی» در کشور خواهد داشت.

🔹 این تاثیرات برگشت‌ناپذیر با نگاهی به تغییر اقلیم و حتی ترکیب جمعیتی مناطق مرکزی و جنوبی ایران که در برابر بحران خشکسالی آسیب‌پذیرتند به راحتی قابل مشاهده است. موج مهاجرت روستاییان به شهرها و آسیب‌های زیست ‌محیطی در اثر خشک شدن تالاب‌ها، دریاچه‌ها و رودخانه‌ها  به کلی چهره طبیعی و حتی ترکیب جمعیتی این مناطق را تغییر داده است، اما به اطمینان خوبی می‌توان گفت که این تغییرات و آثار آن قطعا به این نقاط محدود نمی‌ماند.

🔹متن کامل در وبسایت زیتون:
https://www.zeitoons.com/89619



#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

شور و نشاط کودکان سواحل مکران
سیستان عزیز

عکس از جواد قارایی

#فرهیختگان

با یاد شهدای آب !
در خوزستان عزیز

#فرهیختگان

دشمن ما همین جاست!
▪️مردم خوزستان عوض نشدند! این «هیهات منّا الذلّة» را که این شب‌ها می‌شنوید شب‌های جنگ هم می‌گفتند. آن سالها که خرمشهر و هویزه و سوسنگرد و اهواز شهرهای مقدس‌مان بود پای عزت‌شان ایستاده بودند الان هم می‌ایستند. تنها فرقش این است که نظام، آن شب‌ها و روزها به مردم خوزستان نیاز داشت، حالا دیگر به اعتراف خودشان «سوریه از خوزستان مهمتر است».
خوزستان عزتِ شب‌های جنگ را به خیابان آورده. نظام هم نیروهایش را به جنگ تشنگان فرستاده؛ همان نظامی که برای آب و نان و برق و واکسن، پول ندارد اما برای گلوله به اندازه کافی بودجه دارد و یاد گرفته چگونه خشاب‌هایش را با سفره‌های خالی مردمش پر کند.
مردم خوزستان عوض نشدند، اما جای دشمن عوض شده است؛ «دشمن ما همین جاست»!
#انا_عطشان

محمدجواد اکبرین


جان آگه با #فرهیختگان

دعوت سخنگوی شورای نگهبان از حقوقدانان برای عضویت در باشگاه حقوق اساسی

یک سرگرمی تازه برای رفع اتهام از شورای نگهبان تا انتخابات آینده !

#فرهیختگان

یافته‌های‌ پژوهشی سیاستی شمس دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶
گزارش مسئله‌شناسی راهبردی توسعه در استان خوزستان
فقدان برنامه جامع توسعه
استان خوزستان با مساحت ۶۴۰۵۷ کیلومتر مربع، ۳.۹ درصد کل مساحت کشور را به ‌خود اختصاص داده و از نظر وسعت مقام دهم را دارا است. جمعیت استان خوزستان در سر شماری ۱۳۹۵ با ۴۷۱۰۵۰۶ نفر، حدود ۵.۸۹ درصد جمعیت کل کشور بوده و هرچند نسبت به سال ۱۳۹۰ که ۶.۰۳ درصد از جمعیت کشور را در خود جای داده بوده، کاهش داشته اما همچنان در رتبه‌ی پنجم کشور قرار دارد. گزارش حاضر قصد دارد به بازتاب‌ چالش‌های توسعه‌ی این استان‌ برخوردار ایران به‌لحاظ ثروت‌های طبیعی بپردازد و راه‌کارهایی را جهت رفع آن‌ها ارائه نماید.

گزارش بازتاب چالش‌های توسعه در استان خوزستان که توسط کارشناسان مرکز بررسی­‌های استراتژیک ریاست جمهوری و با بهرهگیری از گزارشهای ارسالی از سوی «اتاق فکر استان خوزستان» تهیه و تدوین‌شده‌، شامل محورها و حوزه‌های سیاستی زیر است:

حوزه سیاست جمعیتی، اجتماعی- فرهنگی
حوزه سیاست اقتصادی، صنعتی و گردشگری
حوزه سیاست کشاورزی، دامپروری و شیلات
حوزه محیط زیست و آب
حوزه سیاست سلامت و بهداشت
حوزه سیاست انرژی
بررسی حوزه‌های شش‌گانه فوق نشان می‌دهد هر چند استان خوزستان از استان‌‌های برخوردار کشور در زمینه‌‌ی ثروت‌های طبیعی محسوب شده و بخش قابل ملاحظه‌ای از نیازهای کشور از طریق این استان پاسخ گفته می‌شود، اما متاسفانه این منابع ثروت و درآمدهای قابل ملاحظه آن، بواسطه نبود برنامه‌ای جامع برای توسعه استان، ضعف بدنه مدیریتی و جنگ ۸ ساله با عراق، نه‌تنها در راستای توانمندسازی، فقرزدایی و ایجاد اشتغال برای ساکنین بومی به‌کار گرفته نشده بلکه خود به مانعی در مسیر توسعه‌ی پایدار و همه‌ی جانبه‌ی استان تبدیل شده است.

تمرکز صرف بر استخراج ذخائر نفتی و گازی و نادیده گرفتن و یا ناچیز انگاشتن سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری از سایر فرصت‌های موجود نه‌تنها مسائل اقتصادی عدیده‌ای از قبیل نرخ بالای بیکاری و مهاجرت را رقم زده بلکه فرصت باروری سایر حوزه‌ها و استفاده از پتانسیل‌های موجود را گرفته است؛ از آن جمله می‌توان به عدم سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری علی‌رغم ظرفیت‌های بی‌شمار استان، آسیب‌های محیط زیستی جبران ناپذیر، بیتوجهی به کسب دانش و تکنولوژی در زمینه‌ی انرژی‌های تجدیدپذیر، وجود عدم تعادل‌های چشمگیر در مناطق جغرافیایی از نظر شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی اشاره کرد. به‌طور کلی می‌توان این‌گونه بیان کرد که برنامه‌های ملی با تاکید بر ذخائر طبیعی خاص استان بدون توجه به پیامدهای آن و در مواردی در تضاد قرار گرفتن برنامه‌های استان و برنامه‌های کشور که ناشی از ضعف نگاه مدیریتی کارآمد و یک‌پارچه است، روند رشد و توسعه‌ی استان را مختل نموده‌اند و به‌نوعی زمینه‌ی نارضایتی قومی را که با توجه به موقعیت استراتژیک استان و وجود برخی تحریکات بیرونی می‌تواند ابعاد سیاسی و امنیتی قابل ملاحظه‌ای را بیابد، فراهم آورده‌اند. با توجه به آن‌چه گذشت برای حل مسائل موجود، بهبود شرایط و حتی تبدیل استان به تامین‌کننده‌ی بخش وسیعی از درآمد ملی نه تنها با استخراج منابع تجدیدناپذیر بلکه با توسعه‌ی فرصت‌های رشد و سرمایه‌گذاری در سایر زمینه‌ها، نیاز به مدیریت هماهنگ، یک‌پارچه و توانمند در پیگیری سیاست‌های توسعه‌ی پایدار استانی و ملی به منظور حذف عدم تعادل‌های وسیعی که در حوزه‌های گوناگون درون استانی و میان استانی وجود دارد.

برای دریافت و مطالعه متن کامل گزارش از لینک دانلود زیر استفاده کنید.

http://css.ir:80/fa/content/114545/فقدان_برنامه_جامع_توسعه?search=خوزستان



#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

سرکار خانم عاطفه طیه اطلاع دادند که استاد فریدون بدره‌ای زنده است

انشاالله که سرحال و سرافراز باشند

#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

ممّد! کاش بودی و می‌دیدی…

واکنش سعید حجاریان به حوادث خوزستان


جان آگه با #فرهیختگان

کمترین تحریری از یک آرزو این است
آدمی را آب و نانی باید و آنگاه آوازی...

در قناری ها نگه کن، در قفس، تا نیک دریابی
کز چه در آن تنگناشان باز، شادی های شیرین است.
کمترین تصویری از یک زندگانی،
آب،
نان،
آواز،
ور فزون تر خواهی از آن،
گاهگه پرواز
ور فزون تر خواهی از آن،
شادی آغاز
ور فزون تر، باز هم خواهی، بگویم باز...

آنچنان بر ما به نان و آب، اینجا تنگ سالی شد
که کسی در فکر آوازی نخواهد بود
وقتی آوازی نباشد،
شوق پروازی نخواهد بود...

محمدرضا شفیعی کدکنی

#فرهیختگان در کنار خوزستان

آقای محترم
در گوش چاکران
رمز تیر مخوان
فرمان آتش مده
خوزستان آب ندارد
با مردمی نجیب
با گاوهای تشنه‌
با ماهیان تفته
و پول نفت اهالی
که در دستان تو
خرج میدان شده است !

بگو به تشنگان آن دیار آب برسانند
پیش از آنکه در عزای حسین
با افسران جنگی خود
باز در سوگ آب
مویه کنید !

#فرهیختگان در سوگ خوزستان

🔹هرمنوتیکِ شکلک‌
(به‌مناسبت روز جهانی ایموجی)

در اغلب تلفن های هوشمند، می‌توانید شکلک‌ (ایموجی)هایی را که اخیراً بیشتر از آنها استفاده کرده‌اید، ببینید.

فهرست شکلک‌های پر کاربردتان، نشان دهنده نوع تعامل عاطفی شما با دیگران، جایگاه "دیگری" در نزد شما، تصویری که دوست دارید از خود به دیگران ارائه دهید و ابعادی از شخصیت شما و بسیاری از چیزهای دیگر است.

جالب آنکه برخی ایموجی‌ها در فرهنگ‌ها و کشورهای مختلف معنای متفاوتی یافته‌اند. مثلا 🙏 در نزد عده‌ای نشان سپاس‌گزاری و در نزد عده‌ای دیگر نشان عذرخواهی است و یا 👯‍♀ در نزد عده‌ای نشان شادی و در نزد عده‌ای نشان بدکاره بودن است و یا 🙌 در نزد عده‌ای علامت سلام و در نزد عده‌ای علامت دعاست.

هر ایموجی هر چند که با نیت خاصی ساخته شده و حامل معنای ویژه‌ای است اما در آن معنا ثابت نمی‌مانند و در دیالکتیک با کاربر و فرهنگ او، رفته رفته معناهایی می‌یابد که تا حدی با قصد اولیه تفاوت دارد. آنچه به ایموجی معنا می دهد، صرفاً نیّت و قرارداد مُبدِع آن نیست بلکه در کنار آن، نوع کاربست شکلک توسط کاربران در موقعیت‌های متنی متغیر و در مرور زمان و نوع تناسب ایموجی با فرهنگ زیسته و توافقات بین الاذهانی کاربران، به آن معنا می‌دهد.

ما روزگار پیدایش زبان را ندیدیم ولی احتمالاً با دقت در مکانیزم‌ زایش و پردازش ایموجی، می‌توانیم آن را حدس بزنیم. گاهی معنای استفاده از یک ایموجی در نوعی از رابطه اجتماعی، با معنای آن در نوع دیگری از روابط، فرق دارد. ایموجی‌ها همان طور که می توانند به دریافت معنا کمک کنند، می توانند آن را بپوشانند، بلغزانند و گژتابی معنایی ایجاد کنند یا معنایی جدید، بیرون از اراده ابداع‌کننده و کاربرنده بیافرینند و این‌ها به کارکردهای زبان شباهت بسیاری دارد.

بگذریم... گاهی لازم داریم حافظه ایموجی‌های اخیر گوشی‌هایمان را پاک کنیم؛ یعنی رابطه‌مان با دیگران را بازطراحی نماییم.

ایموجی را در زندگی‌مان جدی بگیریم! 😜

علیرضا آزاد


جان آگه با #فرهیختگان

۲۴ ساعت سخت را سپری کردیم

با همراهی شما عزیزان و اهالی فرهنگ جلوی یک بدعت عجیب و خطرناک گرفته شد.
وزارت ارشاد رسما اعلام کرد که مجوز کتاب‌ها به قوت خود باقی است.

کاش توانایی این را هم داشتند که رسما اعلام می‌کردند که دیروز بر اساس یک نامه‌ی مهم، مطلبی را به ناشر اعلام کرده‌اند و حالا به هر دلیلی از آن نظر برگشته‌اند.
ما این تغییر را به معنای بازگشت از نظر مطرح‌شده در آن نامه‌ی مهم تلقی می‌کنیم.

در این ویدئو حامد کفاش، مدیر انتشارات سایان، توضیح کوتاهی درباره‌ی ماجراهای این دو روز گفته است.


جعفر شیرعلی نیا

#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

فحاشی می کنم تا دیده شوم

اجلال قوامی

فحاشی پشت فحاشی. بارانی از تهمت و افترا. زبان به هتک می گشایند و چونان زاغان صدای شان صدای جهالت است و سخافت. به دریوزگی از این و آن افتاده اند تا کالای بی مایه‌ی خویش را در این آشفته بازار به مردم قالب کنند. در این توهم اند که جایگاه و پایگاهی در میان خلایق دارند. این متوهمان هوازی هنرشان تخریب است و نفی. گفتارشان بوی سرکه می دهد و صورت و سیرت شان پر از تفرعن و درشت خویی و درشت گویی.

این روزها به مدد فضای مجازی یعنی همین شبکه های اجتماعی هر کسی از گرد راه می رسد خود را در قامت یک روزنامه نگار، فعال مدنی و سیاسی و هر آنچه که دل تنگ شان می خواهد به رخ می کشند. چند سطری که می نویسند ده ها غلط املایی و نگارشی در آن یافت می شود. حال همین متوهمان هوازی با درک و فهم نادرست از شبکه های اجتماعی در پی آنند خودی نشان دهند. حرجی با آنان نیست که دل در گرو آرمان هایی چون دموکراسی و حقوق بشر ندارند، نکته اینجاست که از قضا مدعیان دروغین که چونان شغالان گرسنه در پوستین خلق افتاده اند و صورت و سیرت به تزویر بزک کرده اند توهم دانایی دارند و در این توهم اند حرفی برای گفتن دارند.

همه چیز دان هایی که بر این منهج اند راه و روش آنان عین صواب است و هر آنچه می گویند بر پیشانی اش مهر حقیقت و صواب زده اند و هر آنچه دیگری گوید ناصواب است. کلبی مسلکانی که جز نفی و طرد چیزی در انبان ندارند. در این توهم اند که همه علیه اویند و دسیسه می چینند و آب به آسیاب دشمن می ریزند.

این فحاشان بر این باور باطل اند که از رمز و راز همه آگاهند. غافل از این که خود به پلشتی و دسیسه چینی شهره خاص و عام اند. این همه چیز دان های مجازی نان و نام خود را در بحران و دشمن سازی می جویند اما دشمن آنان همین توهم و جهل شان نسبت به پیرامون خود است که از فهم آن عاجز و ناتوان هستند. هیچ جا و هیچ کجا نه دیده می شوند و نه به بازی گرفته می شوند،پس فحاشی می کنند و اخلاق قی می کنند تا دیده شوند.



#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

▶️ فایل صوتی
افغانستان به کدام سو می رود؟ کنکاشی پیرامون تحولات اخیر افغانستان
محمد محق و پیرمحمد ملازهی
17 جولای 2021, حلقه دیدگاه نو


جان آگه با #فرهیختگان

نوشتن با میخ!/ در نکوهش اصغر فرهادی و، در بزرگ و گرامیداشت اصغر فرهادی!

میراصغر موسوی:

اصغر فرهادی سینماگر نیست و، با سینماگرهای بزرگ ایران - حاتمی، تقوایی، امیرنادری و...- کاملا متفاوت است. اما اگر فرهادی سینماگر نیست، فیلم سازی مهم و، توانا است. به هیچ وجه نمی شود او را نادیده گرفت. او فردی اهل نظر، با فرهنگ و با سواد است و، هنوز خوشبختانه فعال است و کار می کند و، فیلم می سازد. در کشوری که تعداد بزرگان سینمایی اش چنین معدود و، کمتر از تعداد انگشت های یک دست بود، یکی - حاتمی - در ناباوری و بهت سنگین و حیرت ما جوانمرگ شد و، تمام! و آن دیگری - امیرنادری - در انقلاب ۵۷ ترکش خورد و، معلول و ناتوان شد. البته، هر چند آن دو جوانمرگ شدند اما مایه خوش وقتی و افتخار و سرافرازی است که، ناصر تقوایی ناامید و معلول و زمینگیر و، جوانمرگ نشد. او پنجه در پنجه تقدیر افکند و، تن به جوانمرگی نداد و زنده و پایدار و راست قامت ایستاده است هنوز. تقوایی در حین درگیری و گلاویزی دایمی و بی امان با تقدیر که، گویا همه ویرانی هایش را بر سر او آوار کرده، روح و روان و هنر و تخیل خود را می پروراند و بارور می سازد تا، برای هنرمند و سینماگر ایرانی، یک راهنمای عملِ محک و تراش خورده و، ثبت و ضبط شده به ارث بگذارد. تقوایی مسئولیت دشوار پدری را تاکنون شجاعانه و صبورانه و بی مزد و منت و اظهار طلب کاری، بر دوش کشیده و، تا اینجا آمده است. و، خوب و خوش و دست پر و سرافراز نیز آمده است. از ناصر تقوایی برای همه هنرمندان و سینماگران و داستان نویس های جوان امروز و آینده، چنان ارث زیاد و پر برکتی برجا مانده که، همه فرزندانش به حد وفور از آن بهره مند هستند و می شوند و، باز ذخیره خواهیم داشت. و البته، این همه آن چه تقوایی به ما می دهد نیست. او سرمشق خوبی برای روشنفکران جامعه ای که فرهنگش زیر سیطره استبداد معیوب می شود، نیز هست.

👈 متن کامل در کلمه
http://www.kaleme.com/1400/04/28/klm-287929/



جان آگه با #فرهیختگان

خوزستان
عکس تلخ روز
شرم بر حاکمیتی که جز فقر و زور دستاوردی ندارد !


#فرهیختگان در سوگ آب

🌐دوگانه‌های نواندیشی دینی

راوی #اندیشه: نواندیشان دینی کوشیده‌اند تا تصویری از دین ارائه دهند که در جهان جدید قابل تبعیت باشد. در ایده‌های آنان شاهدیم که برای این منظور، دوگانه‌هایی را برساخته‌اند. این دوگانه‌ها را ساخته‌اند تا اسلام را در جهان امروز معرفی کنند.

✔️سنّت زنده- سنّت نبوی
یکی از این نواندیشان، فضل الرحمان مَلِک (1988-1919) متفکر پاکستانی بود. دوگانه‌ای که او برساخت، «سنت زنده» و «سنت نبوی» بود. می‌گفت سنّتِ نبوی همان اعمال و رفتار نبیّ مکرم اسلام است. این اعمالِ پیامبر(ص)، به اقتضای شرایط جامعه عربستان در آن زمان، صورت پذیرفته است. فضل الرّحمان اما معتقد بود که بشر جدید در دنیای معاصر، نیازمند «سنت زنده» است. سنّت زنده همان است که عالمانِ دینی باید با شناخت روح و معنای اصلی از سنت نبوی، برای بشرِ امروز استنباط کنند. سنت زنده همان اسلام مناسب با دنیای جدید است. شناخت سنت نبوی در مرحله‌ نخست و درک دنیای جدید در گام بعدی، دو مؤلفه تأثیرگذار برای ایجاد سنت زنده است.
در اندیشه فضل الرحمان، «سنت زنده، همان سنت نبوی است که به نحو خلاّقانه بسط یافته و تفسیر شده تا با چالش‌های جدید در جامعه اسلامی مواجه شود» (فضل الرحمان، تحوّل در سنت آغازین، ص 206).

✔️اسلام سیاسی- اسلام معنوی
علی عبدالرازق (1966-1888) و محمد سعید العشماوی (2013-1932) هم دو متفکری بودند که دوگانه‌ای دیگر را برساختند. آنها دوگانه‌ «پیام سیاسی» و «پیام معنوی» اسلام را معرفی کردند. عشماوی ادعا کرد که انحراف در اسلام از آنجا ناشی شده که مسلمانان تصور کردند دین اسلام به مانند دین یهود، رسالت قانون‌گذاری دارد. این در حالی است که پیام دین اسلام، رحمت و معنویت بود. وی با برساختن این دوگانه، به آیات قرآنی هم توجه داد و گفت که اغلب آیاتِ قرآنی رایحه معنویت دارد، حال آنکه مسلمانان از آن برداشت‌های قانون‌گذارانه و سیاسی کرده‌ و به انحرافی گرفتار آمده‌اند. او گفت تنها هشتاد آیه یعنی یک و نیم درصد از آیات به وضع قوانین نظر دارد. به باور عشماوی، از این یک و نیم درصد نمی‌توان این‌گونه استنباط کرد که رسالتِ پیامبر اسلام، وضع قانون بوده است (محمد سعید العشماوی، اسلام‌گرایی یا اسلام، ص 17).

✔️ثابت- متغیّر
دوگانه‌ «ثابت» و «متغیّر» نیز از دیگر برساخته‌های نواندیشان بود. غالب نواندیشان به این دوگانه گرایش داشتند که جمال البنا (2013-1920) از جمله آنها بود. وی معتقد بود که نصوص قرآن بر دو قسم است؛ قسمتی از آن که اکثر قرآن را شامل می‌شود ثابت و بدون خدشه است و متعلق به ذات الهی و ماوراء غیب. اما قسمتی از نصوص دارای اعتبار ثانوی است، یعنی می‌باید آن را به گونه‌ای تفسیر کرد که منطبق با جامعه‌ روز باشد. در مواجهه با این‌گونه از نصوص می‌باید عقل و منطق و تدبیر انسانی را مالک قرار داد. اگر نص قرآنی منطبق با عقل زمانه نبود، به تفسیر آن پرداخت. این‌گونه از نصوص دارای اعتبار ثانوی است و نمی‌باید به آن بدون تفسیر یا تأویل نگریست (جمال البنا، تفسير القرآن الكريم بين القدامي و المحدثين).

✔️اجتهاد قانون‌محور- اجتهاد الگومحور
این دوگانه‌سازی‌ها در میان نواندیشان ایرانی نیز قابل ردیابی است. به عنوان نمونه، ابوالقاسم فنایی دوگانه «اجتهاد قانون‌محور» و «اجتهاد الگومحور» را برساخته است. اجتهادِ قانون‌محور نحوه‌ای از مواجهه با متن دینی است که بر اساس آن، شخص می‌کوشد برای فهمِ صحیح دین به صدر اسلام رجوع کند. می‌کوشد تا از دل متن دینی، قواعد و اصول جهانشمولی را صورت‌بندی کرده و آن را بر موضوعات جدید تطبیق دهد. یعنی بر اساس همان اصول، جامعه‌ای بنا نهد که احکام رایج در صدر اسلام در آن ساری و جاری باشد (ابوالقاسم فنایی، اخلاق دین‌شناسی، ص 441) .
اما نحوه دیگری از اجتهاد نیز وجود دارد که فنایی آن را اجتهاد الگومحور می‌نامد. در این نحوه از اجتهاد، شارعیت خداوند با رحلت پیامبر(ص) تعطیل نمی‌شود و خداوند هنوز هم امکان تغییر احکام پیشین خود را دارد. وظیفه مجتهدان این است که کشف کنند اگر پیامبر(ص) در زمینه و زمانه کنونی می‌زیست چه پیامی از خداوند دریافت می‌کرد و بر اساس آن پیام، چگونه زندگی خود و پیروان خود را سامان می‌داد.

🔺هر متفکری برای نظم بخشیدن به مواد خام تحلیل خود نیاز به مفهوم‌پردازی و دوگانه‌سازی دارد. این مفهوم‌سازی حتی می‌تواند تعین و واقعیت خارجی نداشته باشد و صرفا به روشمندسازی معرفت کمک کند. ولی اگر یک دوگانه یا مفهوم، مدعی گزارش واقعیت خارجی باشد، عدم انطباق آن با واقعیات تاریخی موجود به کارساز بودن آن لطمه خواهد زد و اینجاست که برخی از دوگانه‌های نواندیشان دینی دچار چالش می‌شود.


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

چگونه «ایران بزرگ» به آسانی سقوط کرد؟

محمدحسین مصلایی:
«هرگز تسخیر کشوری بزرگ به بهایی ارزان‌تر از این انجام نشده بود و کسانی که آن را عملی کردند، به هیچ وجه تصور نمی‌کردند بتوانند از عهده چنین کاری برآیند؛ و این‌که سرانجام، نظر به سهولت این کار، دست به آن زدند و هر چه در این راه پیش می‌رفتند، به سهولت آن بیشتر پی می‌بردند».

یورش افغانان علیه صفویان و سقوط اصفهان؛ پایتخت آخرین امپراتوری ایران‌زمین، سرآغاز شکاف میان ما و کشورهای اروپایی است و درک تاریخ ایران بدون شناخت علل و پیامدهای این حادثه امری ناممکن می‌نماید؛ همان‌گونه که شناخت تاریخ مدرن اروپا بدون درک سقوط رم ناممکن است.
به رغم این اهمیت، گزارش‌های تاریخی زیادی از این حادثه در دست نیست. تاریخ‌نویسان ایرانیِ آن دوره به منشی‌گری‌ روایات درباری مشغول بودند و در آثارشان چیزی فراتر از کلیشه‌های مشهور که خلاصه‌اش همان جمله‌ معروف «باد بی‌نیازی خداوند است که می‌وزد» پیدا نمی‌شود.

در تبیین علل سقوط اصفهان هم وضع بهتر از این نیست و جز تکیه بر عوامل ناشناخته و غیرقابل توضیح از قبیل تقدیر، هیچ توضیح تاریخی و قابل‌فهم دیگری برای ارائه ندارند. اما هم‌زمان، یک راهب یسوعی به‌ نام یوداش تادوش کروسینسکی؛ از مبلغان مسیحی مقیم اصفهان، به رسم همه‌ مبلغان مذهبی به طور منظم گزارش‌های دقیق و جامعی از وقایع اصفهان و سقوط آن به سرپرست یسوعیان در فرانسه فرستاده است که مورد توجه‌‌ او قرار گرفته و برای انتشار در اختیار راهب دیگری به نام دُو سِرسو می‌گذارد و او نیز بر پایه‌ همین گزارش‌ها کتابی در دو مجلد با عنوان «تاریخ واپسین انقلاب ایران» به زبان فرانسه و در سال ۱۷۲۸؛ شش سال پس از سقوط اصفهان به چاپ می‌رساند که نزد اروپاییان بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد.

اهمیت‌ سقوط اصفهان برای اروپاییان از یک رو به عنوان سقوط یکی از نیروهای ائتلافی‌شان مقابل سلطان‌ عثمانی بود و از آن مهم‌تر به منزله‌ نمونه‌ انحطاط یکی از سه قدرت جهانی آن دوران در کنار اروپا و عثمانی، و برای اروپاییان که با آغاز دوره‌ «نوزایش» تأمل درباره‌ انحطاط امپراتوری رم از مباحث عمده‌ اندیشه‌ سیاسی‌شان بود بررسی این مورد را ضروری می‌کرد.

سست‌عنصری و بی‌لیاقتی سلطان حسین و اختلاف و تفرقه در میان مردم و درباریان از عمده دلایلی است که کروسینسکی برای سقوط اصفهان قائل است. او معتقد است که خود دربار چنان آسیبی به خود زده بود که بزرگ‌ترین دشمنان هم نمی‌توانستند بزنند. همچنین به بیان فرایندی که اعلام مذهب رسمی در آغاز و در دوره‌ شکوفایی فرمان‌روایی صفویان به مثابه نقطه قوت برای نظام حکومتی ایران داشت و تبدیل آن به نقطه ضعفی جدّی می‌پردازد و این انگیزه‌ دینی شورش را تنها عاملی می‌داند که می‌توانست اتحاد میان تمام اقوام افغان به وجود آورد و آنان را به اطاعت کورکورانه از رهبر شورش وادار کند.

در جایی از کتاب آمده است که پس از سه ماه محاصره اصفهان به دست مهاجمان افغان، قحطی و گرانی شدت گرفت و اهالی را پریشان‌حال کرد.
«یک روز شاه از دولت‌خانه خود بیرون آمده گفت: ای غلامان من! چه می‌خواهید؟
جملگی به صدای بلند گفتند: شاه از رعیت خود بی‌خبر است و ما از قحطی و گرسنگی و گرانی مشرف به هلاکت رسیده‌ایم و دردمان درمان‌پذیر نیست».

«تاریخ واپسین انقلاب ایران» در نخستین دهه‌های سده‌ هجدهم (عصر روشنگری) انتشار یافت؛ دوره‌ای که تدوین فلسفه‌ تاریخ به تازگی آغاز شده بود. خود گزارش کروسینسکی نیز با تکیه بر اندیشه تاریخی جدید نوشته شده و سرشار از تحلیل‌های اجتماعی، سیاسی و تاریخی است که بر پایه‌ گزارش‌های شاهدی عینی و بیگانه نسبت به هر دو طرف نوشته شده است که از نقاط قوت این رساله نسبت به انگشت‌شمار اشاره‌ تاریخ‌نویسان ایرانی به این واقعه به شمار می‌آید؛ اما به‌رغم اهمیتش تا کنون به فارسی ترجمه نشده است و چیزی که در زبان فارسی در دسترس است بازنویسی کوتاه‌شده‌ای از آن است که از صد صفحه تجاوز نمی‌کند.

سید جواد طباطبایی که در «سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی» به بازنویسی این اثر تاریخی پرداخته، معتقد است که این رساله فراتر از یک گزارش کوتاه درباره یورش افغان‌ها و توضیح برخی علت‌های فروپاشی ایران در پایان عصر صفوی است ومی‌توان آن را رساله‌ای در اندیشه‌ سیاسی و سندی در تکوین تاریخ‌نویسی جدید دانست.

جان آگه با #فرهیختگان

ماری اکرمی، برای باز نگه داشتن خانه‌های امن در افغانستان می‌جنگد

ترجمه: هلیا عسگری/ نویسنده: آن چائون

📌دور یک اجاق در آشپزخانه یک رستوران کوچک در کابل جمع شده اند و غذا برای ناهار مشتری‌ها درست می‌کنند. همه آنها از بازماندگان خشونت خانگی هستند و بسیاری از آنها دیگر هرگز نمی توانند به خانواده های خود بازگردند.

📌ماری اکرمی، بنیانگذار خانه امن، خانه‌ای که این زنان در آن زندگی می‌کنند و در رستوران آن کار می‌کنند، می ترسد با خروج نیروهای خارجی که متعهد شده بودند حقوق زنان را در افغانستان خسته از جنگ احیا کنند، مجدد همه چیز ویران شود.

📌ماری اکرمی که مدیر مرکز توسعه توانمندی‌های زنان افغانستانی نیز هست می‌گوید:« جامعه بین الملل ما را تشویق کرد، از ما حمایت کرد، به ما کمک مالی کرد … اما در حال حاضر ما را نادیده می گیرند.»

📌ایالات متحده و نیروهای بین المللی همه از افغانستان رفته‌اند، و طالبان کنترل مناطق گسترده ای از کشور را به دست گرفته ومی‌گیرند و بحران‌های جدیدی در انتظار افغانستان است.

📌اکرمی از وضعیت امنیت خود و زنان در پناهگاه هایش می‌ترسد. او نگران روزی است که زنان جایی برای ماندن نداشته باشند: « موارد زیادی از شکنجه، آزار جنسی، آزار جسمی داریم. زنی که از خانه فرار می کند جایی برای رفتن ندارد.»

📌طالبان پس از تصرف افغانستان، از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ با نام امارت اسلامی افغانستان بر این کشور حکومت کرد. ماری اکرمی که در این مدت در پاکستان بود، پس از حمله آمریکا به افغانستان و برکناری طالبان از قدرت به افغانستان بازگشت و با کمک برخی از سازمان های غیردولتی اروپایی در سال ۲۰۰۲، اولین خانه امن افغانستان را برای زنان قربانی خشونت خانگی ایجاد کرد.

📌طبق اعلام سازمان ملل متحد، در افغانستان، کشوری با جمعیت حدود ۳۵ میلیون نفر، اکثریت قریب به اتفاق زنان خشونت جسمی، جنسی یا روانی را تجربه می‌کنند و در فرهنگ این کشور، زنانی که شوهران خود را ترک می‌کنند غیرقابل بخشش هستند. در بعضی از مناطق کشور هم هنوز زنان به عنوان عروس برای تسویه بدهی یا برای عداوت کردن داده می شوند و همچنین قتل های ناموسی همچنان در کشور وجود دارد.

📌از زمان سرنگونی طالبان که ادامه تحصیل و کار کردن را برای زنان ممنوع کرده بود، زنان توانستند به سختی دستاوردهایی داشته باشند. اکنون زنان در مقام قاضی، پلیس و قانونگذار حضور دارند و مدارس نیز باز شده است. دولت قانونی در مورد منع خشونت علیه زنان تصویب کرد، اگرچه این قوانین و مقررات به درستی اجرا نشدند.

📌در خانه امن کابل، برخی از زنان درس می‌خوانند، برخی هم سرکار می‌روند و شب به شب برای خوابیدن به خانه امن برمی‌گردند. برخی دیگر فرزندانشان را در اتاق‌هایشان بزرگ می‌کنند. عده‌ای هم که شرایط خروج از آنجا را ندارند، در رستورانی که اکرمی برای این گروه باز کرده است، کار می‌کنند.

📌اکرمی تمام زندگی خود را وقف خانه‌های امن کرده اما از اینکه آمریکا با طالبان بر سر خروج از افغانستان توافق کرد و به زنان ومطالبات آنها توجه نکرد، احساس شکست و سرخوردگی می‌کند. در گفتگوهای صلح بین دولت افغانستان و طالبان نیز تنها تعهدات مبهمی برای حمایت از حقوق زنان آن هم مطابق بر ارزش های اسلامی صورت گرفت. در همین حال، زنان مشهور از جمله اهالی رسانه ، قضات و فعالان در میان بیش از ۱۸۰ نفری هستند که از ماه سپتامبر در افغانستان ترور شده اند.

📌در حالی که برخی از فعالان توانسته اند در این مدت از کشور فرار کنند، اما بیشتر زنان عادی چاره‌ای جز تماشای این بحران و هرج‌و‌مرج‌ها را ندارند.

📌اکرمی می‌گوید:« زن بودن در افغانستان به هیچ عنوان کار راحتی نیست. من از جنگیدن مداوم خسته شده‌ام و در حال حاضر دیگر در آستانه از دست دادن همه چیز هستم.»

برای خواندن متن کامل این گزارش روی لینک زیر بزنید:
http://emtedad.news/?p=3168


#فرهیختگان، صدای فرزانگان

حکایت خودکار رهبری، ابر بدهکار بانکی، کارگران زندانی و شوخی زننده خودکفایی


احمدرضا حائری

برخی از رسانه‌های اصولگرا از جمله خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه روز گذشته با انتشار تصویر خودکار شرکت صفا(کیان صفا) در دست رهبری، از خودکفایی در حوزه تولید خودکار صحبت به میان آورده، و از مشی و مرام رهبری در تبلیع کالای ایرانی ستایش بی‌حد و اندازه‌ای به عمل آوردند.

شرکت خودکارصفا یکی از ده‌ها شرکت متعلق به ‎محمد رستمی‌صفا است؛ رستمی صفا مالک ابرشرکت‌های "پروفیل ساوه "، "لوله صفا" و ده‌ها شرکت دیگر است، وی یکی از ۱۱ ابربدهکار به سیستم بانکی کشور است؛ همان ۱۱ نفری که در مناظره‌های انتخاباتی، عبدالناصر همتی فهرست اسامی آنها را به ابراهیم رئیسی داد و خواستار اعلام نام آنها شد. همان ۱۱ نفری که رئیسی و مقامات ستاد وی مدعی شدند که در دوران ریاست ایشان بر قوه قضاییه آنها را محاکمه و محکوم کرده و یا پرونده آنها در حال رسیدگی است.

پیش از این در گزارشات برخی رسانه‌ها گفته‌ شده بود که رستمی‌صفا برای تاسیس کارخانه "کیان صفا" نزدیک به ۱۱ سال پیش وام‌هایی به یورو گرفته بود، بعدها با دولت به اختلاف خورد چون دولت برای بازپس گیری وام‌ها خواستار همان یورویی بود که پرداخت کرده بود، اما رستمی قصد داشته تا وام را به صورت ریالی به دولت بازپس دهد در نتیجه اختلاف‌ها بالا می‌گیرد و او دستگیر می‌شود.

اما نکته جالب ماجرا این است که امروز صبح و تنها یک روز پس از انتشار تصویر رهبری با خودکار "کیان صفا" و ادعای خودکفایی و...جلسه دادگاه رسیدگی به اتهامات رستمی‌صفا، فرزندان و شرکایش با ریاست قاضی زرگر برگزار شد؛ فارغ از ارقام عجیب و غریب تسهیلات گرفته شده و پس نداده در این پرونده، آنچه که به حکایت این یاداشت مرتبط است نکته مهمی بود که قاضی دادگاه یعنی احمد زرگر همان ابتدای جلسه دادگاه به آن اشاره کرد، و آن اینکه:"بر اساس مدارک پرونده سال ۸۲ آخرین فرجه تسویه حساب [وام‌ها] بوده است، اما اکنون در سال ۱۴۰۰ هنوز تسویه صورت نگرفته است." این سخن قاضی زرگر بدین معناست که سیستم بانکی جمهوری اسلامی در سال ۸۹ و ۷ سال پس از اتمام فرجه تسویه حساب وام‌های کلان پیشین، در اقدامی پرابهام و احتمالا متاثر از روابط فاسد اداری برای پروژه تازه (تولید خودکار کیان صفا) وام‌های کلان ارزی جدیدی در اختیار رستمی صفا قرار داده است!

اما این قصه غمناک و تاسف‌بار هنوز به نقطه اوجش نرسیده است، در دهه اخیر و در شرایطی که هزاران کارگر کارخانه‌های پروفیل ساوه و نورد صفا در شهر ساوه با مالکیت رستمی صفا در اعتراض به شرایط نابرابر و غیرمنصفانه کاری و گاهی به خاطر چندین ماه عدم دریافت دستمزد، دست به اعتراض می‌زنند، کارگر باتجربه‌ای به نام شاپور احسانی راد را به عنوان نماینده خود برای مذاکره با صاحب کارخانه انتخاب کردند، نمایندگی که پس از چندی منجر به پرونده‌سازی نهادهای امنیتی برای ‎این فعال کارگری شد و آن شخصی که به عنوان "شاکی خصوصی" بیش‌ترین نقش را در پرونده‌سازی علیه شاپور ایفا کرد کسی نبود جز محمد رستمی صفا!

نهادهای امنیتی با همراهی رستمی صفا در نهایت شاپور را تنها به دلیل‌ رهبری اعتراضات به‌حق کارگران نسبت به شرایط ناعادلانه کاری دادگاهی کرده و او را به پنج ‏سال زندان و ۲ سال تبعید به ایرانشهر محکوم کردند، و او اکنون ۱۵ ماه است که در بدترین زندان استان تهران یعنی ‎زندان تهران بزرگ در حال سپری کردن ایام حبس ظالمانه‌اش است.

کارگر ۶۲ساله برای گرفتن حقوقش به سرمایه‌داری رانتی اعتراض می‌کند، همان سرمایه‌دار با کمک نهاد امنیتی کارگر را سال‌ها حبس می‌کند، ‏و بعد در روزهایی که شاپور در حسرت دیدار نوه‌ها روزگار را در میان ساس،سوسک، موش و شپش زندان تهران بزرگ سپری می‌کند، رسانه‌های همان نهاد امنیتی تصویر محصول کارخانه آن سرمایه‌دار فاسد را در دستان رهبری با نام فریبنده خودکفایی تبلیغ می‌کنند! و رستمی صفا در کمال احترام هر از چندگاهی مشغول چک و چانه زدن برای پس دادن ریالی تسهیلات ارزی گرفته شده است( که البته برای حفظ ظاهر نام این جلسات چانه‌زنی را نیز دادگاه رسیدگی می‌گذارند!)
این قصه شاپور و رستمی صفا البته تنها یک نمونه از صدها نمونه تقابل کارگران شریف ما با سرمایه‌داری فاسد و رانتی در چند سال اخیر است و نکته تاسف‌بار نیز همان نگاهی کلانی است که به غلط گمان می‌کند که می‌توان در شرایط فقدان دموکراسی و نظام مبتنی بر رعایت حقوق بشر و ...به قله‌های اقتصاد منطقه رسید و خودکفا شد.

حکایت شاپور و رستمی صفا، حکایت آشنایی برای همه کارگران ایرانی و فعالان حقوق کارگران است، فعالانی که به درستی باور دارند بر بستر نقض حقوق کارگران و در شرایط فقدان ساختار دموکراتیک و رسانه‌های آزاد، ادعای خودکفایی و رسیدن به قله ها و.. بیشتر به یک شوخی زننده شبیه است.



جان آگه با #فرهیختگان