برای مطالعهٔ بیشتر دربارهٔ اصلاح‌طلبیِ دآدخواه

ضمن این گفتگو با جدال، برای پرهیز از تکرار، مخاطب را برای آشنایی بیشتر با دلایل و ضرورت‌ها و لوازمِ دآدخواه‌تر شدن اصلاح‌طلبی در ایران به چند نوشتهٔ قبلی‌ام ارجاع دادم. از میان آن‌ها شاید برای مخاطب علاقمند این چند مورد به موضوع گفتگو مرتبط‌تر باشد:

🔹 ضرورت‌ها و لوازم اصلاح‌طلبیِ دآدخواه

🔹 لیبرال‌های ایرانی گرامی! لطفا لیبرالیسم‌تان را روزآمد کنید

🔹 پاسخی به استاد مردیها

🔹 گونه‌های اصلاح‌طلبی: بروکرات‌محور، ساختاری و نهادی

🔹 چرا نابرابری معضل‌آفرین است؟

🔹 در ضرورت تقویت مطالعات نابرابری و سیاست برابری‌خواه در ایران



محمدرضا جلایی‌پور


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

آماری عجیب از مهاجرت افراد متخصص از کشور

عباس عبدی، تحلیل‌گر مسائل سیاسی و اجتماعی

بسیاری از نیروهای کارشناسی کشور که سرمایه‌های زیادی برای تربیت آنان هزینه شده است، به راحتی جذب اقتصاد کشورهای دیگر می‌شوند.

جمعیت ایرانیان مهاجر در ٣ سال گذشته بیش از دو برابر شده است. نکته مهم اینکه ٣٠ درصد آنان را متخصصان تشکیل می‌دهند. بقیه نیز کمابیش افراد حرفه‌ای هستند و کارکنان مشاغل ساده فقط حدود ٧ درصد کل مهاجران ایرانی را تشکیل می‌دهد.

بالای ۵٠ درصد آنان که به اروپا رفته‌اند، دارای تحصیلات دانشگاهی هستند، ۶٠ درصد ایرانیان حاضر در امریکا در مشاغل خوب از جمله در مشاغل مدیریتی، کسب و کار و علوم و هنر فعال هستند‌.

می‌توانیم مدیران اصلی کشور را در قوای حکومتی در سطح معاون وزیر و بالاتر لیست کنیم، بعد ببینیم که چند درصد جوانان و کارآفرینان و متخصصان این کشور با آنان احساس مشترک دارند و آنان را نمایندگان واقعی خود می‌دانند. به نظر من کمتر از ده درصد.

تا هنگامی که این شکاف حل نشود، مشکل فرار سرمایه مالی و مهاجرت نیروی انسانی نیز حل نخواهد شد./ اعتماد



#فرهیختگان، صدای فرزانگان

⚫️ مراسم نکوداشت علامه حکیمی

باحضور و سخنرانی اساتید محترم:

سیدمحمد حیدری یزدی
احمد عابدی
محمدعلی مهدوی راد
مرتضی‌ کیا
محمد اسفندیاری

◾️ پنج‌شنبه | ۸ مهرماه | ساعت ۱۹

◽️ پخش زنده از صفحه @ostadhakimi_com‌ در اینستاگرام




#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

ابوالحسن فروغي:تجدد حقيقي دواي دو درد جمود و تقليد است

حس مليت و وطن خواهي در هر قومي عبارت است از بستگي به استقلال و اسم و اعتبار يا تفرد قوم و ملت خود در ميان اقوام ديگر لهذا چنانكه نزد ملل متمدنه كه اخلاق و احوال ايشان را سرمشق خود قرار داده ايم مشاهده مي كنيم اين حس متضمن بستگي كلي است از جانب دارنده آن به جميع حيثيات مشخصه و مميزه قوم خويش پس اگر تجدد ما بايد به همين معني تقليد صرف از ملل اروپا باشد ناچار شامل تناقض صريحي خواهد بود چه از يك طرف اين تجدد چون تقليد صرف از ديگران است مقتضي تغيير و محو آثار خود ماست از طرف ديگر چون آن ديگران حفظ مليت و آثار ملي را واجب مي دانند ما هم بايد همين كار را بكنيم به عباره اخري براي تجدد بايد در ترك آثار و حيثيات خويش بكوشيم و در همان حال براي وطن خواهي و حس مليت كه جزو لازم همان تجدد است نگاهبان همان اثار و حيثيات خاصه خود باشيم پيداست كه اين دو وظيفه متناقض و جمع هر دو باهم محال است.

اما تناقضي كه بين اين دو امر به نظر مي آيد ناشي از خطاي ما در فهم معني هر دو است.بنيان مليت هر ملت خدمتي است كه نسبت به ترقي نوع و جمعيت بشري از عهده برآيد و كمالي كه بر كمالات نوع بيافزايد بنابراين ملت حقيقي بايد اهل ترقي نيز باشد و چون پيش آمد روزگار تنزل يا توقفي را در يك حال براي يك ملت پيش ارد بازگشت به سوي ترقي يعني ابداع و ابتكار كمالي تازه واجب مي شود تا بر حيثيت مليت و قوام وجود آن قوم و جماعت شكستي وارد نيايد و اين بازگشت به سوي ترقي و ابداع كمال يا كمالات تازه همان تجدد صالح و حقيقي است پس مليت و تجدد دو امر متمم و مكمل يكديگر است....

لهذا دوام غير محدود در يك صورت و يك طرز و اسلوب واحد اگر چه در نوعي از كمال باشد پسنديده نيست بلكه توقفي است كه با تنزل همسايه است و وجوبا بايد طرز و سبكي جديد آن يكساني زشت احوال را از ميان بردارد و اسلوب تازه و بديعي را به جاي آن بگذارد به عباره اخري كمال و تكميل در ابداع و ابتكار است و مخالف جمود و تقليد هر دو مي باشد پس تجدد حقيقي دواي دو درد جمود و تقليد است...به قول محققين اروپايي اختلاف مليت تنوع در مكان است و تجدد تنوع در زمان يا به اصطلاح حكماي خودمان يكي تفنن و تنوع در عرض است ديگر تفنن و تنوع در طول.

ميرزا ابوالحسن خان فروغي،علم و أزادي،تهران:نشر علم،١٣٩٦،صفحات ١٨٤ و١٨٥

https://t.me/arshivefarhikhtegan/263



جان آگه با #فرهیختگان

استراتژی خارپشت در برابر استراتژی مرگ با هزار ضربه چاقو

منصور خضاعی

✅در بازار داخلی ایران نوسانات قیمت ارز بویژه #دلار، بیانگر معاملات یا مجادلات سیاسی در بعد روابط بین المللی است. برجام نقطه عطف این روابط است و سایر مراودات و تعاملات بین المللی ما با جهان در زیر این توافق نامه تعریف شده و مستقیما از آن تاثیر می پذیرد. توافق نامه ۲۵ ساله پر سر و صدا با طرف چینی با تمام نقایص، کاستی ها و پنهان کاری هایی که منتقدان به درستی به آن وارد می کنند و همچنین توافق نامه با کشور روسیه و حتی الحاق ایران به پیمان شانگهای هر سه در زیر چرخش سیاست نگاه به شرق تعریف می شوند، بدون احیای مجدد برجام و برداشته شدن تحریم کشورهای غربی علیه ایران، تقریبا هیچ گونه کارکرد مشخص و محسوسی برای ما در بر نخواهند داشت، همینطور که تا الان نداشته اند.

✅برخوردها و جدل های پیش آمده میان ایران و آژانس بین المللی اتمی طی روزهای گذشته در مورد توافق چند روز پیش و متعاقب ان فشار کشورهای درگیر در برجام به ایران در مورد پایبندی به آن توافقات و اعلام طرف آمریکایی مبنی بر اینکه تا ابد برای برگشت ایران به مذاکرات منتظر نخواهند ماند و صحبت از پلن B در برخورد با ایران در صورت از بین رفتن کامل برجام و رجز خوانی اسرائیل در خصوص وجود پلن C در برخوردهای قهر آمیز با برنامه هسته ای ایران، موجب افزایش تدریجی و خزنده قیمت دلار در معاملات شبانه و روزانه به مرز ۲۸۰۰۰ تومان و بالاتر شده است. در صورت ادامه روند پر اصطکاک پیش آمده میان طرفین منازعه، متاسفانه روند قیمت دلار به سرعت و بشکل شوک آوری به کانال های ۳۰ و سپس بالاتر وارد خواهد شد، به شکلی که کنترل آن از دست دولت خارج گردیده و موجی از تورم افسار گسیخته در کشور ایجاد می گردد.

✅استراتژی خارپشت _به معنی از هر طرف نزدیک شوید از همانجا ضربه میخورید_ در مناسبات منطقه ای و جهانی از سوی ایران آیا هنوز هم پاسخگوست؟ در مقابل این استراتژی، اسرائیل بحث از استراتژی «مرگ با هزار ضربه چاقو» را در دستور کار قرار داده است. به همین منظور انها در تلاش برای تحت فشار قرار دادن ایران و زدن ضربات کوچک اما پی در پی هستند. راه چاره چیست؟ راه نهایی اما از سنگین کردن کفه تعامل با جهان می گذرد نه یکسره تقابل. تا هنوز دیر نشده و تا هنوز کشورهای چین و روسیه در مجامعه بین المللی در برابر فشارهای غربی ها از ما حمایت می کنند منافع ملت ما حکم می کند به رویکرد تعاملی بازگردیم.




#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

یازدهمین همایش مهر مولانا؛ به مناسبت سالروز تولد مولانا و بزرگداشت شمس تبریزی

برنامه سوم: جمعه، ۹ مهرماه ١۴٠٠، ‌‌ساعت ٢٠:٣٠ [به وقت تهران]

🔸 اردشیر منصوری
🔸 یاسر میردامادی
🔸 محی‌الدین قنبری

✨ عنوان گفت‌وگو: "دم‌زدن بی گفت و صوت"


پخش زنده از کلاب هاوس سروش مولانا



#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

🔴 بیانیه جمعی از فعالان سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حقوق بشری دراعتراض به تداوم رفتارهای غیرقانونی مقامات قضایی و مدیریت فاجعه بار زندانها

به نام هستی‌بخش

🔸 بازداشت های خودسرانه وغیر قانونی، اعدام های فاجعه آمیز، مرگ های مشکوک و نقض حقوق زندانیان، عباراتی تکراری است که، فریاد بسیاری از حنجره¬ها و تراوش بسیاری از قلم هاست. دادخواهی و اعتراض بازداشت شدگان و خانواده ها و حتی وکلای آنان، گویی اساسا فاقد اهمیت پاسخ دهی در قوه مسئول قضا است و حتی معترضین را در حلقه حصر و حبس گرفتار می¬کند.

🔸 مرگ مشکوک شاهین ناصری در پی شهادت علیه شکنجه کنندگان مرحوم نوید افکاری و مرگ اخیر امیر حسین حاتمی جوان ایلامی، پس از ضرب و شتم در زندان فشافویه و مواردی مشابه در سکوت و انزوای زندان ها، جز رعب جامعه در متن بحران های عمیق کنونی چه ثمری دارد؟

🔸مضاف بر آن، تضیبع حقوق زندانیان هم چون لغو مرخصی و ممانعت از تماس تلفنی فعال سیاسی و مطبوعاتی ملی مذهبی کیوان صمیمی به رغم بیماری و شرایط سنی و نیز مداخله و مخالفت مقامات اطلاعاتی با دادن مرخصی به نصرااله لشنی و در پی آن اعتصاب غذای او در اعتراض به عدم استقلال قوه قضاییه و سلطه بازجوها بر زندگی و سرنوشت متهمین و زندانیان سیاسی و موارد بسیار دیگر در پرونده زندانیان سیاسی، امنیتی و‌حتی زندانیان عادی به ویژه زنان زندانی، شرایط را دشوارتر کرده است. به همه این فهرست سیاه انبوهی از بازداشت های خودسرانه از جمله بازداشت مصطفی نیلی، مهدی محمودیان، آرش کیخسروی و اخیرا عزیز قاسم زاده را نیز باید افزود.

🔸ما فعالان سیاسی، مدنی و حقوق بشری افزون بر هشدارها و اعتراض های قبلی، مطابق اصول ٣٢ و٣٨ قانون اساسی و ماده ١۶٨ قانون آیین دادرسی کیفری(مصوب ١٣٩٢) از حکومت به ویژه مسئولین قضایی می خواهیم که از خشونت طلبی دوری جویند و قوانین موجود را محترم شمرند.

🔸این حداقل خواسته ما در حمایت از حقوق هم‌ میهنان در بند است. به قول میر دربند و حصر: « مردم نام و هویت مباشران این ظلم ها را فراموش نخواهند کرد».

چهار شنبه 1400/07/07

ابراهیم خوش سیرت - ابراهیم ملکی – ابراهیم صالحی - ابوالفضل قدیانی - ابوالقاسم کیا - احسان رضایی -احسان شریعتی -احسان میرلوحی - احمد حری – احمد دلاسایی - احمد صیامپور - احمد معصومی - احمد منتظری –احمدرضا اسدی - احمدرضا حائری - ارمین شریفی - اصغر ممبینی - اکبر دانش سرارودی - اکبر سعیدی - امیر بانشی - امیر رضایی - امیر زرین کمر - امیرخرم - امیرسالار داودی - آتفه چهارمحالی - آروین خادم مولا - باقر بختیار - بدرالسادات مفیدی - بهزاد حق پناه - بهمن احمدی¬امویی - بهمن رضا خانی - بهناز کیانی - تقی حق‌بین‌آذر - تقی شامخی – جواد وفایی - جواد محمدی خمک - جوادرحیم پور - جمشید نیرومند - حامد سیاسی راد -حسن اسدی زید آبادی - حسنعلی مصطفایی - حسین ثاقب - حسین رفیعی - حسین فلاح – حسین کبیر –حسین گودرزی -حسین مجاهد – حسین معصومی - حسین مهتدی - حمید آصفی - حمیدرضا امیری - حمیدرضا رسولیان - حمیدرضا عابدیان - خدادای علی - خسرو دلیرثانی -رامین اخلومدی -رحمان کار گشا - رصا کشاورز - رضا احمدی بندرعباسی - رضا آقاخانی - رضا بارچیان - رضا دبیر - رضا رحیمی - رضا رئیس طوسی -رضاکیانی - رقیه زارع پور حیدری - رمضانعلی علی پور - روح‌الله کلانتری - روئین عطوفت - زهرا آقاخانی - زهرا توحیدی - زهره حری - زینب احمدی - سعید رضادوست - سعید رضوی فقیه - سعید شهرتاش - سعید مدنی - سعید منتظری - سعید نعیمی - سعیده منتظری – سمانه گلاب - سیاوش حاتم - سید ابراهیم حجازی – سید ابوذر علوی - سید احمد میر لوحی – سید رضا حسینی امین - سید عبدالمجید الهامی - سید هاشم موسوی – سید یعقوب ال شفیعی فومنی - سیدحسین موسوی - سیدمحمد سیف زاده - سیدمحمدباقر تلغریزاده - سیده سمیه علوی - سیده لیلا علوی - سیده میناعلوی - سینا نوربخش - شادی شهرابی - شایا شهوق - شهناز فخریان -شهین علوی - صادق ربانی - صبا شعردوست - صدرا عبدالهی - صدیقه وسمقی - ضیاء نبوی - طاهره طالقانی – طناز کلاهچیان -عادله صمیمی -عاطفه پهلوان -عباس اقبال - عباس پیمانی - عبدالفتاح سلطانی - عبدالله مرادیان - عبدالله مومنی - عبدالناصر مهیمنی - علی بایزیدی - علی رایج - علی سلطانی –ع لی شاه زیدی – علی شیخ الاسلامی - علی صرافیان – علی طهماسبی - علی فرید یحیایی - علی کرمی –علی نجفی - علیرضا بهشتی حسینی - علیرضا بهشتی شیرازی - علیرضا خوشبخت - غلام رضا انتشاری -غفور احمدی - فاطمه جباری - فاطمه گوارایی - فتح الله حنیف زاده - فخرالسادات محتشمی پور .....


اسامی کامل
https://bit.ly/3mcG9hh



#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

پشت پرده جریمه ایران در کرسنت و نقش سعید جلیلی

چه کسی جلوی اجرای قرارداد را گرفت؟

قرارداد کرسنت در‌واقع صادرات گاز ترش از میدان گازی سلمان به امیرنشین شارجه در امارات است که باید از اول دسامبر ۲۰۰۵ این صادرات صورت میگرفت که نگرفت و شرکت اماراتی برای عدم ارسال گاز از سال ۲۰۰۵ میلادی تا اخر جولای ۲۰۱۴ ادعای ۱۴ میلیارد دلار خسارت از شرکت نفت کرده است.

این قرارداد در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۰۱( اردیبهشت ۱۳۸۰) منعقد شد. مخالفان قرارداد کرسنت به نکاتی اشاره میکنند که با واکاوی برخی موارد میتوان این سوالات را پرسید:

1⃣ از مخالفت و نامه نگاری حسن روحانی در زمان دبیری شورای امنیت به آقای خاتمی رییس جمهور وقت بارها توسط مخالفین صحبت شده است اما چرا از فرجام این نامه نگاری کسی خبر نمیدهد؟ حقیقت این است که حسن روحانی به واسطه خبرها و حدس و گمان‌های مختلفی که شنیده بود از سر نگرانی نامه ای برای رییس جمهور وقت نوشت که نسبت به قیمت قرارداد، ابراز تردید کرده بود نتیجه این شد که هیاتی مرکب از خود ایشان و وزرای اطلاعات و کشور و خارجه و معاونت حقوقی ریاست جمهوری تعیین شد و همین هیات بعد از بررسی و گرفتن گزارش های مختلف از وزارت نفت ، حکم به اجرا و انعقاد قرارداد داد و بعد از این نامه است که قرارداد تنفیذ میشود. در واقع نگرانی اقای روحانی ابراز و بر طرف شد. اما قسمت دوم این مساله را دلواپس ها تعریف نمیکنند چون مشخص میشود استناد و اعتبارشان به آب میرسد و بر باد میرود.

2⃣ به مصوبه شورای اقتصاد استناد میشود. در صورتی که در خصوص قرارداد کرسنت اصلا شورای اقتصاد چنین مصوبه‌ای ندارد و بهتر است اگر کسی چنین مصوبه ای را دیده است منتشر کند.( قطعا سند محرمانه هم نیست ) موضوعی که با تحریف دلواپس ها مورد استناد قرار میگیرد نامه ای است که زنگنه خودش برای شورای اقتصاد نوشته است و پیشنهاد داد که این گاز در داخل مصرف شود، بهتر است. این نامه را زنگنه در اوج مذاکرات با کرسنت نوشته بود که بر روند مذاکرات تاثیر بگذارد و عنوان کند که ما برای این گاز مصارف دیگری داریم و هدر رفتن آن مطرح نیست که ارزان به شما بدهیم. اما شورای اقتصاد مصوبه ای در این مورد نداشته و ندارد و این جار و جنجال بر علیه زنگنه به خاطر نامه ای است که خود او نوشته است.

3⃣ طبق قرارداد ایران باید از دی ماه سال ۸۴ گاز را به کرسنت تحویل میداد. اما به خاطر تغییر شرایط قیمتی در بازار نفت وزارت نفت از اسفند ۸۳ تقاضای تغییر ساختار قیمت قرارداد کرده بودکه در متن قرارداد شرایط تجدید نظر در قیمت آمده و در حین این مذاکرات برای تغییر فرمول قیمت دولت تغییر میکند. دولت تازه به جای ادامه دادن مذاکره، به حرف و جنجال رییس دیوان محاسبات وقت تن داد که به غلط گفت ما ۲۰ میلیارد دلار در کرسنت ضرر کردیم و سنگ اول بنای غلط در این ماجرا را گذاشت.

4⃣ امروز در واقع باید این سوال را پرسید که مگر مذاکرات برای تغییر ساختار قیمت در جریان نبود؟ مگر اتفاقی افتاده بود که مذاکرات قطع شد؟ قطع کردن مذاکرات به نفع چه کسی تمام شد؟ چرا آنهایی که در سال ۸۴ مذاکرات را قطع کردند در سال ۸۷ خودشان به مذاکره در ساختمان وزارت کشور نشستند؟ چه چیزی تغییر کرده بود در آن سه سال؟ چه پارامتری کم یا زیاد شده بود که همان مذاکره اسفند ۸۳ ادامه پیدا نکرد؟

5⃣ بهتر نیست یکبار آقای جلیلی به عنوان دبیر شورای امنیت ملی وقت به این پرسش پاسخ دهند که بر چه اساسی پیش بینی کرده بودند خسارت چندانی بابت عدم تحویل گاز به امارات به کشور تحمیل نمیشود و ‌منافع ملی! مقرر میکند که گاز را به امارات ندهیم. و پرسیدنی تر اینکه پیش بینی حدود ۸۵۰ میلیون دلار خسارت بر چه اساسی بوده است؟

آقای احمدی نژاد بهتر است در خصوص نامه معروفش به حقوقی ریاست جمهوری در سال ۸۸ توضیح دهد که گفته بود دست‌هایی در کار است این قرارداد به سامان نرسد. ایشان در سال ۸۴ منتقد سر سخت این قرارداد بود اما پس از روشن شدن ابعاد دقیق ماجرا و حقوق پیش بینی شده برای ایران در این قرارداد به سلامت و پر منفعت بودن آن پی برد و پی گیری اجرای آن شد اما مشخصا سعید جلیلی دبیر شورای امنیت ملی کشور جلوی اجرای آن ایستاد.

اگر قرارداد مشکل فساد داشت چرا منتقدان قرارداد که امکانش را هم داشتند پی ابطال قرارداد از سوی‌ دستگاه قضا نرفتند؟ یا حتی طبق قرار داد اقدام برای فسخ و ختم قرارداد ... نکردند.

آقای جلیلی که قطعا توضیح نمیدهد، اما شاید احمدی نژاد بگوید در جلسه آذرماه ۹۱ شورای امنیت ملی در خصوص این قرارداد چه گذشته است و گفت و گوها چه بوده است؟ جاییکه حتی وزارت اطلاعات دوران احمدی نژاد هم بیان میداشت که باید قرارداد را اجرا کنیم و گاز را تحویل دهیم و این عدم تحویل گاز برای کشور چه تبعاتی داشت؟/امتداد


#فرهیختگان، ندای آگاهی و آزادی

هو

منقول است که روزی حضرت مولانا فرمود که علمای ظاهر واقفِ اخبار رسولند و حضرت مولانا شمس‌الدین [تبریزی] واقف اسرار رسول است...

شمس تبریزی تویی واقف اسرار رسول
نام شیرین تو هر دلشده را درمان باد

مناقب‌العارفین
احمد افلاکی



جان آگه با #فرهیختگان

نقد و بررسی کتاب "مَلک گرسنه، تقویم شمس تبریزی"

سخنرانان: نهال تجدد، فرشته نوبخت، ایرج شهبازی، علی‌اصغر محمدخانی

درس‌گفتارهای مرکز فرهنگی شهرکتاب



جان آگه با #فرهیختگان

«معلمان در خیابان، معلمان در زندان»

با حضور:
محمد حبیبی/ محمود بهشتی لنگرودی/ نرگس محمدی/ تقی رحمانی/ جعفر عظیم‌زاده/ رسول بداقی/ نجات بهرامی/ فرانک چالاک/ سعید دهقان/ آرش صادقی

کلاب میدان آزادی



#فرهیختگان، صدای فرزانگان

🌐 زشت و زیبای هرمنوتیک

راوی #اندیشه ، محمدحسین مصلایی: مسأله‌ تفسیر و تأویل کتاب‌های مقدس را می‌توان از کوشش‌هایی که در قرون وسطی و نهضت اصلاح دینی برای دستیابی به معنای اصلی کتاب مقدس صورت گرفته تا همین امروزِ خاورمیانه دنبال کرد که از یک سو عده‌ای بر اساس فهم‌شان از دین، نظام سیاسی تشکیل می‌دهند و کشورداری می‌کنند، تا خشونت‌های گروه‌هایی همچون داعش و طالبان که باز بر اساس دریافت‌شان از دین صورت می‌گیرد.
یکی از این موارد که به‌واسطه‌ علاقه‌ برخی در کشور ما نیز به یک رسم و عادت تبدیل شده و بودجه‌های زیادی صرف آن شده و می‌شود، درهم آمیختن مفاهیم و اضافه کردن صفت «اسلامی» به مفاهیم و علوم از پیش موجود، و یا چه‌بسا ساختن علوم جدید و نسبت دادن آن به‌ اسلام است. یکی از ابزارهایی که می‌‌توان از آن برای نقد و بررسی این قبیل کوشش‌‌ها بهره برد، دانش هرمنوتیک است. هرمنوتیک مدرن با تبدیل رابطه‌ «فهم» و «متن» به یک مسأله و موضوع تحلیل و شناخت فلسفی از قرن نوزدهم تاکنون توانسته ابزارهای کارآمدی را برای فهم هر متنی به وجود آورد. بی‌شک یکی از راه‌های مطمئن برای سنجش و به چالش کشیدن این قبیل رویه‌ها که اصرار به افزودن پسوند «اسلامی» به انتهای همه چیز دارند، مناقشه‌ای روش‌شناسانه در نوع نگرش آن‌ها به متون مقدس، با استفاده از ابزارهایی است که علم هرمنوتیک در اختیار ما قرار داده است.

دامنه اضافه کردن صفت «اسلامی» به مفاهیم مختلف در سال‌های اخیر به هنر رسیده و باعث شده برخی مدعی وجود مبانی زیبایی‌شناختی در قرآن، و به تبع آن، وجود چیزی به نام «زیبایی‌شناسی اسلامی‌» شوند. دکتر سعید توفیق، استاد مصری فلسفه و زیبایی‌شناسی، در یک سخنرانی در دانشکده ادبیات قاهره بر مبنایی علمی، مفهوم «زیبایی‌شناسی اسلامی‌» را بررسی و تحلیل کرده است. این سخنرانی با قدری تفصیل به صورت کتابی کوچک به نام «تهافت مفهوم علم الجمال الاسلامی» منتشر و در ایران نیز ترجمه شده است. واژه‌ «تهافت» در عربی به معنای فروپاشیدن، به‌پای درافتادن، تنافض و از هم‌گسختگی‌ است.

این کتاب از دو بخش تشکیل شده است؛ مبحث اول: «آیا در میراث اسلامی می‌توان نوعی زیبایی‌شناسی یافت؟» و مبحث دوم: «آیا ممکن است گونه‌ای زیبایی‌شناسی از گفتمان اسلامی برآید؟». او در طول بخش اول کتاب ابتدا با ارائه‌ تعریفی کمینه از زیبایی‌شناسی (Aesthetics) به بررسی عالمانه‌ نمونه‌هایی می‌پردازد که مدعی وجود زیبایی‌شناسی اسلامی‌اند. وی با نشان دادن اشکالات علمی فراوان و درآمیختگی فکری این نوشته‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها حتی تعریف روشنی از ساده‌ترین و بدیهی‌ترین مفاهیمی که درباره‌شان سخن گفته‌اند نیز نداشته‌اند. برای مثال، بخش زیادی از افرادی که مدعی وجود زیبایی‌شناسی اسلامی‌ بوده‌اند ادعایشان را به اتکای یافتن عباراتی در متون اسلامی مطرح می‌کنند که در آن کلماتی از قبیل زیبا، هنر و صناعت استفاده شده باشد، اما از آنجا که هیچ درکی از مفهوم استتیک و زیبایی‌شناسی نداشته‌اند در یک جا «زیبا» در عباراتی از فارابی را که دلالتش بر سعادتی بوده که با اخلاق نیکو به وجود می‌آید، با لذت زیباشناختی خلط کرده‌اند، و جایی دیگر هم علم بلاغت و بدیع را به جای زیبایی‌شناسی ‌نشانده‌اند.
سعید توفیق پس از بررسی مثال‌های فراوان نتیجه می‌گیرد که مفهوم «زیبایی‌شناسی اسلامی» بی‌مصداق است و می‌نویسد: «مختصر سخن آنکه این نویسندگان به هنر اسلامی توهین کرده‌اند، چرا که قدر آن را ندانسته‌اند و به اسلام نیز جفا روا داشته‌اند، چون چیزی را که به آن مربوط نمی‌شود، به آن تحمیل کرده‌اند و به زیبایی‌شناسی نیز بد کرده‌اند، زیرا از ابعاد مختلف و اهداف آن آگاه نبوده‌اند».

موضوع این کتاب را نباید به زیبایی‌شناسی فروکاست، بلکه باید آن را مناقشه‌ای روش‌شناختی در نحوۀ تفسیر و فهم میراث دینی و فکری اسلامی توسط گروهی به شمار آورد که اصرار به تحمیل مفاهیمی به اندیشه‌ی اسلامی دارند که در افق معنایی آن مطرح نبوده است. درواقع، با اینکه این کتاب به طور خاص به زیبایی‌شناسی پرداخته اما مخاطب اگر نقدها و استدلال‌های سعید توفیق درباره‌ مفهوم «زیبایی‌شناسی اسلامی» را قانع‌کننده بیابد، می‌تواند این مشت را نمونه‌ای از خروار برداشت‌ها و تفسیرهای بی‌قید و بند از این متون به حساب بیاورد.



#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

جمهوری اسلامی چه گزینه‌هایی در پیش رو دارد؟


یادداشتی از مهدیه گلرو منتشر شده در دوماهنامه میهن
https://telegra.ph/IRI-09-30


جان آگه با #فرهیختگان

‍ تا که قلب و نقد نیک آید پدید
در‌آمدی بر گونه‌شناسی نقد درون‌فرهنگی مولانا

نقد مولانا تاریخی بلند و دفتری پر برگ و رنگارنگ دارد. واژه‌ی نقد امروزه بر سنجش‌گری روشمند و روشنگر برای کشف و حذف خطا دلالت می‌کند. ولی در این مقال، نقد را نه به این معنای خاص و صحیح، بلکه به معنای گسترده‌ی این اصطلاح می‌گیریم اعم از نقد صحیح، یعنی نقد روشمند و روشنگر، و نقد نادرست چنان که هرگونه مخالفتی را در بر گیرد. برخی از آن‌چه این‌جا نقد مولانا می‌خوانیم، با سنجه‌های امروزین نقادی، نقد به شمار نمی‌آید چرا که از انواع عیوب و آفات مقام نقد رنجور است، و بیش از آن که حاصل کوشش‌هایی روشمند و روشنگر برای کشف و حذف خطا باشد، متضمن حمله‌هایی شخصی و شخصیتی، نیت‌خوانی، توطئه‌انگاری، بدگویی و تهمت‌‌افکنی، طعنه و توهین، یا برآمده از حمل کلام به سست‌ترین معنا و حمله به آن، یا بدفهمی یا ساده‌‌سازی و ساده‌اندیشی یا دیگر مغالطات مقام نقادی است.

در گونه‌شناسی حاضر، نقدهای درون‌فرهنگی در کانون توجه اند و به‌تقریب می‌توان گمان زد کمتر نمونه‌ای از نقدهای درون‌فرهنگی یافت می‌شود که در ذیل یکی از اقسام شش‌گانه‌ای که در این نوشتار معرفی شده‌اند، نگنجد. با این حال، گونه‌شناسی حاضر مدعی استقصای کامل و تامّ یا احصای شامل و عامّ همه‌ی نمونه‌های نقد مولانا نیست.

گونه‌شناسی حاضر با مناط دسته‌بندی رویکردها و رهیافت‌های معرفتی ناقدان سامان یافته است، هرچند در ذیل برخی از این گونه‌ها، گونه‌شناسی‌هایی خُردتر هم ممکن است و هم می‌تواند برای تدقیق این بحث، بسیار سودمند باشد. روشن است که با تغییر مناط تقسیم، گونه‌شناسی‌هایی دیگر به دست می‌آید.

غرض اصلی این نوشتار گونه‌شناسی نقد درون‌فرهنگی آرا و آثار مولانا ست، و نه نقادی این نقدها، گو این که توصیف خالص و تقسیم بی‌جهت سودایی نافرجام است و بی‌گمان هر جا پای گونه‌شناسی و سبر و تقسیم در میان است، ناگزیر گامی سنجش‌گرانه نیز روان است. در عین حال، گونه‌شناسی نقدها را می‌توان به نقشه‌برداری از چشم پرنده تشبیه کرد که حاصل آن تصویری است اجمالی از شهری متراکم و پرهیاهو، برای شناسایی اجمالی محله‌ها و اندازه‌ها و نسبت‌ها و جهت‌ها، در قیاس با نقادی نقدها که مستلزم فرود آمدن از تراز نگاه بیرونی بر زمین و زمینه‌ی نقد و جست‌وجوی خانه‌به‌خانه‌ی هر محله و وارسی و پیمودن و آزمودن تک‌تک کوچه‌ها و پس‌کوچه‌ها ست. نقادی نقدها مسیری متفاوت است و به دامنه‌هایی فراخ راه می‌گشاید پر از مناظر بدیع و تجربه‌های نو که جویندگان مشتاق و رهروان آزموده را به سیر و سفر و نقد و نظر فرامی‌خواند. در این مقاله، ناقدان مولانا در شش پایگاه معرفتی گونه‌شناسی شده اند:

نقدهای مشتغلان به عرفان و تصوف،
نقدهای متکلمان و متفقهان،
نقدهای انحطاط‌باوران و توسعه‌اندیشان،
نقدهای مهندسان فرهنگی و تمدنی،
نقدهای اهل تفکیک، و
نقدهای سبک‌شناختی ادیبان.

متن کامل مقاله سال گذشته در نخستین شماره‌ی نشریه‌ی نگاه آفتاب منتشر شد. آن متن اکنون به‌پیوست و هم‌چنین از طریق این پیوند در دست‌رس است.

محمد‌مهدی مجاهدی، هفتم مهرماه ۱۴۰۰



جان آگه با #فرهیختگان

خاستگاه فتوا و فقه درباره مولوی

بمناسبت ۸ مهر روز بزرگداشت مولوی

هادی سروش



به نام خدا

از آن رهگذر که اظهارات فقهی منفی درموردمولوی تلاطمی نه چندان مطلوب درفضای حقیقی ومجازی ایجادنمود،برآن شدم نگاه متفاوتی ازبرخی ازچهره های شاخص حوزه وسپس نگاه فقهی به آن عالیجناب را تقدیم تان نمایم.

نکته اول؛
خودم وشماودیگراندیشمندان حوزه ودانشگاه رادعوت می کنم عبارتی از حضرت امام راملاحظه کنیم که چگونه ایشان معتقداست فهم کلمات امثال مولوی محتاج شناخت مبانی واصطلاحات خاص است واین شناخت برای خیلی هاحتی حکیم سبزواری هم میسر نبوده چراکه برای فهم "مولوی" نیازبه"قریحه عرفانی"هستیم.

ایشان درجلددوم تقریرشرح منظومه که حاوی مباحث سطح عالی فلسفه است گوید:
«کثیرى ازناس شعر مثنوى راجبر میدانند وحال آنکه [وی] مخالف باجبر است، وعلت آن این است که آقایان معناى جبر را نمیدانند.وچنانکه مرحوم حاجى [ سبزواری]نیزدرشرح خودبرمثنوى نتوانسته درشرح وتفسیر، مرام مولوى را برساند؛ زیراحکیمى قول عارفى را بیان نموده بدون اینکه حظ وافر از قریحه عرفانى داشته باشد..براى [فهم و]شرح قول عارف رومى، مردى صوفى که یک نحوه کشف ذوقى داشته باشدلازم است..»

ونکته دوم؛
اضافه برفرمایش امام،اظهارنظر علامه طباطبائی و دو شاگرد نمونه اش یعنی آیت الله مطهری وآیت الله جوادی آملی هم شنیدنی است؛
سخن مهم علامه طباطبائی در کتاب الرسائل چنین است:
《 مولانا؛عارف رازدان و خدابینی است که غواص اقیانوس معانی و معارف و قدوه اصحاب معرفت است》.

و سخن زیبای آیت الله مطهری درکتاب آشنایی باقرآن جلد دوم این است:
《مولوی حرفی غیرازقرآن ندارد هرچه میگویدتفسیرهای قرآن است منتهاازدید عرفانی》.

استاد بزرگوار مادرفلسفه وتفسیر؛جناب آیت الله جوادی آملی هم در درس می فرمودند:
《آنچه جناب جلال الدین رومی درگفته هایش گفته بنابرعرفان ومبتنی برمرحله برتری ازتعقل دینی است.》

درباب مولوی ومثنوی او ،عارفان؛ازشیخ بهایی ومجلسی اول وفیض کاشانی تامرحوم قاضی حرفها دارندکه مجال طرح آن نیست،به عنوان نمونه؛ازمرحوم عارف بالله آقای قاضی منقول است که گفته بود:
"من میمرم ومیروم ولی شماازمثنوی دست برندارید".

ونکته سوم؛
مباحث آن جناب درمثنوی براساس قریحه عرفانی واصطلاح خاص اعتقادی است،آیااصلااستفتاء فقهی دراین حوزه نظری-عرفانی،جادارد؟

شایدبرخی قائل به توسعه امکان اظهارنظر فقیه درهمه جوانب دین ازاحکام واعتقادات واخلاقیات وتجربیات وهنریات و..باشند.

امادرسوی دیگر،نظر ژرف دیگری هم هست؛ آیت الله شهید بهشتی می فرماید؛
《من تعجّب میکنم ازمراجعی که دراین زمینه‌هاقلم روی کاغذ میآورند،چه‌طور متوجه این خطای بزرگ خودشان نیستند.یک مرجع چه حقّی دارددرزمینهٔ مسائل اعتقادی جواب استفتا بنویسد؟ تقلید در مسائل فرعی عملی درست است...اما تقلیددرمسائل عقیدتی ضدّ اسلام است.آن آقایی که یک‌پارچه تقواست بالای چشم ما، ولی چه کسی به شما گفته به او مراجعه کنید و از او مسئلهٔ اعتقادی بپرسید؟》

نکته چهارم؛
شایدگفته شود؛ورود به بحث حرمت استفاده از "کتب ضاله" ازشئون فقیه است.

بله در"مکاسب محرمه" این بحث مطرح است اما بایددونکته موردملاحظه باشد؛

اولا ؛این حکم یعنی حرمت استفاده از کتب ضاله ، مورد تسالم همه فقیهان نیست و مانندآیت الله خوئی به کلی آن رامردود دانسته.

وثانیا ؛کتب ضاله بایدعندالکل،یعنی نزدهمه اندیشمندان دینی "ضاله" باشد، اگر کتابی دارای اصطلاح خاص است و اهل فن ازمتشرعه،آن رانه تنها "ضال" نمیدانندبلکه"هدایت" میدانند، قهراازموضوعِ حکم کتب ضاله به کلی بیرون میرود.


ونکته پنجم؛
شبهات درباره امثال مولوی ازدیرزمان بوده وعلماء هم پاسخ داده اند وچیزی تازه ای نیست وحتی فتوا برخی فقهاء در این موضوع هم تازگی ندارد و حد اکثر چون یک موضوع اختلافی است مقلدین محترم به نظرمرجع شان وفادار خواهند بود ودرمواردی مانند نشر کتاب،فیلم ودیگرخاستگاه های هنری،نظام براساس قانون که مشروعیتش را ازرای مردم وامضاء ولی فقیه دارد،برنامه ریزی میکند.


ونکته ششم؛
"فقه"همواره طلایه دارحفظ میراث وفرهنگ جامعه دینی بوده،قطعادراین راستا به قواعدخودپای بنداست.


نکته هفتم؛
ازخودفقیهان آموختیم؛برمفتیان فتوا ضروری است دربیان حکم حساب بازخوردِ فتوای خویش کنند.
روانیست درفضای حقیقی ویاامروزه درفضای وسیع مجازی؛زمینه سازانکار یابی حرمتی به ساحت"فقه"شوداین همان است که ائمه(ع)عالمان دینی راازآن بنام "اضاعه"حذرداشته اند!

ونکته آخر؛
جامعه دینی مادارای تنوع افکار وسلیقه های مختلف است،"نهادمرجعیت" با در دست داشتن قواعدفقهی مانند"حفظ نظام جامعه اسلامی" ویا "منع اختلال درروابط اجتماعی" ویا "پیشگیری ازمنازعات وآسیب به وحدت"اجازه تفرقه بین آحاد جامعه وایجاددعوا وکشمکش های فرقه ای ومذهبی رابه کسی نخواهند داد.



جان آگه با #فرهیختگان

سید احمد خاتمی:
امام فرمود اگر بخواهیم مردم را بسازیم، باید برای هر ۱۰ نفر یک طلبه داشته باشیم.
هنگامی اشرار در خیابان‌ها یک روحانی و عالم را مشاهده کنند با خود حساب می‌کنند که در شهری که دین زنده است، نمی‌توان کاری کرد.



#فرهیختگان: آن حرفها مال زمانی بود که روحانیت خودش را ساخته بود اما وقتی میانگین شعور و سلامت مردم از میانگین درک و مسئولیت روحانیت حاکم بالاتر است، این مردمند که باید روحانیت را بسازند !

تصمیم قتل علامه حسن زاده!

محمود اسعدی، دبیر همایش چهره های ماندگار در یادداشتی در خبرآنلاین نوشت:

خاطره اول:
دکتر گلشنی رییس وقت پژوهشگاه علوم انسانی از من خواست حق التالیف کتاب استاد را تحویل دهم وقتی با چند همراه خدمت ایشان رسیدم ابتدا پاکت پول را تقدیم کردم و توضیح دادم ایشان پذیرفت ‌گوشه ای گذاشت و به گفتگو مشغول شدیم تا ظهر شد و هنگام نماز و ناهار.. ناگاه علامه پاکت حاوی حق التایف کتابشان را آوردند و به بهانه ناهار پول ها را بین گروه تصویربرداری تقسیم کردند. سپس گفتند: چون سخت است برای من ناهار تهیه کنم خودتان زحمتش را بکشید! در حالی که مبلغ بسیار بیشتر بود..

خاطره دوم‌:
گرچه رقت انگیز اما شایسته تامل است. گفتند: تو آمده ای زندگی مرا تصویر کنی، اما من یاد دو نفری افتادم که‌ چندی پیش پیاده از ۱۲۰۰ کیلومتر دورتر به قصد کشتن من به قم آمده بودند! وقتی تعجب مرا دید زمزمه کرد: بله به قصد قربت! بالای پشت بام دستگیرشان می کنند.
با خود گفتم چرا باید نقشه قتل مرا بکشند؟ خواستم آنها را ببینم .. آوردنشان.. پرسیدم آقاجان! شما به چه جرمی می خواستید مرا بکشید؟ دو جوان بودند با چهره های معصوم .. با کمال سادگی و صداقت گفتند نوشته شما در باب معاد جسمانی قتل شما را واجب می کند! ما هم به قصد قرب الهی می خواستیم چنین کنیم…نمی دانستم چه‌بگویم؟ چهره علامه غرق نور بود انگار هنوز داشت برای آنها دعا می کرد .. خدایش بیامرزاد.



جان آگه با #فرهیختگان

جرعه ای از جام علی

"حکمت"، بسان گمشده ای ارزشمند و "عقلانیت"، همانند گنجی گرانبها، مطلوبیت و اهمیت والایی در زندگی انسان توسعه خواه و اجتماع سعادت مند دارد. در واقع بازیابی، بهره مندی و بهره وری از خردورزی، یک بخت یاری و بهروزی محسوب شود. فرهیختگی و فرهمندی، وقتی است که "خردورزی" اعتبار یابد و "خردمندی"، اعتزاز.
رسالت رسولان و روشنگری نخبگان،
به تعبیر امام علی(لیثیروا لهم دفائن العقول) در رهانیدن و غبار زدایی"خِرّد" از خروار خرافه و آوار جهالت است. چرا عقل پیش می رود و بیش می برد و بیشینه می شود و ما عقب می رویم و کم می آوریم و کمینه می شویم؟ یک پرسش پیشینی و یک چالش همیشگی است. این یک واقعیت است که برخی از جوامع و انسان ها، متکامل و متعادل اند اما بسیاری آشفته و توسعه نیافته اند. اگر تمامیِ علتِ عقب افتادگی و نابسامانی، در بی اعتباری عقلانیت و بی بهایی دانایی نباشد اما باید معترف بود که مهم ترین مانع، تعطیل بودن تعقل و بی اعتباری خردمندی است. در واقع اندیشیدن یک ارزش نیست و اندیشمندان در چشم نمی آیند. معتبر شدن خردورزی و اندیشه انتقادی یعنی جایگزینی نقادی بجای مداحی و تکاپوی نوسازی و توسعه داشتن. نوگرایی، تجدد و توسعه یعنی دولت یافتن دانایان و شایستگان، رهایی از دگماتیسم و جزم اندیشی، پرهیز از عقل ستیزی و احساس گرایی، گذار از جهالت و گذاردن لجاجت، انجام گرایی و عاقبت اندیشی، خود را دانای کل ندانستن و بهره مندی از خرد جمعی و تجربه بشری، مدعی معصومیت و مصونیت نبودن، گردش نخبگان داشتن یعنی منصب و مقام، به انحصار و اختیارِ خاصان در نیاید و مادام العمر نباشد. اموال عمومی، موقوفه یک قوم نشود و در تصاحب و مالکیت همگان باشد و از تصرف و دست اندازی خواص، دور شود. حکمرانی خوب یعنی داشتن ساختاری خردگرا، با تخصصی شدن حوزه ها، تفکیک قوا و محدود کردن دامنه اختیارات، پاسخگو کردن قدرت، کار آمدی ساختار و انسداد راه استبداد. یعنی نظارت همگانی، نهادینه شود تا گردش اطلاعات و انعکاس دیدگاههای مختلف در رسانه ها، معمول و مشروع شود. این می شود محوریت یافتن خردورزی و خردمندی. در خطبه(۱۳۸)نهج البلاغه آمده: راه برون رفت از بحران و بن بست و انسداد، بازگشت به خردورزی است. برای رهایی از آشفتگی و آشوب، باید از سنت های خردمندی و راههای روشن خردورزی، بهره مند شد.

(فَلاَ تَزَالُونَ كَذَلِكَ حَتَّي تَئُوبَ إِلَي الْعَرَبِ عَوَازِبُ أَحْلاَمِهَافَالْزَمُوا السُّنَنَ الْقَائِمَهَ وَ اﻵْثَارَالْبَيِّنَهَ وَ الْعَهْدَ الْقَرِيبَ الَّذِي عَلَيْهِ بَاقِي النُّبُوَّهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ الشَّيْطَانَ إِنَّمَا يُسَنِّي لَكُمْ طُرُقَهُ لِتَتَّبِعُوا عَقِبَهُ.نهج -خطبه۱۳۸)

گفتمان ماندگار
همواره در آن(آشفتگی)خواهید بود تا زمانی که به عقلانیت بازگشت کنید پس باید سنت های پایدار را پاس دارید و راهیِ راههای روشن شوید. بر آن پیمان نزدیک که در آن استمرار راه پیامبری است، وفادار باشید. بدانید که شیطان، مسیر خویش را هموار می سازد تا بدنبال او باشید.


محسن دوازده امامی




#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست

ارزش وطندوستی با خوانش آزادی

مجتبی نجفی

مصاحبه ای از دوران کودکی احمد مسعود دیدم و ریشه استقامتش را یافتم: تربیت یک وطندوست که وطن را در آزادی مردمش تعریف کرده. در همان دوران کودکی می‌گوید اگر افغانستان در جنگ بود می‌جنگم اگر در صلح بود می‌خوانم و خدمت می‌کنم. تعریف فردیت در مای جمعی. فردیت خودخواهی نیست در عرصه عمومی شکل می‌گیرد؛ در تعامل با دیگری. در جهان مشترک قوام می‌یابد. احمد این جهان مشترک را افغانستان آزاد و متکثر تعریف کرده. از کودکی آموخته هویتش در وطن تعریف می‌شود اما نه وطن طالبانی که وطن آزاد. برای همین بود گفت نه از جنگ خوشش می‌آید نه سیاست. دوست داشته به آسمان‌ها نگاه کند، به ستاره‌ها. ضرورت او را به سخت‌ترین میدان زندگی‌اش کشاند: قیام علیه یک زد و بند بین‌المللی برای تحمیل چهره‌ای فیک از طالبان رحمانی.

همان آموزه‌ای که از دوران کودکی او را در اندیشه خدمت به افغانستان قرار داد از اروپای آزاد به کوه‌های پرخطر پنجشیر کشاند و مصداق همان شعر معروف فرخی یزدی شد" (احمد) ز جان و دل می‌کند در این محفل ...دل نثار استقلال جان فدای آزادی"
داستان احمد نمونه بارز تربیت وطندوست بر اساس آموزه آزادی است. وطنی که در آزادی مردمش تعریف می‌شود و وطندوستی که در رهایی شهروندان کشورش از انقیاد تاریکی معنا می‌یابد.

فرزند مسعود از پدرش و بسیاری رهبران افغانستان بازتر هم هست. با ضرورت دموکراسی آشنا شده و حقوق بشر را نه به عنوان صنعت که به عنوان ارزش پذیرفته برای همین در پاسخ به خبرنگاری گفت چه اشکال دارد جان آدمی فدای ارزشهایی چون دموکراسی و آزادی شود؟ این تعهد عمیق به ارزش آزادی است. می‌توانست در صنعت حقوق بشر وارد شود و با فاندهایی که بر زمین ریخته از لندن در مقام موعظه ملتش برآید اما تربیت درست وطندوستی آزادیخواهانه او را به قلب خطر کشاند و در بازاره مکّاره‌ها و سست عنصران خود را به عنوان جنس اصیل آزادی تعریف کرد.

او اگر مردمش را به قیام فراخواند خود در دل قیام بود و نشان داد دوران رهبری از راه دور قیام‌های پشت لپتاپی گذشته و هر کسی ادعای رهبری جنبش دارد باید مرد میدان هم باشد. هدی صابر به این آموزه میگفت: فاعل استراتژی خود. یعنی هر انتظاری که از مردم داشته باشی خود دوشادوش یا پیشاپیش عامل به آن باشی.

مادر مصدق به فرزندش توصیه کرد ارزش هر فرد به میزان هزینه‌ای است که در راه مردمش می‌دهد. این آموزه مهم وطندوستی با خوانش آزادی است. وطندوستی فقط در میدان جنگ تعریف نمی‌شود متناسب با شرایط هر کشور شکلهای متفاوتی دارد. فارغ از نقطه جغرافیایی‌اش یک اصل اجتناب دارد: وطن با خوانش آزادی مساله محوری‌ات باشد. یعنی وقف کردن امکانات خود برای مردم. تحمیل رنج به خویشتن برای کمک به دیگری...



جان آگه با #فرهیختگان

"انگشت آتاتورک" در خاک ایران

در منتهی الیه گوشه باختری گوش چپ گربه ایران، چشمه پرآب بورالان(چشمه ثریا) قراردارد که شمال باختری ترین نقطه مرزی ایران -ترکیه است. آب این چشمه بی نهایت دلربا، به قره سو و ارس می رسد. درشمال این چشمه، باریکه ای دقیقا انگشت مانند از خاک ترکیه به صورت یک دنبالچه ارمنستان را از ایران جدا می سازد. امروز این باریکه انگشتی، بخشی از خاک ترکیه شده است. پهنای آن بین ۳/۵ تا ۱۱ کیلومتر است. این باریکه از شمال به ارمنستان، از باختر به ترکیه، از جنوب به ایران و از خاور به جمهوری خودمختار نخجوان ختم می شود. این باریکه در ادبیات سیاسی و طبیعی، "قره سو" نامیده می‌شود.

این انگشت تا آغازهای سده بیستم بخشی از خاک ایران بود، ولی در پی سفر رضاشاه به ترکیه و دیدار با آتاتورک، در فرایندی پیچیده به جمهوری نوپای ترکیه واگذار شد!

آتاتورک برای دسترسی به جنوب قفقاز و آذری‌ها ، نیازمند راهی گرچه کوتاه بود. این راه تنها از حاشیه رودخانه "قره سو" که یکی از شعبات ارس است می توانست تامین شود. در دوره رضاشاه این باریکه انگشت مانند، که من سال ها پیش آن را "انگشت آتاتورک" نامیده ام به آنکارا بخشیده شد! البته آغری(آرارات) کوچک نیز از ایران جدا و به ترکیه واگذار شد.
هر چندآتاتورک در ازای آن ها با انتقال بخش هایی بزرگتری از خاک مورد مناقشه در دره قطور به ایران موافقت کرد، ولی آرارات کوچک و به ویژه انگشت آتاتورک، از دیدگاه استراتژیک نقطه ای بس حساس است که نباید واگذار میشد. چرا؟

۱- راه دستیابی جمهوری نوپای ترکیه از این طریق به نخجوان مهیا شد؛

۲- هر حمله مکانیزه به ایران، با جهت باختری- خاوری، با توجه به شرایط زمین شناسی، بس سخت و حتی با فنآوری امروز نیازمند صرف انرژی فراوانی است. در حالی که حمله از نخجوان به جنوب، به سادگی ممکن است؛

۳- از جنوب به مرزهای ارمنستان دسترسی داشته و در موقع لزوم، از طریق نخجوان، ایروان و گذرگاه زنگه زور زیر فشار قرار خواهند گرفت.

البته امروزه روز به آسانی می‌توان گفت، انگشت آتاتورک، برای آرمان‌های ترکیه کوتاه و کوچک است. اردوغان برای دسترسی به سرزمین اصلی جمهوری آذربایجان ، نیازمند جدا سازی کل بخش شمالی آذربایجان غربی، شرقی و اردبیل و در اختیار گرفتن جنوب ارس و جنوب ارمنستان است.

ترکیه ۳۴ سال است که مناسبات خارجی جمهوری اسلامی را به دقت رصد می کند. اردوغان نیز با وجود گزارشات میت، "تنهایی" ایران را در فضای پیرامونی و جهانی را درک کرده است؛ آنکارا از ژرفای اختلافات گسترده ایران با اعراب خلیج فارس، اسرائیل ، آمریکا و...آگاه است. اردوغان به خوبی می داند که جمهوری اسلامی، توانایی باز کردن یک جبهه درگیری دیگر در شمال غرب را ندارد. او بر پایه محاسباتش می داند که روسیه نیز از ارائه هر گونه پشتیبانی استراتژیک به ایران خودداری می ورزد.

بنابراین ترکیه "تنها و تنها" مترصد دستیابی به فرصت مناسب برای عملیاتی کردن علائقش در جنوب ارس، با وجود دلمشغولی ایران در محورهای متعدد درگیری است. رزمایش پاکستان، باکو و ترکیه دور از انتظار نیست در همین راستا بوده باشد.

ترکیه و باکو دستکم از دو دهه پیش در حال سر و سامان دادن و سازماندهی "ستون پنجم" خویش با پرورش مزدوران پانترک در ایران و گستراندن دایره عمل آن بوده اند. این دو کشور، پایه استراتژی خود را پشتیبانی همه جانبه در فربه سازی و باز کردن دامنه عمل ستون پنجمشان یعنی پانترک‌ها قرار داده اند. یادمان باشد، کمتر نبردی بدون تکیه بر ستون پنجم به پیروزی رسیده است. به گمانم پس از حزب توده، در همه تاریخ ۲۰۰ ساله ایران، ستون پنجمی با این توانایی و نفوذ همه جانبه و پشتیبانی سخاوتمندانه آنکارا- باکو، در ایران شکل نگرفته است!!


یدالله کریمی‌پور



جان آگه با #فرهیختگان

انجمن فیزیک ایران به ادعاهای اخیر جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران واکنش نشان داد

انجمن فیزیک ایران به ادعاهای اخیر جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران ایران درباره "پیشگام بودن ایران در دانش فیزیک کوانتوم" واکنش نشان داد و در اطلاعیه ای بدون ذکر نام علی فدوی این اظهارات را بی‌پایه و اساس خواند و نوشت که این ادعا "موجی از تاسف و شرمندگی را در دوستداران پیشرفت و اعتلای ایران برانگیخته است."

علی فدوی، جانشین فرمانده کل سپاه اخیرا در یک برنامه تلویزیونی ادعاهایی را درباره پیشگام بودن ایران در دانش فیزیک کوانتوم و سابقه این دانش در جوامع اسلامی و آثار دانشمندان مسلمان مطرح کرده که فاقد مستندات علمی است.

فدوی در برنامه‌ای با موضوع آخرین توانمندی های سپاه گفته بود: ما سرمنشاء علم کوانتوم هستیم اما نمی‌شود اعلام کنیم.

انجمن فیزیک ایران می‌گوید که شاید گویندگان چنین مطالبی تصور می‌کنند که طرح چنین مطالبی غرور ملی و امید نسل جوان را در داخل کشور تقویت می‌کند. اما حقیقت آن است که این نوع ادعاها برای همان جوانان نیز تنها باعث شرمندگی و برباد رفتن امید و اعتماد آنان به‌آینده‌ای مبتنی بر عقلانیت می‌شود.

#فرهیختگان