این عزاداریها عقلا و شرعا حرام است.

#فرهیختگان

محقق و دانشمند بزرگوار
جناب آقای حسن یوسفی اشکوری
مدیر مسئول فصلنامه نقد دینی

درگذشت مادر گرانقدرتان سرکار خانم سیده خدیجه هاشمی را خدمت شما و خانواده یوسفی تسلیت می‌گوییم.
سالهای دراز زندان و تبعید جنابعالی، رنج مضاعفی در حیات ایشان بود که امیدواریم روح‌شان در میزبانی مهر و اجر الهیِ صابران آرام بگیرد.
صبر و حفظ خداوند نصیب و بدرقه عمر پربرکت‌تان باد.

فصلنامه نقد دینی

#فرهیختگان این ضایعه را به استاد یوسفی اشکوری تسلیت می‌گوید.

فاجعه‌ «جهل مقدس»

سیدمصطفی محقق داماد

۴۱۱سال پيش، در روز ۱۷فوريه‌ی ســـال ۱۶۰۰ ميلادی، "جوردانو برونو" فيلسوف ايتاليايی پس از گذراندن ۸ ســـال در سياهچال‌های خوفناک دادگاه انگيزاسيون (تفتيش عقايد) در ميدان كامپو دی فيوری شـــهر رم زنده زنده در آتش سوزانده شد. برونو كسی بود كه از حق تمام انسان‌ها برای انديشيدن بدان‌گونه كه دلشان می‌خواست، دفاع می‌كرد.

نوشته‌اند كه وقتی برونو را به یک ستون‌ آهنين بسته بودند و انبوهی از هيزم برای سوزاندن او جمع كرده بودند، او هم ساكت بود و تسليم شده بود و چيزی نمی‌گفت؛
ولی اتفاقی افتاد كه یک جمله‌ گفت كه در تاريخ باقی ماند.

آن اتفاق اين بود كه ناگهان ديدند پيرزنی نزدیک شد و تكه هيزمی در دست داشت و با آوردن نام خدا بر لب، آن را به روی هيزم‌ها انداخت.
برونو سكوتش را شكست و گويی عمل اين پيرزن مغز استخوانش را سوزانده بود، گفت:
«لعنت بر اين جهل مقدست!»

مهمترين و يا لااقل يكی از اهم آفت‌های اجتماعی نه‌تنها در منطقه‌ی اسلامی بلكه شايد بتوان گفت در سراسر جهان که جوامع دينی از آن رنج می‌برند، جهل مقدس است (جهل مقدس جهلی است كه بُعد قدسی دارد).

در چنين جهلی، شخص جاهل در جهل می‌سوزد، ولی برای خدا می‌سوزد.
گرسنگی، فقر، فلاكت، بيماری، جنگ و دشمنی، جنايت، آدمكشی، ايذا و آزار به همنوع، همه را به قصد قربت تحمل می‌كند و جالب اين است كه از هرگونه روشـــنگری هم می‌هراسد، آن هم برای خدا!‌

در جهل قدسی، شخص جاهل با نهادی همراه می‌شود به نام «اعتقاد»؛
یعنی برای چنين انسانی اعتقاد به جای تفكر می‌نشيند.
اعتقاد از ريشه‌ «عقد» یعنی بستن است. شخصی كه به امری معتقد می‌شود فكرش را گـره زده و معتقداتش را خط قرمز خويش می‌سازد.

كسانی كه به جهل مقدس گرفتار می‌شوند، جاهلانه برای خويشتن، خدا می‌سازند، خدايی كه ناخودآگاه مجموعه‌ای از خواسته‌های خود آنان است.

جهل مقدس همـراه با اعتقادهای دينی است؛
ولی دينی كه نه براساس تعقل، بلكه براساس هواهای نفسانی، انسان معتقد می‌شود و بالاترين جنايت را ممكن است مرتكب شـــود در حاليكه خيال می‌كند برای خداست و متقرب الی‌الله می‌شود.

یکی از آفات اجتماعی كه من مايلم آن را فاجعه‌ تاسفبار برای جوامع دينی امروز بنامم، جهل مقدس است؛
جهلی كه قهرمانانش دست به مهمترين جنايات می‌زنند، به خيال آنكه كاری كه می‌کنند مورد خواست خداست و آنان برای خدا تلاش می‌کنند.‌
در يونان باستان، جنگ ميان خدايان بود و در ادوار بعد در قالب جنگ اديان شكل گرفت. در تاريخ اسلام جنايات و خونريزی‌هايی كه به بار آمد، عموما معلول همين نوع جهل است.

امروز در جامعه‌ ايران نيز جهل مقدس گاه منشأ فاجعه می‌شود، كه به ذكر يك نمونه بسنده می‌کنیم.

در دادنامه‌ی ۱۷۲ ۱۶/۲/۱۳۸۲ پرونده‌ی كلاسـه‌ی ۱۱۳۱-۸۱-۹ دادگاه عمومی كرمان، از قول متهمين قتل‌های محفلی كرمان مكرراً اين مطلب آمده است كه در مورد برخی مقتولين با تسبيح استخاره گرفتيم و چون عدد۶ آمد و عدد۶ به معنای لزوم تعجيل در عمل است، تصميم گرفتيم كه او را بكشيم و كشتيم!

گاهی اوقات جهل كه لباس تقدس می‌پوشد، یک ملت را در تاريكی و جهنم ابدی فرو می‌برد.


جان آگه با #فرهیختگان
http://kherad.org

جهل مقدس

سید مصطفی محقق داماد

در جهل قدسی، شخص جاهل با نهادی به نام «اعتقاد» همراه می‌شود؛ یعنی برای چنین انسانی اعتقاد، به جای تفکر می‌نشیند. اعتقاد از ریشه عقد، یعنی بستن است. شخصی که به امری معتقد می‌شود، فکرش را گره می‌زند و معتقداتش را خط قرمز خویش می‌سازد. جهل قدسی در چهره‌‌های مختلفی می‌تواند خود نمایی کند و در طول تاریخ فاجعه‌ها آفریده است. اوضاع اسف‌باری که امروزه در کشورهای اسلامی با آن مواجهند و از آن رنج می‌برند، معلول همین نوع جهل است. روزانه در افغانستان و عراق انفجارهای بی‌رحمانه و ترورهای ناجوانمردانه‌ای رخ می‌دهد و خانواده‌هایی را عزادار می‌کند که همگی از همین نوع جهل ناشی می‌شود.
گاهی اوقات که جهل لباس تقدس می‌پوشد، یک ملت را در تاریکی و جهنم ابدی فرو می‌برد. نمونه‌اش در زمان ما مردم کره شمالی‌اند. در کشور کره شمای، مردمی زندگی می‌کنند که از حداقل شرایط حیات یک انسان برخوردار نیستند، اما تبلیغات حاکمیت چنان فکر آنان را ساخته است که خیال می‌کنند در بهشت برین‌ هستند. این افراد در تاریکی‌اند ولی قدرت مشت آهنین اجازه روشنگری به هیچ‌یک از آن‌‌ها را نمی‌دهد. جالب این است که بعد از مرگ رهبر اخیرشان، مردم بدبخت کره شمالی رهبر فعلی حکومتشان را «معاون رهبر» می‌نامند؛ چرا که به فرموده مقامات آن کشور، کیم ایل سونگ نمرده بلکه خورشید پیوسته است و هر روز جهان را گرم و روشن می‌کند؛ در نتیجه مقام رهبری ایشان محفوظ است. در کره شمالی تنها کسی که حق فکر کردن دارد، رهبر حکومت، که فرمانده بزرگ نامیده می‌‍‍‌شود، است. وقتی فرمانده بزرگ درباره مسئله‌‌ای حرف بزند، دیگر هیچ کسی حق ندارد در آن زمینه اظهار نظر کند. از نظر حکومت کمونیستی آن کشور، مردم و حتی مدیران و مقامات کشور وظیفه‌ای جز کشف حقیقت در افکار و سخنان رهبر این نظام کمونیستی ندارند.

کتاب فاجعه جهل مقدس صص ١۴۴- ١۴٧



#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

میل منزوی به بقای لذت

اشعار اروتیک در دیوان حسین منزوی کم نیست. یقین ندارم اصطلاح «اروتیک» به‌تمامی و دقیقاً بازتاب‌دهندۀ فضای شهوانی/رمانتیک شعر منزوی باشد. شعر منزوی گرانبار و عریان است از تن؛ تن راوی/شاعر و تن مخاطب/یار: تن‌ها در دو سوی قطب پیوستاری نشسته‌اند که نظام زیباشناختی و مختصات روحی شاعری خراباتی چون منزوی بدان تمایلی مقاومت‌ناپذیر داشت: هم در اوج عزت‌اند وقتی کام می‌گیرند و هم ذلیل و زبون‌اند، هنگام که در پستوی خفّت شاعر را تخته‌بند می‌کنند. تن او در دنیای غزلیات عاشقانه‌اش چرخ می‌خورد، به تن گل‌سان معشوق می‌آمیزد و با آن پوست‌به‌پوست عیش می‌کند، بر خاک می‌افتد و خاکستر می‌شود، از خاک برمی‌خیزد و دم عیسوی می‌دمد. تن‌ها در شعر منزوی محمل آگاهی‌اند: همزمان سوبژه‌اند و ابژه. و میل به بقا و جاودانگی از همین به هم‌درگرفتن تن‌هاست که در شعر او برملا می‌شود، از یکی شدن سوبژه و ابژه. از وحدت تن‌ها جرقۀ وجود جاوید بر چهرۀ لرزان شاعر خراباتی می‌تابد و او را، که به نظر می‌رسید دیگر خیلی در این دنیا کاری نداشت، به بیش ماندن در عیش جهان ترغیب می‌کند.
جلوۀ تام‌وتمام این نظرگاه غزلی است با عنوان «خوشا رسیدن با هم» که حکایت رسیدنِ همزمانِ دو تن به اوج لذت است. این غزل در دفتر با عشق در حوالی فاجعه چاپ شده (چاپ اول: شرکت انتشاراتی پاژنگ، تهران، بهار ۱۳۷۱، ص ۱۰۷ و ۱۰۸) ولی از دیوان چاپ انتشارات نگاه حذف شده است. در این غزل، منزوی عشقبازی‌ای را شعر کرده است که در طی آن، دو تنِ آشنا به هم می‌آمیزند، و تصویر تحرکات آنها در آینه‌ای که مقابل بسترشان نهاده شده منعکس می‌شود. شاعر همۀ جزئیات را وصف کرده است: بوها، صداها و رنگ‌ها. تن‌ها در پیچشی عاشقانه، درست همزمان، به آن لحظۀ جادویی واپسین می‌رسند و جهانشان، در خلائی نشئه‌گون، از رفتار بازمی‌ایستد. شاعر، بیمناکِ سیالیتِ زمان، می‌داند آن چند لحظه، گذراست. پس در همان بیت اول، آینه را می‌گذارد، تا همه را ثبت ‌کند و آن دَم فرّار را در «لفافۀ سیماب و شیشه» جاودان سازد:

به غیر آینه، کس روبروی بستر نیست
و چشم آینه، جز ما به سوی دیگر نیست
چنان در آینه خورده، گره تنم به تنت
که خود، تمیز تو و من، ز هم میسر نیست
هزار بار کتاب تن تو را خواندم
هنوز فصلی از آن کهنه و مکرر نیست
برای تو، همه از خوبی تو می‌گوید
اگرچه آینه چون شاعرت سخنور نیست
ولی تو ز آینه چیزی مپرس، از من پرس
که او به راز تنت، از من آشناتر نیست
مرا بنوش ـ همین من! ـ که هیچ می، جز من
بلور بارفتن! درخور تو ساغر نیست
کدورتی است اگر، در میانۀ دل‌هاست!
وگرنه جسم من، از جسم تو، مکدر نیست
تن تو بوی خود افشانده در تمام اتاق
وگرنه هیچ گلی، اینچنین معطر نیست
به انتهای جهان می‌رسیم در خلایی
که جز نفس نفس آنجا، صدای دیگر نیست
خوشا رسیدن با هم که حالتی خوش‌تر
ز حالت تو در آن لحظه‌های آخر نیست
وزآن عزیزترین لحظه‌ها، چه خاطره‌ها
که در لفافۀ سیماب و شیشه، مضمر نیست.

شعر نظمی روایی دارد. شاعر ابتدا از جای آینه گزارش می‌دهد، و در انتها هم با خبر دادن از ثبت عشقبازی در آینه، دایرۀ شعر را می‌بندد. نقش عنصر «آینه»، هرچند در تمام شعر منتشر است، اما در بیت اول و آخر بسیار کلیدی است. بیت اول متشکل است از دو جملۀ خبری، با لحنی قاطع و گویا و گزارشی، چنانکه شاعر/راوی خواسته با عزمی راسخ و چشمی باز به یار/مخاطبش اطمینان دهد که صحنه را چیده و از تمام کنج و کاو آن خبر دارد. آینه آنجاست تا ثبت کند، ببیند، حفظ کند و نگه دارد، و حتی مانند نقش آینه در شعر سنتی رقیب شاعر هم باشد، زیرا معشوق در اوست که نظر می‌کند. آینه شاهد نفس‌نفس‌زدن‌های لحظۀ اوج است، شاهد خوش‌ترین لحظه‌ها، و به‌واقع لحظۀ وجد وحدت. شاعر خوشدل و خوش‌خیال است که تمهیدش کارگر بوده و نقشی از آن دم در لفافۀ سیماب و شیشه مضمر خواهد ماند. بدین ترتیب می‌پندارد، و امیدوار است که وجد وحدت را ابدی کند. او می‌خواهد از راه لذت بماند، بقا یابد، و دوام جاودان گیرد. میل او به بقای لذت از سر درد جاودانگی است.
افسوس که بیم و تدبیر او یکسره بر باد است: لذت تن در دام زمان نمی‌افتد و نمی‌ماند، و هر جرقه‌ای از زیبایی و کمال لاجرم فانی است. لیکن این نظام زیباشناختی شعر است که در اوج کمال و تناسب است: شیدایی و شهوت از آبشار شعر شرّه کرده‌اند.



سایه اقتصادی‌نیا


جان آگه با #فرهیختگان

توضیح و پوزش

دوستان و همراهان همیشگی همانگونه که می‌دانید دسترسی به تلگرام از داخل ایران همواره با فراز و نشیب های بسیار روبروست. قطعی و وصلی مکرر فیلتر شکن، سرعت کند اینترنت مخصوصا در زمان استفاده از فیلتر شکن و ...
گاهی این مشکلات باعث می‌شوند برخی از پست‌های در حال آماده سازی قبل از نهایی شدن منتشر شوند و ممکن است شما عزیزان به عنوان نمونه پستی را برای مدت کوتاهی بدون اسم نویسنده یا .... ببینید.
این موارد گاها سهوی و گاها خارج از اراده ما می‌باشد، بابت اینگونه اتفاقات پوزش ما را بپذیرید

گروه ادمین‌های #فرهیختگان

ذكر احوال بخيلان

بخیلی را پرسیدند که چه وقت مرد سرآمد مردم باشد در حلم و صبر؟
گفت: وقتی که کسی نان تو را بشکند و تو سر او را نشکنی !

فزونی استرآبادی، 1398: ج2، 809. مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.


#فرهیختگان در میراث

دغدغه‌های معنوی و بهداشتی طبقه ممتازه !

#فرهیختگان در اولیگارشی مقدس

امروز در فضای مجازی دیدم ماجرای طرح «صیانت(!) از حقوق کاربران شبکه‌های اجتماعی» مردم را به یاد کفتر کاکل‌به‌سر و کبوتر نامه‌بر انداخته است. به همین مناسبت یادداشتی قدیمی را بازنشر می‌کنم؛


طنز؛ سپر مردمان بی‌‌سپر!

طنز مطایبه‌ای‌ست غم‌انگیز با واقعیت‌های تلخ زمانه. به رخ کشیدن است. دلّاکی است. شوخ شیخ پیش چشمش آوردن است. طنزپرداز با دستان ورزیده و چالاکش تن جامعه را کیسه می‌کشد تا چرک و پلشتی را از سراپای آن بیرون کند. هدفش نه سرگرمی است و نه تخریب که به‌ هوش آوردن است و بیدار کردن.

عبید زاکانی شاعر و نویسندۀ قرن هشتم، در یکی از فاسدترین ادوار تاریخ زیسته. با چشمان تیزبینش فروپاشی سیاسی و اقتصادی و اخلاقی زمانه را نگریسته، مصادیقش را برشمرده، از حاکم و سپاهی و شیخ و واعظ تا صوفی و حکیم و خطیب، با همه و همه؛ زن و مرد و پیر و جوان و خرد و کلان شوخی‌های آن‌چنانی کرده و سر سالم به گور برده! نه محصور شده، نه مجبور به جلای وطن شده، نه خودکشی کرده! او رندانه انگشت بر حسّاس‌ترین و سوزناک‌ترین و دردناک‌ترین اعضای جامعۀ بیمار روزگارش گذارده، در دهان زخم دست برده، دمل‌های چرکین را فشرده و بیرون کشیده. پسِ‌ پشت لایه‌های نهان را عیان کرده. رازهای مگو را گفته و تن لخت و مفلوج و پُر ریش روزگار را بر سر بازار برده. قاه‌‌قاه گریانده و های‌های خندانده.

امروز فضای مجازی همان نقش را به عهده دارد. اندک زمانی از انتشار فرمایش‌های آن‌چنانی حضرات نگذشته که فضای مجازی پر می‌شود از چندصد شوخی این‌چنینی. هرچه آن‌چنانی‌تر این‌چنینی‌تر! هرچه فرمایش‌های حضرات حرف‌مفت‌تر و مزخرف‌تر باشد شوخی‌ها هم خوشمزه‌تر و دلچسب‌تر و دل‌خُنک‌کن‌تر از آب درمی‌آید. دست به دست می‌شود و می‌چرخد و می‌رقصد.

ازمابهتران کار خود می‌کنند و مردم کار خود. آنها درد می‌پراکنند و مردم با شوخی زره می‌سازند. آنها تیرِ بی‌چند می‌اندازند و مردم از طعن و تسخر سپر می‌سازند و غم و شادی را هم‌چند می‌کنند. از فقر و نکبت و مصیبت لطیفه می‌سازند و با شوخی بر رنج مرهم می‌گذارند.

ما نیز مردمی هستیم. در سخت‌ترین و دلهره‌آورترین لحظه‌ها که زمانه در پی آزار ماست به دردهای خود می‌خندیم و جان به در می‌بریم. اما کدام خنده؟ «خنده‌های خون‌آلود» کدام خنده؟ «خندۀ تلخ من از گریه غم‌انگیزتر است» کدام خنده؟ «میان گریه می‌خندم» کدام خنده؟ «که یک چشمم همی‌خندد دگر چشمم همی‌گرید»

عاطفه طیه



جان آگه با #فرهیختگان

درگذشت دوست عزیز و صمیمی مان مرحوم استاد رحیم نیکبخت را به خانواده ایشان تسلیت عرض می کنم. نزدیک به دو دهه با ایشان آشنایی داشتم. فردی متواضع، اخلاقی و کوشا در علم و تحقیق بود. مردی وطن دوست، جستجوگر و در کمک به پژوهشگران بسیار فعال بود. تمام هم و غمش تلاش برای ثبت وضبط تاریخ معاصر بویژه تاریخ انقلاب بود. به ادبیات عاشورایی بویژه اشعار ترکی علاقه ویژه ای داشت و کانال مخصوصی برای آن ایجاد کرده بود.
درگذشت ایشان را به جمع دوستانش که همیشه با همدیگر بودند، همکارانش در مرکز اسناد و دیگر پژوهشگران حوزه تاریخ معاصر و تاریخ آذربایجان تسلیت عرض می کنم، و برای او مغفرت و رحمت الهی و برای بازماندگانش از خداوند متعال صبر و اجر خواهانم.
و اما این را هم بیفزایم که این نهایت ناجوانمردی است که در این شرایط پژوهشگری پنجاه ساله، همانند بسیاری از نورچشمان و عزیزان دیگر این مردم به سادگی و انبوهی از دست بروند. تاریخ سستی های صورت گرفته در این مسیر را نخواهد بخشید و آن را ضبط خواهد کرد.

رسول جعفریان
کتابخانه تخصصی اسلام و ایران


جان آگه با #فرهیختگان

فرقه‌ی حزب‌اللهی


چند سال پیش نوشتم که جماعت موسوم به «حزب‌اللهی» و «انقلابی» در سال‌های اخیر از یک جریان سیاسی، اجتماعی و مذهبی به یک «فرقه» تغییر وضعیت داده است. فرقه‌ای فروبسته که روزبه‌روز فاصله‌اش از بدنه‌ی نرمال و عمومی جامعه‌ی ایرانی بیشتر شده است. فرقه‌ای با زبان، ادبیات، دستگاه فکری، مدل تربیتی، مصرف رسانه‌ای، الگوی دینداری، سنجش‌ منزلتی، سبک زندگی، گفتمان ایدئولوژیک، جغرافیای فرهنگی و درنتیجه نظام مسائل و دغدغه‌ها و منافع و مصالحی کاملاً مجزا و متمایز با بدنه‌ی عمومی جامعه‌.
سیاست‌ هویت‌سازی از مسیر تمایز که به‌اتکای رانت مالی حاکمیت و به‌طور خاص سپاه در این سال‌ها شتاب گرفته (و از آن به مدل «تکثیر خیابان ایران» تعبیر کرده‌ام) سبب شده است حزب‌اللهی‌ها نه فقط به‌شکل نرم‌افزاری بلکه به‌صورت سخت‌افزاری هم حساب‌شان را از دیگر اعضای جامعه جدا کنند: شهرک مجزا، شبکه‌ی تلویزیونی مجزا، رستوران مجزا، بانک مجزا، پارک مجزا، مهدکودک مجزا، مدرسه‌ی مجزا، دانشگاه مجزا، حتی مسجد و هیئت مجزا و... . این تمایزطلبی و کلونی‌سازی مستمر، به شکاف بدنه‌ی حزب‌اللهی از متن جامعه را تعمیق کرده و حرکت به سمت فرقه‌شدن را سرعت بخشیده است. فرقه‌ای که فقط به منافع و مصالح خود و اعضایش می‌اندیشد و همه‌ی دیگر اعضای جامعه برایش حکم «دیگری» را دارند. فرقه‌ای که اعضایش اساساً در یک دنیای دیگری زندگی می‌کنند. فرقه‌ای که خود را «قوم برتر» و صالح می‌پندارد و بقیه‌ی جامعه را مستضعفان فکری که بلوغ کافی ندارند و باید بالاجبار هدایت‌شان کرد. و حکومت دینی ابزار این هدایت اجباری است. حالا و به مدد دو انتخابات مهندسی‌شده، این فرقه، مجلس و دولت را هم قبضه کرده و حاکمیتی یک‌پارچه ساخته است. اعضای فرقه از این شرایط مساعد برای استیلا البته خوشنودند، غافل از آن‌که همین یک‌دستی عاقبت به زیان خودشان و نیز مجموعه‌ی حاکمیت خواهد انجامید.
*
پ.ن.
مثال‌های رفتار فرقه‌ای در حاکمیت فراوان است. از عملکرد شورای نگهبان در احراز صلاحیت‌های در انتخابات اخیر تا طرح «صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی» تا شعار «فرزندآوری» در هیئت‌های مذهبی و... . در سطوح پایین‌تر هم نمود این رفتار را می‌شود دید. مثل همین پست اینستاگرامی یاسر جبراییلی که یک نمونه‌ی جزیی اما گویا است. یکی از اعضای فرقه، نقدی را در صفحه‌ی شخصی‌اش در شبکه‌های اجتماعی می‌نویسد با موضوع تزاحم زمان پخش یک سریال بزرگسال با تمایل یک پسر یازده‌ساله‌ و منطقاً غیرمکلف از نظر شرعی به خواندن نماز اول وقت! مهم نیست که این نقد اساساً چقدر منطقی و به‌جاست. مهم آن است که بلافاصله لااقل سه مدیر شبکه با نویسنده تماس می‌گیرند و قول اقدام عملی (آن‌هم نه مشروط به بررسی کارشناسی و...) می‌دهند. سال‌هاست بسیاری از سیاست‌ها و برنامه‌ها و عملکرد صداوسیما مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان علوم اجتماعی و تربیتی و رسانه و... است، اما چند نمونه سراغ دارید که این نقدها اساساً شنیده شده و بازخوردی داشته باشند؟‌ چه برسد که منجر به اصلاح و تغییری شده باشند. مشکل آن منتقدان و کارشناسان و متخصصان، همین است که بیرون از مدار بسته‌ی فرقه بوده‌اند. و برای همین صدایشان به هیچ کجا نمی‌رسد.


محسن‌حسام مظاهری
https://t.me/arshivefarhikhtegan/630



جان آگه با #فرهیختگان

فروپاشی ناگهانی سلطنت (بنی فلان)

از امام باقر علیه السلام روایتست:

«سقوط حكومت (بنی فلان) همانند شكستن كاسه سفالين است،همچون فردی كه در دستش كاسه ‌اى سفالين بوده و مشغول راه رفتن باشد كه ناگاه، در حالى كه توجه ندارد، كاسه از دستش فرو افتد و بشكند؛ و هنگامى كه فرو افتاد یکّه خورده و از وحشت بگويد: هاه!
پس از دست رفتن دولت آنان نیز در وقتی است که بیشترین غفلت را از سقوطش دارند (و انتظارش را ندارند).
و امير المؤمنين عليه السلام بر منبر كوفه فرمود: «به درستی‌که خداى عز و جل درآن حکم محتوم و ضروری که چاره‌ای از آن نیست، مقدر فرموده كه بنی اميه را آشكارا با شمشير فرو گيرد، و (بنی فلان) را ناگهانى دريابد».
(الغیبة نعمانی/۲۵۶)



جان آگه با #فرهیختگان

فایل صوتی مناظره میان وریا امیری و یاسر میردامادی در باب این پرسش که «آیا وجود شر با خداباوری سازگار است؟» این گفت‌وگو به شیوه‌ی مناظره‌ی آکسفورد، از سوی «انجمن مناظره‌ی ایرانیان» به تاریخ ۵ آگوست ۲۰۲۱ در کلاب‌هاوس برگزار شد.
لینک یوتیوب
https://www.youtube.com/watch?v=cjexWjfsZog



جان آگه با #فرهیختگان

پیشنهاد کاهش مناطق تهران به ۱۲ و کاهش سازمانهای شهرداری از ۴۰ به ۲۰

موضوع این مراسم تکریم آقای افشانی شهردار سابق تهران است که بدلیل قانون منع بکار گیری بازنشستگان، مدیریت شهری نتوانست از خدمات ایشان استفاده کند و البته پس از ایجاد تغییر و بی ثباتی در شهرداری، بسیاری از مدیران در بخش ورزشی، اجرایی، صداوسیما وسایر حوزه ها توانستند این قانون را دور بزنند و در پستهای خود باقی ماندند و تمایل شورای پنجم برای حفظ ثبات در مدیریت شهری به نتیجه نرسید.

دوره مسئولیت جناب آقای افشانی دقیقا ۶ ماه بود و ایشان در این مدت کوتاه که البته بیش از نیمی از آن نیز درگیر مسایل قانون جدید بود، توانست کارنامه روشنی از خود برجا بگذارد که مهمترین بخش آن، تکمیل بخشی از پروژه های نیمه تمام شهرداری بود.

ایشان با پرکاری و تلاش توانست در دوران کوتاه فعالیت خود کارنامه قابل قبولی ارائه دهد. اما زمانی که ما از محدودیت شرایط، منابع و زمان صحبت می کنیم، طبیعتا باید براساس اولویتها عمل کنیم، اولویتهایی که هر اندازه کمتر و دقیق تر تعیین شوند، بهتر به نتیجه می رسند، سوال اینجاست اولویتهای مدیریت شهری در حال حاضر چه موضوعاتی هستند.

کمیسیونهای تخصصی شورا می توانند به این سوال پاسخ دقیق تری بدهند اما نظر بنده برای پاسخ به این سوال، در کنار موضوعاتی نظیر پسماند، درآمد پایدار و بافت فرسوده، برای رسیدن به اولویتهای اصلی شهر وشهرداری اشاره به محورهای زیر اشاره می کنم:

محور نخست در در حوزه زیرساختهای شهری، تردیدی وجود ندارد که تکمیل و توسعه شبکه حمل ونقل عمومی، نخستین اولویت است، یکی از دلایل آن، وجود دو معضل اصلی شهر یعنی ترافیک و آلودگی هواست که تنها راه مقابله جدی با آن توسعه حمل ونقل عمومی و ایجاد مشوق برای استفاده بیشتر شهروندان از آن است،

دلیل دوم، سرمایه گذاری و توسعه زیرساختهای سیستم حمل ونقل است که هم اکنون در خطوط ۶ و ۷، عملیات سازه مترو تا حد نود درصد پیشرفت داشته وبا تامین تجهیزات ثابت ومتحرک در این خطوط و افزایش ناوگان سایر خطوط می توان ظرفیت حمل مسافر در شبکه مترو تهران را طی دو سال ونیم آینده دوبرابر کرد و به ۵ میلیون سفر در روز رساند که عملا تاثیر مشهودی در کاهش ترافیک وآلودگی هوا خواهد داشت، البته این هدف با اراده، پیگیری و اختصاص منابع به پروژه مترو ممکن است و معنای اولویت هم جز این نیست که مدیران شهرداری هر روز دغدغه پیشرفت پروژه مترو را داشته باشند.

در حوزه ساختار شهرداری نیز اصلاحات باید در اولویت باشد، در حال حاضر هزینه جاری اداره شهر تهران ماهانه حدود هزار میلیارد تومان است که با توجه به کسری بودجه و کمبود نقدینگی شهرداری، عمده منابع شهری صرف هزینه های جاری و نگهداشت شهر می شود که دو سوم این هزینه دستمزد است، اگر چابک سازی در پیکره شهرداری صورت نگیرد عملا این بدنه فربه، امکان تحرک و فعالیت را برای مدیریت شهری غیرممکن می کند، چابک سازی، اولویت درونی شهرداری است و براساس مطالعات بعمل آمده کاهش تعداد معاونین از 9 معاون به 5، تعداد مناطق از 22 به 12 منطقه و تعداد سازمان و شرکتهای وابسته به شهرداری از ۴۰ سازمان و شرکت به ۲۰ تا مطرح شده است.

این شیوه اصلاح ساختاری که اصطلاحا تعدیل از بالا گفته می شود هم بصورت بنیادین موجب چابکی ساختار می گردد وهم مقاومت کمتری را در بین کارکنان ایجاد می کند، چرا که بیشترین کاهش در حوزه مدیران ایجاد می شود، بطور نمونه هم اکنون بیش از یکصد پست مشاور در شهرداری وجود دارد که بخش قابل توجهی از آنان قابل کاهش است.اگر مدیریت شهری نتواند بسرعت وارد اصلاحات ساختاری شود این بوروکراسی مدیریت را می بلعد و او را درگیر روزمرگی و تلاش برای تامین هزینه های جاری می کند.

محور سوم اولویتهای شهرداری نیز اصلاحات فرایندی است، هم اکنون نارضایتی ، ابهامات و تخلفات زیادی در ارائه خدمت به شهروندان و انجام فعالیتها در شهرداری وجود دارد که با سه اصل شفاف سازی، تسریع و یکسان سازی می توان این نارضایتی ها و ابهامات را کاهش داد. این موضوع بخصوص در حوزه شهرسازی و صدور مجوز و همچنین معاملات شهرداری وجود دارد و انتظار جدی شهروندان ایجاد تحول در عملکرد شهرداری در این حوزه است.

ما باید به این موضوع توجه کنیم که بیش از یک سوم دوران مسئولیت شورای پنجم سپری شده است و کمتر از ۳۰ ماه تا انتخابات دوره ششم باقی مانده و برداشت افکار عمومی آن است که تحولی که در مدیریت شهری مورد انتظار بود تحقق نیافته است.

گرچه ما می توانیم دلایل مختلفی از جمله تغییرات ناخواسته در شهردار، بدهی های گذشته، رکود و مشکلات را عنوان کنیم اما شهروندان از ما خروجی می خواهند و به قول جناب آقای رسولی ، برآیند کلی عملکرد شهرداری در این مدت ادامه راه دوره قبل بوده وتحول چشمگیری مشاهده نشده است.

سخنرانی مهندس هاشمی در نشست فصلی مدیران شهرداری تهران اول دی۹۷

#فرهیختگان

از قضا اکثریت ملت ایران در مقام صاحب خانه از اقلیت حاکم مهمان هم همین انتظار را دارند که توقعات گزاف و زورگویی را کنار گذاشته، قدرت را به مردم سپرده و خود را با خواست‌های مردم هماهنگ کنند !

#فرهیختگان در عصر عسرت

کوهی که موش زایید


رضا نساجی


در فیلم "شبح جنگجو" (کاگه‌موشا) ساخته‌ی کوروساوا، شعار شینگن این است: "کوه تکان نمی‌خورد." قدرت نمادین شینگن در پنهان ماندن قدرت واقعی اوست؛ اگر کاری کند تا قدرتش را به رخ بکشد، این خطر وجود دارد که ضربه‌ای متقابل ضعف‌های او را نمایان کند و هیمنه‌اش فرو ریزد. پس حرکتی از خود نشان نمی‌دهد تا دیگران ناتوان از ارزیابی قدرت واقعی او مجبور به اتخاد استراتژی مشابه شوند. این چکیده‌ی فلسفه‌ی محافظه‌گرایی است و چه بسا، محافظه‌کاری.
نیروهای سنتی محافظه‌کار در طول ده‌ها و سده‌ها چنین سیاستی را در پیش گرفته‌اند تا هم خود را حفظ کنند و هم قدرت پنهانی از خود نشان دهند که دیگران را به احترام و تسلیم وادارد. تعادل قوا در جوامع سنتی با تداوم آرایش سیاسی موجود، این‌چنین تحکیم می‌یابد، نه با تغییرات اساسی که مستلزم تحولات اجتماعی نیز هست.
https://telegra.ph/Mouse-08-08


جان آگه با #فرهیختگان

نگاهی به منابع عظیم و اختیارات وسیع شهردار تهران، سنگر تازه اصولگرایان برای آینده‌ای هولناک

🔸۵۲ هزار میلیارد تومان بودجه از درآمدهای شهری، ۶۷ هزار نفر پرسنل در حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی، فنی و عمران، خدمات شهری، معماری و شهرسازی و اقتصادی و مالی شهر

🔹مالکیتِ مجموعه‌های ورزشی چندمنظوره، فرهنگسراها، سراهای محله، زمین‌های چمن، بوستان‌ها، پارک‌های محله‌ای و ... که ارزش ریالی آن هیچ‌وقت به دقت مشخص نشده است.

🔸کنترل نظام حمل و نقل عمومی و دسترسی به نظام رفت و آمد در شهر شامل مترو، اتوبوسرانیِ شهری، BRT، تاکسیرانی، دسترسی عملکردی و قدرت اداره شهر به تفکیک ۲۲ منطقه، ۱۲۳ ناحیه و ۳۵۳ محله با نیروی ستادی مستقر و ساختمان، اختیار اداره فضای عمومی شهر اعم از پیاده‌روها، خیابان‌ها
اختیار کاربری زمینهای شهری، تصویب پهنه‌های تجاری، مسکونی، سبز و ...
اختیار ساخت و ساز از طریق صدور مجوز

#فرهیختگان درکنار شهروندان تهرانی و رویاروی سونامی عظیم رانت و فرصت برای نورسیدگان شورای شهر و شهردار بدنام و نامربوط آن علیرضا زاکانی !

خوشبختانه فلسفه امروزه خیلی طرفدار دارد اما خوب خوانده نمی‌شود. ترجمه کتاب یک فیلسوف غربی را می‌خوانند بعد می‌گویند که بله من فلسفه غرب را بلدم! فلسفه غرب یک دریای بیکرانه است. باید تحلیل شود که (مثلا) چرا ویتگنشتاین فلسفه تحلیلی می‌گوید. متاسفانه حوصله کتاب خواندن وجود ندارد.


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

این روزها خود خبرنگاری هم در بحران است

هادی خانیکی، استاد ارتباطات:
🔹اگر چه به دلیل تنگناها و بحران‌های مختلفی که در زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، جامعه ما با آن روبه روست، نیازمند روزنامه‌نگاری در بحران هستیم، اما این روزها خود روزنامه‌نگاری و به تبع خبرنگاری هم در بحران است؛ در این شرایط ما نیازمند بازتعریف موقعیت خبرنگاری هستیم




جان آگه با #فرهیختگان

فقیه و عالم برجسته‌ای که از همسرش کتک میخورد

شیخ جعفر کاشف‌الغطاء از بزرگترین علمای شیعه در قرن ۱۳ هجری بود که شایعه شده بود از همسرش کتک میخورد!

وقتی از او دراین باره پرسیدند گفت: "بله، عرب است، قدرتمند هم هست، قوی‌البنیه هم هست، گاهی که عصبانی می‌شود، حسابی مرا می‌زند. من هم زورم به او نمی‌رسد!"

وقتی پرسیدند چرا طلاقش نمیدهی گفت گفت: "این زن در این خانه برای من از اعظم نعمت‏‌های خداست چون وقتی بیرون می‌آیم و در صحن امیرالمومنین می‌ایستم و تمام صحن، پشت سر من نماز می‌خوانند، مردم در برابر من تعظیم می‌کنند. گاهی در برابر این مقاماتی که خدا به من داده، یک ذرّه هوا مرا برمی‌دارد. همان وقت می‌آیم در خانه کتک می‌خورم، هوایم بیرون می‌رود! این چوب الهی است، این باید باشد!"

به نقل از کتاب نفس از شیخ حسین انصاریان



#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

در جستجوی سازگاری اقتصاد و دین

محمدحسین مصلایی

چندی پیش گروهی از استادان حوزه و دانشگاه نامه‌ای به ابراهیم رئیسی نوشته و بار دیگر از «اقتصاد اسلامی» و راهکارهای نیل به این آرمان سخن گفته‌اند.
سخن گفتن از نسبت میان دین و اقتصاد پیشینه طولانی دارد. سابقه خوار شمردن تجارت و بازرگانی از لحاظ اخلاقی به منزله‌ خصمی در مقابل فضیلت‌طلبی، به ریشه‌های کلاسیک تفکر غربی می‌رسد و در میان انواع تجارت، آنکه بیشتر از همه مورد سوءظن قرار داشت درآوردن پول از خود پول بود؛ وام دادن پول به قصد کسب بهره که آن را «رباخواری» خوانده‌اند. رباخواری را ارسطو شماتت‌بار می‌دانست و به نظر متألهان مسیحی نیز عملی گناهکارانه بود. در آیه‌ای از فصل بیست و سوم کتاب تثنیه‌ تورات، یهودیان از دادن وام با بهره به یکدیگر منع شده‌اند. البته آزادند که به غیر یهودیان وام دهند:
«شما می‌توانید به بیگانگان وام بهره‌دار دهید، اما به برادرانتان نمی‌توانید».
تعیین مصداق امروزی برای بیگانه و برادر از مسائل مناقشه‌برانگیز در بین متألهان مسیحی و یهودی تبدیل شد. متألهان مسیحی شمول مصادیق برادر را به همه‌ انسان‌ها گسترش دادند و رباخواری را قاطعانه ممنوع اعلام کردند. اما در شرایطی که کارکرد اقتصادی وام‌دهی برای گسترش اقتصاد اروپا ضرورت داشت، کلیسا با باز گذاشتن دست یهودیان برای ورود به این فعالیت ممنوعه‌ اقتصادی بر این معضل فائق آمد. چنین بود که پیوندی بین وام دادن پول و قوم یهود شکل گرفت.
در اسلام نیز تمامی فرقه‌های مختلف اسلامی بر ممنوعیت اصل رباخواری اتفاق‌ نظر داشته باشند. قاطع‌ترین شکل تحریم ربا را می‌توان در آیه ۲۷۵ سوره‌ بقره یافت.
اکنون که قوانین اسلام مبنای قانون‌گذاری در برخی کشورها قرار گرفته است، مسأله‌ حرمت ربا در اقتصاد سیاسی اسلام اهمیت نظری و عملی چشمگیری یافته است. یکی از کسانی که به این چالش پرداخته، دکتر محمدعلی همایون کاتوزیان است که در مقاله‌ «ربا و بهره در اقتصاد سیاسی اسلام» بررسی مختصر ولی جامعی از این موضوع ارائه می‌دهد. او در مقام یک جامعه‌شناس یا تاریخ‌دان ِ غیر مسلمان به بررسی این موضوع نمی‌پردازد، بلکه می‌کوشد با به کار بستن تحلیلی اجتماعی، تاریخی و اقتصادی به بررسی این موضوع به شیوه‌ای که با اصول اساسی آموزه‌ اسلام تناقض نداشته باشد بپردازد.
او در بخشی از این مقاله نشان می‌دهد که این قانون فراتر از نیت‌های شارع به کار بسته شده و کاربست اسلامی صحیح آن شامل بسیاری از موارد وام‌گیری و وام‌دهی که امروز مشکل‌ساز شده نمی‌شود.
کاتوزیان پس از تقریر قانون تحریم ربا در اسلام، برخی تفسیرهای تاریخی و جامعه‌شناختی را برمی‌شمرد و دلایلی ذکر می‌کند که چرا آن‌ها قانع‌کننده نیستند. سپس از نسبت ربا، پول و تورم سخن می‌گوید. او در این بخش ربا و بهره را یکی می‌گیرد و بر این اساس، بهره گرفتن از هر وامی را ممنوع می‌داند مگر آنکه نرخ بهره بیش از نرخ تورم نباشد. اما در اصلی‌ترین بخش مقاله می‌کوشد با استناد مستقیم به متن و عبارات قرآنی، معنای ربا را روشن سازد و این فرض را بررسی کند که هنگامی که تورم و یا رکودی وجود ندارد آیا باز هم ربا و بهره یکی است یا نه. با تاکید بر آیه‌های ۲۷۳ تا ۲۷۵ بقره که موکدترین شکل تحریم ربا در قرآن است چنین نتیجه می‌گیرد که ربا گرفتن دربرابر وام‌هایی که به تهیدستان برای مصارف اساسی آنان پرداخت می‌شود در هر زمان و مکانی ممنوع است.
او به نحوه بیان آیه‌ تحریم ربا اشاره کرده از اکل و خوردن ربا سخن می‌گوید، و نه دریافت و کسب آن. از نظر او احتمالاً تنها دلالت آیه به غذاست و دشوار می‌توان چیزهای دیگری را هم شامل آن کرد. پس منظور از ربای حرام، اجاره‌های دریافتی از بابت وام‌هایی است که برای تأمین اسباب عادی زندگی به نیازمندان پرداخت می‌شود و به کلی متفاوت از چیزی است که بخش اعظم وام‌های اعطایی و دریافتی در جوامع مدرن را شامل می‌شود. وی همچنین پیامدهای اجتماعی منع دریافت بهره را برمی‌شمارد که اگر تحریم ربا شامل فعالیت‌های تجاری نیز باشد، در تعارض با عدالت اجتماعی اسلام قرار می‌گیرد.

این مقاله کاتوزیان سال ۱۳۶۰ منتشر شد، ولی او نخستین مسلمانی نبود که می‌کوشید چنین سازگاری میان متن قرآن و قواعد جدید اقتصاد برقرار کند. در اوایل قرن بیستم محمد رشید رضا؛ مفسر و متفکر مصری کوشید چنین دوگانه‌ای از ربا ارائه دهد تا بانکداری مدرن را با قواعد اسلامی سازگار کند.
بعدها در ایران آیت‌الله محمدهادی معرفت در سال ۷۴ (شماره ۵ مجله نقد و نظر، ص۲۹) ربای بانکی را نیاز ضروری اقتصاد کنونی جهان دانست و میان آن با ربای مرسوم در دنیای سنت تفاوت گذاشت. اما آیت‌الله یوسف صانعی از سال ۷۵ با طرح «ربای استنتاجی و تولیدی» به عنوان مشهورترین چهره حوزوی مدافع این‌گونه ربا در برابر اغلب فقهای شیعه قرار گرفت.



جان آگه با #فرهیختگان