معرفی چند کتاب عاشورایی

درباره واقعه عاشورا و تحلیل تاریخی و پیام امروزی آن بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند. اما یافتن آثاری که هم حق مطلب را ادا کرده باشند و هم متناسب با انتظار و نیاز امروز باشد و هم به زبان نسلِ جوانِ جویایِ معرفت نوشته شده باشند، چندان آسان نیست.

تا کنون توفیق انجام دو چهله‌ی مطالعه درباره امام حسین -که جانم فدای او باد- را داشته‌ام. از میان آنچه خواندم، کتاب‌های زیر را متناسب با اهداف پیش‌گفته، پیشنهاد می‌کنم:

۱. کتاب آه، یاسین حجازی
۲. شمّاس شامی، مجید قیصری
۳. فتح خون، سید مرتضی آوینی
۴. حماسه حسینی، مرتضی مطهری
۵. حقیقت عاشورا، محمد اسفندیاری
۶. حسین عقل سرخ، حسن رحیم پور
۷. آفتاب در حجاب، سید مهدی شجاعی
۸. فاجعه جهل مقدس، مصطفی محقق داماد
۹. عقلانیت در عاشورا، محمد سروش محلاتی
۱۰. عاشورا در گذار به عصر سکولار، مجموعه مقالات


علیرضا آزاد


جان آگه با #فرهیختگان

فتح
مالِ آن کسانی نیست
کاکنون فاتح‌اند
فتح
مالِ مردمِ آزاده است
ارچه به بند

نیما جان یوشیج


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

چرا خودکفایی «استقلال» را کم می‌کند؟!

امیر ناظمی

[این یادداشت قدیمی به مناسبت عکس سفرای انگلیس و روسیه بازنشر می‌شود؛ همان عکسی که به استقلال ما طعنه می‌زند]

ما نسل عادت کرده به جشن‌های خودکفایی بودیم؛ از خودکفایی گندم تا پیکان! برای ما بدیهی بود که برای حفظ استقلال باید از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را تولید کنیم. ما تازه سال‌های انتهای دهه‌ی ۷۰ بود که فهمیدیم خودکفایی در همه‌ی امور امکان‌پذیر نیست. با خودکفایی خداحافظی کردیم، هم ما مردم، هم آن سیاستمدارها؛ چون فکر می‌کردیم نمی‌شود! نه اینکه راه حل خوبی نیست!

بعد شروع شد به تهیه فهرستی از کالاهای استراتژیک که فکر می‌کردند باید در آن‌ها خودکفا شویم. گندم در این فهرست بود به اسم امنیت غذایی؛ یا بنزین و خودرو بخاطر سهم اشتغال بالا. ما از ترس تحریم، از ترس کابوس جنگ با عراق، ما به هزار دلیل دنبال استقلال از طریق خودکفایی بودیم.

برای من گذشت و گذشت تا در مدل‌سازی‌ها رسیدم به مفهوم «استقلال»! از دید منی که بزرگ‌شده در این دوره‌ها بودم، استقلال یعنی «کمترین میزان تاثیرپذیری از دیگران» یعنی هرچقدر کسی نتواند بر تصمیمات من اثر بگذارد من مستقل‌تر هستم؛ یعنی اگر آمریکا و اروپا روی فعالیت‌های من اثر نگذارند من استقلال بیشتری دارم.

اما از دید کتاب‌ها و مدلسازی‌هایی که داشتم در دانشگاه تدریس می‌کردم، «استقلال» از «نسبت وابستگی دیگران به من به وابستگی من به آن‌ها» به دست می‌آمد؛ یا برابر بود با «نسبت تاثیراتی که من بر دیگران می‌گذارم به مجموع تاثیراتی که میگذارم و می‌پذیرم».

در این تعریف اگر من کشوری باشم که دیگران به من وابسته نیستند؛ من مستقل نیستم! و البته قدرت هم ندارم!

البته در مدل‌سازی‌های پیچیده‌تر، هم تعریف «استقلال» و هم تعریف «قدرت» پیچیده‌تر می‌شدند، اما در همه‌ی آن‌ها مدام نقش تاثیرگذاری‌ها در تعریف «استقلال» بیشتر می‌شد!

از دید مدلسازی‌های جدید، بازیگری که در یک سیستم «استقلال» داشت، بازیگری بود که باید تاثیرگذار می‌بود، وگرنه هر چقدر هم تاثیرپذیری‌اش را از سایرین کم می‌کرد، مستقل نمی‌شد.

⭕️استقلال و تحریم‌ها
بسیار نوشته شده که چرا اینقدر ما راحت تحریم می‌شویم؟ پاسخ اما دقیقا برمی‌گردد به دلیل همین درک نادرستی است که از مفهوم استقلال داریم.

بازیگر مستقل یا دارای قدرت، قابل حذف شدن از سیستم نیست. یعنی کشوری که ۱۰۰ میلیارد دلار وارد می‌کند و ۱۰۰ میلیارد صادر می‌کند؛ خیلی قوی‌تر از کشوری است که نه وارداتی دارد و نه صادراتی! کشور اول را نمی‌شود از جهان حذف کرد و دومی را می‌شود!

بگذارید چند واقعیت ببینیم:
1️⃣ما ایرانی‌ها فکر می‌کنیم چون سالیانه حدود ۳ میلیارد یورو از آلمان واردات داشته‌ایم؛ خیلی شریک جذابی برای آلمانی‌ها هستیم؛ اما یادمان می‌رود که صادرات آلمانی‌ها حدود ۱۳۵۰ میلیارد است و این یعنی سهم ما حدود ۰.۰۰۲ است! یعنی قابل صرف نظر!

2️⃣سهم ایران در چند سال گذشته کمتر از ۰.۰۰۱ از کل صادرات چین بوده است و سهم ایران در واردات این کشور نیز کمتر از ۰.۰۰۹! یعنی سهم ما تقریبا در اقتصاد چین آن‌قدر ناچیز است، که می‌شود درنظر نگرفت!

این‌ها واقعیت‌هایی هستند که معنایش متاسفانه در همان تفاوت فهم‌مان از مفهوم استقلال نشات گرفته است. ما موفق شده‌ایم تاثیری‌پذیری خود را از دیگران کم کنیم؛ اما ما به سادگی در معادلات جهانی نادیده گرفته می‌شویم؛ چون تاثیرگذاریمان هم به اندازه‌ی تاثیر‌پذیری‌مان ناچیز است!

⭕️تغییر دیدگاه
وقتی به شاخص‌های جهانی دقت می‌کنیم، در بسیاری از این شاخص‌ها «واردات» یک معیار مطلوب است! بله واردات اگر در صنایع پیشرفته و کالاهای سرمایه‌ای باشد، و اگر همراه با صادرات بالا باشد، یک معیار خیلی خوب است. ما هنوز افتخار می‌کنیم به کاهش واردات بدون آن‌که توجه کنیم به سایر جنبه‌ها!

ما بیش از هر چیز نیاز داریم تا به بازتعریف مفاهیمی اقدام کنیم، که میراث دنیای ماقبل جهانی‌شدن است! ما نیاز داریم تا دوباره در خصوص بسیاری از چیزهایی که بدیهی می‌دانیم، فکر کنیم!

ما اگر واردات بالا و صادرات بالا داشتیم، هرچند تفاضلش همین مقدار اکنون بود، حتما بیش از وضعیت فعلی‌مان تاثیرگذار بودیم و این یعنی به راحتی قابل صرف نظر کردن نبودیم! یعنی به راحتی نمی‌شد با یک امضا تحریم‌مان کرد!

در دنیای امروز، هیچ رابطه‌ای یک‌طرفه نیست. نمی‌شود تنها تاثیرگذار بود و هیچ وابستگی نداشت. مهم آن است که بیش از آن که وابسته به دیگران باشیم، آن‌ها به ما وابسته باشند.

دستیابی به استقلال تنها از طریق این توازن ایجاد می‌شود؛ وگرنه اگر به هیچکس وابسته نباشیم و دیگران هم به ما وابسته نباشند؛ همگی برای حذف شدنمان توافق دارند!

یعنی حتی اگر خودکفایی امکان‌پذیر هم باشد، قدرت و استقلال ما را افزایش که نمی‌دهد، بلکه کاهش می‌دهد!

جان آگه با #فرهیختگان

سالی که نکوست از بهارش پیداست؛
متهم به دستبرد فکری؛ در لیست وزرای پیشنهادی رئیسی فسادستیز!؟

اکبر اعلمی

علی‌اکبر محرابیان وزیر صنایع دولت احمدی‌نژاد که اختراع سازه‌ای موسوم به «اتاق امن» را بنام خود ثبت و باتفاق محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور وقت و موسی مظلوم پیمانکار اسبق شهرداری تهران، کتابی را نیز با همین عنوان بنام خود چاپ کرده بودند، در سال ۸۸ در اثر شکایت «فرزاد سلیمی» که مدعی بود پروژه ضدزلزله «اتاق امن» اختراع اوست و توسط این سه مورد #دستبرد_فکری قرار گرفته است، در دادگاه عمومی بدوی و تجدیدنظر محکوم و ثبت اختراع بنام او ابطال گردید.
صرفنظر از اینکه سرنوشت این پرونده پرحاشیه به کجا انجامید، دستکم مشخص شد که محرابیان اختراعی که متعلق به او نبوده است را بنام خود ثبت کرده و باتفاق احمدی‌نژاد و مظلوم کتابی را هم با همین عنوان بنام خود چاپ کرده‌اند!
اکنون پرسش اینجاست؛ رییس‌جمهوری که شعار مبارزه با فسادش گوش فلک را کر کرده، در محرابیان کدام ویژگی و سابقه چشمگیر مرتبط با وزارت نیرو را دیده است که او را با چنین اتهامی به عنوان وزیر نیرو به مجلس پیشنهاد داده است!؟


#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

حجت عبدالملکی به عنوان وزیر پیشنهادی تعاون به مجلس معرفی شد.

یک مطالبه از ایشان فراهم کردن زمینه عرضه لامبورگینی ایرانی با هزینه تولید یک و نیم میلیارد و قیمت فروش دو میلیارد تومان است. طبق همان چیزی که خودشان گفته بودند./ احسان بداغی



#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

عبدالعلی بازرگان امر به معروف و نهی از منکر

درباره این کلیپ دونکته قابل ذکر است:



۱) تا نیم‌قرن پیش، مردمانِ آزاده و شریف و متین‌ای چون عبدالعلی بازرگان‌ها بودند که مُعرّفِ تدینِ مسلمانی نزد ایرانیان بودند. پس از انقلاب سیمای فرد متدینِ مسلمان نزد ایرانیان به تبهکارانِ وقیح و پاچه‌ورمالیده‌ و گهگاه بی‌چاک‌ودهن‌ای بدل شد که بویژه در سه دهه گذشته بر مسندهای حکومتی نشسته‌ بودند و هستند.

علی صاحب‌الحواشی

متن کامل
https://telegra.ph/Bazargan-08-12

#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

سودای «آقا» ایران را سیاهپوش کرد
هان ای شرم! سرخی‌ات پیدا نیست

▫️زیتون ـ سولماز ایکدر: ۲۱۵ روز پس از آنکه آیت‌الله خامنه‌ای از جایگاه «خلیفه ایران» حکم به ممنوعیت ورود واکسن‌های کرونای ساخت آمریکا و انگلیس داد٬ روز گذشته دوباره در مورد ویروس کویید-۱۹ و بیماری کرونا سخن گفت؛ این بار از موضعی کاملا متفاوت، بدون هیچ شرمساری و عذرخواهی. رهبر جمهوری اسلامی روز گذشته (چهارشنبه) در یک پیام تصویری خواستار تامین گسترده واکسن «به هر شکل ممکن» شد و تاکید کرد «کرونا مسئله اول کشور است».

🔹او در این پیام که توسط صدا و سیما پخش شد٬ سخنرانی‌اش را با موضوع کرونا آغاز کرد و گفت: «بیماری وحشی طغیان کرده٬ نه فقط در ایران که در همه جهان دوران طغیان را دارد می‌گذراند، طبیعی است که وقتی بیماری، ویروس، دشمن شکل جدیدی پیدا می‌کند، آرایش دفاعی و شیوه عمل ما هم باید تغییر کند.» تغییر آرایش مد نظر رهبر جمهوری اسلامی صدور اجازه واردات واکسن پس از نزدیک به هفت ماه قربانی دادن ایرانیان بود.

🔹رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی به مناسبت ۱۹ دی‌ماه٬ نه به روش‌های قدیمی مانند عنوان کردن عباراتی مانند «ولی من موافق نیستم»، «بهتر است نشود» حتی «به نظرم من خطاست»، بلکه به صورت قاطع اعلام کرد که ورود واکسن‌های آمریکایی یا انگلیسی به ایران ممنوع است و به فرانسه هم اعتماد ندارد.
فقط از آن روز تا کنون ۲ میلیون ۹۴۳ هزار و ۷۰۳ نفر از ایرانیان بیمار شده و ۳۹ هزار و ۶۲۹ نفر جان خود را از دست دادند تا رهبر جمهوری اسلامی از شیوع یک همه گیری «درآمد کسب کند.»

▫️وعده‌های سر خرمن
اولین نهاد ایرانی که واکسن کرونای تولیدی‌اش مجوز اضطراری گرفت، تحت نظارت و سرمایه‌گذاری «ستاد اجرایی فرمان امام» بود. این واکسن اما به رغم وعده‌های پی‌درپی هنوز به تولید انبوه نرسیده است.
ستاد اجرایی فرمان امام اوایل خرداد ماه امسال مدعی شده بود که دست‌کم چهار تا پنج میلیون دوز از این واکسن را تا پایان ماه جاری به وزارت بهداشت تحویل خواهد داد. اما مدیر روابط عمومی این ستاد بعد از مدتی مدعی شد که یک میلیون و ۲۰۰ هزار دوز واکسن «برکت» حین پر کردن ویال‌ها از دست رفته است.
حجت نیکی ملکی، مدیر روابط عمومی «ستاد اجرایی فرمان امام»، درباره دلیل عدم تحقق وعده‌های مکرر این ستاد مبنی بر تولید و تحویل میلیون‌ها دوز واکسن برکت، در صفحه توییتر خود خبر از دست رفتن یک میلیون و دویست هزار دوز واکسن برکت را اعلام کرد.

متن کامل و منبع:
https://www.zeitoons.com/90382




جان آگه با #فرهیختگان

این کابینه پیشنهادی هرچند برخاسته از منویات رهبری و بضاعت کارگزار او رییسی است اما دیدن برخی وزرای پیشنهادی و حتی خیال تصدی آنان هول‌انگیز و مایه تشویش‌ جدی است. یکی از این افراد (حسین باغگلی) جوان مُریدی است که برای وزارت سنگین و حساس آموزش‌ و پرورش نامزد شده است. من که خود در دهه شصت چندسالی تدریس مدارس تهران داشته و چندی در سازمان پژوهش‌ و تالیف کتب درسی آن وزارتخانه هم با د. غلامعلی حدادعادل همکار بوده‌ام و همیشه دغدغه غالب فرهنگی داشته‌ام امروز با دریافت پیام‌هایی از دوستان فرهنگی شاغل و ناظر در داخل ایران و دیدن کلیپی از سخنان آن وزیر پیشنهادی سخت نگران شدم. بی‌هیچ مبالغه باید گفت آتشی در خانه افتاده است و نمی‌شود سرنوشت حساس تعلیم‌ و تربیت میلیونها ایرانی را فقط به تماشا نشست. هیچ بزرگتر شجاع و خردمندی هم نه در میان مراجع کالامواتِ قم و نه در اشباه‌الرجالِ تهران نیست و امیدی هم به تشخیص صائب و صالح این مجلس گماشته نمی‌ر‌ود.
بنابراین، شایسته است در صورت ارتکاب این خبط مُدهش از سوی زعمای کشور و رای اعتماد به این وزیر پیشنهادی، اقشار فرهنگی در مقام متولیان اصلی دستگاه تعلیم‌وتربیت به عنوان دفاع مشروع از حق خویش و حق آیندگان و فرزندان همه ما، محکم بایستند و با تعطیل و اعتراض و همبستگی، بیش از این اجازه تخریب میراث ملی آموزش و انحطاط نظام تربیتی کشور را ندهند. جای تعلل نیست والا همین تتمه با سبکسری مشتی بازیگوش و ماجراجوی سیاسی بتاراج خواهد رفت.

رضا بهشتی معز
فیسبوک نگارنده


جان آگه با #فرهیختگان

انقلاب مشروطه، لائیک، سکولار و تئوکراتیک نبود.
حقوق ملت قابل واگذاری و اسقاط نیست

داود فیرحی

🟢علما در انقلاب مشروطه این‌طور تبیین می‌کردند که انقلاب مشروطه و دولت مدرن، خلاف دیانت نیست، بلکه در راستای دیانت است، چون در برخی کشورهای جهان این موضوع کاملاً بالعکس بود، یعنی دیانت در مقابل دموکراسی قرار می‌گرفت.

🟢محور اصلی در تبیین انقلاب مشروطه به عهده مذهب بود. انقلاب مشروطه در ایران ملهم از انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه است. در انقلاب فرانسه، اصول سه‌گانه آزادی، برابری و برادری مورد توجه بود. در انقلاب مشروطه به این سه اصل توجه می‌شد. انقلاب مشروطه، انقلاب لائیک و سکولار نبود، این انقلاب در نوع خود، مدرن و مذهبی بود، اما سنتی و به تعبیری تئوکراتیک نبود.

🟢انقلاب مشروطه عرصه پیوند مذهب، دموکراسی و تجدد است که از دل آن قانون اساسی بیرون آمد. مدرنیته در دنیا همیشه دموکراتیک نیست. بسیاری از تجددها دموکراتیک نیستند، مثلاً حکومت‌های کمونیستی و سوسیالیستی مدرن بودند، اما دموکراتیک قلمداد نمی‎شوند. انقلاب مشروطه ایران، نزدیک‌ترین تجربه به انقلاب مشروطه انگلستان است.

🟢قدیمی‌ها «حق» را به معنای «درست» و «شایسته» تعریف می‌کردند و حق در مقابل باطل قرار می‌گرفت. اما شیخ انصاری، نوعی تعریف حقوقی از حق ارائه داد. در اندیشه او، حق در مقابل وظیفه و تکلیف قرار گرفت و گفت حق چیزی است که فرمانش دست خود فرد است، یعنی انسان خودش می‌تواند هر طور که خواست آن را اعمال کند، ولی نباید خلاف شریعت باشد. حق در این تعریف، مساوی با آزادی است.

🟢این تعریف جدید از حق، وقتی در متن مشروطه جای گرفت، غوغا کرد و مبنایی شد برای نوشتن قانون اساسی. سپس آیت‌الله نائینی تا جایی پیش رفت که به صراحت گفت: «قانون اساسی بهترین جایگزین حکومت معصوم در دوره غیبت است».

🟢مجتهدان مشروطه آن را بسط دادند، اما تکیه‌شان بر متدولوژی حقوقی ـ فقهی شیخ انصاری بود و حتی فراتر از آن رفتند و توانستند حقوق شخصی و خصوصی را به گونه‎ای توضیح دهند که بتواند منتهی به حقوق عمومی و حقوق ملت شود.

🟢 در این دوره گفته شد: «مفهوم ملت یا پدیده ملت هرچند که از اراده افراد ناشی می‌شود، ولی افراد میرا هستند، اما ملت نامیرا هستند»، یعنی تشکیل‌دهندگان ملت می‌میرند، ولی «ملت» هرگز نمی‌میرد. قانون اساسی حافظ دائمی ملت است، یعنی هیچ‌گاه قانون اساسی نمی‌تواند ملغی و یا حذف شود.

🟢با وقوع انقلاب مشروطه در ایران، انسان‌شناسی قبل تغییر پیدا کرد و نوعی عدول از انسان‎شناسی کلاسیک و سنتی رقم خورد. انسان‎شناسی کلاسیک دو ویژگی عمده داشت. اول اینکه، انسان‌ها ناخودبسنده هستند، یعنی به راهنمایی غیر از خودشان احتیاج دارند. دوم اینکه، جبرگرا و تقدیرگرا بودند.

🟢در انقلاب مشروطه، مفهوم ملت درست فهمیده شد. اما بعداً این تعریف دچار انحراف شد. اول اینکه مفهوم ملت را به باستان‌گرایی کشاندند و نوعی تحلیل باستان‌شناسانه از آن ارائه دادند که این نوع تحلیل با شرایط وقت جامعه هماهنگ نبود، این نوع تحلیل در جشن‌های ۲۵۰۰ ساله نمود پیدا کرد و بعد هم یکی از نمادهای اعتراض به رژیم پهلوی شد.

🟢سرنوشت یک ملت در دو حالت غصب می‌شود، مثلاً خارجی‌ها می‌آیند و از طریق جنگ سرنوشت یک ملت را تغییر می‌دهند، اما در یک حالت دیگر، کسی از داخل ملت پیدا می‌شود و حقوق ملت را غصب می‌کند، این هم یک نوع جنگ داخلی به شمار می‌آید، اگر جنگ یک غصب خارجی است، استبداد هم یک نوع غصب داخلی محسوب می‌شود.

🟢آزادی عین حقوق و حقوق عین آزادی است، برهمین اساس متفکران مشروطه می‌گفتند پیش شرط حقوق، آزادی است. 

🟢آدم‌ها درباره حقوق خصوصی آزاد هستند که درباره آن تصمیم بگیرند، ولی حقوق ملی را ملت باید تعین کند. هر کسی می‌تواند از حقوق شخصی خود گذشت کند، اما هیچ کس حق ندارد، نسبت به حقوق ملی بی‌اعتنا باشد. حقوق ملت، امانت ملی است.

🟢در حقوق ملی، کسی نمی‌تواند از این حقوق به کسی ببخشد، چون حقوق ملت، امانت ملی است. دارایی‌های ملی، دارایی نسل‌ها هست و ما حق نداریم آن را هر طور که خواستیم مصرف کنیم، زیرا این دارایی‌ها متعلق به آیندگان است. حقوق ملت، قابل واگذاری و اسقاط نیست.

🟢حق از لحاظ سلبی عبارت از عدم اختیار در مداخله کار دیگران. وقتی من می‌گویم حقی دارم، یعنی به جان و مال خود سلطه دارم، دیگران هم این تکلیف را دارند که به جان و مال من مداخله نکنند. در نظریه‌های قدیم، اصل بر تکلیف بود و اگر حقی پیدا می‌شد، از تکلیف ناشی می‌شد، اما در نظریه‌‎های مشروطه، اصل بر حقوق است و اگر تکلیفی ظاهر می‌شود، ناشی از حق است، چون من حق دارم، دیگری تکلیف دارد و چون دیگری حق دارد، من تکلیف دارم. از همین جا بود که قانون اساسی متولد شد.

متن کامل و منبع
http://isfahan.iqna.ir/fa/news/3832843



#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

سیدحسین نصر در کتاب در جستجوی امر قدسی می‌نویسد: روزی در سال ۱۹٦٦ در همایشی درباره‌ی تشیع كه در دانشگاه استراسبورگ برگزار شده بود، فرصتی دست داد كه هانری كربن و من در نیایشگاه سن اُدیل در نزدیكی استراسبورگ، بر بالای تپه‌ای مشرف به جنگل سیاه آلمان كنار هم باشیم. كربن دستش را بر شانه من گذاشت و گفت: «دوست عزیزم! می‌دانی جوان كه بودم درست از همین جاده به سوی آلمان سرازیر شدم تا بروم و هایدگر را ببینم. اما از زمانی‌كه فلسفه‌ی ایرانی ملاصدرا، سهروردی و مانند این‌ها را شناختم، دیگر فلسفه‌ی هایدگر از چشمم افتاد، چرا كه در هایدگر وجود با مرگ پایان می‌پذیرد، اما ملاصدرا كسی است كه در می‌یابد وجود راستین و ناب آن‌جاست كه هستی آدمی پایان می‌پذیرد»


جان آگه با #فرهیختگان

بی برقی، تاریکی هایِ شبانه، بیم هجوم طالبان، کرونا...
برای تاب آوردن چه ترفندها باید بست.

تاریخ پر از کشتار بشر را به یاد می آورم و بارها به خودم تذکر می دهم، که احدی از دالان های زندگی بی زخم و غم عبور نکرده است.
عجبا از این آزمون های زندگی!
چند بار دیگر برای زنده ماندن باید بمیریم.

امروز این عکس آرامگاه گوهرشاد بیگم را دیدم. یادم از سه سال قبل آمد که ماه عقرب (آبان) با دخترهای صنف دوازده سیاحتِ علمی رفته بودیم.

چقدر داخل مینی بس خندیدیم. همه امکان تاریخی هرات را زیر پا کردیم و آنها با شوخی هایشان معلم ها را به ستوه آورده بودند.
طالب که بیاید همان آزادی نصفِ نیمه هم رنگ می بازد.

دوباره ما می مانیم و برقعه و طعنه ها و تهمت ها و دستورِ سجده کردن به مرد.

هما همت
هرات


جان آگه با #فرهیختگان