انتشار کامل‌ترین تصویر از مرکز کهکشان راه شیری

این تصویر که با بهره‌گیری از رصدخانه اشعه ایکس چاندرا ناسا و رادیو تلسکوپ میرکت (MeerKAT) در آفریقای جنوبی تهیه شده است، از ۴۰۰ قسمت جداگانه تشکیل شده و ساختارهای عجیبی را نمایان می‌کند که قبلا هرگز دیده نشده‌اند.

چیزی که ما در این تصویر می‌بینیم یک اکوسیستم خشن یا پرانرژی در مرکز کهکشان شلوغ ما است که ۲۶هزار سال نوری با ما فاصله دارد و در آن پس‌مانده ابرنواخترها، سیاه‌چاله‌ها، ستاره‌های نوترونی و توده‌های بزرگ ابرهای گازی دیده می‌شوند./ناسا


جان آگه با #فرهیختگان

جدال بر سر «زنان»؛ ریشه‌های عربی و غربی


این روزها با پیشروی‌های طالبان در افغانستان، بحث درباره نسبت اسلام و حقوق زنان رونق بیشتری یافته است.

در اوایل دهه نود میلادی نیز با ظهور طالبان این بحث شدت گرفته بود. همان‌ سال‌ها پروفسور لیلا احمد (متولد ۱۹۴۰ در قاهره)؛ متفکر معاصر مصری و استاد دانشگاه هاروارد کوشید در بخشی از کتاب «زنان و جنسیت در اسلام» از خلال بررسی تاریخی نشان دهد که طی چه فرایندی «حجاب» به عنوان «وضعیت معاصر» برساخته شده و در پیوند با چه مقولاتی و چگونه «مسأله» شده و همچنان مسأله مانده است.

با آغاز نفوذ اقتصادی غرب در خاورمیانه و گشایش جوامع خاورمیانه‌ای به جریان اندیشه و آرای سیاسی غرب در قرن نوزدهم،‌ افق‌های فکری‌ پدید آمد که به افشای نهادهای اجتماعی محدودیت‌زا و گشایش فرصت‌های بیشتر برای زنان منجر شد، اما در سو‌‌ی دیگر استعمار قرار داشت که به نتایج متفاوتی می‌انجامید.

استعمار، که در جوامع خودش دشمن فمینیسم بود، زبان فمینیسم را از آن خود کرد و موقعیت زنان در سرزمین‌های مستعمره را مویدی بر پست‌تر بودن آن‌ها نسبت به غرب در نظر گرفت. این امر مردم مستعمره‌ها را لایق سلطه و فرهنگ‌ آن‌ها را لایق نابودی می‌کرد. به این ترتیب برای نخستین‌بار مجادله بر سر فرهنگ حول محور زنان شکل گرفت. این عقیده از جامعه استعماری به سمت جامعه‌های محلی نیز سرازیر ‌شده و جریان مقاومت اسلامی و استعمار، تصویر یکدیگر را در قبال زنان منعکس می‌کنند. بنیادگرایان با اتکا بر همان مفروضات، عقاید استعمار را با معکوس کردن آن به چالش گرفته و از نو بحث حفظ سنت‌ها را به ویژه در ارتباط با زنان به عنوان نماد مقاومت دربرابر امپریالیسم استعماری توجیه ‌می‌کنند. بنابراین مواضعی از سنخ خلوص‌گرایی و فرهنگ اصیل، صرفاً وارونه کردن کردن ایده‌ها و تأیید مفروضات استعماری است که در نقطه‌ مقابل آن باورهای دینی را در کسوت اعتقادات سیاسی صورت‌بندی می‌کند.

نتیجه تحقق این اهداف، دست‌کم برای ما که این تجربه تاریخی موجود را از سر می‌گذرانیم ‌نیازی به وصف ندارد و جلوی چشمانمان حاضر است که این جریان‌ها چگونه با تشکیل حکومت، قواعد مورد نظر خود را در قالب «قانون» به همگان تحمیل کردند.
برای این دولت‌های خودکامه نوعاً موضوع زنان و تأکید مجدد بر احیای قوانین و نهادهای جوامع گذشته محوریت دارد. تحمیل قوانین عمیقاً نابرابر و تبعیض‌آمیز و خشونت‌های نظام‌مند از جمله ویژگی‌های این حکومت‌ها در قبال زنان تاکنون بوده است.
ناگفته پیداست که تأثیر وضعیت نامطلوب حقوق بشر و فقدان آزادی‌ها و حقوق سیاسی برای مرد و زن یکسان است اما چیزی که موقعیت به مراتب اسف‌بارتری برای زنان به بار می‌آورد این است که آن‌ها نه به خاطر مخالفت سیاسی با نظم مستقر بلکه صرفاً به دلیل زن بودن خود سرکوب و از حقوقشان محروم‌ می‌شوند.
فهم و تفسیر این گروه از پیام دین و مباحث مورد مناقشه‌ آن، از جمله معنای جنسیت در جوامعی که در آن به قدرت رسیده‌اند به عنوان تنها تفسیر مشروع دست‌بالا را گرفته است، اما نه از آن رو که تنها تفسیر ممکن یا مطلوب‌ترین آن‌ها است، بلکه از آن جهت که در ید صاحبان قدرت سیاسی است، یعنی کسانی که می‌توانند قرائت‌های دیگر را کفرآمیز تلقی کرده و از اعتبار ساقط کنند. این عبارت بخشی از استدلال منسجم لیلا احمد را درباره‌ پیچیدگی نظام جنسیت و نقش تعیین‌کننده‌ تفسیر توضیح می‌دهد که آشکارا این گروه نادیده‌اش می‌گیرد:

«نخست می‌پندارند که جنسیت در جامعه‌ صدر اسلام و در رفتارها و گفتارهای پیامبر کاملاً خالی از ابهام و به صورت دقیق و مطلق واضح است، و فهم از جنسیت که در متون نوشتاریِ اسلام جریان غالب بیان شده، تنها فهم ممکن و خالی از مناقشه از معنای جنسیت در اسلام است. اما اسنادی که در صفحات پیشین مرور شد، موید هیچ یک از این مفروضات نیست. معنا و بیان اجتماعی جنسیت که در جامعه صدر اسلام در عربستان وجود داشت کاملاً با آنچه در جوامع اسلامی بعدی پدید آمد تفاوت داشت. جامعه‌ای که به طور خاص در صورت‌بندی گفتارهای مسلط در شکل نهادی، قانونی و وحیانی نقش داشت، عراق دوره‌ عباسی بود. معنای جنسیت در جامعه‌ عباسی (یعنی جامعه‌ای که در آن سنت‌های مذاهب و فرهنگ‌ها اعم از یهود، مسیحی، و ایرانی به گونه‌ای تفکیک‌ناپذیر در یکدیگر ادغام و جذب اندیشه اسلامی شدند) و مفهوم خاصی که زن در آن جامعه پیدا کرد، به ادبیات، قانون و نهادهای آن عصر راه یافت و همین محصولات امروزه ستون فقرات اندیشه اسلام جریان غالب را تشکیل می‌دهد».

بدین‌سان لیلا احمد نیز با اتکا به شواهد و استدلال‌هایی مدعی است که این رویه‌های زن‌ستیز، بنیان‌های محکمی حتی در خودِ قرآن و سنت ندارد.

محمدحسین مصلایی



جان آگه با #فرهیختگان

تاثیر قدرت بر پیامبری
صدیقه وسمقی

▪️تا هنگام مهاجرت پيامبر به مدينه شواهد تاريخي براي طرح اين ادعا كه او به دنبال كسب قدرت سياسی بود در دست نداريم، یا لااقل من چنین شواهدی را نمی‌شناسم؛ مگر آنکه پاره ای شواهد تاریخی را به نفع ادعای خود تفسیر کنیم. برخی عقیده دارند که پیامبر در مدینه تشکیل حکومت داد. این ادعا فاقد دلایل مثبته ی کافی است. پیامبر در مدینه به تدریج قدرت سیاسی یافت. صرف نظر از این که او به دنبال قدرت سیاسی بود یا نه.

▪️شواهد تاریخی گویای آن نیست که پیامبر دارای قدرت و تشکیلات قضایی، اجرایی و قانونگذاری همچون حاکمان بوده است. پیروان او نیز هیچگاه او را حاکم نمی خواندند.این بدان معنا نیست که محمد دارای قدرت سیاسی نبود، اما میان قدرت سیاسی و حاکمیت باید تفاوت قائل شد، همان طور که میان فرماندهی جنگ و حاکمیت باید فرق گذاشت.

▪️قدرت سیاسی نه به دلیل یک توافق و نه به دلیل حاکمیت و نه به دلیل تلاش پیامبر برای کسب قدرت سیاسی، بلکه طی یک روند تدریجی و در مسیر حوادث برای او حاصل شد. قدرتی که تاثیرات مهمی بر همه شئونات اسلام داشته است. پیامبر اگر از سوی عده‌ای متهم به خشونت و ترور می‌شود و مهمتر، اگر اسلام متهم به خشونت و جنگجویی می‌شود به دلیل قدرت سیاسی پیامبر است. اگر مسیر زندگی پیامبر به گونه‌ی دیگری رقم می‌خورد و پیامبر قدرت سیاسی نمی‌یافت، ما اسلام متفاوتی می‌داشتیم.
 
▪️از آثار مهم قدرت سیاسی پیامبر همانا ایجاد زمینه برای تشکیل حکومت پس از خود است. افراد با نفوذ که اولین حکومت را پس از محمد تشکیل دادند خود را جانشین او خواندند و بدین ترتیب از نفوذ و قدرت دینی نیز برخوردار شدند. این در حالی است که پیامبری جانشین ندارد و تاسیس منصب خلافت یکی از نقاط عطف انحرافی در تاریخ اسلام است. شکل گیری حکومت دینی پس از پیامبر تاثیر بسزایی بر سرنوشت اسلام و مسلمانان داشته است. اسلام بدون این حکومتها سرنوشت دیگری می‌یافت. حتی فقه و علوم اسلامی نیز شکل متفاوتی پیدا می‌کرد. شریعت شاید به گونه‌ی دیگری معرفی می‌شد.

متن کامل و منبع

https://www.naqdedini.org/140003-04/


جان آگه با #فرهیختگان

خوزستان،
خیزش علیه تشنگی

احسان شریعتی

🔸بحران «معیشتی» کشور ما اینک به بحران چهار عنصر سازنده‌ی طبیعت و زیست‌بوم تبدیل و تحویل شده است: بحران‌های آب (خشکسالی و سیل و..)، آتش (برق و بنزین و..)، خاک (زلزله و نشست و..)، و هوا (آلودگی و ریزگرد و..).
از این میان، بحرانِ آب که سال‌هاست توسط کارشناسان، فعالان محیط زیست و مردم به مسئولان حکومت گوشزد می‌شد، در فصل گرما رو به وخامت نهاده است. نتایج و پیآمدهای سوءمدیریت زیست‌محیطی، سیاست‌گذاری‌های معیوب اقتصادی-اجتماعی در طرح‌های تاکنونی توسعه‌ی نامتوازن و ناپایدار، اکنون در آسیب‌پذیرترین نقاط و مناطق کشور به نمایش درآمده است.

🔹خوزستان (همچون سیستان‌وبلوچستان)، نماد یا ویترینِ نمایشِ این بحرانِ عناصر «ابتدایی» است در حالی‌که در برابر تلألوی شهرها و بازارهای برساخته‌ی قدرت‌ها در منطقه، نماد مقاومت در برابر تجاوز نظامی خارجی، ویترین اقتدار ملی و توسعه‌ی کشور در خلیج فارس، منبع ثروت اصلی کشور و پرآب‌ترین استان ایران به شمار می‌آید.
یخش عظیمی از آب‌های کشور هنگامی‌که به جلگه‌های خوزستان می‌ریزد در مسیر جریان خود چنان با حجم عظیمی از زباله‌های شیمیایی آلوده می‌شوند که در جنوب و از جمله در تالاب شادگان دیگر قابل شُرب و نوشیدن نیستند. هم‌ازاین‌رو در هنگام سیل دوستان ما در کارگروه امداد پوران بامعناترین کار را در احداث یک تصفیه‌خانه‌ی آب نمونه‌ در روستاهای مصیبت‌دیده‌ی این منطقه یافتند.

🔸گرمای طاقت‌فرسای تابستانی ناشی از خشکسالی فصلی در شرایط استمرار و خیز پنجم همه‌گیری، قطع مکرر برق و بی‌آبی ناشی از مدیریت ناصحیح منابع طبیعی در متن بحران اقتصادی و معیشتی عمومی، تصویر زیستی «جهنمی» را متبادر می‌سازد و انفجار اعتراض در اینجا رفتاری بهنجار است.

🔹خشکسالی و سیل دو سر افراط وتفریطی بحران آب، در سپهر سیاسی نیز معادل و مصداق دارند. انفعال، سکوت و سازش در برابر انحراف و کژروی از مسیر خیر مشترک، مصلحت ملی و منفعت عام مردمی، تخریب منظم محیط‌زیست، رشد اختاپوسی فساد، و تمرکز قدرت و ثروت در کف اقلیت‌های سیاسی، عقیدتی، طبقاتی و قومی..، سرانجام به انفجار و انقلاب می‌انجامد.
اعتراض علیه بی‌عدالتی، «شوریدن» علیه شوربختی اما همان‌گونه که آلبرکامو می‌گفت هنوز «انقلاب» نیست («می‌شورم پس ما هستیم»... «آنچه شریف است نه خود شورش بلکه آن‌چیزی است که این خیزش درخواست می‌کند»)، فریادی است از سر درد و در اینجا عطش. سرکوب خشن یک اعتراض خشونت‌پرهیز اما می‌تواند آن‌را به انفجار قهرآلود بکشاند... راه اجتناب از «سیل» لایروبی مسیل‌ها است!



#فرهیختگان، صدای فرزانگان

صحبت‌های دردناک کاوه مدنی از فاجعه‌ی زیست محیطی حاصل از بحران بی‌خردی جمعی در سطح عالی کشور،
در کلاب میدان آزادی دیشب

جان آگه با #فرهیختگان

حکیم قلب‌ها

نوشتاری از محسن فاطمی:
(فوق دکترای روانشناسی از دانشگاه هاروارد آمریکا)

در روزگار انذار که سیلاب خروشان قهر با خود، شتابان، غریو پوچی و بیهودگی را در شریان‌های زندگی می‌چرخاند سخن گفتن از حکیمی که سراپا رافت بود و رحمت دشوار است و باورنکردنی
دشوار از آن جهت که ترسیم حقیقت این حکیم در جولانگاه سطحی‌ نگری های روزگار ما آن چنان با تداعی معانی‌های گره خورده در بسترهای متصلب کج فهمی‌ها و نفهمی‌ها برخورد می‌کند که جداسازی آن کاری طاقت فرساست.
باورنکردنی از آن جهت که هوای سنگین سالوس و تظاهر و تکلف، چشمان آغشته به تشکیک و سوءظن را از جست وجوی ذهنی و خیالی ستاره‌های ناب بازمیدارد.
فرزانه حکیم، #علی_حکیمی ناب بود. ناب بودنش در شعاع حضور معنوی‌اش، در شکیبایی تحسین برانگیزش، در کلام نورانی‌اش، در خلوص خیره کننده معنوی‌اش، در شکیبایی تحسین برانگیزش، در کلام نورانی‌اش، در خلوص خیره کننده‌اش، در دلداری‌های مملو از همدلی‌اش، در نگاه ژرف و پرحکمتش، در پاسخ‌های آکنده از رحمتش، در هدایت سراپا معرفتش، در مصاحبت‌های پرواز و پراشارتش، در رخسار پربشارتش پیدا بود. علی حکیمی را با پارادایم‌های روزگار ما نمی‌توان سنجید. او رایحه معادن رحمت را در جان چشیده بود و صاحبان عقل کامل و ثبات مقام‌شان را دریافته بود. قلب او با نور و قلب خوبان پیوندی ناب را تجربه کرده بود.
چگونه می‌توان علی حکیمی را در بن‌بست‌های چیدمان‌های فکری زمینی تفسیر کرد؟ چگونه می‌توان او را در دور و تسلسل‌های برخاسته از غفلت خود معنا کرد؟
حکیمی ناب بود. دور از ریا و تظاهر، دور از عجب و فرعونیت، دور از کبر و طمع، دور از آز و تزویر. علی حکیمی حاضر بود و پر از پویایی. رافت بود و رحمت، عشق بود و یگانگی، جاری بود در توحید و عرفان
چگونه می‌توان در بازار مکاره تدلیس‌های متورم در بطون قفل‌های بسته حکیمی را جست وجو کرد؟
حکیمی توسع وجود را نشان میداد. انبساط بود و بهجت. ابتهاج بود و کرامت. استوار بود و مطمئن. عظمت بود و زیبایی علی حکیمی پیام آور معنا بود و ایمان، حیات و فضیلت، ژرف‌نگری و بصیرت. او آراسته بود به گوهر ناب صداقت، چشمه سارهای گنج‌های علم. و ساکت بود و خاموش خاموشی‌اش سرشار از راز بود و معنا! چگونه رنج و الم نفهمی‌ها، تحجرها و فهم‌های سخیف را به جان می‌خرید و چگونه در عمق فيهمیدن‌های درونش، آرام و با اطمینان از توکل سخن می‌گفت؟ توصیف این قلب ناب و مهربان که
خود مصداق قلب الهی و عرشی بود در این مقال نمی‌گنجد.
برخلاف تهی مایگانی که با نزدیک شدن به ارزنی از شبه آگاهی، بازار پرطمطراق دعوت به خود را با نمایش‌های گوناگون راه می‌اندازند، حکیمی گمنامی را جست‌وجو می‌کرد. در اوج دانستن، سکوت را پیشه می‌کرد و از کوچکترین تمرکزی بر روی خود گریزان بود. افتاده بود و پر از معنا. به جای دعوت به خود دعوت به خدا می‌کرد. او فلسفه را نه با مغازله با الفاظ بلکه در میدان حکمت عملی تجربه کرده بود و از چشمه سارهای عرفان نوشیده بود.
علی حکیمی سراسیمگی‌های درون را می‌شناخت بهتر از کرن هورناری و فراتر از ویلیام جیمز، پذیرایی عارفانه و غیر مشروط او بس فراتر از روح تعلیمات کارل راجرز بود و عمق حضور او بس ژرف تر از آموزه های الن لنگر. علی حکیمی حکیم قلب ها بود. گوهری مرصع به ایمان، عشق، رحمت، توکل، حکمت و خلوص. حکیمی حکیم انسان عرشی بود. تبلور دعا بود و نیایش، راه آفرین مناجات بود و ذکر، امیدآفرین بود و بشارت بخش، خورشید بود و تابناک. او حکیم قلب‌ها بود.



جان آگه با #فرهیختگان

⭕️ "تا فهمیدم معنای زندگی چیست فیلسوفان ان را عوض کردند".

مصطفی ملکیان

🔹نیاکان ما یک جهان نگری داشتند و تا آخر عمر همان را حفظ می کردند و از جهان نگری های دیگر بی اطلاع می ماندند اما امروزه از موارد بسیار متعدد اطلاع می یابیم. مثلا در خصوص فلان ماجرا چه راهکارهایی بیابیم یا در مقابل فلان مشکل چه کار بکینم. امروزه به راحتی وارد اینترنت می شویم تا ببینیم اندیشمندان مختلف در جای جای دنیا در این زمینه آیا کارهایی کرده اند. آيا انها راهکاری پیدا کرده اند آیا در این زمینه، مقاله یا کتاب هایی منتشر کرده اند یا آنکه آن مشکل را منحل کرده اند به اینها می گویند، ایهام نظری جهان.

🔹جهان روز به روز ایهامش بیشتر می شود. کتابی برایتان معرفی میکنم عنوانش چنین است : "تا فهمیدم معنای زندگی چیست فیلسوفان ان را عوض کردند".
مشکل این است که شاید در یک کتاب بگویند معنای زندگی فلان است ولی شاید همین نویسنده در ویراست دوم کتاب از این دیدگاه عدول کند و بگوید که معنای زندگی چیزی دیگر است. حالا فیلسوفان راه های خیلی خیلی فراوانی را ارئه کرده اند و آدم سرگردان می شود،

🔹 ایهام زندگی کنونی بسیار زیاد است تا قبل از قرن ۲۰ چنین نبود عرفا همواره می گفتند باید در درون تو شهودی حاصل شود تا قرار بیابی و گرنه پشت هر بحث عقلی، یک بحث عقلی دیگری وجود دارد و .... تسلسل.
انسان باید انانیت را رها کند تا رها شود انسان وقتی به یک بحثی می رسد، مطلقا نباید سود خودش را لحاظ کند تا با بصیرت بیشتری اتخاذ رأی نماید و دوم این که باید اتوریته ها را فراموش کند و مرجع ها را کنار بگذارد تا آرامش یابد.

🔹باید بپذیریم بخت و اقبال و تصادف در زندگی اثر دارند. هر چیزی که در زندگی من و شما پیش بیاید و کنش و واکنشهای ما در پیش آمدنشان تاثیری نداشته باشند، اینها را بخت و اقبال و تصادف می گوییم. کنش و واکنش من در خیلی چیزها تاثیر دارند اما در خیلی چیزها هم من را نمی توان دخیل دانست. اینکه پدر من در تصادفی فوت بکند یا یک ورشکستگی برای عموی من پیش بیاید، زلزله ای بشود، بیماری واگیرداری به من برسد و ... به من دخلی ندارد و من تاثیری نداشته ام. پس وقتی که من دخیل نبوده ام بنابراین نباید دلنگران باشم.
عاقلانه ترین واکنش من در این قبیل موارد این است که آنها را بپذیرم و بعضی موقع ها ما این پذیرش را نداریم و همین دلنگرانی ایجاد می کند.

سخنرانی استاد مصطفی ملکیان تحت عنوان چاره جویی برای اضطراب ، جلسه چهارم



جان آگه با #فرهیختگان

🔘 علت‌العلل بن‌بست موجود و راه خروج از آن
اکبر اعلمی


◻ اگر بخواهم صادقانه نظر و تحلیل شخصی خود در مورد علت‌العلل پدید آمدن وضع موجود و نیز بزرگترین دلیل ناکامی اصلاحات و توسعه سیاسی و اقتصادی در کشور و راهکار خروج از بن‌بست موجود را در چند جمله کوتاه بیان کنم باید گفت که این‌همه ناشی از سه عامل اساسی و کلیدی است؛

▫۱. مبتنی بودن نظام سیاسی بر نظریه "ولایت مطلقه فقیه" ولاجرم ذلیل، حقیر و مقهور بودن اشخاص و نهادهای انتخابی در برابر اشخاص و نهادهای انتصابی غیرپاسخگو؛

▫۲. ایدئولوژیک بودن حکومت و در نتیجه رجحان اولویت‌های ایدئولوژیک بر اولویت‌های معطوف به منافع ملی؛

▫۳. تعیین نظریه؛ "حفظ نظام اوجب واجبات است" به عنوان راهبرد حکومت و در نتیجه وجوب و مشروعیت هرگونه اقدام برای حفظ نظام

◻ از این‌رو مادامیکه این سه مورد تجدیدنظر و اصلاح در قانون اساسی قرار نگیرد، بر طبل اصلاحات و اصلاح‌طلبی کوبیدن توسط قبیله‌های سیاسی در حکم آب به غربال پیمودن است.
به همین سبب نیز ژنرالها و افسران اردوگاه موسوم به اصلاحات نه جرات دارند و می‌‌‌توانند آنرا به عنوان مطالبات اصلی خود بیان کنند و نه قادرند درجهت اصلاح آن بکوشند، زیرا؛

▫اولا- بانی و طراح هرسه نظریه فوق کسی است که موجودیت، شخصیت، موقعیت و مقام همه آنها مرهون ایشان‌است؛
▫ثانیا- اغلب اعضای مطرح این اردوگاه به نسبت جایگاه و موقعیت خود، در نهادینه شدن این سه‌عامل سهیم بوده‌‌اند. به همین دلیل نیز ملاحظه می‌شود از سال ۷۶ به این‌سو با طرح مطالبات سطحی و پیش‌پا افتاده بنام مطالبات اصلاح‌طلبانه مردم را از توجه به مشکلات اصلی منحرف کرده‌اند.

◻ بنابراین در شرایط کنونی، واقعبینانه‌ترین راه‌حل برای عبور از بن‌بست موجود، این است که #رهبر_جمهوری‌اسلامی، #منافع‌ملی را بر #مطلقه بودن قدرت خود ترجیح داده و پرچمدار اصلاحات ساختاری در کشور شده و با اصلاح قانون اساسی و تجدیدنظر در سه نظریه یاد شده، راه و بستر لازم را برای فائق آمدن بر مشکلات مردم و کشور هموار سازند.

#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

پادکست گفتمان
با موضوع شرق شناسی و غرب شناسی وارونه

بیژن عبدالکریمی

لینک شنیدن نسخه کامل
https://soundcloud.com/goftman_ir/drabdolkarimi



#فرهیختگان، صدای فرزانگان

ولایت و اقتدار
داريوش محمّدپور

▪️در روایت دکتر سروش، پیامبری و پیامبری کردن معنايی خاص دارد. در فهم دکتر سروش، اين پيامبر است که با تکيه بر «اقتدار»ش می‌تواند جان بگيرد و جان بدهد. اين پيامبر اسلام است که هم‌زمان متمايل است مانند موسی و مانند خضر باشد: مانند موسی تشریع کند و مانند خضر به طرفة‌العینی و به لب‌ترکردنی جان بستاند. و تمام این‌ها متکی بر تفسیر خاصی است که خود دکتر سروش هم از پيامبری و هم از نیات و خواسته‌های درونی پيامبر اسلام ارایه می‌کند. در پاسخ به اين‌که ایشان چگونه به این نیات و اغراض دست يافته‌اند، دکتر سروش می‌گويد: با توجه به تاریخ و رفتارهای پیامبر. يعنی یک اين‌همانی و نسبت مستقیم ميان رفتار فرد و نيات و فعل و انفعالات روانی و قلبی او برقرار می‌شود. هر تعبیری که از اين نوع تحلیل داشته باشیم، کماکان با نوعی روانکای نبوی مواجهیم.
 
▪️در روايت دکتر سروش، پيامبر از سويی می‌خواهد موسی‌صفت باشد (به روايت خود ايشان «ما هم از فرعون‌کوبان توايم») و از سموی دیگر می‌خواهد مانند خضر باشد که هر حکمی که خواست صادر کند! پیداست که در روایتی که صوفيان و باطنیان از قصه‌ی موسی و خضر کرده‌اند، چنين تعبيری از پيامبر يا خضر نشده است. مدلول قرآنی آن آيات این نیست که پيامبر مانند خضر می‌تواند جان بستاند. اما آنچه در روایت دکتر سروش می‌بینیم چيزی نيست جز مقلوب کردن عالم ظاهر و باطن و جا به جا کردن عالم تمثيل با عالم واقع یا به عباراتی تأويل معکوس.
 
▪️اتوريته بدون عقلانيت ناگزير فروکاسته می‌شود به اقتدارگرايی. اگر پيامبر صاحب اتوریته است، چاره‌ای ندارد جز اين‌که در ظرف زمانه‌ی خود و در عين حال با خردمندی پيروان‌اش را به انجام کاری تشويق و اقناع کند. آن‌چه که مراد من در اين يادداشت بود نشان دادن تفاوت اتوریته و اقتدارگرايی بود. اتوریته از حيث مفهومی به ولايت بسيار نزدیک است و مبنای ولایت ارادت است و دل دادن. حدیث بندگی و دلبردگی است نه حکايت اطاعت و انقياد در برابر شیر نر خونخواره‌ای. اقتدارگرایی از جنس تسليم در برابر آن شیر نر است. تاریخ زمان پيامبر حتی از خلال سیره هم تصویر دیگری به ما می‌دهد.

▪️اتوریته/ولايت با اقتدار و اقتدارگرايی تفاوت دارد. هر جا برای پيش‌ بردن فرمانی، نياز به توسل به شمشير و زور در ميان آمد، اتوريته‌ای در ميان نيست. جایی که امور بدون توسل به زور پيش می‌رود، اقتدار و اقتدارگرايی بی‌معناست. اما خود اتوریته هم می‌تواند تبدیل به اقتدارگرایی شود (به‌ويژه اگر با کاریزما هم آميخته شود).

متن کامل و منبع

https://www.naqdedini.org/140003-03/



#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

بیش از ۸۰۰ سینماگر و منتقد سینمایی در ایران با معترضان در خوزستان اعلام همبستگی کردند

بیش از ۸۰۰ سینماگر و منتقد سینمایی در ایران با معترضان در خوزستان اعلام همبستگی کردند. آن‌ها در این بیانیه که جمعه یکم مرداد در هشتمین روز اعتراضات خورستان و برخی استان‌های همجوار منتشر شده اعلام کردند که «جانِ پیام» آنان «همبستگی» با استان خوزستان است که به تعبیر این هنرمندان و منتقدان سینمایی «مردم شریف‌اش در تشنگی گلوله دیدند و سرکوب.» سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرده است که تاکنون هشت نفر در این اعتراض‌ها کشته و تعدادی هم زخمی شده‌اند. سینماگران در این بیانیه اعلام کرده‌اند که نمی‌پذیرند «آنان که پیشتر، توشه خود و هفت پشت‌شان را گستاخانه از سفره فرزندان امروز و فردای این سرزمین به یغما برده‌اند، چوب حراج‌شان را بر جان و حرمت انسان و اصالتِ اندیشیدن نیز آوار کنند و به بهایی گزاف هربار دست‌هایی از ما را به دستِ دست‌های دیگر، مورد هجمه و سرکوب قرار دهند.» داریوش مهرجویی، محمد رسول‌اف، منیژه حکمت، رضا درمیشیان، بهتاش صناعی‌ها، مصطفی عزیزی، کیومرث پوراحمد، مریم مقدم و مجید برزگر از امضاکنندگان این بیانیه‌اند. تعداد امضاکنندگان همچنان در حال افزایش است./رادیو زمانه



جان آگه با #فرهیختگان

مکتب تفکیک و عقلانیت انتقادی

راوی #اندیشه: «عقلانیت انتقادی» ایده‌ای است که در دوران جدید سربرآورده است. بر اساس این نحوه از تفکر، گفته می‌شود که نظریات علمی و هر ادعایی در خصوص دانش را می‌توان و می‌باید عقلاً نقد کرد. این مبنا در قرن بیستم ارتقا یافت و ابطال‌پذیری (falsifiability) بر مبنای برخی فیلسوفان به ملاکی برای سنجش علمی یک مدعا بدل شد.

بسیاری از قدمای علمی نیز با وجود برخی اختلاف روش‌ها و نگرش‌ها تا حدی بر اساس عقلانیت انتقادی می‌اندیشیده و عمل می‌کرده‌اند.
آیت‌الله سید موسی زرآبادی قزوینی (1313-1256ش)؛ از بانیانِ مکتب تفکیک نیز همین باور را داشت. 24 تیرماه سالروز درگذشت اوست.

در احوالات زرآبادی نقل‌هایی است که نشان می‌دهد وی نیز به عقلانیت انتقادی ملتزم بوده و سخن را با پشتوانه‌های دلیل و استدلال عقلی می‌خواسته است.
گفته می‌شود که او در وادی عرفان و علوم غریبه هم وارد شده بود. وی می‌گفت که پس از مدتی سیر و سلوک، پرده‌ها از جلوی چشمم برداشته شد، دیوارها در برابر من حائل نبود و وقتی که در خانه نشسته بودم رهگذرها را در کوچه و خیابان می‌دیدم.
زرآبادی گفته بود روزی به من گفتند حالا که به این مقام رسیده‌ای اگر بخواهی به مدارج بالاتر برسی، یک راه دارد و آن ترک اعمال ظاهری است. وی اما موافقتی نمی‌کند. می‌گوید این اعمال ظاهری با دلائل قطعی و براهین مسلّم شرعی به ما ثابت شده است. من هرگز تا زند‌ه‌ام آنها را ترک نخواهم کرد. به او می‌گویند که در این صورت همه آنچه به شما داده شده از شما سلب خواهد شد. و سید پاسخ می‌گوید: به جهنم!
از همان لحظه، آن حالات از وی سلب شد. می‌گوید در آن هنگام متوجه شدم که شیطان از این اعمال ظاهری با آن همه نقشی که دارد، شدیداً در رنج و عذاب است و لذا تصمیم گرفتم که علاوه بر واجبات به اعمال مستحبی روی بیاورم و در حد توان، چیزی از مستحبات را ترک نکنم. پس از این بود که حالاتی به من دست داد که احوالِ پیشین در برابر آن ناچیز بود (نقل از محمدرضا حکیمی، مکتب تفکیک، ص 196).

زرآبادی با شهود خود مواجهه‌ای نقادانه کرده و به چنین ثمره‌ای دست یافته بود. وی این مواجهه را پای درس اساتید هم داشت، به راحتی سخنی را نمی‌پذیرفت و چون و چرا می‌کرد. خودش نقل کرده که پای درس ابوالحسن جلوه حاضر می‌شدم. در مطالبی که گفته می‌شد اشکال می‌کردم. گاه ایشان ناراحت می‌شد و من به درس حاضر نمی‌شدم. با گذشت دو سه روز مرحوم جلوه به طلاب درس می‌فرمود سیدِ با استعدادی است. بگویید به درس بیاید. و من دوباره می‌رفتم. و باز در موارد مناسب به اشکال کردن می‌پرداختم. تا بار آخر که با تند شدنِ استاد، دیگر به درس نرفتم. ایشان پیغام داد که بیایید و من پاسخ دادم که غرضم از آمدن و اشکال کردن این بود که شاگردانِ شما مقلّدوار به مطالب گوش ندهند و بدانند که آنچه گفته می‌شود، چنان وحی منزل نیست و قابل اشکال است. می‌خواستم این بیداری را به اذهان طلاب فلسفه بدهم که دادم (همان، ص 203).

وی اگرچه منشی عرفانی داشت، اما از نقد استاد هم پای پس نمی‌کشید. مورد دیگر مواجهه منتقدانه زرآبادی با مشروطه است. در زمان سید، جدال بر سر مشروطه بالا گرفت و زرآبادی از شاگردان شیخ فضل‌الله نوری بود. با این حال به دفاع از مشروطه پرداخت و رساله‌ای ده صفحه‌ای در دفاع از آن نوشت. اما بعدها از منتقدان و مخالفان مشروطه شد و به دیدگاه‌های خود نیز به دید منتقدانه نگریست (همان، ص 196).

حضرات آیات شیخ مجتبی قزوینی و شیخ هاشم قزوینی؛ دو متفکر دیگر مکتب تفکیک بودند که از شاگردان برجسته زرآبادی محسوب می‌شدند. آنها مکتبی را پدید آوردند که محمد رضا حکیمی نامش را «مکتب تفکیک» نام نهاد. اگر می‌خواهید درباره این مکتب بیشتر دانید، اینجا و اینجا را بخوانید.

📸عکس زرآبادی و شاگردش


جان آگه با #فرهیختگان

استعفای مدیر اجرایی ارشد کنفرانس اسقف‌های کاتولیک در آمریکا به دلیل عضویت در یک گروه دوستیابی دگرباشان جنسی


🔸بعد از آنکه داده‌های تلفن همراهش نشان داد که او عضو یک نرم‌افزار دوست‌یابی کوئیر است و اغلب به بارهای هم‌جنس‌گراها می‌رود از سمت خود استعفا داد.
در بیانیه‌ای که روز سه‌شنبه منتشر شد این سازمان بیان کرد که جفری بوریل پس از آنکه سازمان متوجه گزارش‌های یک رسانه درباره احتمال رفتار نامناسب وی شد از مقام خود استعفا داد.
از نوامبر گذشته بوریل مدیر ارشد سازمان بوده است. وی به‌عنوان دبیر کل مسئول هماهنگی همه کارهای اجرایی و برنامه‌ریزی برای کنفرانس بوده است که شبکه‌ای برای ارتباط اسقف‌های کاتولیک در کشور است.
خبرگزاری کاتولیک پیلار (Pillar) ابتدا با مشاهده داده‌های موقعیت‌یابی تلفن بوریل که از یک فروشنده داده به‌دست آورده بود متوجه اقدامات وی شد و سپس مشاوری برای تحلیل این داده‌ها استخدام کرد.
بر اساس اطلاعات دردسترس تجاری یک نرم‌افزار که به دست پیلار رسیده است یک گوشی موبایل که متعلق به بوریل است در سال‌های 2018 و 2019 و 2020 از نرم افزار دوست‌یابی مکان‌-محور گریندر (Grinder) استفاده کرده است. داده‌های این نرم‌افزار نشان می‌دهد که او در آن زمان درگیر چندین رابطه جنسی نامشروع بوده است.
به علاوه. داده‌های بدست آمده توسط پیلار نشان می‌دهد که در ژوئن 2018، موبایلی که متعلق به بوریل است در یک حمام هم‌جنس‌گراها در لاس وگاس بوده است.
بوریل به‌عنوان یک کشیش ملزم است که عهد تجرد ببندد. از سویی دیگر بسیاری از کاتولیک‌ها روابط جنسی خارج از ازدواج دگرجنس‌گراها را گناه می‌دانند.
اکنون هیچ قانون فدرالی وجود ندارد که خرید داده‌های ناشناس را منع کند. متخصصان فضای خصوصی بارها نگرانی خود را درباره چنین داده‌هایی که به وسیله نرم‌افزارها گردآوری می‌شود و سپس به شرکت‌های تبلیغاتی فروخته می‌شود ابراز کرده اند. حتی اگر اطلاعات روشنی مانند اسم و شماره تلفن نیز حذف شود داده‌های ناشناس همچنین می‌تواند شامل دیگر اطلاعات حیاتی مانند جنسیت، سن و آی‌دی گوشی باشد. به همین دلیل برخی از متخصصان ابراز می‌کنند که ناشناس‌بودن داده‌ها عملاً غیرممکن است.
گریندر گزارش پیلار را هم‌جنس‌گرا‌هراسانه توصیف کرده است و انتشار عمومی چنین داده‌هایی را انکار کرده است.
کشیش جیمز مارتین کشیش یسوعی که از طرفداران حضور جامعه LGBTQ در کلیساهای کاتولیک است نیز از این مقاله پیلار انتقاد کرده است.


جان آگه با #فرهیختگان

ای شهید

می گذرد کاروان
روی گل ارغوان
قافله سالار آن
سرو شهید جوان...


با صدای: "شهرام ناظری"
موسیقی: محمدرضا لطفی
آواز شوشتری


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

بزرگان یک مملکت باید حواسشان جمع باشد که در این کوچه و بازار و میتینگ ها چه می‌گذرد. هیچ حمله ای به هیچ تظاهرات و هیچ میتینگی با هیچ اخلاق انسانی و دینی سازگار نیست.
یک دلیل برای من بیاورید که در آیات یا روایات آمده باشد که شما بروید تجمعات را به هم بریزید. هر کس سخن مخالف دارد بیاید سخنش را بگوید. به قول سعدی هر وقت حرفی برای گفتن نداشته باشید چنگول می‌زنید. از چنگول زدن مشخص می‌شود که حرفی برای گفتن ندارید.


مصطفی ملکیان



جان آگه با #فرهیختگان

تیپ ایده‌آل شترمرغ دولتی-دانشگاهی

یادداشتی خواندنی از رضا نساجی
https://telegra.ph/Uni-07-23


#فرهیختگان، صدای فرزانگان

دبیرستان که بودیم معلم ادبیات فرهیخته مان زنده‌یاد زین‌العابدین موتمن به اقتضای قطعه‌ای از ترجمه زیبای قاجاری میرزاحبیب اصفهانی از رمان "حاجی‌بابای اصفهانی" اثر جیمز موریه که در کتاب ادبیات‌مان بود گفتاری درباره ارزیابی مغرضانه موریه از ما "ایرانیان" ایران کرد، که همان زمان هم بگوش منِ نوجوان ناوارد آمد.

یادداشت آقای نساجی را که خواندم، یاد آن ماجرا و البته دغدغه خودم از فساداخلاق نهادینه در خودمان افتادم. وقتی به فقره نقدایشان از نوشته‌های آقای دکتر محمدفاضلی رسیدم که اندکی پیشتر هم خودم ایستار پرابهام ایشان را نقد کرده بودم، دلم قرص‌تر شد که آنچه را من می‌بینم سوءداوری نیست - که همه‌مان در معرض‌اش هستیم - بلکه کس دیگری هم آنچه را من ادراک کرده بودم، دیده است.

البته نقد من از دکترمحمدفاضلی ملایم‌تر بود و آن سلوک حرفه‌ای مذبذب ایشان، که هم به ایران‌ویرانگران مشاوره کارشناسی می‌دهند و هم روبه مردم حرف‌های قشنگ می‌گویند، را به حساب رشته تحصیلی "علوم‌اجتماعی آماری" ایشان گذاشتم.
این رشته "علوم‌انسانی" شکل اخته‌شده‌ای از جامعه‌شناسی است که برای هرچه اثباتگرایانه کردن جامعه‌شناسی، همه وجوه هرمنوتیکی را از بدنه این علم لخت کرده‌اند تا تنها‌تنها دربند "ارتباطات آماری" پارامترها باشد، بی کمتری چشم‌اندازِ فهمی‌ای.

داوری آقای نساجی در مورد آقایان، به ورای مال من می‌رود تا در دکتر محمدفاضلی و دیگر مدعیان "دانشگاهیِ" مشاور و معاون ایران‌ویرانگرانِ حکومتی، نسبت "حاجی بابا" بودنی را بدهند که جیمز موریه در رمان‌اش تصویر کرده بود.

من بجد برآنم که "تاریخِ‌ناامنی" ما، فرهنگ‌عمومی ما را فاسد کرده است تا علی‌العموم آدم‌هایی هراسان و بی‌جرات و بنده قدرت، و کاسه‌لیس تا سرحد بی‌شرف بشویم - درست همانطور که جیمز موریه در "حاجی بابای‌اصفهانی"اش ترسیم کرد. از هراسانِ بالا تا بی‌شرف، طیفی را می‌سازد که به باور من کثیری از مشاوران و معاونان حکومتی در سر وخیم‌اش هستند. من دکترفاضلی را بیش از پست‌های قشنگ "بدرد نخورش" نمی‌شناسم که بگویم ایشان کجای طیف ایستاده‌اند. اما به قطع و یقین می‌توانم گفت که همه آنان‌که صمیمانه دانش‌ومهارت خود را دراین سال‌ها به پای حکومتی ریختند که این برون‌ده و حاصل چهل‌ساله آن است، "مجرم"اند. شاید برای بیست‌سال اولی‌ها بشود تخفیف داد، که من معتقدم سزاوارش هستند چون هنوز خصلت ایران‌ویرانگری نظام برآفتاب نیفتاده بود، ولی برای بیست سال بعدی‌ها هرگز نمی‌توان و نمی‌باید بخشود. آنها باید در صف حسابرسیِ ملی منتظر بایستند!

علی صاحب‌الحواشی


#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

گفتگو و درنگی در الزامات آن
آیا حاکمیت صدای اعتراضی انتخابات۱۴۰۰ را شنیده است؟

✅ ابوطالب آدینه وند


🔻اساس گفتگو بر پذیرش تفاوت و تکثر و برسمیت شناختن دیگری است. اگر چنین نگاهی در میان نباشد لوازم و اسباب گفتگو برقرار نگشته و گفتگو صوری خواهد بود. گفتگو در کنه خود در پی برابری در موضع و موقف گفتگو است تا امری به دلالت، رجحان نظری و اولویتی عملی یابد و سبب اقناع و توافق شود.

🔹وفاق جمعی و ملی نیز به گفتگو نیاز دارد بدین معنی که در دل این گفتگو به توافق پیرامون چیستی مسائل و چگونگی راه حل ها برسند و این نتیجه، بی مقدمه ناممکن است و حاصل آن تبادل های غیر موثر و لو با نیت های نیکو خواهد شد.

🔻در یک جامعه پرشکاف که گسلهای آن در ساحتهای گوناگون فعالند، وضعیت بحرانی موقع گفتگوست و موقعیت شکافها، موقف گفتگو است. بدین معنی که حول شکافها و حل بحران ها گفتگو معنادار و موثر خواهد بود. زین رو اکنون، گفتگو در چهره ی ضرورت خود را برای ما نمایانده است. فی الواقع به ادبیات آینده پژوهانه(Futures studies) ما در روندکاویهای خود این راهبرد را در قلمرو عمومی به سان امر پیشینی تکثیر ننموده ایم، بل بر ما وارد گشته است. در این شرایط وجه انضمامیِ دشواره ها می تواند به مثابه رانه یِ پشتیبانِ رهیافتِ گفتگو عمل کند، اما فشار امر واقع این رهیافت را از چارچوب مفهومی که بتواند آن را در وضعیت اخیر توضیح دهد، بی نیاز نمی کند.

🔹چنانچه اشاره رفت فونداسیون گفتگو بر گشودگی در پذیرش، پذیرش تمایز و تکثر و به رسمیت شناختن استوار است، این به رسمیت شناختن و مواجهه برابر در کنش متقابل در حیات اجتماعی به گسترش ضریب مشارکت اجتماعی و نتیجه افزایش سرمایه اجتماعی منجر خواهد شد. ضرورتی که گسیختگی حیات اجتماعی را می تواند ترمیم کند و در بستر روابط تولید شده ناشی از آن امکان بازسازی همبستگی اجتماعی نیز میسر گردد. آیا حاکمیت صدای اعتراضی آشکار و رسای منتقدین و مخالفان را شنیده است و در پی اصلاح خود و اعتمادسازی از طریق نظرکرد به سخن مخالفان و معترضان است؟

🔻 سخن بر سر این است که آیا ما اینچنین وضعیتی را برای گفتگو مشاهده می کنیم ؟ آیا حاکمیت به این نتیجه رسیده است که باید با منتقدان و مخالفان وارد گفتگو شود؟ آیا اکنون خطر بحران‌های تودرتو توسط حاکمیت احساس شده است و به همگرایی و تجمیع سرمایه های انسانی و ملی رسیده است؟ آیا فشار جنبش اجتماعی فراگیری او را تهدید می کند که آن را به تعامل و شنیدن صدای مخالفان و منتقدان وا داشته است؟ آیا در یک ماه پس از انتخابات یک طرفه ۱۴۰۰ به جمع بندی تعامل با منتقدان رسیده است؟

🔹 به نظر می رسد این رویه دعوت به نظردهی ولو با نیت خیر عملا صوری و بی نتیجه است. هم در صورت و فرم کار مساله دارد و هم در در نتایج چیزی عاید طرفین و جامعه نخواهد شد. زیرا گفتگوها اگر حول شکافی واقعی و از مکانیزم و فرمی دموکراتیک ، کارشناسانه و موثر پیروی کند به طوری که اثرات آن روشن باشد. یعنی اگر روشنفکری منتقد ماه‌ها و به دفعات نامه بنویسد و باب گفتگویی مکتوب با رئیس جمهور و مقامات عالی کشور را بگشاید چگونه می توان سنجش کرد که بازخورد و اثرات آن در کجا به بار می نشیند. آیا می توان به رویه ای فردی در یک شخص مسول آن را فروکاست و یا در پاسخ به رضایت اخلاق فردی آن را تقلیل داد.

🔻حقیقتا سازوکارها برای گفتگوی منتقدین با حکومت تغییرات بنیادین کرده است و سیر تکاملی آن از چنین رویکردهایی عبور کرده است و نمی توان امکانی موثر را برای آن متصور شد. حکومت و قدرت اگر بنایی بر گفتگو و شنیدن نظر مخالفین و منتقدین دارد باید مطبوعات هرچه آزاد تر، رسانه ها( شبکه های اجتماعی و صوتی و تصویری) بیش از پیش دور از انحصار و سانسور ، احزاب و نهادهای صنفی و مدنی و سندیکایی در بازتاب صدای منتقدان و مطالبه گران و پیگیری آن آزاد تر و سازمان یافته تر باشند و حقوق و امنیت معترضین مورد تجاوز هیچ کس قرار نگیرد و آداب مواجهه با معترض و منتقد پاس داشته شود. اگر حاکمیت این روندها را آغاز کند می توان دریافت که زمینه ها برای گفتگوی جامعه و منتقدین با حاکمیت بر سر مطالبات انباشته شده ملی فراهم است./ایران‌فردا

متن کامل در instant view :
https://bit.ly/2Umfhl1

ستون پنجم دشمن
حاکم نادانی است که با سوء تدبیر و دشمن تراشی، کشوری آباد و مردمی ثروتمند را به فقر و نابودی رسانیده است.

#فرهیختگان در سوگ خوزستان