فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
داغ فقدان دکتر دادبه

در میانۀ جنگ و تجاوز امریکا و اسرائیل به ایران، شنیدن خبر درگذشت سه تن از مشاهیر ادبی ایران که هریک به نوعی به ایران و فردوسی و شاهنامه دلبستگی تمام داشتند، بسیار دردناک بود. دکتر جلال خالقی مطلق، دکتر جلیل دوستخواه و دکتر اصغر دادبه همزمان با رخداد وقایع تلخ جنگ، قطعی اینترنت، بمباران شهرهای ایران، مراکز غیر نظامی، دانشگاهها، مدارس، بناهای تاریخی، همه بر غم و درد ایرانیان افزود. برای هر یک یادداشتهای تسلیتی نوشتم که در کانال "ایران دل زمین" در اپلیکیشن بله، تنها سامانۀ در دسترس کشور، به اشتراک گذاشتم. علاقه‌مندان و دوستداران و همشهریان دکتر دادبه در یزد نشست با شکوهی به یاد او برپا کردند و بنده هم فیلمی ضبط کردم و با زحمت بسیار از طریق روبیکا ارسال نمودم که البته باز به دلایل فنی این فیلم کامل پخش نشد. در تهران هم چندجا از این استاد دردآشنای ایران‌دوست، تجلیل به عمل آمد. لازم دانستم که حال که به اینترنت وصل شده‌ام آن را به اشتراک بگذارم و ادای دینی کرده باشم به ساحت آن دوست دیرین که بسیار دوستش می‌داشتم و در غم خانواده و دوستدارانش شریکم.
اکبر ایرانی

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4🕊1
میهن‌دوستی انتقادی!

متوجه هستم که ترکیب متناقضی به نظر می‌رسد. میهن‌پرستی ظاهراً مستلرم نوعی سرسپردگی بی‌قیدوشرط است که بسیاری از علاقمندان تفکر انتقادی را می‌ترساند. حتی وقتی «پرستش» را با «دوستی» تلطیف کنیم، همچنان میهن‌دوستی پدیده‌ای پیچیده با تاثیرهای مثبت و منفی است.

از طرفی ایده ملت «قصه‌ مشترکی» است که آدم‌ها را دورهم جمع می‌کند و انگیزه‌های لازم برای خروش جمعی را فراهم می‌کند؛ نیروی عظیمی که کمک می‌کند از مرز منافع فردی عبور کنیم و به نفع خیر جمعی، دست کم در جغرافیایی مشخص، پیش برویم. اما از طرف دیگر، می‌تواند به انواعی از تعصبات و رذائل اخلاقی دامن بزند و تنفر نژادی و قومی و دینی را فعال کند. مثلاً فقط گروه‌های مشخصی را «ایرانی» بداند و سوخت تفکری بشود که از آن، هم «هرکی ناراحته جمع کنه بره» درمی‌آید و هم «ایران را عرب‌ها اشغال کرده‌اند باید با بمب آزادش کنیم».

باورهای میهن‌دوستانه را آتش می‌دانند که هم گرم می‌کند و هم می‌سوزاند و درعین حال، دست کم در جهان امروز، گریزی از آن نیست.

گفته‌های ارنست رنان مشهور است که ایده ملت «یک اصل معنوی» است، درحال ساخته شدن، که در آن هم گذشته مهم است و هم حال حاضر. هم افتخارات مشترک مهم است و هم رنج‌های مشترک و هم آنچه به‌طور مشترک تصمیم می‌گیریم فراموش کنیم.

رنج‌های مشترک ایرانیان که نمود پررنگ آن را در سرودهای میهنی می‌بینیم یکی از بارز‌ترین نمونه‌هایی هستند که نشان می‌دهند عبور از «رنج مشترک» تاثیر جدی داشته در ساخته شدن احساسات میهن‌دوستانه ما

گر آتش بارد به پیکرم/ جز مهرت در دل نپرورم

ماه‌هاست آتش می‌بارد و درحال زیستن در رنج تازه‌ای هستیم که دارد «ما»ی ما را از خلال رنج مشترک جدیدی باز می‌سازد و به باور من ممانعت از مشارکت «اندیشه انتقادی» در این بازسازی اشتباه است. میهن‌پرستان افراطی با اصول خیلی روشنِ مذاکره‌ناپذیر، هر سر این طیف که باشند، رسمی و غیر رسمی و داخلی و خارجی، تفکر انتقادی را خوش ندارند.
بازنمایی تصویر واقعیت داستان آنها را خراب می‌کند. پس با برچسب «وطن‌فروش» از انحراف خط داستان جلوگیری می‌کنیم: با حمله به هر روایتی از این واقعیت متکثر، با بستن اینترنت یا نادیده‌گرفتن دیگری‌های منتقد.

واقعیت متکثر و پر از اختلاف نظر که نگاه‌های متفاوتی دارد و گاهی آنقدرها که ما بازنمایی می‌کنیم ساده‌لوحانه و فاقد ریشه‌های عمیق در دردهای کهنه نیست. گاهی مثل مورد »درخواست حمله نظامی خارجی» بر سرنوشت همه ما موثر است.

«میهن دوستی انتقادی» دنبال ترمیم روایتی از آن «اصل معنوی» یعنی ملت است که همه خودشان را در آن پیدا کنند. جدی‌گرفته شدن همه نقدها و نگاه‌های متفاوتی که هم‌زمان که در رنجی که می‌کشیم سهیم است، صرف نظر از درستی و غلطی و ضعف و قوت تحلیل یا تشخیص راه‌های رسیدن، خواهان توجه به اصولی بالاتر از میهن پرستی است.
مثلاً خواهان برابری و مساوات است و خواهان عدالت است و خواهان به‌رسمیت‌شناخته شدن حقوق و آزادی‌های فردی است آنگونه که در جهان امروز فهمیده می‌شود، نه آنگونه که گاهی در اندیشکده‌های ما بازسازی می‌شوند و قلب ماهیت پیدا می‌کنند.

یکی از شگفت‌انگیزترین پدیده‌های این جنگ که توجه جهانی را به خود جلب کرده انیمیشن‌های لگویی ساخته شده به نفع ایران با شعر و موسیقی انگیسی است. انیمیشن‌هایی که صرف‌نظر از ساخت بسیار باکیفیت، ایده‌هایی چنان روزآمد در خود دارند که ترامپ و اصحابش باید پای آن تلمذ کنند! آدم انگشت به دهان می‌ماند و فکر می‌کند فعالیت‌های اندیشکده‌ها، دست کم برای مخاطب خارجی، چقدر پیشرو و خلاقانه است!
در این اشعار از خیابان‌های تهران تا غزه و دی‌سی رنج مردم (زن‌ها، مردها، بچه‌ها، مادرها، سربازها، مسلمانان، مسیحیان، ایرانیان، عرب‌ها، امریکایی‌ها...) است که مهم می‌شود. همه ملت‌ها محترم هستند. خواننده می‌خواند من «عاشق روح امریکا» هستم و عروسک سفیدپوست با سیاهپوست دست می‌دهد. آنچه نقد می‌کند دوگانگی حرف و عمل است، رنج غیرضروری مردم و سربازان ایرانی و امریکایی است. از راهپیمایی‌های اعتراضی مردمی در امریکا، از موسیقی امریکایی و از سینمایش تمجید می‌کند و دشمن را نه مردم یا فرهنگ امریکا، که سلطه‌جویی سیاستمداران طماعی می‌داند که نه فقط رنج مردم جهان که حتی رنج مردم کشور خودشان برایشان بی‌اهمیت است.

به نظرم یکی از جالب‌ترین نمودهای ایده «میهن‌دوستی انتقادی» در این ساخته‌ها پیداست. از روح ملت‌ها که در دستاوردها و رنج‌های مردم تجلی یافته با احترام یاد می‌شود (گرچه انتقاداتی هم دارد). هیچ قصدی برای برچسب‌زنی، تحقیر، برتری جویی یا نفی و طرد و بیگانه‌هراسی در کار نیست و سوءاستفاده از قدرت برای تحمیل جنگ و کسب ثروت است که نقد می‌شود.

کاش عمر ما کفاف بدهد چنین نگاهی را در سیاست داخلی هم شاهد باشیم.


مفهوم «میهن‌دوستی انتقادی» از نوسباوم است.


مریم نصر


#فرهیختگان
🔥3
تو را بر باد نخواهیم داد..


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤8
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
پیام تصویری دکتر محمود امیدسالار
به مناسبت برگزاری شب «شاهنامه و جلال خالقی مطلق»

پنجشنبه دهم اردیبهشت‌‌ماه ۱۴۰۵
خانه هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍3
ائتلاف‌های کوچک، بحران‌های بزرگ؛ ریشه‌شناسی اینترنت طبقاتی با منطق منسر اولسون

علی تقی‌پور

در روزهایی که دسترسی عمومی به اینترنت محدود می‌شود، تصویری دوگانه و تلخ شکل می‌گیرد: میلیون‌ها نفر که ناگهان از جهان بیرون جدا می‌افتند و در سوی دیگر، شبکه‌ای محدود از دسترسی‌های ویژه یا همان «اینترنت پرو» که برای نهادهای خاص، شرکت‌های متصل یا افراد دارای نفوذ برقرار است. این پدیده، اینترنت را از یک خدمت عمومی به یک امتیاز رانتی تبدیل کرده است. اما برای درک اینکه چرا این نابرابری نهادینه شده، باید به سراغ نظریه «منسر اولسون» در کتاب «فراز و فرود ملت‌ها» رفت.

اولسون معتقد است در جوامعی که دوران طولانی از ثبات را تجربه می‌کنند، گروه‌های ذینفعِ کوچک و سازمان‌یافته‌ای شکل می‌گیرند که او آن‌ها را «ائتلاف‌های توزیعی» می‌نامد. منطق اولسون بر «منطق کنش جمعی» استوار است؛ او توضیح می‌دهد که چرا ائتلاف‌های کوچک همیشه بر گروه‌های بزرگ پیروز می‌شوند. در یک گروه کوچک، سودِ حاصل از یک رانت بین افراد کمی تقسیم می‌شود؛ بنابراین سهم هر فرد آن‌قدر کلان است که برایش می‌ارزد هزینه‌های گزافی صرف لابی‌گری و حفظ انحصار کند. اما در یک گروه بزرگ مثل مصرف کنندگان، چون نفعِ اصلاحِ امور بین میلیون‌ها نفر پخش می‌شود، هیچ فردی انگیزه‌ی کافی برای سازماندهی و هزینه دادن ندارد. و از طرف دیگر برای این گروه‌های کوچک، تلاش برای رشد کل اقتصاد کشور اصلاً «عاقلانه» نیست. اگر آن‌ها برای بهبود زیرساخت‌های ملی تلاش کنند، هزینه‌اش را خودشان می‌دهند اما سودش به همه می‌رسد. در مقابل، اگر تمام انرژی خود را صرف لابی‌گری برای یک امتیاز انحصاری مثل اینترنت طبقاتی کنند، بیشتر هزینه‌‌اش را دیگران می‌پردازند، اما سودِ خالص و بادآورده‌اش مستقیماً به جیب خودشان می‌رود. به همین دلیل، این گروه‌ها بر اساس یک عقلانیتِ درونی سرد، به جای تولید ارزش، به سمت غارت منابع موجود حرکت می‌کنند یا به عبارت دیگر تلاش میکنن بجای بزرگ کردن کیک اقتصاد کل جامعه سهم خودشان از این کیک بیشتر شود.

در این میان، نقش ساختار سیاسی استبدادی در تقویت این رانت‌خواران حیاتی است. اولسون از مفهومی به نام «ائتلاف‌های فراگیر و دامن‌گستر» یاد می‌کند؛ گروه‌هایی مثل اتحادیه‌های کارگری سراسری یا اصناف بزرگ که چون بخش عظیمی از جامعه را نمایندگی می‌کنند، نفعشان در رشد کل اقتصاد است. اما حکومت‌های استبدادی از شکل‌گیری این ائتلاف‌های بزرگ و فراگیر وحشت دارند، چون آن‌ها را تهدیدی برای بقای سیاسی خود می‌بینند. با سرکوب این نهادهای مدنی و فراگیر، میدان عملاً برای ائتلاف‌های کوچک توزیعی خالی می‌شود. در واقع، جامعه ایران امروز با یک «سرکوب مضاعف» روبروست: از یک سو سیستمی که راه را بر ائتلاف‌ها فراگیر بسته، و از سوی دیگر ائتلاف‌های توزیعی کوچکی که در سایه این فقدان، با ایجاد تصلب اجتماعی، شیره اقتصاد را می‌مکند.

در اینجا یک پرسش نظریِ مهم پیش می‌آید: اولسون تأکید دارد که این ائتلاف‌های رانتی در شرایط «ثبات درازمدت» انباشته می‌شوند و شوک‌های بزرگ مثل جنگ و بی‌ثباتی باید آن‌ها را از بین ببرند؛ پس چرا در ایرانِ بحران‌زده، این گروه‌ها نه تنها حذف نشده‌اند، بلکه قدرتمندتر هم شده‌اند؟ پاسخ در «پایداریِ خودِ بحران» نهفته است. در ایران، تحریم و وضعیت اضطراری دیگر یک شوک موقتی نیست، بلکه به یک بسترِ زمانیِ طولانی و ثابت تبدیل شده است. این بی‌ثباتیِ مزمن، طی چند دهه، خودش نوعی «ثباتِ جدید» ایجاد کرده که در آن ائتلاف‌های توزیعی فرصت یافته‌اند ریشه‌های خود را عمیق کنند و با قواعدِ اقتصادِ بسته‌ وفق یابند. تحریم با حذف رقابت بین‌المللی، گلخانه‌ای برای این بازیگران ساخت تا از هر انسدادی، یک دکان رانتی بسازند.

خطر بزرگ اینجاست که این گروه‌ها، سوداگری خود را پشت «گفتمان امنیت‌محور» پنهان کرده و رانتِ خود را مشروع جلوه می‌دهند. در شرایط جنگی، این ائتلاف‌ها یک تهدید امنیتی واقعی هستند، زیرا با ایجاد اینترنت طبقاتی، تاب‌آوری ملی را فدای سود شخصی کرده و شکاف میان ملت و حاکمیت را دقیقاً در زمانی که نیاز به انسجام داریم، عمیق‌تر می‌کنند. برای عبور از این بن‌بست، دیگر اعتراضات پراکنده کافی نیست. ما نیازمند شکل‌گیری ائتلاف‌های فراگیر از نیروهای مدنی، اصناف و بخش عاقل‌تر نظام هستیم تا در برابر لابی قدرتمند این گروه‌های کوچک مقاومت کنند. این مبارزه باید در دو جبهه پیش برود: نخست، شفافیت برای فرو ریختن نقابِ امنیتی از چهره این سوداگران؛ و دوم، ایجاد یک فشار راهبردی واحد. باید به صراحت اعلام کرد که مخالفت با تحریم و مخالفت با اینترنت طبقاتی، دو روی یک سکه هستند. هر جریانی که آدرس تحریم بیشتر را می‌دهد، در واقع در حال سوخت‌رسانی به همان رانت‌خوارانی است که اینترنت را برای جامعه سهمیه‌بندی کرده‌اند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2🔥1
20120326105554-1108-13.pdf
155.8 KB
«مازندران و البرز در شاهنامه»
نوشته‌ی بهجت نجیبی فینی
پژوهشنامه فرهنگ و ادب سال دوم
بهار و تابستان ۱۳۸۵ شماره ۲

از شکفتن در آفتاب


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍2
ایجاز در شاهنامه

جهان خواستی، یافتی، خون مریز
مکن با جهاندار یزدان ستیز

ایجاز در بیت بالا از شاهنامه را می‌توان این‌گونه تحلیل کرد: این بیت در مصرع اول بسیار فشرده و کوتاه است و ژرف‌ساخت آن این‌گونه بوده: «جهان را می‌خواستی، آن را به دست آوردی، بنابراین خونریزی نکن.» ولی از اصل کمیّت عدول شده است. یعنی کمتر از آنچه کفایت می‌کند، اطلاعات داده شده است. بنابراین متکلّم حتماً منظوری داشته که از این اصل عدول کرده است. منظور گوینده با توجه به اوضاع و احوال و شرایط حاکم بر سخن معلوم می‌شود. همانطور که می‌دانیم این بیت در موقعیّتی از زبان ایرج -فرزند فریدون- بیان شده است که برادرش تور خنجر کشیده و می‌خواهد او را بکشد. بنابراین اقتضای حال ایجاب می‌کند، گوینده بسیار مختصر و تند و سریع حرفش را بزند و منظور خودش را بیان کند که می‌توان گفت در اینجا منظور ایرج التماس از برادر ظالم خود و انتباه از اوست. در ضمن اینکه تلگرافی بودن و فشردگی افعال، نزدیکی خطر مرگ را به روشنی بیان می‌کنند. بنابراین می‌توان گفت در مثالی که بیان شد، معنی ضمنی مورد نظر گوینده (ایرج) این است که: «ای تور کم‌مغز! آنقدر عرصه را بر من تنگ کرده‌ای که حتی فرصت حرف زدن هم ندارم.»

داریوش ذوالفقاری


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍1
مقالۀ الجزیره: چرا فمینیست‌های غربی در برابر جنگ علیه زنان ایرانی سکوت کرده‌اند؟
نویسنده: سحر مارانلو

کسانی که با اشتیاق از اعتراضات زنان ایرانی علیه دولت حمایت می‌کردند، در برابر همان زنان که هدف موشک‌های اسرائیلی و آمریکایی قرار می‌گیرند، به طرز عجیبی سکوت کرده‌اند ...
لینک مطلب در سایت الجزیره (30 آوریل 2026):
https://www.aljazeera.com/opinions/2026/4/30/why-are-western-feminists-silent-on-the-war-on-iranian-women

پ‌ن: طبق آخرین آمار، درحدود ۵۰۰ زن (۴۹۶ نفر زن از ۳۳۷۵ شهید) در جنگ رمضان کشته شده‌اند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥4
تهران که انگار آدم باشد

بعضی‌ها ‌گفتند دلش را نداشتیم تهران را تنها بگذاریم و اگر برگشتیم ببینیم وقتی ما نبودیم خراب شده. این خیلی عاشقانه است. انگار که تهران آدم باشد. از میان استدلال‌هایشان آدم صدای سقراط رساله کریتون را می‌شنید در رثای آتن و اینکه چرا حاضر نیست بعد از صدور حکم مرگ از آتن فرار کند. من این را می‌فهمم. تهران تقریباً تنها شهریست که علی رغم همه مصیبتهایش حقِ زندگی مدرن و متفاوت را برای جمعیت بزرگی از ایرانیانِ سراسر کشور مهیا کرده. از همه جای ایران در تهران هستند و کار می‌کنند و دانشگاههایش علاوه بر دانش و اندیشه‌های نو، محمل عشق زنان و مردان زیادی از گوشه‌ گوشه ایران بوده است. شهری پر از خیابانهایی با بوسه‌های یواشکی.
حتی یکی دو نفر که می‌شناختم از آن سر دنیا زمینی خودشان را رساندند که «تهران» باشند و ایران، اگر بتوانند کاری کنند وگرنه همین‌جا خاک شوند. ادا نیست. دست خودشان نیست حتی...ما که مثل سقراط با «شهر» پیمان نبستیم و عاشق قوانین آتن نیستیم و شهروندی برابر و دادگاه با هیئت منصفه هم... ولی عشق غریب به خاک و آب و آفتاب و کوه و آجر و سرزمین لابد یک ارتباطی به اجداد کشاورز هفتادهشتاد درصد ما دارد.

***

بقیه شهرها را نمی‌دانم، ولی درودیوارهای تهران پر شده از شعارنویسی. کاربری در ایکس نوشته


حالا اینا برای چی رو در و دیوار خونه‌ها شعارنویسی میکنن؟ تریبون ندارن؟ صدا و سیما ندارن؟ بهشون مجوز تجمع نمیدن؟ بیلبوردهای شهر در اختیارشون نیست؟ رسانه و روزنامه و سایت خبری ندارن؟ بلندگو و منبر ندارن؟
مشخص است که این‌ها را دارند، ولی تصمیم‌گرفته‌اند حداکثر استفاده را از همه امکانات ببرند برای بازسازی و مهندسی.

نه بازسازی پیوندها و مناسبات در جامعه‌ای فرسوده از فشار، دل‌شکسته از داخل و زخم‌خورده از خارج، که بازسازی نسخه پالایش ‌شده از گذشته‌ای نزدیک که مردم در مجموع نزدیکتر بودند به‌هم و به حاکمیت. حتی شنیدم در آتلیه‌های پردیس هنرهای دانشگاه تهران سبزی پاک می‌کنند و آش می‌پزند و سردر دانشگاه هم...شاید در ظاهر برای بیدار کردن «احساسات دهه شصت» باشد، ولی «انقلابیگری» رسمی و فرمایشی تنها چیزی که می‌آفریند احساس فتح همراه با خودشیفتگی و رعب همراه با نفرت است. کاملاً آگاهند.

***

این مدت از چند دوست متفاوت شنیده‌ام که وقتی با زحمت زیاد توانسته‌اند به اینستاگرام و «دنیای آزاد» وصل شوند از موضع‌گیری‌ها و فرسته‌های رقصان و دست‌افشان دوستان‌شان خارج از ایران عصبانی شده‌اند. دروغ چرا؟ خودم هم اپلیکشن اینستاگرام را پاک کردم تا حتی هوس نکنم به آن سر بزنم. فرق است بین همدلی و خالی‌کردن دق‌دلی.

***

دوروز پیش در گفت‌وگوی جمعی درباره تجربه جنگ، تعداد زیادی از گسست در پیوندها و مراودات بین دوستان و دلخراش‌تر، بین اعضای دور و نزدیک خانواده‌ گفتند. گفتگو ناپذیری که همزمان با تعطیلی دانشگاه و معلق شدن حلقه‌های مجازی، که در آن احساس امنیت کنند، باعث شده تنهاتر شوند.

احساسات و عشق به خاک همیشه سازمایه خوبی برای ایجاد هم‌بستگی و «تعهد مدنی» بوده است، ما هم بوقتش معمولا از آن استفاده می‌کنیم، ولی حکومتی که عاشق «مهندسی» همه چیز است می‌خواهد احساسات را هم مهندسی کند و خوب می‌دانیم نتیجه مهندسی احساسات که مستلزم توقف تفکر انتقادی است چیست. مهندسی که پیوندهای ارگانیک میان انسانها، بواسطه انسان بودن، را قطع می‌کند و می‌خواهد برای هرکاری حتی وطن دوستی لباس متحدالشکل بدوزد.

محصول مهندسی عواطف در الگوهایی که هوش مصنوعی در شبکه‌های اجتماعی ساخته به روشنی پیداست. محاصره شده درمیان حلقه تاییدگران و بازخورد بسیار زیاد به محتواهای پرخاشگرانه و فحاشی. نتیجه: طایفه‌سازی و قبیله‌بازی، ایجاد فاصله، ایجاد گسست، منتفی شدن امکان گفتگو، احساس رهاشدگی، تنهایی، خفگی و خاموش شدن عواطف و تعهدات مدنی.

چیزی که در فاصله میان دوجنگ آغاز و پایان سال ۱۴۰۴ نمود روشنی داشت.

مریم نصر


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5
فروریختن‌ نظام‌ تحریمها
ماریو ناوفَل

چین به شرکت‌های داخلی خود دستور داد تحریم‌های ایالات متحده علیه پالایشگاه‌های چینی مرتبط با تجارت نفت ایران، از جمله «هنگ‌لی پتروشیمی» (Hengli Petrochemical)، را نادیده بگیرند.

شرکت‌های تحت تأثیر: این شرکت‌ها پیش‌تر با مسدود شدن دارایی‌ها و ممنوعیت تراکنش از سوی ایالات متحده مواجه شده بودند.

​موضع وزارت بازرگانی چین: این وزارتخانه اقدامات آمریکا را «غیرقانونی» و «نقض هنجارهای بین‌المللی» خواند.

دستورالعمل پکن: پکن بخشنامه‌ای صادر کرد که بر اساس آن، شناسایی یا اجرای این تحریم‌ها در داخل خاک چین ممنوع است.

​زمان‌بندی: این اقدام چند روز پس از هشدار وزارت خزانه‌داری آمریکا درباره تجارت پالایشگاه‌های خصوصی (موسوم به Teapot) چین با ایران صورت می‌گیرد.

​این به معنای رد علنی ساختار فشار مالی ایالات متحده توسط چین در زمان واقعی است.

​برای هفته‌ها، ایالات متحده در حال تشدید یک محاصره مالی علیه ایران بوده است که به موازات محاصره دریایی پیش می‌رود؛ اقداماتی شامل تحریم شبکه‌های بانکی سایه، تهدید پالایشگاه‌های چینی و هشدار به کشتی‌رانی‌ها برای دوری از هزینه‌های ترانزیت ایران.

​پکن به تمامی این اقدامات پاسخ منفی داد و به شرکت‌های خود دستور داد به گونه‌ای عمل کنند که گویی این تحریم‌ها وجود ندارند.
​منبع:

https://x.com/i/status/2050788319676481645

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍6
سقوط بی‌سابقه آزادی رسانه در آمریکا؛ ایالات متحده در رتبه ۶۴ جهان

سازمان «گزارشگران بدون مرز» در شاخص جهانی آزادی مطبوعات سال ۲۰۲۶ اعلام کرد ایالات متحده به پایین‌ترین جایگاه تاریخی خود در زمینه آزادی رسانه رسیده و اکنون در رتبه ۶۴ جهان قرار دارد.

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍6
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
گفتگوی علی رحمانی فرزند نرگس محمدی با بی‌بی‌سی فارسی در مورد آخرین وضعیت مادرش


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5
در این ویدیو با عنوان تمرکز و تمرکز زدایی در حکمرانی»، علی میرسپاسی به یکی از موضوعات مهم در فهم توسعه و اداره‌ی ایران میپردازد: نسبت میان تمرکز قدرت و تمرکز زدایی در حکمرانی. این گفتار تلاش می کند از نگاههای ساده‌انگارانه و اسطوره‌ای درباره‌ی آبادانی ایران فاصله بگیرد و با رویکردی تاریخی و انتقادی، نقش دولت مرکزی، نهادهای محلی و ساختارهای حکمرانی را در مسیر توسعه بررسی کند. این ویدیو برای علاقه‌مندان به اندیشه‌ی سیاسی، تاریخ معاصر ایران، توسعه و مسائل حکمرانی بسیار قابل توجه است.
لینک ویدیو:
https://youtu.be/KN1E2Thff_0?si=YR6Uc_2oNYgoRTwm


علی میرسپاسی

#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥2
نبرد یوان با دلار؛ چرا واشنگتن توان متوقف کردن صادرات نفت ایران به چین را ندارد؟

کانال ۱۲ اسرائیل در گزارشی به بررسی نقش حیاتی چین به عنوان اصلی‌ترین شریان اقتصادی ایران پرداخته و تشریح می‌کند که با وجود محاصره دریایی و فشارهای فزاینده ایالات متحده، پکن با صدور دستورات رسمی مبنی بر ممنوعیت پیروی از تحریم‌های واشنگتن، عملاً در برابر سیاست‌های ترامپ قد علم کرده است.

این گزارش با اشاره به فعالیت بیش از ۱۰۰ پالایشگاه خصوصی چینی موسوم به «قوری‌ها»، تبیین می‌کند که این مراکز با جذب تقریباً تمامی نفت صادراتی ایران، نقشی کلیدی در بی‌اثر کردن تحریم‌ها ایفا می‌کنند؛ به طوری که حجم واردات نفت چین از ایران اکنون با بیش از دو برابر افزایش نسبت به سال‌های گذشته، به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز رسیده است. طبق آمارهای ارائه شده، ایران تأمین‌کننده حدود 12 درصد از کل نیاز نفتی چین در سال ۲۰۲۵ بوده و درآمد حاصل از این تجارت که سالانه ده ها میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، مانع از فروپاشی اقتصادی تهران تحت سیاست «فشار حداکثری» شده است.

در ادامه این مطلب، تحلیل‌گر کانال ۱۲ با تمرکز بر شیوه‌های پیچیده دور زدن تحریم‌ها خاطرنشان می‌کند که طرفین با بهره‌گیری از ناوگان سایه، خاموش کردن سیستم‌های ردیابی، انتقال محموله‌ها در قلب دریا و مهم‌تر از همه، انجام تراکنش‌ها به یوان چین به جای دلار، وابستگی خود را به سیستم بانکی آمریکا به حداقل رسانده‌اند. نمونه بارز این ناکارآمدی محاصره، خروج موفقیت‌آمیز نفت‌کش غول‌پیکر "Huge" حامل 1.9 میلیون بشکه نفت به ارزش تقریبی ۲۲۰ میلیون دلار از دید ناوگان آمریکا ذکر شده است.

گزارش در نهایت هشدار می‌دهد که توقف کامل این تجارت نیازمند اقدامات نظامی تندروانه‌تری از سوی واشنگتن است که می‌تواند منجر به جهش قیمت جهانی انرژی و تشدید تنش‌های دیپلماتیک، درست در آستانه دیدار برنامه‌ریزی شده ترامپ و شی جین‌پینگ در پکن شود.

منبع:
https://www.mako.co.il/news-world/2026_q2/Article-a44cb87a4aced91026.htm


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍4❤1
Audio
مکاشفه‌های زیرزمینی؛ روایت بی‌صدایان

سخنران: سهند ایرانمهر

۱۲۳ مین نشست هفتگی
شنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۴
خانۀ «گفتارها»، کلاب‌هاوس



#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2👍2
داستان بی‌ربط قذافی و ما!
احمد زیدآبادی

اینکه نظر تک تک ما شهروندان ایرانی در مورد نوع توافق تهران و واشینگتن بخصوص در بارهٔ سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده چیست، اهمیت چندانی ندارد، زیرا تصمیم‌گیر نهایی در این مورد نهادهای حاکم هستند و آنها نیز طبق ارزیابی‌های مخصوص به خود، گزینه‌ای را انتخاب خواهند کرد.

اینکه اما افرادی مانند سعید لیلاز جا و بی‌جا مورد لیبیِ سرهنگ قذافی را در این باره مثال می‌آورند، به نظر من، مثال‌‌شان هم بی‌ربط و مع‌الفارق و هم سفسطه و مغلطه‌ای آشکار است!

این افراد مدعی‌اند چون قذافی تجهیزات غنی‌سازی خود را تحویل آمریکا داد، عملاً سبب خلع‌سلاح لیبی شد و زمینهٔ حملهٔ نظامی آمریکا به آن کشور را فراهم کرد.

در واقع قذافی هیچ نوع دانش و تکنولوژی بومی برای غنی‌سازی اورانیوم در اختیار نداشت و فقط تجهیزات ابتدایی و محدودی از این صنعت را از بازار سیاه جهانی به دست آورده بود.

جرج بوش پسر او را تهدید کرد که یا تجهیزاتش را واگذار کند و یا آمادهٔ سرنوشتی مانند سرنوشت صدام حسین در عراق باشد.

قذافی واگذاری تجهیزات محدود خود را به حملهٔ نظامی آمریکا ترجیح داد و داستان در آن مقطع که سال 1994 بود، خاتمه‌یافته تلقی شد.

قذافی پس از آن ماجرا به مدت هفت سال، بدون دردسر خاصی حکمرانی کرد تا اینکه در سال 2011 خیزش بهار عربی، لیبی را هم فراگرفت. قذافی به خلاف همتایان خود در تونس و مصر، حاضر به هیچ سازشی در مقابل خیزش عمومی نشد و شورشیان را تهدید به نابودی کرد.

باراک حسین اوباما رئیس‌جمهور وقت آمریکا که به غلط می‌پنداشت بهارعربی، طلیعهٔ استقرار دمکراسی در شمال آفریقا و خاورمیانه است، تهدید قذافی علیه جمعیت شورشی را به معنای به خطرافتادن دستاوردهای بهار عربی در منطقه دانست و تصمیم به بمباران محدود لیبی گرفت.

این در واقع داستانی مخصوص به خود بود و هیچ ربطی به داستان واگذاری مقداری تجهیزات غنی‌سازیِ به دست آمده از بازار سیاه در هفت سال پیش از آن نداشت!

حال اگر فرض کنیم قذافی در زمان بوش پسر، تجهیزات خود را به دولت آمریکا واگذار نمی‌کرد، آیا از حملهٔ نظامی آن کشور در امان می‌ماند؟ آیا آن تجهیزات محدود و ابتدایی واقعاً به‌ عنوان ابزاری بازدارنده در مقابل حملهٔ نظامی بوش عمل می‌کرد؟
وقتی صنعت بومی و پیشرفتهٔ اتمی ایران، بازدارندهٔ جنگ 12 روزه و 40 روزه نشد، چطور ممکن است صنعت اتمی ابتدایی و وارداتی قذافی چنین کارویژه‌ای به خود می‌گرفت؟

همینطور آیا حفظ آن تجهیزات می‌توانست مانع سرایت خیزش بهار عربی به لیبی و عواقب بعدی آن شود؟

به هر حال اگر قرار است در مورد مسئله‌ای، مثالی زده شود آن مثال باید گویا و دقیق باشد نه اینکه فقط شکلی ظاهری را دستمایهٔ هم‌سان‌انگاری دو محتوای متفاوت سازد.

در حقیقت به خلاف نظر افرادی چون آقای لیلاز، قذافی به دلیل واگذاری تجهیزات غنی‌سازی خود مورد حمله قرار نگرفت، او در ماجرایی کاملاً مجزا و متفاوت قربانی شد.

اگر فردی بر اثر تهدید یک سارق، پول تو جیبی خود را به او تسلیم کند و چند سال بعد در تصادف اتومبیل جان خود را از دست دهد، هیچکس مرگ او را به دادن پول تو جیبی‌اش به سارق نسبت می‌دهد؟
این متأسفانه کاری است که آقای لیلاز و دیگران مشغول آن شده‌اند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍9❤2👎1
محمود دولت‌آبادی خطاب به باستان‌گرایان افراطی: شما کار را به جایی رساندید که بیگانه جرات کرد برای نابودی مملکت بیاید

مدام به اعراب دشنام می‌دهند که آمدند پدر ما را درآوردند. شما خودتان پدر خودتان را درآوردید. الان هم کار را به جایی رسانده‌اند که ممکن است خارجی‌ها بیایند مملکت ما را نابود کنند و آیندگان ما ناسزا بگویند که خارجی‌ها آمدند نابود کردند
ممکن است بگویند ما طرفدار حکومت و مملکت هستیم، اما طرفدار کسی است که نگهدارنده مملکت باشد نه پوک‌کننده‌اش. بنابراین من بعید نمی‌دانم دوباره حرکت‌های خیابانیِ کور پیش بیاید و باورهای فاشیستی یا شوونیستیِ افراطی که مدام به گذشته احاله می‌دهد فراگیر شود
اشکم درآمد وقتی خبر رفتنِ بهرام را شنیدم، با اینکه در جریان بیماری‌اش بودم. همان چند سال اول که بیضایی رفته بود، سه نفر در سه زمان مختلف به من زنگ زدند که شما نامه‌ای بنویسید تا آقای بیضایی برگردد. گفتم با کمال میل این کار را می‌کنم، ولی بهرام خودش قهر کرد و رفت. با وجود این کافی است اشاره‌ای کند تا با کمال میل این کار را بکنم. ولی اشاره‌ای از طرف بهرام دریافت نکردم که می‌خواهد برگردد. باید برمی‌گشت، ولی برنگشت/شرق
👍4❤1👎1🤔1
گفت‌وگو با فرشید فرحناکیان از یک پرسش ساده شروع می‌شود: «آیا در نظام حقوقی ایران، دسترسی به اینترنت یک حق بنیادین است؟». پاسخی که او می‌دهد به یک بله یا خیر ساده ختم نمی‌شود.

او از یک سو تاکید می‌کند مردم باید روی اینکه اینترنت حقشان است و رئیس جمهور به عنوان منتخب مردم پیگیر این موضوع باشد، پافشاری کنند، اما از سوی دیگر معتقد است نباید به این مساله صرفا از یک زاویه نگاه کرد.

البته در دنیای امروز دسترسی به اینترنت را یک حق نمی‌داند و معتقد است به «یک امتیاز ویژه یا مشروط امنیتی» تبدیل شده است:

«بحث آزادی دیجیتال به امنیت‌سازی اینترنت تبدیل شده و سطوح آن مختلف است. ما نمی‌توانیم خارج از فضای جهانی درباره حق دسترسی آزاد به اینترنت صحبت کنیم. تبدیل حق دسترسی به اینترنت به یک امتیاز از خود آمریکا و از سال ۲۰۰۸ آغاز شد.»

این وکیل دادگستری در بخش دیگری از سخنانش به دیجیاتو می‌گوید حتی اگر محدودیت‌ها در شرایط خاص قابل درک باشند، استمرار وضعیت اضطراری برای مدت طولانی و نامشخص با روح قانون اساسی سازگار نیست.

فرحناکیان می‌گوید حاکمیت چاره‌ای نداشته، اما هم‌زمان تأکید می‌کند که عادی‌سازی این تبعیض، خشم همان مردمی را بیشتر می‌کند که بیشترین هزینه را بابت قطع اینترنت داده‌اند.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍2