حاشیه

‏بر حاشیه‌ی کمربندِ کیمیا، نام‌اش با سه‌رنگِ سبز و سپید و سُرخ، گلدوزی شده. می‌دانی یعنی چه؟ یعنی او از ج.ا مهاجرت کرده ورنه دل‌اش هنوزِ مقیمِ ایران است. شما شاید بگویی این هردو یکی است. امّا او این‌جوری فکر نمی‌کند. خیلی‌ها این‌جوری فکر نمی‌کنند.

حسین دهباشی


#فرهیختگان، صدای فرزانگان

🔷 سعی کن مسلمانان را کافر نکنی!


🔸مرحوم شیخ رمضان رضایی اصفهانی در حدود سال ۱۳۷۸ شمسی از قول مرحوم سید عبدالله ضیایی (اهل گیلان) برای من جریانی آموزنده نقل کرد:

من استادی داشتم به نام حاج شیخ مهدی امیر کلائی (مدفون در قبرستان شیخان قم) که در تکیه ملا محمود(واقع در خیابان چهار مردان قم) مکاسب تدریس می کرد.

وی گاهی در اثناء تدریس بدون علت مشخصی گریه می کرد.

یک وقتی از ایشان علت را پرسیدم.

فرمود:من خاطره ای دارم که هرگاه به یادآن می افتم بی اختیار به گریه می افتم:

من در نجف از شاگردان مرحوم شیخ الشریعه اصفهانی بودم.

پس از پایان تحصیلاتم وقتی می خواستم به ایران مراجعت کنم شیخ الشریعه مرا خواست.

من خیلی خوشحال شدم و با خود گفتم لابد می خواهد به من اجازه اجتهاد بدهد و هم پاکتی…

اما وقتی خدمت استاد رسیدم نه پاکتی در کار بود و نه اجازه اجتهادی!

بلکه جمله ای به کار برد که آن روز من از ایشان ناراحت شدم و حتی برای خدا حافظی نزد ایشان نرفتم.

جمله اش این بود که فرمود:

شیخ مهدی! رفتی ایران از تو انتظار ندارم که کسی را مسلمان کنی! سعی کن همین مسلمانها را کافر نکنی!

بعدها فهمیدم که حرف ایشان چقدر مهم بوده است.

از این رو هر گاه به یاد آن کلام می افتم بی اختیار به گریه می افتم!
(منبع، نویسنده فرزند مرحوم شیخ ذبیح الله قوچانی و از اساتید است).



جان آگه با #فرهیختگان

بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۱)
مواجهه بی‌واسطه با اثر
عباس اسکندری


فکر کردن با زبانِ از پیش تعیّن یافته، در فضای پیش‌ذهن‌های آگاه و ناخودآگاه و پارادایم‌های فکری و گفتمان‌های مختلف سیاسی- اجتماعی که چارچوب‌های فکر را تعیین می‌کنند - و ما اکنون در درون آنها با اطراف خود مواجه شده و به گفتگو می‌نشینیم- امکان مواجهه بلاواسطه با اثر/ متن را از آدمی می‌ستاند.
در حقیقت مواجهه بلاواسطه با اثر/ متن چیزی فراتر از یک آرمان تخیلی نیست. هیچ کس نباید انتظار چنین چیزی را داشته باشد. این سودایی خام و شعاری تحقق نایافته است. نه در علم، نه هنر، نه فلسفه و...
از این رو موضوع شک نظام‌مند و سیستمیک و یا تعلیق پدیدارشناسانه و... برای فلاسفه از اهم ضروریات تحقیقی بوده تا ببینند چنین امری امکان تحقق دارد یا نه؟ تا بلکه به کمک روش/ روش‌هایی بتوانند از تاثیر پیش‌ذهن‌ها و تعیّن‌بخش‌های ذهن کاسته و سوگیری آدمی/ سوژه را محدود کنند.
تلاش‌های مختلف فلاسفه و دانشمندان در عرصه روش‌شناسی در این راستا تاکنون نتیجه عینی کاملی در بر نداشته است. حتی امروزه روشن شده که در سایۀ روش‌های تجربی نیز که بر مشاهده عینی، آزمون داده ها، و کمیت‌پذیری استوار است، نمی‌توان به کلی خالی از پیش‌ذهن‌های مختلف بود.
اما مقصود از مواجهه بی‌واسطه با اثر/متن به دو معنی متفاوت بیان می‌شود. گاهی مخاطب اثر هنری در خوانش/ مواجه با متن با وقوف آگاهانه به تعلیق حداکثری مداخلات بیرون متنی، مثل شخصیت و حیثیت مؤلف، زمانه تولید اثر و مطلوب‌های آن دوران، ملاحظات ایدئولوژیک محیط تولید اثر، و... بپردازد. مواجهه با متن بی هیچ حاشیه‌ای از آن.
انتزاع اثر از این مداخلات بیرون متنی تاریخی، اجتماعی، سیاسی و... البته کاری بغایت سخت و دشوار و حرفه‌ای است. محتاج روش‌مندی خاص و تعلیم بسیار است.
معنی دوم مواجهه بی واسطه با متن به این نکته مهم‌تر اشاره دارد که مخاطب/ ناقد به مراحل تأثیر و تأثر انفعالی و عاطفی متن/اثر فرضی بر خویش وقوف داشته باشد.
نظارت آگاهانه بر این تاثیرات، به مخاطب کمک می‌کند حتی‌المقدور از ظهور غیر واقعی معنای اثر جلوگیری کند. اما این کار نیز به غایت سخت و دشوار است.
به هیچ‌رو نمی‌توان انتظار داشت که این نظارت تاماً و تماماً تحقق یابد. زیرا بخش عمده‌ای از فرایندهای ذهنی و اثرپذیری‌های انفعالی آدمی، از دایره آگاهی و نظارتش خارج است. بنابراین انتظار فروتنانۀ پیشِ رو همان است که مخاطب دریابد تاثیرش از اثر چه بوده و چقدر است. تا دریابد در خوانش هر فراز از متن/اثر چه تاثیری از آن یافته است.
ناقد در فرایند نقد- که مرحله‌ای به کلی متفاوت از مواجهه ولی متصل و بهره‌مند از آن است- باید با فهم همین فرایندهای خودآگاه و ناخودگاه بتواند به مدیریت بهتر نقد خویش بنشیند.


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۲)
پیام هنری
عباس اسکندری

برخی از فلاسفۀ با ذوق اروپایی، معتقد بودند که پیوند ناگسستنی بین فرم و محتوا وجود دارد. از این رو نمی‌توان هر فرمی را بعنوان ظرفی برای بیان و انتقال هر معنایی در نظر گرفت! معانی با قالب‌های متناسب با خود منتقل می‌شوند. البته فرم‌ها در آب و خاک فرهنگ‌ها و جغرافیای خاص ریشه دارند. اما نسبت بی‌واسطه بین فرم و معنا منجر به عمومیت و احیاناً چند فرهنگی شدن آن در طی زمان می‌شود.
آدورنو و بنیامین فراتر از این رفته و معتقد بودند که فرم رسوب معنا (یا محتوا) است. این جمله به انفکاک‌ناپذیری و تخصیصی بودن فرم و محتوا اشاره دارد. بنابراین در اولین قدم، هنرمند با انتخاب فرم خاص و ایجاد تغییرات جزئی و منحصر به فرد خودش در آن؛ در حقیقت در حال ایجاد مجرای مناسب انتقال پیام خود است. پس هیچ اثری یا محصول هنری نمی‌تواند فارغ از معنا، سویه، رویکرد و خلاصه پیام باشد.
منتقد همواره در جاهای خالی اثر هنری، پرسه می‌زند! جای خالی اثر نیز جایی است فرم و محتوا با هم چنان که شایسته و خواسته هنرمند بوده، چفت نشده‌اند. جایی که اغلب به جزئیات واگرایانه اثر هنری از حیث فرم مربوط است. جایی که او با ابزار نقد نقب‌زده و از زمین فرم، محتوا را بیرون می‌کشد. یا می‌خواهد که چنین کند! شاید به گنج معنا برسد و شاید جز حرمان نبیند. جز خاک بر خاک نیفزاید. و از این رو مجبور شود که با هزار ترفند زبانی؛ خاک بی‌حاصل را کیمیا و گنج هنر جلوه دهد.
بی‌شک این فرایند یا ساختارهای آن (فرم و معنا یا همان اصالت هنری و تعهد) به نحوی است که نمی‌توان هیچ اثر هنری را به کلی به یکی از قطب‌های طیف ارجاع دهیم. هر اثر هنری به میزانی که از فرم و انگیزه خالق خویش برخوردار است، متعهد است. و به میزانی که متعهد است، از اصالت هنری فاصله دارد. در عین حال هیچ هنری خالی از عنصر پیام و تعهد نیست.


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن(۳)
خودآگاهی و نقد
عباس اسکندری

هیچ ناظری بی‌نظر نیست. ناقد با کوله‌باری از تجارب و پیش‌ذهن‌های تیز و آماده به سفر نقدِ اثر می‌رود. اساساْ اگر عزم ناقد به انگاره‌های شخصی مسلح نباشد، نقد شکل نمی‌گیرد. اما مکانیزم‌های تعلیق؛ همچون تحلیلی پدیدارشناسانه، ناقد را یاری می‌دهد که به مسیر نقد و سوگیری‌های خویش آگاهی اجمالی داشته باشد.
ادعای خودآگاهی ناقد تنها به این امر اشارت دارد که ناقد، اهم تاثیرات و تاثرات ذهنی و انفعالی خویش را در در کار نقد متن/اثر در دایره خودآگاهی داشته باشد.
اصولاً به یاری مکانیسم‌های نقد، همراه با کنترل ذهنی و از طریق خودآگاهی است که نقد به صورت یک مواجهه رو در رو با متن شکل می‌گیرد. واضح است که این مسیر باریک چقدر برای پرو بال گشودن ناقد و حرکت در سویه‌های مختلف نقد اثر، مجالی اندک و راهی صعب و سخت باقی می‌گذارد. و طرفه آن که پس از وصول احتمالی به چنین مرتبه‌ای از شرایط ذهنی نقد، آنچه با ابزار نقد واکاوی می شود، هستی فی‌نفسه اثر نیست. بلکه پدیدار اثر است، آن‌چنان که در ادراک ما ظهور می‌یابد.
امروزه این نظر که ناقد از طریق نقد اثر در تکاپوی کشف جهان خالق اثر است، نظری منسوخ و نامقبول تلقی می‌شود. ناقد در حد اعلای نقد، پیوند‌ها و گسل‌های جهان خویش را با اثر هنری می‌کاود و در می‌یابد. او در نقد اثر هنری مشت خویش را باز می‌کند، به جای آنکه مشت نویسنده را باز نماید.


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

بازاندیشی:
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن(۴)
نقد اثر هنری
عباس اسکندری

ما در کاربرد هم‌زمان "تعقل" و "تخیل"؛ آنجایی که با خاطره‌ها به گذشته نقب می‌زنیم و امیدوارانه با آینده رو به‌رو می‌شویم، هنر را می‌آفرینیم.
هنر چیزی در میانه این دو است. خوف و رجاء، علاقه و امید و یا نوستالژی و شهود.
اما بواقع از همان لحظه که اثر هنری همچون "ابژه‌ای" مستقل از آفریننده خویش، موضوع نقد قرار می‌گیرد، پای استدلال، کنکاش و سنجش به میان می‌آید. جایی که سوژه به جای همدلی و "تجربه" اثر هنری به "تجزیه" آن می‌پردازد. و بی شک سوگیری‌ها و تفکر در فضای گفتمانی پیشاپیش نقد را به رنگ خویش مزین کرده‌است. و تو بگو، چگونه می‌توان به یاری منطق استدلالی و ذهنیت‌های از پیش تعیین شده در عرصه تفکر عقلانی، اثر هنری را که محصول تخیل و شهود است، به چنگ نقد گرفت؟
از دیدگاه روان‌شناختی، فاصلۀ زیادی بین تفکر عقلانی (شناختی) و آفرینش هنری وجود دارد. برای همین است که بسیاری از هنرمندان برای خلق اثر هنری محتاج شرایط خاص درونی و بیرونی هستند: خلوت، ریاضت، خلسه‌های شهودی، رونق حالات جذبه درونی، تجربه‌های دینی، و حتی مواد روان‌گردان !
اما صرف نظر از شرایط ظهور اثر هنری، نقدِ اثر، مجال دیگری می‌طلبد. نقد اثر هنری و عموماً هر نقدی که از موضوع سوژه‌محوری صورت می‌گیرد، محتاج مواجه مستقیم با اثر، در عین فاصله روانی از آن است. این مواجه کنش آغازین ناقد است. کنشی که اگر لجام آن به وسیله خودآگاهی ناقد از عزیمت و ابزار خویش به چنگ نیاید، نقد را در همان آغازین ایستگاه خود در دام سوگیری می‌اندازد.


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

بازاندیشی
یادداشتهایی درباره فهم و نقد متن (۵)
مخاطب فرضی
عباس اسکندری

نمی دانم وقتی "بارت" از مرگ مؤلف سخن می‌گفت، تنها به مواجه متن و مخاطب نظر داشت یا پیش‌تر بر این نکته نیز توجه کرده بود که هر متنی نه لزوماً خودآگاه، درسایه حضور مخاطبی فرضی تولید می‌شود. و بدین‌سان مؤلف در تولید اثر هیچ‌گاه تنها نیست.
اگر بارت حضور مؤلف و آفرینشگر متن را پس از پایان اثر، چنان کم‌رنگ و بی‌رمق می‌بیند که به مرگ مؤلف و مواجهه بی واسطه متن و مخاطب حکم می‌کند، آیا شراکت دایمی و حضور موثر مخاطب فرضی را هم در کنارمؤلف می‌دید؟
به گمان نگارنده در آغاز، حین و انجام اثر هنری یا نگارش متن، همواره مخاطب فرضی همراه با مولف حضور داشته و نقش خود را در اثر به جا می‌گذارد.
انتخاب موضوع، زبان خاص و شیوه بیان مطلب، صنایع ادبی مورد استفاده، استعارات، کنایات، و... همگی با پیش فرض "میل" و "نحوه دریافت" مخاطب فرضی توسط مولف انتخاب و تنظیم می‌شود. ملاحظه اینکه مخاطبِ اثر کیست یا آیا اثر با میل و علاقه و سطح اندیشه او سازگار است، همواره دغدغه مؤلف بوده و در کار اثر دخیل است.
این مخاطب فرضی و نامتعیّن است که به مؤلف فرمان می‌دهد که چه بنویسد یا چگونه! از چه ژانری سود برد، با کدام زمینه آغازد، کوتاه یا طویل بنویسد، طنز یا جدی بنگارد، سبک یا سنگین و... برای همین است که بخشی از محصولات مؤلف، به معیار مخاطب شناخته می‌شود. کتابِ کودک، کتاب دانشجو، احکامِ زنان ؛ داستان نوجوانان، فیلم‌های مخصوص بزرگسالان و ...
البته تو می‌گویی مؤلف خود، نیازهای زمان و دردهای جامعه، علایق شخصی خود و سفارش دستگاه‌های اقتدار و … را رعایت می‌کند. او سوار بر مرکب تولید اثر است و برآمده از میل خود و اختیار خود تولیدش را انتخاب و به سرانجام می‌رساند. و من می‌گویم همه اینها درپرتو درکی نه چندان روشن از مخاطبی فرضی صورت می‌یابد.

مخاطبی که قرار است دست آخر با اثر رو به رو شود. و از این رو این مخاطب است که همواره مرکب مؤلف را می‌گیرد و در مسیرهایی خاصی روان می‌کند و یا از ورود به عرصه‌هایی او را باز می‌دارد. مخاطب نه تنها شریک مؤلف در تولید اثر است بلکه برنامه‌ریز اصلی او نیز هست. شریکی جدی و مقتدر و برنامه‌ریزی پنهان و شاید ناخودآگاه.
این دغدغه که اثر هنری را چه کسی می‌بیند و می‌خواند، و چه تفسیری بر آن می‌گذارد، عرابه‌ای است به سوی تعیّن اثر که همواره مؤلف را با خود می‌کشاند
درعین‌حال این مطلب را باید مطمح نظر داشت که هرچه اثر هنری ذیل بیان و منطق عقلانی تولید شود، سایه فرضی و غیر متشخص مخاطب بر آن سنگین‌تر است. گمانم این است که این امر بر بسیاری از پژوهندگان حوزه ادب و هنر نیز روشن است. اگر اثر به آرمان هنر نزدیکتر باشد، یعنی بیان، بی واسطه‌تر و احساس و شهود در آن جدی‌تر باشد، حضور مخاطب، "آن دیگری" در تولید اثر کمتر خواهد بود.
مخاطب تنها آنجا تماماً اراده هنرمند را پیش از تولید اثر تحت تاثیر حضور غیر مستقیم خود قرار می‌دهد که نظام بیان در خدمت گزاره‌های عقلانی و منطقی باشد. و همه اوج هنر در فاصله از این بیان است. دست‌آویزی به قالب‌ها برای بیانی نو و واگرا.
تکنیک‌های کلامی و بیانی یا قالب‌های رایج هنری همواره نوعی چارچوب‌بندی برای هنرمند می‌آفریند؛ و هنرمند بی‌گمان با نظرداشت آن‌که مخاطبانش وی را در آن چارچوب‌ها ‌خواهند دید و اثرش را در آن ارزیابی خواهند کرد، به بهره‌جویی از این تکنیک‌ها مبادرت می‌کند. اما هنر هرچه تازه‌تر و تکنیک‌ها هر چقدر واگرا‌تر، مخاطب، پیشاپیش کمتر در ذهن مؤلف حضور خواهد یافت. اما این امری است دوریاب و کم‌یاب.
در هنر که لطافت آن در شهود و دریافت حضوری مفاهیم و یافته‌ها است، اثری اصیل‌تر تلقی می‌شود که به همان شهود و دریافت حضوری و ایجاد انفعال در مخاطب وفادارتر باشد. از همین روست که نقد اثر هنری هرگز به پایه خود اثر هنری نمی‌رسد و یا اصلاً هنر محسوب نمی‌گردد.
شاید کماکان گمان بریم که متن یا اثر هنری بی‌ملاحظۀ مخاطبِ خاص و غیر خاص (غیر متشخص) تولید می‌شود. و تنها پس از آفرینش اثر هنری است که مخاطبان هر یک مهر ذهنیت و تفسیر خویش را بر پای آن می‌گذارند. اما در حقیقت امر چنین نیست. بنگرید که چگونه سایه سنگین مخاطب فرضی از اولین قدم‌های تولید اثر هنری یا متن، با مولف همراه بوده و قلم و بیان او را کنترل و یا هدایت می‌کند! آزاد شدن هنر از توجه و وجه التفاتی به مخاطب فرضی چنان نادر است که توگویی هیچ گاه "دست‌آورد" نخواهد شد.
صورت دیگری از اثرِ مخاطب فرضی بر هنر تولیدی، نظرداشت ارسال پیام خاص در چارچوب‌های هنری است. هر چقدر هنر به بیان و تثبیت امری پیشاپیشی تعهد داشته باشد، در پرتوی سایۀ سنگین مخاطب فرضی، بیشتر آمیخته خواهد شد و از این رو حیطه تاثیر آن محدودتر می‌گردد. از این رو از بی‌واسطگی بیان اثر هنری دورتر خواهد رفت.

ادامه دارد

#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

علی‌اکبر دهخدا، مولف لغت‌نامه دهخدا، پس از درخواست تغییر تابعیت:
اگر کسی واقعا عشق وطن دارد تغییر یک ورقه خشک و خالی که اسم آن پاسپورت باشد تغییری در ماهیت او نخواهد داد
خاصه در این مواقع که در ایران مثل همه دول مستبد، حاکم و فرمانفرمای این مملکت بدبخت خوف است
(نامه از وین، ۱۲۸۸)



جان آگه با #فرهیختگان

اتنیک‌های ایران از یک ستم سه‌گانه رنج می‌برند.
گفتگوی رضا علیجانی با بی‌بی‌سی

اقوام ایرانی از یک شکاف سه گانه رنج می‌برند: «طبقاتی»(و جنسیتی) که شامل همه شهروندان ایران زمین است؛ «مرکز- پیرامون» و «اتنیکی و مذهبی».
کل جامعه ایران را نمی‌توان به یک جامعه موزائیکی اتنیکی تقسیم کرد. اتنیکها بخشی از دولت- ملت ایران هستند نه همه آن. ما قوم فارس نداریم اما گرایشات مرکزگرا و فارس‌نگر داریم.
شاید بخش مهمی از مرکزنشینان «درک وجودی» دقیقی از ستم پیرامونی و ستم اتنیکی و مذهبی نداشته باشند.
از منظر جامعه‌شناختی، اعراب خوزستان هویت خودشان و رنجهایشان را (خواسته و ناخواسته) در برابر چشم ایرانیان قرار دادند. اما از نظر سیاسی و راهبردی، اعتراضات خوزستان اصلا هویت‌گرایانه نیست. یکی از دلایل همبستگی ملی در دفاع از اعتراضات نیز شاید همین ویژگی باشد.
از قضا حکومت با فریبکاری‌ها و نفوذی‌هایش می‌خواهد اعتراضات را هویتگرایانه معرفی بکند تا هم توجیه سرکوب برای نیروهایش درست کند و هم در همبستگی ملی در حمایت از خوزستان خلل ایجاد کند.
تقریبا همگان معتقد به تمرکززدایی از قدرت در حکومت آینده‌اند...


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

نامه اعتراضی آیت‌الله محمود امجد به آیت‌الله جوادی آملی

بسم الله الرحمن الرحیم
هو المحمود

جناب آقای جوادی!
این چند سطر را از باب ادای وظیفه ، خطاب به شما می نویسم بلکه لطف حضرت حق، صحبت عهد قدیم و سابقه محبت و احترام ، زمینه استماع را فراهم آورد.
اینجانب در طول ۵۰ سال رفاقت، همواره کمالات و فضایل شما را ستوده ام و امید داشتم که این فضایل به کار دین و دنیای مردم بیاید.
لکن صد افسوس که تا دیروز باید بار غم و شرمندگی از سکوت کردن دوستانم را بر دل می کشیدم و امروز دریغ گویان باید بنشینم و دست بر زانو زنم و تماشا کنم فردی مانند شما چگونه آبروی خود را که آبروی روحانیت شیعه  و وام دار نام های پاک و با عظمت است، تقدیم ارباب بی مروت دنیا  و خرج تحکیم پایه های ظلم و جور می کند!
از آن جگرسوز تر این که ناباورانه به چشم خود ببینم شما که عمری به درس قرآن گذرانده اید، در دیدار و گفتگو با رییسی که به آن وضع مفتضح او را بر منصب نشاندند،  لفظ و معنای کلام خدا را پیش پای حکومت جور، ذبح می کنید! وین عجب که باید به جگر سوخته ، تماشا کنم که خوف و پروایی هم از این تحریف ها ندارید!
آقای جوادی!
حقا نمی دانم چگونه طاقت بیاورم که شما ،  معنای بلند قرآنی
" انتم الاعلون"  را به پای این حکومتی می ریزید که بی آبرویی های اخلاقی و سیاسی آن تمام سرمایه های انسانی و تاریخی شیعه را پیش چشم جهانیان به نابودی کشانده است و هر سیاست و روش و منش آن سبب سرافکندگی مومنان است!
دردم از این است که شما خوب می دانید " انتم الاعلون" را خداوند در حق پاکانی فرموده که عقیده و ایمان زلال را با عمل صالح همراه کرده اند و به حق اتکال دارند،  نه برای  غارتگران و ظالمان و جباران و سفاکانی که  با ذلت تکیه بر چین و روسیه و پول نفت و گاز این مردم دارند و باز پا بر گلوی همین مردم گذاشته اند و جواب هر اعتراضی  و بلکه این روزها هر استغاثه ای را با گلوله می دهند و اتفاقا حاصل تمام آن فداکاری ها و شهید دادن ها را غصب کرده و به تاراج دنیاطلبی خود برده اند....
آقای جوادی!
پیش از این و بعد از فجایع ۸۸ هم شبیه این پیام را به طور خصوصی به شما  -که خاطرتان برایم عزیز است - فرستاده بودم که امروز اگر امرار معاش از راه فعل قبیحی مثل دایر کردن قمارخانه و روسپی خانه صورت پذیرد، شرف دارد بر قبول مناصبی نظیر امامت جمعه در این حکومت و امروز با قاطعیت تاکید می کنم که قطعا شرف دارد بر فقه فروشی و قرآن فروشی؛ علی الخصوص که حاصل آن تقویت ظلم باشد.
و تقاضا می کنم اگر هنوز از آن اعتقاد و محبت قدیم چیزی در دل شما باقی هست، این هشدار برادرانه مرا بشنوید که این جائران و بازیگران بر سر آن هستند که حمام خون به راه اندازند و این خونریزی را مستند به قول و فتوای شما کنند.تا فرصت هست خود را از این مهلکه بیرون کشید.
آقای جوادی !
برای شما همچنان از سر صدق دعا می کنم و  التجاء به درگاه حضرت حق می برم که انقطع الرجاء...ای کاش فرزندتان آقا سعید و اطرافیانتان حق دوستی را که همان صادق بودن است با شما به جا می آوردند تا امروز مردم شاهد از دست رفتن یکی از بهترین پرورده های حوزه نمی بودند...

خیرخواه همه
محمود امجد
مرداد ماه ۱۴۰۰ مطابق با ذی الحجه ۱۴۴۲


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

🔺عبدالرحیم مرودشتی، فلسفه‌پژوه، نویسنده و مترجم ایرانی ساکن کویت پس از تحمل دوره‌ای بیماری سرطان جهان را بدرود گفت. مردی نازنین، دانشمند و زبان‌دان بود، ایمانی گشوده و پر از جست‌وجو داشت و معنادار زیست. می‌دانست رفتنی است و مرگ را آرام-آرام زیست و رفت. کم‌تر از یک سال پیش مرگ‌نامه‌ای نوشت در این‌جا و از بیماری‌اش خبر داد. نوشته‌ای صادقانه، ساده و در عین حال پرمغز است که سطر-سطرش را زیسته و گویی با تار و پود باقی‌مانده‌ی عمر خود نوشته. به «آن سوی قصه» باور داشت. این سوی قصه‌اش تمام شد. در جوار رحمت حق باشد الهی و یادش گرامی باد. اگر شما را وردی به زبان می‌آید، به فاتحه‌ای میهمان‌اش کنید لطفاً. برای زندگی‌نامه‌ای کوتاه از او شامل آثاری که ترجمه کرده، بنگرید به صفحه‌ی ویکیپدیای‌ او.

یاسر میردامادی


جان آگه با #فرهیختگان

پخش زنده‌یِ گفت‌وگوی مصطفی ملکیان و آرش نراقی
با موضوع: تنهایی، عارضه‌ای فراگیر در جهان مدرن

پنجشنبه، ساعت ۲۲،
از صفحات زیر

صفحه‌ی اینستاگرام آرش نراقی
instagram.com/arashnaraghi_official
صفحه‌یِ اینستاگرام مصطفی ملکیان
instagram.com/mostafamalekian.official
صفحه‌یِ اینستاگرام جمعیت خیریه‌یِ غدیر
instagram.com/ghadircharity

فوری/ ‏راه آهن سراسری ایران ثبت جهانی شد

دقایقی پیش در چهل و چهارمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو پرونده راه آهن سراسری ایران بررسی و این اثر ثبت جهانی شد. پرونده راه آهن سراسری نخستین پرونده میراث صنعتی ایران است. با ثبت جهانی راه آهن سراسری تعداد آثار جهانی ایران به عدد ۲۵ رسید.


جان آگه با #فرهیختگان

چاپ کتابی از رسول جعفریان استاد دانشگاه تهران با تیراژ ۱۰ نسخه!


#فرهیختگان دلواپس نشر کتاب و کتابخوانی

حبیب لاجوردی بنیان‌گذار پروژه تاریخ شفاهی ایران درگذشت.

🔹حبیب لاجوردی، بنیان‌گذار پروژه تاریخ شفاهی ایران در «مرکز مطالعات خاورمیانه» دانشگاه هاروارد، بامداد یک‌شنبه سوم مرداد، در شهر واشینگتن درگذشت.

🔹لاجوردی در نوجوانی به نیویورک رفت و کارشناسی خود را در دانشگاه ییل، کارشناسی ارشد در دانشگاه هاروارد در رشته MBA و دکترای اقتصاد خود را در دانشگاه آکسفورد گرفت و در سال 1342 بعد از اتمام تحصیلات به ایران بازگشت تا در در پیشه خانوادگی خود به‌ عنوان یکی از مدیران «گروه صنعتی بهشهر» مشغول به کار شود.

🔹او در سال 1348 با مشارکت اعضای هیئت علمی دانشکده بازرگانی دانشگاه هاروارد، مرکز ایرانی «مطالعات مدیریت در تهران» را راه‌اندازی کرد و تا سال 1357 و آغاز انقلاب اسلامی در ایران در همان مرکز مشغول به تدریس درس سیاست‌گذاری عمومی بود.

🔹پروژه تاریخ شفاهی ایران، پس از بازگشت او به آمریکا در سال 1359، به پیشنهاد یکی از اساتید دانشگاه هاروارد آغاز شد و بعد از نوشتن طرح اولیه آن در سال 1360 به صورت اجرایی در مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد شروع به کار کرد.

🔹لاجوردی با اعضای تیمش با 134 شخص در تاریخ معاصر ایران که ناظر و یا بازیگر در رویدادهای تاریخی بین سال‌های 1299تا 1360 بودند مصاحبه کرد، انجام این پروژه نزدیک به 10 سال به طول انجامید.

🔹از جمله افرادی که در این مصاحبه‌ها حضور داشتند می‌توان به شاپور بختیار، آخرین نخست‌وزیر دوره پهلوی، امیر تیمور کلالی، رئیس ایل تیموری، نماینده مجلس شورای ملی، وزیر کشور و سرپرست شهربانی کل کشور در زمان دولت ملی مصدق، علی امینی و جعفر شریف امامی دو دیگر نخست وزیر ایران در دوره پهلوی، کریم سنجابی رهبر جبهه ملی ایران و وزیر خارجه دولت موقت، علی امینی وزیر دارایی - نخست‌وزیر سال 1340 الی 1342 و بسیاری از چهره‌های تاثیر گذار دیگر اشاره داشت.

🔹پروژه تاریخ شفاهی ایران، میراث پراهمیتی است که لاجوردی با گردآوردی افراد و اطلاعات ارزشمند، به‌عنوان یکی از منابع مهم تاریخ معاصر ایران از خود به جای گذاشته است.
🔸او هنگام مرگ هشتاد و شش سال داشت.
https://www.cgie.org.ir/fa/news/264944




#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

تا آخرین نفس

اثر منتشر نشده‌ای از استاد شجریان که برای روز مبادا گذاشته بود، گویی که امروز همان روز مباداست ...


جان آگه با #فرهیختگان

مرگ دستچین می‌کند

عبدالرحیم مرودشتی
(مطلبی که مرحوم مرودشتی از خود و روزگارش نوشت)


علی شریعتی دعای معروفی دارد: «خدایا! چگونه زیستن را تو به من بیاموز، "چگونه مردن" را خود خواهم آموخت.» در آن زمان چگونه مردن عبارت بود از گام نهادن در مسیر مبارزه‌ی چریکی و مسلحانه. اما چنین نشد. شریعتی سکته کرد و نتوانست نوع مرگش را انتخاب کند. شاید اصلاً این نوع دعا کردن کمی خلل داشته باشد. نمی‌شود به خدا گفت من این قسمت کار را خودم شخصاً انجام می‌دهم تو هم برو آن قسمت دیگرش را برایم انجام بده.

این مرگ است که ما را انتخاب و دستچین می‌کند. ممکن است کسی زندگی‌اش را صرف مبارزه کند ولی در نهایت با اتومبیل تصادف کند یا از کوه پرت شود یا شبانه در خواب برود، یا سرطان لوزالمعده (استیج 4) بگیرد.

مرگ برای من موضوع تازه‌ای نیست. همیشه به آن می‌اندیشیده‌ام اما چیز چندان جدیدی در آن نمی‌دیده‌ام. مثل این است که میهمانی به سر رسد و هر کسی برود پی کارش. راستش آنچه بیشتر مرا نگران می‌کرد حوادث پس از مرگ بود نه خود مرگ. فکر کردن به اینکه آیا آخرتی هم هست یا نه. اگر هست عدالت خدا (به فرض وجود وی) در آن چگونه است؟ (چون عدالتش در این دنیا که چندان از نظر کوته‌بین من قابل رؤیت نیست.)

پنج ماه پیش دچار زردی شدم. سی تی اسکن و آزمایش خون. گفتند چیزی راه بایل داکت را بسته و باید استنت بگذارم. گذاشتم. تمام کویت و بیمارستانها تعطیل شد و من هم مجبور شدم دو ماه در خانه حبس باشم. بعد از دو ماه سی تی اسکن جدید و یافتن یک تومور سه و نیم سانتی در سر لوزالمعده. سرطان! اینک به عملی نیاز بود به نام ویپل: برداشتن کل لوزالمعده و طحال و کیسه‌ی صفرا و بخشی از معده و روده‌ی کوچک و وصل کردن باقی‌مانده به شکلی خاص. عملی بسیار دشوار و طولانی. باری، شکم را گشودند و با چشم دیدند که سرطان سرایت کرده به دو نقطه‌ی کبد و به همین دلیل جراحی ممکن نیست. شکم را بستند. بعد از یک هفته استنتی فلزی کار گذاشتند تا کار دفع صفرا سهولت یابد. شیمی‌درمانی را یک ماه پس از این جراحی آغاز کردم. تا به حال شش جلسه. پس از هر سه جلسه دو هفته استراحت می‌دهند. درد ندارم جز در محل استنت. راه رفتن برایم دشوار است و بیشتر نشسته‌ام. عوارض جانبی شیمی‌درمانی قابل تحمل بوده. سرم را تراشیده‌ام. گاهی دردهایی در این سو و آن سوی بدن احساس می‌کنم که چندان نمی‌پایند. هنوز به سر کار بازنگشته‌ام. وقتم را به مطالعه و گاهی دیدن فیلم می‌گذرانم. بیشتر کتاب‌هایی را می‌خوانم که قبلاً هم خوانده بودم و همیشه دلم می‌خواست دوباره بخوانمشان.

در مجموع از مردن هراسی ندارم. هنوز به شصت نرسیده‌ام اما خوب زیسته‌ام؛ مطابق اعتقادات هر دوره از زندگی‌ام، نه منافقانه. به اخلاق باور پایبند بوده‌ام. حقیقت را ارج نهاده‌ام. کوشیده‌ام از اوهام و خرافات دوری گزینم. ستم نکرده‌ام. همیشه مهربان بوده‌ام و مردم را به لبخندی نواخته‌ام. هستی را به خاطر این اوصاف سپاس می‌گویم.

این بود گزارش احوال من در این چند ماه. دوستان عزیزی پیام دادند یا در پستهایشان مرا نواختند. از همگی ممنونم. لطفاً مرا به دعای خیر خود بنوازید.

از باشگاه خبرنگاران ایران

جان آگه با #فرهیختگان

پاسخ علی لاریجانی به یک مشکل مهم

علی لاریجانی مشاور رهبری در یادداشتی در خصوص مشکلات استان خوزستان نوشت: برای فرار از این امر علمی نباید با مربوط نمودن همه امور به اراده الهی، سهل‌اندیشی نمود. اراده تامه الهی در جای خود درست است اما خداوند عقل به بشر داده است که با تفکر عقلی و علمی زندگی خود را سامان دهد و در عالم هم نظام علی و معلولی حاکم است.

«آیا مشکلات خوزستان با غمگساری حل می‌شود؟»

اولاً مشکل مردم عزیز خوزستان فقط کمبود آب نیست (و فقط) یکی از مشکلات آنان این امر است. توسعه خوزستان یک امر همه‌جانبه است اما از یک برنامه روشن برخوردار نیست. لذا مردم نمی‌توانند زندگی امروز و فردای خود را پیش‌بینی کنند. استان‌های دیگر هم از چنین فقدان نظام توسعه‌ای رنج می‌برند. دولت‌ها علیرغم مصوبات متعدد مجلس شورای اسلامی در برنامه‌های ۵ ساله که موظف بودند طرح آمایش سرزمین را مدون و به اجرا درآورند، هیچ‌یک (با تأکید بر هیچ‌یک) از دولت‌ها این کار را انجام نداده‌اند. نتیجه این سهل‌انگاری همه دولت‌ها عدم استفاده بهینه از ظرفیت‌های استانی و گاه کج‌روی از توسعه استان‌ها شده است. هر چه در این امر خطیر تأخیر شود به ضرر کلیت نظام توسعه‌ای کشور است. امیدواریم دولت جدید همتی در این راه داشته باشد.

ثانیاً مسئله کمبود آب به یک معضل بزرگ جهانی مربوط است. آن موضوع تغییر اقلیم است. سال‌هاست این موضوع در سطح بین‌المللی به‌عنوان بحران آتی دنیا مطرح است. اول باید مسئولان کشور و مردم این معضل را باور کنند تا راهکار آن فراهم شود.

ما هنوز در گام نخست آن گیر داریم. یعنی مسئولان کشور به یک فهم مشترک در این بحران آب‌وهوا و تأثیرات آن در کشور نرسیده‌اند و مردم هم به‌تبع عدم تصمیم مسئولان و عدم اهتمام رسانه‌ها توجه کافی به این امر نمی‌کنند. اما باکمال تأسف باید گفت این‌یک واقعیت است. روند بارش در ۲۰ سال اخیر هم نشان می‌دهد که پیش‌بینی‌های علمی درست بوده است.

برای فرار از این امر علمی نباید با مربوط نمودن همه امور به اراده الهی، سهل‌اندیشی نمود. اراده تامه الهی در جای خود درست است اما خداوند عقل به بشر داده است که با تفکر عقلی و علمی زندگی خود را سامان دهد و در عالم هم نظام علی و معلولی حاکم است. اگر این کار صورت گرفت خداوند نیز به بندگان عنایت خواهد نمود. وقتی همگان هم‌رأی شدند که جهان در یک تغییر اقلیم مهم قرار دارد باید دید وضع ما چه می‌شود.

متأسفانه در کل، کشور ما در متن کمبود نزولات و خشکی قرار دارد، یعنی برخی استان‌ها به‌خصوص استان‌های مرکزی ما دچار خشکی ممتد خواهند شد. پس به‌جای اصرار به روش‌های گذشته کشاورزی در این استان‌ها، باید نوع زیست مردم به‌سوی امور غیر کشاورزی و یا کشاورزی مدرن سوق پیدا کند و البته وظیفه دولت است که زمینه این تحول و تغییر سبک زندگی را فراهم کند. البته استان خوزستان در بخش‌های با ساختار کشاورزی، می‌تواند ادامه حیات بدهد به‌شرطی که نوع کشت و نحوه آبیاری و نحوه دامداری آن به‌کلی تغییر کند. می‌توان موقتاً خروجی آب سدها را افزایش داد و مشکل فعلی را حل کرد ولی استان خوزستان به دلیل کشت چهار فصل آن در پاییز و زمستان مشکل آبیاری پیدا می‌کند، یعنی حجم آب در طول سال در دامنه مشخصی قرار دارد، اگر در بخشی از سال به هر دلیلی از آن بیشتر استفاده شد در ماه‌های بعد باید کمتر از آن بهره گیرند.

پس این نحوه علاج مشکل، صرفاً به تأخیر انداختن معضل است نه حل آن. البته در سال‌های گذشته تا آنجا که به خاطر دارم در سال ۹۷ یا ۹۸ در بودجه مصوب کشور، مجلس با عنایت رهبری معظم ردیفی در حدود ۵۰ میلیون یورو از صندوق توسعه ملی را برای حل مشکل تنش آبی شهرها در نظر گرفت و نمی‌دانم بعد، این امر ادامه یافت یا خیر. البته اگر آن برنامه به‌طور کامل اجراشده بود امروز مشکل آب شرب در این استان‌ها وجود نداشت، ولی در موردبحث آب کشاورزی و حق‌آبه محیط زیست کشور نیاز به برنامه مدون و اجرایی بلندمدت و همراهی مردم دارد. برای بحث کشاورزی راهکار اصولی تغییر نوع کشت و سیستم‌های آبیاری نوین است که در بودجه سالانه هم مبالغی به این امر اختصاص یافت و باید هر دو موضوع در کنار توسعه تولید آب‌شیرین از دریا را جدی‌تر دنبال کرد.

البته رویکرد صنعتی شدن استان خوزستان یکی از مؤلفه‌های اصلی آتی توسعه این استان باید باشد. باز تکرار می‌کنم اصل مسئله ایجاد تمرکز ذهنی و یک باور عمومی در تغییرات اقلیم و تأثیر آن در ایران است. باید اول درد را پذیرفت تا درمان صورت گیرد. البته کمبود آب شرب موضوع حیاتی است که در همه شرایط باید تأمین آن اولویت کار دولت باشد آن‌طور که رسانه‌ها منعکس کردند توجه بیشتر به این امر شده است./جماران

جان آگه با #فرهیختگان

هفته گذشته رزا افتخاری به علت سرطان بسیار زود در گذشت. او را از آغاز ماهنامه های کیان و زنان می شناختم. زنی فهیم، مدیر، شوخ طبع، استوار که برای حقوق زنان ایران کوشش فراوانی به خرج داد. در آمریکا هم به فعالیت خود ادامه داد. یکی از جدی ترین فمینیست های ایرانی بود که قدرش آن چنان که حق اش بود شناخته نشد و ارج ندید. خاطره اش برای همیشه گرامی و رحمت خدا بر او باد
اکبر گنجی

جان آگه با #فرهیختگان

مصاحبه رز صانعی (جوایز پارسی) با مصطفی ملکیان

جان آگه با #فرهیختگان