از آنجا که حکومت‌های فردی، معمولاً قشری از فاسدترین و سودجوترین افراد جامعه را به گرد خود متبلور می‌کند که جز سوء استفاده از قدرت هدفی ندارند، سانسور حصاری می‌شود که توده‌های مردم را از عمق فساد گروه حاکمه، از کشف ارقام نجومی غارت و چپاول ثروت‌های ملّی و از درک اسراری که در پس پرده‌های فرو افکنده و درهای بسته می‌گذرد بی‌خبر نگه می‌دارد.ــ این توجیه که پاره‌یی از لب‌ها را برای آنکه دکه‌ی آزادی جامعه باز بماند می‌دوزیم، توجیه خررنگ‌کنی بیش نیست. زیرا وقتی که «جزئی از یک ملّت» نتواند آنچه را که در فکر و اندیشه‌ی جست‌وجوگر یا سازنده‌اش گذشته است به آزادی بیان کند، دیگر «آزادی کُل آن ملّت» حرف مفتی بیش نخواهد بود. و این موضوعی خنده‌آور است که معمولاً «دولت‌ها» همه میهن‌پرست و طرفدار آزادی هستند و «ملّت‌ها» همه دشمن آزادی و میهن خویش!
■ احمد شاملو | سخن سردبیر، ایرانشهر، شمارهٔ طلیعه | با دوستان ــ خوشه، شمارهٔ ۴۸ | صفحات وب‌سایت رسمی احمد شاملو
www.shamlou.org ■
جان آگه با #فرهیختگان
■ احمد شاملو | سخن سردبیر، ایرانشهر، شمارهٔ طلیعه | با دوستان ــ خوشه، شمارهٔ ۴۸ | صفحات وب‌سایت رسمی احمد شاملو
www.shamlou.org ■
جان آگه با #فرهیختگان
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آذربایجان اویاخدی خوزستانا دایاقدی
▫️حمایت مردم تبریز از اعتراضات مردم در خوزستان
#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست
▫️حمایت مردم تبریز از اعتراضات مردم در خوزستان
#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست
به مناسبت سالگرد رحلت میرسیدعلی همدانی/
وی عارف، عالم و شاعر ايراني قرن هشتم و از مبلّغان بزرگ اسلام در شبه قاره هند است، تعداد زیادی کتاب و رساله به وی منسوب است و باعث رونق زبان فارسی و هنرهای ایرانی شد، تا آنجا که کشمیر "ایران ثانی" لقب گرفت.
سید در ماه رجب ۷۱۴ق درهمدان به دنیا آمد در کشمیر و آسیای میانه بالید و در ذی الحجه ۷۸۶ق در کولاب تاجیکستان آرمید. او را با القابی همچون سلطان العارفین، علی ثانی، بانی اسلام، شاه همدان و حضرت امیرجان، یاد میکنند.
ماده تاریخ وفات او، عبارت: بسم الله الرحمن الرحیم (۷۸۶ق)، است.
یونسکو نام وی را در سال 2014 و 2015 میلادی در تقویم مشاهیر جهان جای داد.
اسکناس 10 سامانی تاجیکستان، مزین به تصویر میرسید علی همدانی و چند بیت از اشعار انسان دوستانۀ او است:
هر که مارا یاد کرد ایزد مر او را یار باد، هر که ما را خوار کرد از عمر برخوردار باد/....
در دو عالم نیست ما را بر کسی گرد غبار، هر که مارا رنجه دارد راحتش بسیار باد.....
مرتضی رضوانفر
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
وی عارف، عالم و شاعر ايراني قرن هشتم و از مبلّغان بزرگ اسلام در شبه قاره هند است، تعداد زیادی کتاب و رساله به وی منسوب است و باعث رونق زبان فارسی و هنرهای ایرانی شد، تا آنجا که کشمیر "ایران ثانی" لقب گرفت.
سید در ماه رجب ۷۱۴ق درهمدان به دنیا آمد در کشمیر و آسیای میانه بالید و در ذی الحجه ۷۸۶ق در کولاب تاجیکستان آرمید. او را با القابی همچون سلطان العارفین، علی ثانی، بانی اسلام، شاه همدان و حضرت امیرجان، یاد میکنند.
ماده تاریخ وفات او، عبارت: بسم الله الرحمن الرحیم (۷۸۶ق)، است.
یونسکو نام وی را در سال 2014 و 2015 میلادی در تقویم مشاهیر جهان جای داد.
اسکناس 10 سامانی تاجیکستان، مزین به تصویر میرسید علی همدانی و چند بیت از اشعار انسان دوستانۀ او است:
هر که مارا یاد کرد ایزد مر او را یار باد، هر که ما را خوار کرد از عمر برخوردار باد/....
در دو عالم نیست ما را بر کسی گرد غبار، هر که مارا رنجه دارد راحتش بسیار باد.....
مرتضی رضوانفر
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
👍1
شاملو؛
ضد ابتذال‌ترین شاعرِ عصرِ ما
▪️شاملو هرچه هست، ضدّ ابتذال‌ترین شاعرِ عصرِ ماست. نیما، اخوان، فروغ، سپهری و... همه مقداری شعرِ مبتذل، سطر‌های مبتذل دارند. شاملو مثل خاقانی است، با ابتذال دشمن است.
اگر از کتابِ آهنگ‌های فراموش‌شده بگذریم، تقریباً شعر مبتذل در بساط او به دشواری می‌توان یافت. ممکن است صرفِ گریز از ابتذال هم هنر نباشد ولی مهم است که مردی، قریبِ نیم‌قرن و بیشتر، این همه شعر بگوید و حتی یک شعرِ مبتذل نداشته باشد.
محمدرضا شفیعی کدکنی
با چراغ و آینه، صفحهٔ ۵۲۷
جان آگه با #فرهیختگان
ضد ابتذال‌ترین شاعرِ عصرِ ما
▪️شاملو هرچه هست، ضدّ ابتذال‌ترین شاعرِ عصرِ ماست. نیما، اخوان، فروغ، سپهری و... همه مقداری شعرِ مبتذل، سطر‌های مبتذل دارند. شاملو مثل خاقانی است، با ابتذال دشمن است.
اگر از کتابِ آهنگ‌های فراموش‌شده بگذریم، تقریباً شعر مبتذل در بساط او به دشواری می‌توان یافت. ممکن است صرفِ گریز از ابتذال هم هنر نباشد ولی مهم است که مردی، قریبِ نیم‌قرن و بیشتر، این همه شعر بگوید و حتی یک شعرِ مبتذل نداشته باشد.
محمدرضا شفیعی کدکنی
با چراغ و آینه، صفحهٔ ۵۲۷
جان آگه با #فرهیختگان
آقای رئیسی با طناب پوسیده امثال احمدخاتمی به چاه نرو!
▫️احمدخاتمی خطاب به ابراهیم‌رئیسی، رییس دولت سیزدهم گفته که باید اینترنت را قطع کند زیرا آمریکا می‌خواهد شهوت را به جوانان ما معرفی کند.
▫️از بخش دوم ادعاهای خاتمی که بگذریم درباره توصیه به قطع اینترنت باید به رئیسی هشدار دهیم که خود را مقابل مردم قرار ندهد.
▫️آقای رئیسی امثال خاتمی و هم‌کیشان او از طیف همان جماعتی هستند که زمانی دوش‌حمام، مترو، ویدئو، ماهواره و ... را نیز حرام می‌دانستند.
▫️وضعیت امروز ایران و جهان به گونه‌ای نیست که با خفقان رسانه‌ای به اسم صیانت از فضای‌مجازی بتوانید جلوی اعتراضات، افشاگری‌ها و گردش آزاد اطلاعات را بگیرید و اگر دست از پا در این زمینه خطا کنید بی‌شک خود را به چاه می‌اندازید.
▫️آقای رئیسی خود را مقابل مردم قرار ندهید اگر با توجه به شعارهای انتخاباتی خود برای تعامل و پیشبرد امور پا به میدان گذاشته‌اید به سخنان این عوامل گوش ندهید که عقوبت مبارکی در انتظارتان نخواهد بود./ قانون
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
▫️احمدخاتمی خطاب به ابراهیم‌رئیسی، رییس دولت سیزدهم گفته که باید اینترنت را قطع کند زیرا آمریکا می‌خواهد شهوت را به جوانان ما معرفی کند.
▫️از بخش دوم ادعاهای خاتمی که بگذریم درباره توصیه به قطع اینترنت باید به رئیسی هشدار دهیم که خود را مقابل مردم قرار ندهد.
▫️آقای رئیسی امثال خاتمی و هم‌کیشان او از طیف همان جماعتی هستند که زمانی دوش‌حمام، مترو، ویدئو، ماهواره و ... را نیز حرام می‌دانستند.
▫️وضعیت امروز ایران و جهان به گونه‌ای نیست که با خفقان رسانه‌ای به اسم صیانت از فضای‌مجازی بتوانید جلوی اعتراضات، افشاگری‌ها و گردش آزاد اطلاعات را بگیرید و اگر دست از پا در این زمینه خطا کنید بی‌شک خود را به چاه می‌اندازید.
▫️آقای رئیسی خود را مقابل مردم قرار ندهید اگر با توجه به شعارهای انتخاباتی خود برای تعامل و پیشبرد امور پا به میدان گذاشته‌اید به سخنان این عوامل گوش ندهید که عقوبت مبارکی در انتظارتان نخواهد بود./ قانون
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
در بخش اول مصاحبه با رسانۀ تصویری اکوایران، به این موضوع پرداخته می‌شود که چرا علی‌رغم اهمیت زیاد وجود یک تیم اقتصادی هماهنگ، در دولت‌های مختلف این اتفاق نیفتاده است. در بخش دوم، به ابرچالش‌های اقتصاد ایران پرداخته شده و پیش‌نیازها و الزامات خروج از شرایط بسیار دشوار موجود مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش انتهایی، دلایل لزوم توجه ویژه به مسئلۀ تورم و عوامل تأثیرگذار بر تشدید آن توضیح داده شده است.
@masoudnili
@masoudnili
سخنان آیت‌الله محمود امجد به مناسبت عید سعید غدیر
از متن:
...بنده معتقدم حکومت دینی در عصر غیبت معصوم غیر ممکن است....
...این که پیغمبر زمامدار امت را بعد از خودش معرفی می‌کند و مردم مع‌الوصف کسان دیگری را انتخاب میکنند بهترین دلیل بر این مطلب است که مردم و مخاطبان پیامبر هرگز احساس جبر و تحمیل از جانب انبیا نداشتند. معنای “وما علی الرسول الا البلاغ” همین است، معنای “لا اکراه فی الدین” همین است، معنای “لست عليهم بمسيطر” همین است...
پ‌ن: این سخنرانی مربوط به ده سال قبل است
متن کامل در instant view
https://telegra.ph/Amjad-07-25
از متن:
...بنده معتقدم حکومت دینی در عصر غیبت معصوم غیر ممکن است....
...این که پیغمبر زمامدار امت را بعد از خودش معرفی می‌کند و مردم مع‌الوصف کسان دیگری را انتخاب میکنند بهترین دلیل بر این مطلب است که مردم و مخاطبان پیامبر هرگز احساس جبر و تحمیل از جانب انبیا نداشتند. معنای “وما علی الرسول الا البلاغ” همین است، معنای “لا اکراه فی الدین” همین است، معنای “لست عليهم بمسيطر” همین است...
پ‌ن: این سخنرانی مربوط به ده سال قبل است
متن کامل در instant view
https://telegra.ph/Amjad-07-25
Telegraph
سخنان آیةالله امجد به مناسبت عیدسعید غدیر
هو المحمود پیامبر خدا فرمود “علی مع الحق و الحق مع علی”. علی محور و مدار حق است. علی جان شیرین پیغمبر است و جانشین او. علی عصمت دارد. معصوم از خطا و از هوا. با آنکه در غدیر خم پیغمبر گرامی اسلام بعد از اتمام حجة الوداع نظر مبارکش را درباره جانشینی خود…
مصاحبه تکان دهنده محمدجواد عبدالهی رییس بازنشسته دانشکده زمین شناسی و دانشگاه چمران اهواز
✅۲۰ سال قبل از آنکه جانمایی سد گتوند در سال ۶۸ صورت بگیرد، آمریکایی‌ها پیشنهاد داده بودند ۲۰ کیلومتر بالاتر از مخزن فعلی، سد گتوند احداث شود. اما در آن سالها مدیران شرکت مدیریت منابع آب ونیروی ایران بر این باور بودند که آمریکایی‌ها چون می‌خواستند مخزن سد کوچک باشد، این اختلاف مکانی را مطرح کردند. لذا تصمیمشان بر این شد که دریاچه سد درست بر روی گنبدهای نمکی گچساران جانمایی شود. سال ۱۳۸۰ در نامه‌ای به اداره صنایع و معادن تاکید کردم که مطالعات صورت گرفته روی این سد کافی نیست.
✅سال۱۳۸۱ به همراه مهندس شمسایی مدیرکل وقت آب و فاضلاب خوزستان موضوع را مطرح کردم که این سد مشکلاتی دارد و می‌تواند کل استان خوزستان را از نظر شوری به مخاطره بیندازد.
✅شمسایی بعدها رئیس سد گتوند شد. به او توضیح دادم که اساساً سازندگان سد مطالعات زمین‌شناسی منطقه را مدنظر قرار نداده‌اند. هیچ گزارشی از مطالعات زمین‌شناسی نداشتند. آقای شمسایی بعد از آن مشاوره گروهی ۲۰ نفره برای مطالعات روی سد تشکیل داد گروه مطالعاتی آقای شمسایی در اولین گزارش به او نوشتند «جلوی ضرر را هر جا بگیرید منفعت است».
✅آقای مهندس شمسایی به عنوان رئیس اداره آب منطقه خوزستان آن زمان به تمامی مقامات مملکتی نامه نوشت و از آنها خواست جلوی ساخت سد گرفته شود. نامه خطاب به رئیس‌جمهوری، وزیر نیرو، مجلس و مدیر عامل شرکت آب و نیرو (شرکت مجری) ارسال شده بود.
✅بعد از اینکه سد ساخته شد، از قضا مهندس شمسایی را که آن زمان شهردار اهواز بود به عنوان رئیس سد انتخاب کردند! بعد از آن یکسری مشاوره از کشورهای مختلف و دانشگاه‌های ایران گرفتند و تصمیم بر این شد که پتوی رسی برای ایجاد فاصله میان لایه‌های ضخیم نمک و بستر دریاچه به وجود بیاید. رئیس سد با من تماس گرفت و پیشنهاد را مطرح کرد. آن زمان دو هزار و پانصد میلیارد تومان هزینه برای این سد صرف شده بود. من آن زمان به عنوان یکی از منتقدان دائمی ساخت این سد بودم که صدایم به گوش کسی نمی‌رسید. من با توجه به تجربه و علمی که داشتم گفتم که این کار با شکست مواجه خواهد شد. روز آبگیری فرا رسید و رئیس‌جمهوری وقت (محمود احمدی‌نژاد) ومدیرعامل شرکت آب و نیرو نیز برای آبگیری آمدند. آن روز با من تماس گرفتند و من به عوامل شرکت آب و نیرو گفتم هر چه ماشین‌آلات در پایین دست پتوی رسی دارید جمع کنید و به بالا بیاورید چون اعتمادی به پایداری این دیواره رسی نیست و قطعاً تا یکی دو روز آینده می‌شکند و خسارت بیشتری به شما وارد می‌کند. این توصیه من را پذیرفتند و روز چهارشنبه آبگیری صورت گرفت. روز شنبه مسوول همین بخش با من تماس گرفت و خبر شکسته شدن پتوی رسی را داد و گفت چطور می‌دانستید؟
✅۱۰روز بعد از اینکه عملیات آبگیری صورت گرفت، بخش زیرین سد که معمولاً سیستم‌های زیرین و دستگاه‌های حساس و سنسورهای کنترل است پر ازنمک شده است؛ این مساله دقیقاً ۱۰ روز بعد از آبگیری رخ داد؛ اتفاقی که مثل روز برای ما روشن بود و هر چه هشدار می‌دادیم کسی گوش نمی‌کرد. بعد از آن مطالعات نشان داد که تمامی مناطق اطراف گتوند و عقیلی، زمین‌های مرغوب کشاورزی این مناطق به دلیل گسترش نمک و تبخیر در حال شوره‌زار شدن هستند و مردم تمام دارایی خود را دارند از دست می‌دهند و هیچ استفاده‌ای از سد و آب شور آن نمی‌توان کرد.
✅قبل از آبگیری ما بارها هشدار دادیم توربین‌هایی که برای سد خریداری شده برای آب شیرین است و شما میلیاردها میلیارد هزینه کرده‌اید برای آبی که شور خواهد شد. حالا آن توربین‌ها هم کاربردی برای آب شیرین ندارند. هم اکنون توربین‌ها از کار افتاده‌اند.
✅چندی پیش مدیر روابط عمومی شرکت آب و نیرو سد گتوند از من دعوت کرد از سد بازدید کنم. گفتند آن‌طور که شما تصور می‌کنید نمکی وجود ندارد و نهایتاً یک لایه چهارمتری نمک هست که آن را خارج می‌کنیم! با تعجب دیدم چند لایه نازک چهار تا پنج متری زده‌اند. از جوانک خواستم که محدوده ۵۰ متری را برای گمانه‌زنی و حفاری انتخاب کند و تا عمق ۵۰ متری نیز جلو بروند بعد متوجه خواهند شد با دریای عظیمی از نمک مواجه خواهند شد. بعد از آن مهندسان آزمایشگاه مکانیک خاک برآورد کردند که تا ۹۳ متر ضخامت نمک است. بعد از آن دوستان ما در سد گتوند می‌گفتند ما می‌دانیم چه بلایی سر این منطقه آورده‌ایم اما تو را به خدا چیزی نگویید و رسانه‌ای نشود!
منبع: هفته نامه تجارت فردا
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
✅۲۰ سال قبل از آنکه جانمایی سد گتوند در سال ۶۸ صورت بگیرد، آمریکایی‌ها پیشنهاد داده بودند ۲۰ کیلومتر بالاتر از مخزن فعلی، سد گتوند احداث شود. اما در آن سالها مدیران شرکت مدیریت منابع آب ونیروی ایران بر این باور بودند که آمریکایی‌ها چون می‌خواستند مخزن سد کوچک باشد، این اختلاف مکانی را مطرح کردند. لذا تصمیمشان بر این شد که دریاچه سد درست بر روی گنبدهای نمکی گچساران جانمایی شود. سال ۱۳۸۰ در نامه‌ای به اداره صنایع و معادن تاکید کردم که مطالعات صورت گرفته روی این سد کافی نیست.
✅سال۱۳۸۱ به همراه مهندس شمسایی مدیرکل وقت آب و فاضلاب خوزستان موضوع را مطرح کردم که این سد مشکلاتی دارد و می‌تواند کل استان خوزستان را از نظر شوری به مخاطره بیندازد.
✅شمسایی بعدها رئیس سد گتوند شد. به او توضیح دادم که اساساً سازندگان سد مطالعات زمین‌شناسی منطقه را مدنظر قرار نداده‌اند. هیچ گزارشی از مطالعات زمین‌شناسی نداشتند. آقای شمسایی بعد از آن مشاوره گروهی ۲۰ نفره برای مطالعات روی سد تشکیل داد گروه مطالعاتی آقای شمسایی در اولین گزارش به او نوشتند «جلوی ضرر را هر جا بگیرید منفعت است».
✅آقای مهندس شمسایی به عنوان رئیس اداره آب منطقه خوزستان آن زمان به تمامی مقامات مملکتی نامه نوشت و از آنها خواست جلوی ساخت سد گرفته شود. نامه خطاب به رئیس‌جمهوری، وزیر نیرو، مجلس و مدیر عامل شرکت آب و نیرو (شرکت مجری) ارسال شده بود.
✅بعد از اینکه سد ساخته شد، از قضا مهندس شمسایی را که آن زمان شهردار اهواز بود به عنوان رئیس سد انتخاب کردند! بعد از آن یکسری مشاوره از کشورهای مختلف و دانشگاه‌های ایران گرفتند و تصمیم بر این شد که پتوی رسی برای ایجاد فاصله میان لایه‌های ضخیم نمک و بستر دریاچه به وجود بیاید. رئیس سد با من تماس گرفت و پیشنهاد را مطرح کرد. آن زمان دو هزار و پانصد میلیارد تومان هزینه برای این سد صرف شده بود. من آن زمان به عنوان یکی از منتقدان دائمی ساخت این سد بودم که صدایم به گوش کسی نمی‌رسید. من با توجه به تجربه و علمی که داشتم گفتم که این کار با شکست مواجه خواهد شد. روز آبگیری فرا رسید و رئیس‌جمهوری وقت (محمود احمدی‌نژاد) ومدیرعامل شرکت آب و نیرو نیز برای آبگیری آمدند. آن روز با من تماس گرفتند و من به عوامل شرکت آب و نیرو گفتم هر چه ماشین‌آلات در پایین دست پتوی رسی دارید جمع کنید و به بالا بیاورید چون اعتمادی به پایداری این دیواره رسی نیست و قطعاً تا یکی دو روز آینده می‌شکند و خسارت بیشتری به شما وارد می‌کند. این توصیه من را پذیرفتند و روز چهارشنبه آبگیری صورت گرفت. روز شنبه مسوول همین بخش با من تماس گرفت و خبر شکسته شدن پتوی رسی را داد و گفت چطور می‌دانستید؟
✅۱۰روز بعد از اینکه عملیات آبگیری صورت گرفت، بخش زیرین سد که معمولاً سیستم‌های زیرین و دستگاه‌های حساس و سنسورهای کنترل است پر ازنمک شده است؛ این مساله دقیقاً ۱۰ روز بعد از آبگیری رخ داد؛ اتفاقی که مثل روز برای ما روشن بود و هر چه هشدار می‌دادیم کسی گوش نمی‌کرد. بعد از آن مطالعات نشان داد که تمامی مناطق اطراف گتوند و عقیلی، زمین‌های مرغوب کشاورزی این مناطق به دلیل گسترش نمک و تبخیر در حال شوره‌زار شدن هستند و مردم تمام دارایی خود را دارند از دست می‌دهند و هیچ استفاده‌ای از سد و آب شور آن نمی‌توان کرد.
✅قبل از آبگیری ما بارها هشدار دادیم توربین‌هایی که برای سد خریداری شده برای آب شیرین است و شما میلیاردها میلیارد هزینه کرده‌اید برای آبی که شور خواهد شد. حالا آن توربین‌ها هم کاربردی برای آب شیرین ندارند. هم اکنون توربین‌ها از کار افتاده‌اند.
✅چندی پیش مدیر روابط عمومی شرکت آب و نیرو سد گتوند از من دعوت کرد از سد بازدید کنم. گفتند آن‌طور که شما تصور می‌کنید نمکی وجود ندارد و نهایتاً یک لایه چهارمتری نمک هست که آن را خارج می‌کنیم! با تعجب دیدم چند لایه نازک چهار تا پنج متری زده‌اند. از جوانک خواستم که محدوده ۵۰ متری را برای گمانه‌زنی و حفاری انتخاب کند و تا عمق ۵۰ متری نیز جلو بروند بعد متوجه خواهند شد با دریای عظیمی از نمک مواجه خواهند شد. بعد از آن مهندسان آزمایشگاه مکانیک خاک برآورد کردند که تا ۹۳ متر ضخامت نمک است. بعد از آن دوستان ما در سد گتوند می‌گفتند ما می‌دانیم چه بلایی سر این منطقه آورده‌ایم اما تو را به خدا چیزی نگویید و رسانه‌ای نشود!
منبع: هفته نامه تجارت فردا
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
خوزستان تشنه عدالت را دریابیم!
فریاد بلند اعتراض حق جویانه هموطنان عزیز خوزستانی از تشنگی و بی آبی، برخاسته است! فریادی از سر درد و رنج و ستمی که سال های بسیار بر آنان رفته و گوشی نیوش برای آن نیافته اند!
🔹آنان بیش از آب، تشنه عدالت اند و از تبعیض به ستوه آمده و جز خیابان راهی و جایی برای شنیدن فریادشان نیافته اند!
🔹ما با شعار آزادی و وعده عدالت، قرار بود نه تنها دنیا که آخرت مردم را هم آباد کنیم و افزون بر مادیات، آنان را به معنویات هم برسانیم! اما سهم اینان چه بود؟
🔹آیا در پوشش عدالت به آنان جور و ستم نورزیدیم؟ همان جوری که علی (ع) آن را بدترین جورها دانسته، زیرا در لباس عدل جلوه گر شده است!
🔹دیریست کامشان تلخ و درد و رنج، فرصت لبخند از آنان گرفته و بر ایشان زمنجنیق فلک سنگ فتنه می بارد!
🔹از روزگاری که جنگ خانمان سوز، عزیزانشان را گرفت و آنان را آواره کرد، تا امروز که از کم آبی و شورآبی، زندگی و کشت و زرع و احشام شان رو به نابودی است، پی در پی اسیر بلایایی بوده اند، که بیشتر ریشه در مدیریت ناکارآمد و حکمرانی نادرست داشته است!
🔹کارون پر آب؛ قلبی تپنده با آبی شیرین، که قرن های متمادی در رگ های این سرزمین جاری می کرد، به آن زندگی می بخشید و برای آن طبیعتی سرسبز، گلباران و لبریز از شادی به ارمغان می آورد، از کم آبی و شورابی به شمار افتاده و چیزی نمانده که از تپش بازایستد و اهواز؛ یکی از کانون های زنده و بالنده ایرانشهر، را در کام مرگ فروبرد.
🔹نخل های سوخته، هور ها و نهرهای خشکیده و گاو میش های تلف شده، بر ستمی که بر این سرزمین رفته گواهی می دهند و ما را به مسئولیتی فرامی خوانند که علی (ع)نیز با "انکم مسئولون حتی عن البقاع و البهائم" یادآور شده بود!
🔹آیا این بود آبادانی و عدالتی که وعده دادیم؟ نمی پرسم چرا مردم شریف را بدبخت کردیم، آیا برای ما بهتر و سودمندتر نبود اگر آنان را خوشبخت می ساختیم؟
🔹فریادی که امروز از مردم این دیار برخاسته، نشان از خشمی فروخفته و نفرتی انباشته دارد که ما آن را پدید آورده ایم! خشم و نفرتی که دل دیگر مردم این سرزمین را نیز فراگرفته است! و اگر به شیوه ای همدلانه و مسئولانه با آن برخورد نکنیم، دیر یا زود آتش نهفته در آن دامن همگان را می گیرد.
🔹هشدار را جدی بگیریم و از خواب و خیال تمدن نوین به درآییم و لختی به خود آییم. با بازنگری در شیوه نادرست مدیریت و حکمرانی گذشته، پیش داوری ها را کنار نهیم و از دیدگاه کارشناسان خبره برای حل این بحران یاری جوییم. به فرموده امام علی (ع) فرصت ها چون باد سپری می شوند، اندک فرصت باقیمانده را دریابیم.
علی میرموسوی ۱۴۰۰/۵/۱
#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست
فریاد بلند اعتراض حق جویانه هموطنان عزیز خوزستانی از تشنگی و بی آبی، برخاسته است! فریادی از سر درد و رنج و ستمی که سال های بسیار بر آنان رفته و گوشی نیوش برای آن نیافته اند!
🔹آنان بیش از آب، تشنه عدالت اند و از تبعیض به ستوه آمده و جز خیابان راهی و جایی برای شنیدن فریادشان نیافته اند!
🔹ما با شعار آزادی و وعده عدالت، قرار بود نه تنها دنیا که آخرت مردم را هم آباد کنیم و افزون بر مادیات، آنان را به معنویات هم برسانیم! اما سهم اینان چه بود؟
🔹آیا در پوشش عدالت به آنان جور و ستم نورزیدیم؟ همان جوری که علی (ع) آن را بدترین جورها دانسته، زیرا در لباس عدل جلوه گر شده است!
🔹دیریست کامشان تلخ و درد و رنج، فرصت لبخند از آنان گرفته و بر ایشان زمنجنیق فلک سنگ فتنه می بارد!
🔹از روزگاری که جنگ خانمان سوز، عزیزانشان را گرفت و آنان را آواره کرد، تا امروز که از کم آبی و شورآبی، زندگی و کشت و زرع و احشام شان رو به نابودی است، پی در پی اسیر بلایایی بوده اند، که بیشتر ریشه در مدیریت ناکارآمد و حکمرانی نادرست داشته است!
🔹کارون پر آب؛ قلبی تپنده با آبی شیرین، که قرن های متمادی در رگ های این سرزمین جاری می کرد، به آن زندگی می بخشید و برای آن طبیعتی سرسبز، گلباران و لبریز از شادی به ارمغان می آورد، از کم آبی و شورابی به شمار افتاده و چیزی نمانده که از تپش بازایستد و اهواز؛ یکی از کانون های زنده و بالنده ایرانشهر، را در کام مرگ فروبرد.
🔹نخل های سوخته، هور ها و نهرهای خشکیده و گاو میش های تلف شده، بر ستمی که بر این سرزمین رفته گواهی می دهند و ما را به مسئولیتی فرامی خوانند که علی (ع)نیز با "انکم مسئولون حتی عن البقاع و البهائم" یادآور شده بود!
🔹آیا این بود آبادانی و عدالتی که وعده دادیم؟ نمی پرسم چرا مردم شریف را بدبخت کردیم، آیا برای ما بهتر و سودمندتر نبود اگر آنان را خوشبخت می ساختیم؟
🔹فریادی که امروز از مردم این دیار برخاسته، نشان از خشمی فروخفته و نفرتی انباشته دارد که ما آن را پدید آورده ایم! خشم و نفرتی که دل دیگر مردم این سرزمین را نیز فراگرفته است! و اگر به شیوه ای همدلانه و مسئولانه با آن برخورد نکنیم، دیر یا زود آتش نهفته در آن دامن همگان را می گیرد.
🔹هشدار را جدی بگیریم و از خواب و خیال تمدن نوین به درآییم و لختی به خود آییم. با بازنگری در شیوه نادرست مدیریت و حکمرانی گذشته، پیش داوری ها را کنار نهیم و از دیدگاه کارشناسان خبره برای حل این بحران یاری جوییم. به فرموده امام علی (ع) فرصت ها چون باد سپری می شوند، اندک فرصت باقیمانده را دریابیم.
علی میرموسوی ۱۴۰۰/۵/۱
#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست
tafreshi.pdf
390.8 KB
مصاحبه تفصیلی ده صفحه‌ای مجید تفرشی در شماره ۳ فصلنامه آگاهی نو، درباره ریشه‌ها و مستندات بریتانیایی کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و توضیحات مستند درباره اسناد و آرشیوهای بریتانیایی و نیروهای دخیل در تصمیم گیری برای کسب قدرت نظامی رضاخان/ سید ضیاءالدین در ایران.
دیگر نویسندگانی که در این پرونده ۴۰ صفحه‌ای، مطالبی از آنان منتشر شده، به ترتیب انتشار مطالب عبارتند از آقایان:
سرگه بارسقیان، محمود سریع القلم، یرواند آبراهامیان، همایون کاتوزیان، جان فوران، داریوش همایون، محمد محبوبی، حسن امین، میکیا کویاگی و رضا مختاری اصفهانی
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
دیگر نویسندگانی که در این پرونده ۴۰ صفحه‌ای، مطالبی از آنان منتشر شده، به ترتیب انتشار مطالب عبارتند از آقایان:
سرگه بارسقیان، محمود سریع القلم، یرواند آبراهامیان، همایون کاتوزیان، جان فوران، داریوش همایون، محمد محبوبی، حسن امین، میکیا کویاگی و رضا مختاری اصفهانی
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
مقامات ارشد نظام مدعی‌اند که ما گفتیم، اما عمل نکردند و خوزستان به‌این مشکلات افتاد!!! ادعایی باطل است و قابل تأمل: اولاً مسئولانی که در موضوعات هسته‌ای، منطقه و آمریکا، جرأت تخطی از فرامین نظام را نداشته و ندارند، چطور ممکن است در مسائل استراتژیک داخل کشور، فرامین نظام را به‌دیوار بزنند؟ عقل سلیم این ادعا را می‌پذیرد؟ ثانیاً اگر قرار باشد مقامات ارشد نظام در جای خود باشند و باز این فجایع ملی امکان وقوع یابد، اساساً به‌وجود حضرات مزبور چه نیازی است؟ آنها در جای خود قرار گرفته‌اند تا چنین فجایعی رخ ندهد! اگر بنا باشد که بود و نبود آنها علی‌السویه و جان، مال و آسایش مردم باز در خطر باشد، آیا اخلاقاً و شرعاً وظیفه ندارند جای خود را به‌افراد تواناتر دهند؟
محسن کمالیان
جان آگه با #فرهیختگان
محسن کمالیان
جان آگه با #فرهیختگان
صبح امروز ایرانی به مصاف ایرانی رفت.
دختران ما، ناهید و کیمیا، یکی مانده، یکی کَنده، یکی از تیم ملّی ایران و دیگری از تیم پناهندگان، رودرروی هم قرار گرفتند. یکی‌شان بُرد؛ بُردی که بُرد نبود و یکی‌شان باخت؛ باختی که باخت نبود و من یاد مصراعی از سنایی افتادم:
«که یک چشمت همی‌گرید، دگر چشمت همی‌خندد»
ما تماشا کردیم؛ حیران، خسته، نگران، خنده بر لب با چشمان اشک‌آلود...
مثل تمام این سالها!
عاطفه طیه
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
دختران ما، ناهید و کیمیا، یکی مانده، یکی کَنده، یکی از تیم ملّی ایران و دیگری از تیم پناهندگان، رودرروی هم قرار گرفتند. یکی‌شان بُرد؛ بُردی که بُرد نبود و یکی‌شان باخت؛ باختی که باخت نبود و من یاد مصراعی از سنایی افتادم:
«که یک چشمت همی‌گرید، دگر چشمت همی‌خندد»
ما تماشا کردیم؛ حیران، خسته، نگران، خنده بر لب با چشمان اشک‌آلود...
مثل تمام این سالها!
عاطفه طیه
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
حاشیه
بر حاشیه‌ی کمربندِ کیمیا، نام‌اش با سه‌رنگِ سبز و سپید و سُرخ، گلدوزی شده. می‌دانی یعنی چه؟ یعنی او از ج.ا مهاجرت کرده ورنه دل‌اش هنوزِ مقیمِ ایران است. شما شاید بگویی این هردو یکی است. امّا او این‌جوری فکر نمی‌کند. خیلی‌ها این‌جوری فکر نمی‌کنند.
حسین دهباشی
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
بر حاشیه‌ی کمربندِ کیمیا، نام‌اش با سه‌رنگِ سبز و سپید و سُرخ، گلدوزی شده. می‌دانی یعنی چه؟ یعنی او از ج.ا مهاجرت کرده ورنه دل‌اش هنوزِ مقیمِ ایران است. شما شاید بگویی این هردو یکی است. امّا او این‌جوری فکر نمی‌کند. خیلی‌ها این‌جوری فکر نمی‌کنند.
حسین دهباشی
#فرهیختگان، صدای فرزانگان
🔷 سعی کن مسلمانان را کافر نکنی!
🔸مرحوم شیخ رمضان رضایی اصفهانی در حدود سال ۱۳۷۸ شمسی از قول مرحوم سید عبدالله ضیایی (اهل گیلان) برای من جریانی آموزنده نقل کرد:
من استادی داشتم به نام حاج شیخ مهدی امیر کلائی (مدفون در قبرستان شیخان قم) که در تکیه ملا محمود(واقع در خیابان چهار مردان قم) مکاسب تدریس می کرد.
وی گاهی در اثناء تدریس بدون علت مشخصی گریه می کرد.
یک وقتی از ایشان علت را پرسیدم.
فرمود:من خاطره ای دارم که هرگاه به یادآن می افتم بی اختیار به گریه می افتم:
من در نجف از شاگردان مرحوم شیخ الشریعه اصفهانی بودم.
پس از پایان تحصیلاتم وقتی می خواستم به ایران مراجعت کنم شیخ الشریعه مرا خواست.
من خیلی خوشحال شدم و با خود گفتم لابد می خواهد به من اجازه اجتهاد بدهد و هم پاکتی…
اما وقتی خدمت استاد رسیدم نه پاکتی در کار بود و نه اجازه اجتهادی!
بلکه جمله ای به کار برد که آن روز من از ایشان ناراحت شدم و حتی برای خدا حافظی نزد ایشان نرفتم.
جمله اش این بود که فرمود:
شیخ مهدی! رفتی ایران از تو انتظار ندارم که کسی را مسلمان کنی! سعی کن همین مسلمانها را کافر نکنی!
بعدها فهمیدم که حرف ایشان چقدر مهم بوده است.
از این رو هر گاه به یاد آن کلام می افتم بی اختیار به گریه می افتم!
(منبع، نویسنده فرزند مرحوم شیخ ذبیح الله قوچانی و از اساتید است).
جان آگه با #فرهیختگان
🔸مرحوم شیخ رمضان رضایی اصفهانی در حدود سال ۱۳۷۸ شمسی از قول مرحوم سید عبدالله ضیایی (اهل گیلان) برای من جریانی آموزنده نقل کرد:
من استادی داشتم به نام حاج شیخ مهدی امیر کلائی (مدفون در قبرستان شیخان قم) که در تکیه ملا محمود(واقع در خیابان چهار مردان قم) مکاسب تدریس می کرد.
وی گاهی در اثناء تدریس بدون علت مشخصی گریه می کرد.
یک وقتی از ایشان علت را پرسیدم.
فرمود:من خاطره ای دارم که هرگاه به یادآن می افتم بی اختیار به گریه می افتم:
من در نجف از شاگردان مرحوم شیخ الشریعه اصفهانی بودم.
پس از پایان تحصیلاتم وقتی می خواستم به ایران مراجعت کنم شیخ الشریعه مرا خواست.
من خیلی خوشحال شدم و با خود گفتم لابد می خواهد به من اجازه اجتهاد بدهد و هم پاکتی…
اما وقتی خدمت استاد رسیدم نه پاکتی در کار بود و نه اجازه اجتهادی!
بلکه جمله ای به کار برد که آن روز من از ایشان ناراحت شدم و حتی برای خدا حافظی نزد ایشان نرفتم.
جمله اش این بود که فرمود:
شیخ مهدی! رفتی ایران از تو انتظار ندارم که کسی را مسلمان کنی! سعی کن همین مسلمانها را کافر نکنی!
بعدها فهمیدم که حرف ایشان چقدر مهم بوده است.
از این رو هر گاه به یاد آن کلام می افتم بی اختیار به گریه می افتم!
(منبع، نویسنده فرزند مرحوم شیخ ذبیح الله قوچانی و از اساتید است).
جان آگه با #فرهیختگان
بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۱)
مواجهه بی‌واسطه با اثر
عباس اسکندری
فکر کردن با زبانِ از پیش تعیّن یافته، در فضای پیش‌ذهن‌های آگاه و ناخودآگاه و پارادایم‌های فکری و گفتمان‌های مختلف سیاسی- اجتماعی که چارچوب‌های فکر را تعیین میکنند - و ما اکنون در درون آنها با اطراف خود مواجه شده و به گفتگو می‌نشینیم- امکان مواجهه بلاواسطه با اثر/ متن را از آدمی می‌ستاند.
در حقیقت مواجهه بلاواسطه با اثر/ متن چیزی فراتر از یک آرمان تخیلی نیست. هیچ کس نباید انتظار چنین چیزی را داشته باشد. این سودایی خام و شعاری تحقق نایافته است. نه در علم، نه هنر، نه فلسفه و...
از این رو موضوع شک نظام‌مند و سیستمیک و یا تعلیق پدیدارشناسانه و... برای فلاسفه از اهم ضروریات تحقیقی بوده تا ببینند چنین امری امکان تحقق دارد یا نه؟ تا بلکه به کمک روش/ روش‌هایی بتوانند از تاثیر پیش‌ذهن‌ها و تعیّن‌بخش‌های ذهن کاسته و سوگیری آدمی/ سوژه را محدود کنند.
تلاش‌های مختلف فلاسفه و دانشمندان در عرصه روش‌شناسی در این راستا تاکنون نتیجه عینی کاملی در بر نداشته است. حتی امروزه روشن شده که در سایۀ روش‌های تجربی نیز که بر مشاهده عینی، آزمون داده ها، و کمیت‌پذیری استوار است، نمی‌توان به کلی خالی از پیش‌ذهن‌های مختلف بود.
اما مقصود از مواجهه بی‌واسطه با اثر/متن به دو معنی متفاوت بیان می‌شود. گاهی مخاطب اثر هنری در خوانش/ مواجه با متن با وقوف آگاهانه به تعلیق حداکثری مداخلات بیرون متنی، مثل شخصیت و حیثیت مؤلف، زمانه تولید اثر و مطلوب‌های آن دوران، ملاحظات ایدئولوژیک محیط تولید اثر، و... بپردازد. مواجهه با متن بی هیچ حاشیه‌ای از آن.
انتزاع اثر از این مداخلات بیرون متنی تاریخی، اجتماعی، سیاسی و... البته کاری بغایت سخت و دشوار و حرفه‌ای است. محتاج روش‌مندی خاص و تعلیم بسیار است.
معنی دوم مواجهه بی واسطه با متن به این نکته مهم‌تر اشاره دارد که مخاطب/ ناقد به مراحل تأثیر و تأثر انفعالی و عاطفی متن/اثر فرضی بر خویش وقوف داشته باشد.
نظارت آگاهانه بر این تاثیرات، به مخاطب کمک می‌کند حتی‌المقدور از ظهور غیر واقعی معنای اثر جلوگیری کند. اما این کار نیز به غایت سخت و دشوار است.
به هیچ‌رو نمی‌توان انتظار داشت که این نظارت تاماً و تماماً تحقق یابد. زیرا بخش عمده‌ای از فرایندهای ذهنی و اثرپذیری‌های انفعالی آدمی، از دایره آگاهی و نظارتش خارج است. بنابراین انتظار فروتنانۀ پیشِ رو همان است که مخاطب دریابد تاثیرش از اثر چه بوده و چقدر است. تا دریابد در خوانش هر فراز از متن/اثر چه تاثیری از آن یافته است.
ناقد در فرایند نقد- که مرحله‌ای به کلی متفاوت از مواجهه ولی متصل و بهره‌مند از آن است- باید با فهم همین فرایندهای خودآگاه و ناخودگاه بتواند به مدیریت بهتر نقد خویش بنشیند.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۱)
مواجهه بی‌واسطه با اثر
عباس اسکندری
فکر کردن با زبانِ از پیش تعیّن یافته، در فضای پیش‌ذهن‌های آگاه و ناخودآگاه و پارادایم‌های فکری و گفتمان‌های مختلف سیاسی- اجتماعی که چارچوب‌های فکر را تعیین میکنند - و ما اکنون در درون آنها با اطراف خود مواجه شده و به گفتگو می‌نشینیم- امکان مواجهه بلاواسطه با اثر/ متن را از آدمی می‌ستاند.
در حقیقت مواجهه بلاواسطه با اثر/ متن چیزی فراتر از یک آرمان تخیلی نیست. هیچ کس نباید انتظار چنین چیزی را داشته باشد. این سودایی خام و شعاری تحقق نایافته است. نه در علم، نه هنر، نه فلسفه و...
از این رو موضوع شک نظام‌مند و سیستمیک و یا تعلیق پدیدارشناسانه و... برای فلاسفه از اهم ضروریات تحقیقی بوده تا ببینند چنین امری امکان تحقق دارد یا نه؟ تا بلکه به کمک روش/ روش‌هایی بتوانند از تاثیر پیش‌ذهن‌ها و تعیّن‌بخش‌های ذهن کاسته و سوگیری آدمی/ سوژه را محدود کنند.
تلاش‌های مختلف فلاسفه و دانشمندان در عرصه روش‌شناسی در این راستا تاکنون نتیجه عینی کاملی در بر نداشته است. حتی امروزه روشن شده که در سایۀ روش‌های تجربی نیز که بر مشاهده عینی، آزمون داده ها، و کمیت‌پذیری استوار است، نمی‌توان به کلی خالی از پیش‌ذهن‌های مختلف بود.
اما مقصود از مواجهه بی‌واسطه با اثر/متن به دو معنی متفاوت بیان می‌شود. گاهی مخاطب اثر هنری در خوانش/ مواجه با متن با وقوف آگاهانه به تعلیق حداکثری مداخلات بیرون متنی، مثل شخصیت و حیثیت مؤلف، زمانه تولید اثر و مطلوب‌های آن دوران، ملاحظات ایدئولوژیک محیط تولید اثر، و... بپردازد. مواجهه با متن بی هیچ حاشیه‌ای از آن.
انتزاع اثر از این مداخلات بیرون متنی تاریخی، اجتماعی، سیاسی و... البته کاری بغایت سخت و دشوار و حرفه‌ای است. محتاج روش‌مندی خاص و تعلیم بسیار است.
معنی دوم مواجهه بی واسطه با متن به این نکته مهم‌تر اشاره دارد که مخاطب/ ناقد به مراحل تأثیر و تأثر انفعالی و عاطفی متن/اثر فرضی بر خویش وقوف داشته باشد.
نظارت آگاهانه بر این تاثیرات، به مخاطب کمک می‌کند حتی‌المقدور از ظهور غیر واقعی معنای اثر جلوگیری کند. اما این کار نیز به غایت سخت و دشوار است.
به هیچ‌رو نمی‌توان انتظار داشت که این نظارت تاماً و تماماً تحقق یابد. زیرا بخش عمده‌ای از فرایندهای ذهنی و اثرپذیری‌های انفعالی آدمی، از دایره آگاهی و نظارتش خارج است. بنابراین انتظار فروتنانۀ پیشِ رو همان است که مخاطب دریابد تاثیرش از اثر چه بوده و چقدر است. تا دریابد در خوانش هر فراز از متن/اثر چه تاثیری از آن یافته است.
ناقد در فرایند نقد- که مرحله‌ای به کلی متفاوت از مواجهه ولی متصل و بهره‌مند از آن است- باید با فهم همین فرایندهای خودآگاه و ناخودگاه بتواند به مدیریت بهتر نقد خویش بنشیند.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۲)
پیام هنری
عباس اسکندری
برخی از فلاسفۀ با ذوق اروپایی، معتقد بودند که پیوند ناگسستنی بین فرم و محتوا وجود دارد. از این رو نمی‌توان هر فرمی را بعنوان ظرفی برای بیان و انتقال هر معنایی در نظر گرفت! معانی با قالب‌های متناسب با خود منتقل می‌شوند. البته فرم‌ها در آب و خاک فرهنگ‌ها و جغرافیای خاص ریشه دارند. اما نسبت بی‌واسطه بین فرم و معنا منجر به عمومیت و احیاناً چند فرهنگی شدن آن در طی زمان می‌شود.
آدورنو و بنیامین فراتر از این رفته و معتقد بودند که فرم رسوب معنا (یا محتوا) است. این جمله به انفکاک‌ناپذیری و تخصیصی بودن فرم و محتوا اشاره دارد. بنابراین در اولین قدم، هنرمند با انتخاب فرم خاص و ایجاد تغییرات جزئی و منحصر به فرد خودش در آن؛ در حقیقت در حال ایجاد مجرای مناسب انتقال پیام خود است. پس هیچ اثری یا محصول هنری نمی‌تواند فارغ از معنا، سویه، رویکرد و خلاصه پیام باشد.
منتقد همواره در جاهای خالی اثر هنری، پرسه می‌زند! جای خالی اثر نیز جایی است فرم و محتوا با هم چنان که شایسته و خواسته هنرمند بوده، چفت نشده‌اند. جایی که اغلب به جزئیات واگرایانه اثر هنری از حیث فرم مربوط است. جایی که او با ابزار نقد نقب‌زده و از زمین فرم، محتوا را بیرون می‌کشد. یا می‌خواهد که چنین کند! شاید به گنج معنا برسد و شاید جز حرمان نبیند. جز خاک بر خاک نیفزاید. و از این رو مجبور شود که با هزار ترفند زبانی؛ خاک بی‌حاصل را کیمیا و گنج هنر جلوه دهد.
بی‌شک این فرایند یا ساختارهای آن (فرم و معنا یا همان اصالت هنری و تعهد) به نحوی است که نمی‌توان هیچ اثر هنری را به کلی به یکی از قطب‌های طیف ارجاع دهیم. هر اثر هنری به میزانی که از فرم و انگیزه خالق خویش برخوردار است، متعهد است. و به میزانی که متعهد است، از اصالت هنری فاصله دارد. در عین حال هیچ هنری خالی از عنصر پیام و تعهد نیست.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۲)
پیام هنری
عباس اسکندری
برخی از فلاسفۀ با ذوق اروپایی، معتقد بودند که پیوند ناگسستنی بین فرم و محتوا وجود دارد. از این رو نمی‌توان هر فرمی را بعنوان ظرفی برای بیان و انتقال هر معنایی در نظر گرفت! معانی با قالب‌های متناسب با خود منتقل می‌شوند. البته فرم‌ها در آب و خاک فرهنگ‌ها و جغرافیای خاص ریشه دارند. اما نسبت بی‌واسطه بین فرم و معنا منجر به عمومیت و احیاناً چند فرهنگی شدن آن در طی زمان می‌شود.
آدورنو و بنیامین فراتر از این رفته و معتقد بودند که فرم رسوب معنا (یا محتوا) است. این جمله به انفکاک‌ناپذیری و تخصیصی بودن فرم و محتوا اشاره دارد. بنابراین در اولین قدم، هنرمند با انتخاب فرم خاص و ایجاد تغییرات جزئی و منحصر به فرد خودش در آن؛ در حقیقت در حال ایجاد مجرای مناسب انتقال پیام خود است. پس هیچ اثری یا محصول هنری نمی‌تواند فارغ از معنا، سویه، رویکرد و خلاصه پیام باشد.
منتقد همواره در جاهای خالی اثر هنری، پرسه می‌زند! جای خالی اثر نیز جایی است فرم و محتوا با هم چنان که شایسته و خواسته هنرمند بوده، چفت نشده‌اند. جایی که اغلب به جزئیات واگرایانه اثر هنری از حیث فرم مربوط است. جایی که او با ابزار نقد نقب‌زده و از زمین فرم، محتوا را بیرون می‌کشد. یا می‌خواهد که چنین کند! شاید به گنج معنا برسد و شاید جز حرمان نبیند. جز خاک بر خاک نیفزاید. و از این رو مجبور شود که با هزار ترفند زبانی؛ خاک بی‌حاصل را کیمیا و گنج هنر جلوه دهد.
بی‌شک این فرایند یا ساختارهای آن (فرم و معنا یا همان اصالت هنری و تعهد) به نحوی است که نمی‌توان هیچ اثر هنری را به کلی به یکی از قطب‌های طیف ارجاع دهیم. هر اثر هنری به میزانی که از فرم و انگیزه خالق خویش برخوردار است، متعهد است. و به میزانی که متعهد است، از اصالت هنری فاصله دارد. در عین حال هیچ هنری خالی از عنصر پیام و تعهد نیست.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن(۳)
خودآگاهی و نقد
عباس اسکندری
هیچ ناظری بی‌نظر نیست. ناقد با کوله‌باری از تجارب و پیش‌ذهن‌های تیز و آماده به سفر نقدِ اثر می‌رود. اساساْ اگر عزم ناقد به انگاره‌های شخصی مسلح نباشد، نقد شکل نمی‌گیرد. اما مکانیزم‌های تعلیق؛ همچون تحلیلی پدیدارشناسانه، ناقد را یاری می‌دهد که به مسیر نقد و سوگیری‌های خویش آگاهی اجمالی داشته باشد.
ادعای خودآگاهی ناقد تنها به این امر اشارت دارد که ناقد، اهم تاثیرات و تاثرات ذهنی و انفعالی خویش را در در کار نقد متن/اثر در دایره خودآگاهی داشته باشد.
اصولاً به یاری مکانیسم‌های نقد، همراه با کنترل ذهنی و از طریق خودآگاهی است که نقد به صورت یک مواجهه رو در رو با متن شکل می‌گیرد. واضح است که این مسیر باریک چقدر برای پرو بال گشودن ناقد و حرکت در سویه‌های مختلف نقد اثر، مجالی اندک و راهی صعب و سخت باقی می‌گذارد. و طرفه آن که پس از وصول احتمالی به چنین مرتبه‌ای از شرایط ذهنی نقد، آنچه با ابزار نقد واکاوی می شود، هستی فی‌نفسه اثر نیست. بلکه پدیدار اثر است، آن‌چنان که در ادراک ما ظهور می‌یابد.
امروزه این نظر که ناقد از طریق نقد اثر در تکاپوی کشف جهان خالق اثر است، نظری منسوخ و نامقبول تلقی می‌شود. ناقد در حد اعلای نقد، پیوند‌ها و گسل‌های جهان خویش را با اثر هنری می‌کاود و در می‌یابد. او در نقد اثر هنری مشت خویش را باز می‌کند، به جای آنکه مشت نویسنده را باز نماید.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن(۳)
خودآگاهی و نقد
عباس اسکندری
هیچ ناظری بی‌نظر نیست. ناقد با کوله‌باری از تجارب و پیش‌ذهن‌های تیز و آماده به سفر نقدِ اثر می‌رود. اساساْ اگر عزم ناقد به انگاره‌های شخصی مسلح نباشد، نقد شکل نمی‌گیرد. اما مکانیزم‌های تعلیق؛ همچون تحلیلی پدیدارشناسانه، ناقد را یاری می‌دهد که به مسیر نقد و سوگیری‌های خویش آگاهی اجمالی داشته باشد.
ادعای خودآگاهی ناقد تنها به این امر اشارت دارد که ناقد، اهم تاثیرات و تاثرات ذهنی و انفعالی خویش را در در کار نقد متن/اثر در دایره خودآگاهی داشته باشد.
اصولاً به یاری مکانیسم‌های نقد، همراه با کنترل ذهنی و از طریق خودآگاهی است که نقد به صورت یک مواجهه رو در رو با متن شکل می‌گیرد. واضح است که این مسیر باریک چقدر برای پرو بال گشودن ناقد و حرکت در سویه‌های مختلف نقد اثر، مجالی اندک و راهی صعب و سخت باقی می‌گذارد. و طرفه آن که پس از وصول احتمالی به چنین مرتبه‌ای از شرایط ذهنی نقد، آنچه با ابزار نقد واکاوی می شود، هستی فی‌نفسه اثر نیست. بلکه پدیدار اثر است، آن‌چنان که در ادراک ما ظهور می‌یابد.
امروزه این نظر که ناقد از طریق نقد اثر در تکاپوی کشف جهان خالق اثر است، نظری منسوخ و نامقبول تلقی می‌شود. ناقد در حد اعلای نقد، پیوند‌ها و گسل‌های جهان خویش را با اثر هنری می‌کاود و در می‌یابد. او در نقد اثر هنری مشت خویش را باز می‌کند، به جای آنکه مشت نویسنده را باز نماید.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن(۴)
نقد اثر هنری
عباس اسکندری
ما در کاربرد هم‌زمان "تعقل" و "تخیل"؛ آنجایی که با خاطره‌ها به گذشته نقب می‌زنیم و امیدوارانه با آینده رو به‌رو می‌شویم، هنر را می‌آفرینیم.
هنر چیزی در میانه این دو است. خوف و رجاء، علاقه و امید و یا نوستالژی و شهود.
اما بواقع از همان لحظه که اثر هنری همچون "ابژه‌ای" مستقل از آفریننده خویش، موضوع نقد قرار می‌گیرد، پای استدلال، کنکاش و سنجش به میان می‌آید. جایی که سوژه به جای همدلی و "تجربه" اثر هنری به "تجزیه" آن می‌پردازد. و بی شک سوگیری‌ها و تفکر در فضای گفتمانی پیشاپیش نقد را به رنگ خویش مزین کرده‌است. و تو بگو، چگونه می‌توان به یاری منطق استدلالی و ذهنیت‌های از پیش تعیین شده در عرصه تفکر عقلانی، اثر هنری را که محصول تخیل و شهود است، به چنگ نقد گرفت؟
از دیدگاه روان‌شناختی، فاصلۀ زیادی بین تفکر عقلانی (شناختی) و آفرینش هنری وجود دارد. برای همین است که بسیاری از هنرمندان برای خلق اثر هنری محتاج شرایط خاص درونی و بیرونی هستند: خلوت، ریاضت، خلسه‌های شهودی، رونق حالات جذبه درونی، تجربه‌های دینی، و حتی مواد روان‌گردان !
اما صرف نظر از شرایط ظهور اثر هنری، نقدِ اثر، مجال دیگری می‌طلبد. نقد اثر هنری و عموماً هر نقدی که از موضوع سوژه‌محوری صورت می‌گیرد، محتاج مواجه مستقیم با اثر، در عین فاصله روانی از آن است. این مواجه کنش آغازین ناقد است. کنشی که اگر لجام آن به وسیله خودآگاهی ناقد از عزیمت و ابزار خویش به چنگ نیاید، نقد را در همان آغازین ایستگاه خود در دام سوگیری می‌اندازد.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن(۴)
نقد اثر هنری
عباس اسکندری
ما در کاربرد هم‌زمان "تعقل" و "تخیل"؛ آنجایی که با خاطره‌ها به گذشته نقب می‌زنیم و امیدوارانه با آینده رو به‌رو می‌شویم، هنر را می‌آفرینیم.
هنر چیزی در میانه این دو است. خوف و رجاء، علاقه و امید و یا نوستالژی و شهود.
اما بواقع از همان لحظه که اثر هنری همچون "ابژه‌ای" مستقل از آفریننده خویش، موضوع نقد قرار می‌گیرد، پای استدلال، کنکاش و سنجش به میان می‌آید. جایی که سوژه به جای همدلی و "تجربه" اثر هنری به "تجزیه" آن می‌پردازد. و بی شک سوگیری‌ها و تفکر در فضای گفتمانی پیشاپیش نقد را به رنگ خویش مزین کرده‌است. و تو بگو، چگونه می‌توان به یاری منطق استدلالی و ذهنیت‌های از پیش تعیین شده در عرصه تفکر عقلانی، اثر هنری را که محصول تخیل و شهود است، به چنگ نقد گرفت؟
از دیدگاه روان‌شناختی، فاصلۀ زیادی بین تفکر عقلانی (شناختی) و آفرینش هنری وجود دارد. برای همین است که بسیاری از هنرمندان برای خلق اثر هنری محتاج شرایط خاص درونی و بیرونی هستند: خلوت، ریاضت، خلسه‌های شهودی، رونق حالات جذبه درونی، تجربه‌های دینی، و حتی مواد روان‌گردان !
اما صرف نظر از شرایط ظهور اثر هنری، نقدِ اثر، مجال دیگری می‌طلبد. نقد اثر هنری و عموماً هر نقدی که از موضوع سوژه‌محوری صورت می‌گیرد، محتاج مواجه مستقیم با اثر، در عین فاصله روانی از آن است. این مواجه کنش آغازین ناقد است. کنشی که اگر لجام آن به وسیله خودآگاهی ناقد از عزیمت و ابزار خویش به چنگ نیاید، نقد را در همان آغازین ایستگاه خود در دام سوگیری می‌اندازد.
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
بازاندیشی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۵)
مخاطب فرضی
عباس اسکندری
نمی دانم وقتی "بارت" از مرگ مؤلف سخن می‌گفت، تنها به مواجه متن و مخاطب نظر داشت یا پیش‌تر بر این نکته نیز توجه کرده بود که هر متنی نه لزوماً خودآگاه، درسایه حضور مخاطبی فرضی تولید می‌شود. و بدین‌سان مؤلف در تولید اثر هیچ‌گاه تنها نیست.
اگر بارت حضور مؤلف و آفرینشگر متن را پس از پایان اثر، چنان کم‌رنگ و بی‌رمق می‌بیند که به مرگ مؤلف و مواجهه بی واسطه متن و مخاطب حکم می‌کند، آیا شراکت دایمی و حضور موثر مخاطب فرضی را هم در کنارمؤلف می‌دید؟
به گمان نگارنده در آغاز، حین و انجام اثر هنری یا نگارش متن، همواره مخاطب فرضی همراه با مولف حضور داشته و نقش خود را در اثر به جا می‌گذارد.
انتخاب موضوع، زبان خاص و شیوه بیان مطلب، صنایع ادبی مورد استفاده، استعارات، کنایات، و... همگی با پیش فرض "میل" و "نحوه دریافت" مخاطب فرضی توسط مولف انتخاب و تنظیم می‌شود. ملاحظه اینکه مخاطبِ اثر کیست یا آیا اثر با میل و علاقه و سطح اندیشه او سازگار است، همواره دغدغه مؤلف بوده و در کار اثر دخیل است.
این مخاطب فرضی و نامتعیّن است که به مؤلف فرمان می‌دهد که چه بنویسد یا چگونه! از چه ژانری سود برد، با کدام زمینه آغازد، کوتاه یا طویل بنویسد، طنز یا جدی بنگارد، سبک یا سنگین و... برای همین است که بخشی از محصولات مؤلف، به معیار مخاطب شناخته می‌شود. کتابِ کودک، کتاب دانشجو، احکامِ زنان ؛ داستان نوجوانان، فیلم‌های مخصوص بزرگسالان و ...
البته تو می‌گویی مؤلف خود، نیازهای زمان و دردهای جامعه، علایق شخصی خود و سفارش دستگاه‌های اقتدار و … را رعایت می‌کند. او سوار بر مرکب تولید اثر است و برآمده از میل خود و اختیار خود تولیدش را انتخاب و به سرانجام می‌رساند. و من می‌گویم همه اینها درپرتو درکی نه چندان روشن از مخاطبی فرضی صورت می‌یابد.
مخاطبی که قرار است دست آخر با اثر رو به رو شود. و از این رو این مخاطب است که همواره مرکب مؤلف را می‌گیرد و در مسیرهایی خاصی روان می‌کند و یا از ورود به عرصه‌هایی او را باز می‌دارد. مخاطب نه تنها شریک مؤلف در تولید اثر است بلکه برنامه‌ریز اصلی او نیز هست. شریکی جدی و مقتدر و برنامه‌ریزی پنهان و شاید ناخودآگاه.
این دغدغه که اثر هنری را چه کسی می‌بیند و می‌خواند، و چه تفسیری بر آن می‌گذارد، عرابه‌ای است به سوی تعیّن اثر که همواره مؤلف را با خود می‌کشاند
درعین‌حال این مطلب را باید مطمح نظر داشت که هرچه اثر هنری ذیل بیان و منطق عقلانی تولید شود، سایه فرضی و غیر متشخص مخاطب بر آن سنگین‌تر است. گمانم این است که این امر بر بسیاری از پژوهندگان حوزه ادب و هنر نیز روشن است. اگر اثر به آرمان هنر نزدیکتر باشد، یعنی بیان، بی واسطه‌تر و احساس و شهود در آن جدی‌تر باشد، حضور مخاطب، "آن دیگری" در تولید اثر کمتر خواهد بود.
مخاطب تنها آنجا تماماً اراده هنرمند را پیش از تولید اثر تحت تاثیر حضور غیر مستقیم خود قرار می‌دهد که نظام بیان در خدمت گزاره‌های عقلانی و منطقی باشد. و همه اوج هنر در فاصله از این بیان است. دست‌آویزی به قالب‌ها برای بیانی نو و واگرا.
تکنیک‌های کلامی و بیانی یا قالب‌های رایج هنری همواره نوعی چارچوب‌بندی برای هنرمند می‌آفریند؛ و هنرمند بی‌گمان با نظرداشت آنکه مخاطبانش وی را در آن چارچوب‌ها خواهند دید و اثرش را در آن ارزیابی خواهند کرد، به بهره‌جویی از این تکنیک‌ها مبادرت می‌کند. اما هنر هرچه تازه‌تر و تکنیک‌ها هر چقدر واگرا‌تر، مخاطب، پیشاپیش کمتر در ذهن مؤلف حضور خواهد یافت. اما این امری است دوریاب و کم‌یاب.
در هنر که لطافت آن در شهود و دریافت حضوری مفاهیم و یافته‌ها است، اثری اصیل‌تر تلقی می‌شود که به همان شهود و دریافت حضوری و ایجاد انفعال در مخاطب وفادارتر باشد. از همین روست که نقد اثر هنری هرگز به پایه خود اثر هنری نمی‌رسد و یا اصلاً هنر محسوب نمی‌گردد.
شاید کماکان گمان بریم که متن یا اثر هنری بی‌ملاحظۀ مخاطبِ خاص و غیر خاص (غیر متشخص) تولید می‌شود. و تنها پس از آفرینش اثر هنری است که مخاطبان هر یک مهر ذهنیت و تفسیر خویش را بر پای آن می‌گذارند. اما در حقیقت امر چنین نیست. بنگرید که چگونه سایه سنگین مخاطب فرضی از اولین قدم‌های تولید اثر هنری یا متن، با مولف همراه بوده و قلم و بیان او را کنترل و یا هدایت می‌کند! آزاد شدن هنر از توجه و وجه التفاتی به مخاطب فرضی چنان نادر است که توگویی هیچ گاه "دست‌آورد" نخواهد شد.
صورت دیگری از اثرِ مخاطب فرضی بر هنر تولیدی، نظرداشت ارسال پیام خاص در چارچوب‌های هنری است. هر چقدر هنر به بیان و تثبیت امری پیشاپیشی تعهد داشته باشد، در پرتوی سایۀ سنگین مخاطب فرضی، بیشتر آمیخته خواهد شد و از این رو حیطه تاثیر آن محدودتر می‌گردد. از این رو از بی‌واسطگی بیان اثر هنری دورتر خواهد رفت.
ادامه دارد
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۵)
مخاطب فرضی
عباس اسکندری
نمی دانم وقتی "بارت" از مرگ مؤلف سخن می‌گفت، تنها به مواجه متن و مخاطب نظر داشت یا پیش‌تر بر این نکته نیز توجه کرده بود که هر متنی نه لزوماً خودآگاه، درسایه حضور مخاطبی فرضی تولید می‌شود. و بدین‌سان مؤلف در تولید اثر هیچ‌گاه تنها نیست.
اگر بارت حضور مؤلف و آفرینشگر متن را پس از پایان اثر، چنان کم‌رنگ و بی‌رمق می‌بیند که به مرگ مؤلف و مواجهه بی واسطه متن و مخاطب حکم می‌کند، آیا شراکت دایمی و حضور موثر مخاطب فرضی را هم در کنارمؤلف می‌دید؟
به گمان نگارنده در آغاز، حین و انجام اثر هنری یا نگارش متن، همواره مخاطب فرضی همراه با مولف حضور داشته و نقش خود را در اثر به جا می‌گذارد.
انتخاب موضوع، زبان خاص و شیوه بیان مطلب، صنایع ادبی مورد استفاده، استعارات، کنایات، و... همگی با پیش فرض "میل" و "نحوه دریافت" مخاطب فرضی توسط مولف انتخاب و تنظیم می‌شود. ملاحظه اینکه مخاطبِ اثر کیست یا آیا اثر با میل و علاقه و سطح اندیشه او سازگار است، همواره دغدغه مؤلف بوده و در کار اثر دخیل است.
این مخاطب فرضی و نامتعیّن است که به مؤلف فرمان می‌دهد که چه بنویسد یا چگونه! از چه ژانری سود برد، با کدام زمینه آغازد، کوتاه یا طویل بنویسد، طنز یا جدی بنگارد، سبک یا سنگین و... برای همین است که بخشی از محصولات مؤلف، به معیار مخاطب شناخته می‌شود. کتابِ کودک، کتاب دانشجو، احکامِ زنان ؛ داستان نوجوانان، فیلم‌های مخصوص بزرگسالان و ...
البته تو می‌گویی مؤلف خود، نیازهای زمان و دردهای جامعه، علایق شخصی خود و سفارش دستگاه‌های اقتدار و … را رعایت می‌کند. او سوار بر مرکب تولید اثر است و برآمده از میل خود و اختیار خود تولیدش را انتخاب و به سرانجام می‌رساند. و من می‌گویم همه اینها درپرتو درکی نه چندان روشن از مخاطبی فرضی صورت می‌یابد.
مخاطبی که قرار است دست آخر با اثر رو به رو شود. و از این رو این مخاطب است که همواره مرکب مؤلف را می‌گیرد و در مسیرهایی خاصی روان می‌کند و یا از ورود به عرصه‌هایی او را باز می‌دارد. مخاطب نه تنها شریک مؤلف در تولید اثر است بلکه برنامه‌ریز اصلی او نیز هست. شریکی جدی و مقتدر و برنامه‌ریزی پنهان و شاید ناخودآگاه.
این دغدغه که اثر هنری را چه کسی می‌بیند و می‌خواند، و چه تفسیری بر آن می‌گذارد، عرابه‌ای است به سوی تعیّن اثر که همواره مؤلف را با خود می‌کشاند
درعین‌حال این مطلب را باید مطمح نظر داشت که هرچه اثر هنری ذیل بیان و منطق عقلانی تولید شود، سایه فرضی و غیر متشخص مخاطب بر آن سنگین‌تر است. گمانم این است که این امر بر بسیاری از پژوهندگان حوزه ادب و هنر نیز روشن است. اگر اثر به آرمان هنر نزدیکتر باشد، یعنی بیان، بی واسطه‌تر و احساس و شهود در آن جدی‌تر باشد، حضور مخاطب، "آن دیگری" در تولید اثر کمتر خواهد بود.
مخاطب تنها آنجا تماماً اراده هنرمند را پیش از تولید اثر تحت تاثیر حضور غیر مستقیم خود قرار می‌دهد که نظام بیان در خدمت گزاره‌های عقلانی و منطقی باشد. و همه اوج هنر در فاصله از این بیان است. دست‌آویزی به قالب‌ها برای بیانی نو و واگرا.
تکنیک‌های کلامی و بیانی یا قالب‌های رایج هنری همواره نوعی چارچوب‌بندی برای هنرمند می‌آفریند؛ و هنرمند بی‌گمان با نظرداشت آنکه مخاطبانش وی را در آن چارچوب‌ها خواهند دید و اثرش را در آن ارزیابی خواهند کرد، به بهره‌جویی از این تکنیک‌ها مبادرت می‌کند. اما هنر هرچه تازه‌تر و تکنیک‌ها هر چقدر واگرا‌تر، مخاطب، پیشاپیش کمتر در ذهن مؤلف حضور خواهد یافت. اما این امری است دوریاب و کم‌یاب.
در هنر که لطافت آن در شهود و دریافت حضوری مفاهیم و یافته‌ها است، اثری اصیل‌تر تلقی می‌شود که به همان شهود و دریافت حضوری و ایجاد انفعال در مخاطب وفادارتر باشد. از همین روست که نقد اثر هنری هرگز به پایه خود اثر هنری نمی‌رسد و یا اصلاً هنر محسوب نمی‌گردد.
شاید کماکان گمان بریم که متن یا اثر هنری بی‌ملاحظۀ مخاطبِ خاص و غیر خاص (غیر متشخص) تولید می‌شود. و تنها پس از آفرینش اثر هنری است که مخاطبان هر یک مهر ذهنیت و تفسیر خویش را بر پای آن می‌گذارند. اما در حقیقت امر چنین نیست. بنگرید که چگونه سایه سنگین مخاطب فرضی از اولین قدم‌های تولید اثر هنری یا متن، با مولف همراه بوده و قلم و بیان او را کنترل و یا هدایت می‌کند! آزاد شدن هنر از توجه و وجه التفاتی به مخاطب فرضی چنان نادر است که توگویی هیچ گاه "دست‌آورد" نخواهد شد.
صورت دیگری از اثرِ مخاطب فرضی بر هنر تولیدی، نظرداشت ارسال پیام خاص در چارچوب‌های هنری است. هر چقدر هنر به بیان و تثبیت امری پیشاپیشی تعهد داشته باشد، در پرتوی سایۀ سنگین مخاطب فرضی، بیشتر آمیخته خواهد شد و از این رو حیطه تاثیر آن محدودتر می‌گردد. از این رو از بی‌واسطگی بیان اثر هنری دورتر خواهد رفت.
ادامه دارد
#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی
علی‌اکبر دهخدا، مولف لغت‌نامه دهخدا، پس از درخواست تغییر تابعیت:
اگر کسی واقعا عشق وطن دارد تغییر یک ورقه خشک و خالی که اسم آن پاسپورت باشد تغییری در ماهیت او نخواهد داد
خاصه در این مواقع که در ایران مثل همه دول مستبد، حاکم و فرمانفرمای این مملکت بدبخت خوف است
(نامه از وین، ۱۲۸۸)
جان آگه با #فرهیختگان
اگر کسی واقعا عشق وطن دارد تغییر یک ورقه خشک و خالی که اسم آن پاسپورت باشد تغییری در ماهیت او نخواهد داد
خاصه در این مواقع که در ایران مثل همه دول مستبد، حاکم و فرمانفرمای این مملکت بدبخت خوف است
(نامه از وین، ۱۲۸۸)
جان آگه با #فرهیختگان