دیگر چه باید بشود که اندکی بهخودمان بیاییم؟
صادق زیباکلام
۶ اسفند ۱۴۰۴
بهعنوان استادی که ۳۰ سال تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران را در دانشگاه تدریس میکردم، حتی در خواب هم تصورش را نمیکردم که دانشگاهی که از ۱۶ آذر ۱۳۳۲ همواره علیه پهلویها شعار میداد، بعد از ۷۲ سال برگردد به پهلویها. این بازگشت بیش از آنکه برخاسته از علم و آگاهی و معرفت گذشته باشد، محصول بغض و کینه و نفرت از حال است. محصول ۴۷ سال سیاستهایی است که دستآورد آن برای نسلهای جوان و دانشجویانش شده حسرت دیروز و نفرت امروز؛ سرخورده از گذشته و ناامید از آینده.
ایکاش برای یکبار هم که شده، از برج عاج غرورمان فرود بیاییم و بهجای گرفتن انگشت اتهام بهسمت آمریکای جنایتکار، انگلیس خبیث، صهیونیست کودککش، رسانههای فارسیزبان معاند، جوانان فریبخورده، منافقین و دشمنان اسلام و یکدوجین دشمنان قسمخوردۀ دیگر، از خودمان بپرسیم چه شد و ما چه کردیم که ظرف ۴۷ سال ارزشهای دینی، تاریخی، فرهنگی، سیاسی، اخلاقی و اجتماعیمان اینچنین دارند فرو میریزند؟ ما چه کردیم که پرچمی که آنگونه جوانان ما برایش در فکه، بستان، شلمچه، خرمشهر و مهران پرپر شدند، امروز در دانشگاه بهآتش کشیده میشود؟ دیگر چه باید بشود که ما اندکی بهخودمان بیاییم؟
#فرهیختگان راهی به رهایی
صادق زیباکلام
۶ اسفند ۱۴۰۴
بهعنوان استادی که ۳۰ سال تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران را در دانشگاه تدریس میکردم، حتی در خواب هم تصورش را نمیکردم که دانشگاهی که از ۱۶ آذر ۱۳۳۲ همواره علیه پهلویها شعار میداد، بعد از ۷۲ سال برگردد به پهلویها. این بازگشت بیش از آنکه برخاسته از علم و آگاهی و معرفت گذشته باشد، محصول بغض و کینه و نفرت از حال است. محصول ۴۷ سال سیاستهایی است که دستآورد آن برای نسلهای جوان و دانشجویانش شده حسرت دیروز و نفرت امروز؛ سرخورده از گذشته و ناامید از آینده.
ایکاش برای یکبار هم که شده، از برج عاج غرورمان فرود بیاییم و بهجای گرفتن انگشت اتهام بهسمت آمریکای جنایتکار، انگلیس خبیث، صهیونیست کودککش، رسانههای فارسیزبان معاند، جوانان فریبخورده، منافقین و دشمنان اسلام و یکدوجین دشمنان قسمخوردۀ دیگر، از خودمان بپرسیم چه شد و ما چه کردیم که ظرف ۴۷ سال ارزشهای دینی، تاریخی، فرهنگی، سیاسی، اخلاقی و اجتماعیمان اینچنین دارند فرو میریزند؟ ما چه کردیم که پرچمی که آنگونه جوانان ما برایش در فکه، بستان، شلمچه، خرمشهر و مهران پرپر شدند، امروز در دانشگاه بهآتش کشیده میشود؟ دیگر چه باید بشود که ما اندکی بهخودمان بیاییم؟
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍24👎7❤3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
جنبش مگا به رهبری ترامپ در حال تبدیل شدن به نیروی فاشیستی بینالمللی است: محکومیت نسل کشی اسرائیل در غزه و دفاع از مردم قربانی هولوکاست اسرائیل در غزه یهودستیزی نیست
حسن پایکر، تحلیلگر سیاسی چپگرا، یوتیوبر و فعال رسانهای برجسته آمریکایی با حدود ۱۱ میلیونها دنبالکننده، که به دلیل مواضع تند ضد صهیونیستی و حمایت از مقاومت فلسطین، اخیراً توسط دولت کارگری بریتانیا از ورود به این کشور منع شده است.
فرسته بعدی
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
حسن پایکر، تحلیلگر سیاسی چپگرا، یوتیوبر و فعال رسانهای برجسته آمریکایی با حدود ۱۱ میلیونها دنبالکننده، که به دلیل مواضع تند ضد صهیونیستی و حمایت از مقاومت فلسطین، اخیراً توسط دولت کارگری بریتانیا از ورود به این کشور منع شده است.
فرسته بعدی
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤6👎3👍1🤔1
جنبش مگا به رهبری ترامپ در حال تبدیل شدن به نیروی فاشیستی بینالمللی است: محکومیت نسل کشی اسرائیل در غزه و دفاع از مردم قربانی هولوکاست اسرائیل در غزه یهودستیزی نیست
حسن پایکر، تحلیلگر سیاسی چپگرا، یوتیوبر و فعال رسانهای برجسته آمریکایی با حدود ۱۱ میلیونها دنبالکننده، که به دلیل مواضع تند ضد صهیونیستی و حمایت از مقاومت فلسطین، اخیراً توسط دولت کارگری بریتانیا از ورود به این کشور منع شده است.
۱- ادعاها
۱.۱ ممنوعیت ورود حسن پایکر به بریتانیا توسط دولت کارگر، اقدامی سرکوبگرانه و نقض روح آزادی بیان است.
۱.۲ جنبش مگا در حال تبدیل شدن به نیروی فاشیستی بینالمللی است.
۱.۳ انتقاد تند از اسرائیل لزوماً ضدسامیتیسم نیست.
۱.۴ مقاومت فلسطینیان مشروع است.
۱.۵ حزب کارگر با سیاستهای ریاضتی، زمینه رشد راست افراطی را فراهم کرده است.
۲- استدلالها
۲.۱ آزادی بیان واقعی زمانی تحقق مییابد که حتی صدای منتقدان تند و بحثبرانگیز نیز شنیده شود؛ ممنوعیت ورود پایکر دقیقاً خلاف این اصل بنیادین دموکراتیک است و نشاندهنده حرکت دولت کارگر به سمت اقتدارگرایی نرم است.
۲.۲ فاشیسم مدرن فراتر از مرزهای ملی عمل میکند؛ جنبش مگا با ایجاد شبکه بینالمللی از طریق اینترنت و رویدادهایی مانند نشست سیاسی محافظهکاران، احزاب راست افراطی اروپا (حزب اصلاح و بازگرداندن بریتانیا) را به خود متصل کرده و الگویی واحد از ملیگرایی قومی، ضد مهاجرت و ضد لیبرالیسم را ترویج میدهد.
۲.۳ تمایز دقیق بین «انتقاد از صهیونیسم و سیاستهای دولت اسرائیل» و «ضدسامیتیسم واقعی» ضروری است؛ بسیاری از حملات به پایکر و جرمی کوربین، ابزاری سیاسی برای ساکت کردن منتقدان مشروع اشغال و آپارتاید بوده است.
۲.۴ مقاومت مسلحانه در برابر اشغال نظامی طولانیمدت، حق مشروع ملتهای تحت ستم است؛ حماس را نباید صرفاً به عنوان گروه تروریستی تقلیل داد، بلکه باید آن را در زمینه تاریخی ۸۰ سال اشغال، محاصره و آپارتاید تحلیل کرد.
۲.۵ حزب کارگر بریتانیا با بازگشت به سیاستهای بلریتی، ریاضت اقتصادی و عدم توجه به مشکلات طبقه کارگر، پایگاه سنتی خود را از دست داده و راه را برای رشد حزب اصلاح هموار کرده است.
۲.۶ مقایسه اقدامات اسرائیل در غزه با هولوکاست، مقایسهای اخلاقی و تاریخی است؛ هدف از این مقایسه نه توهین، بلکه هشدار نسبت به مکانیسمهای نسلکشی و جلوگیری از تکرار آن است.
۲.۷ دموکراسی لیبرال غربی در مواجهه با مسائل حساس مانند فلسطین، به سرعت به سمت سرکوب آزادی بیان و محدودیت سفر منتقدان حرکت میکند که این امر خود تناقضی درونی در ادعای لیبرالیسم غربی است.
۲.۸ دفاع از مقاومت ضداستعماری، به معنای تأیید تمام اقدامات آن نیست؛ میتوان جنایات جنگی را محکوم کرد و همزمان اصل مقاومت در برابر اشغال را مشروع دانست.
۲.۹ سرکوب منتقدان، به جای حل مسئله، تنها به رادیکالیزه شدن بیشتر افکار عمومی و تضعیف legitimacy دولتها منجر میشود.
۳- شواهد و مثالهای واقعی
۳.۱ دولت کارگر بریتانیا اجازه سفر الکترونیکی حسن پایکر را دقیقاً نزدیک به تاریخ سفر لغو کرد، در حالی که او قبلاً بارها بدون مشکل به بریتانیا سفر کرده بود.
۳.۲ اتحادیه آکسفورد به عنوان اقدام اعتراضی، همچنان رویداد سخنرانی پایکر را برگزار میکند که این خود نشاندهنده مقاومت مدنی در برابر تصمیم دولتی است.
۳.۳ پایکر در نشست سیاسی محافظهکاران در دالاس شاهد بود که بسیاری از آمریکاییها با چهرههای راست افراطی بریتانیا مانند رابرت لو (نماینده بازگرداندن بریتانیا) آشنایی کامل دارند.
۳.۴ چارلی کرک (پیش از ترور) در کره جنوبی و ژاپن با راست افراطی محلی رویداد برگزار کرد و شرکتکنندگان کلاه مگا بر سر داشتند.
۳.۵ جرمی کوربین و زاک پالانسکی صراحتاً از پایکر دفاع کردهاند.
۳.۶ پایکر صراحتاً اعلام کرده «هزار بار حماس را به اسرائیل ترجیح میدهم» و اقدامات اسرائیل در غزه را نسلکشی توصیف کرده و آن را با هولوکاست مقایسه کرده است.
۳.۷ او settlerهای کرانه باختری را «درونهمسر» و مشابه کوکلاکسکلان و نئونازی خوانده و حزب قدرت یهودی (ایتامار بنگویر) را فاشیستی نامیده است.
۳.۸ گزارش کمیسیون برابری و حقوق بشر بریتانیا درباره حزب کارگر تحت رهبری کوربین وجود مشکلات واقعی در برخورد با شکایات ضدسامیتیسم را تأیید کرد، اما پایکر آن را ابزاری سیاسی برای تضعیف چپ میداند.
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
حسن پایکر، تحلیلگر سیاسی چپگرا، یوتیوبر و فعال رسانهای برجسته آمریکایی با حدود ۱۱ میلیونها دنبالکننده، که به دلیل مواضع تند ضد صهیونیستی و حمایت از مقاومت فلسطین، اخیراً توسط دولت کارگری بریتانیا از ورود به این کشور منع شده است.
۱- ادعاها
۱.۱ ممنوعیت ورود حسن پایکر به بریتانیا توسط دولت کارگر، اقدامی سرکوبگرانه و نقض روح آزادی بیان است.
۱.۲ جنبش مگا در حال تبدیل شدن به نیروی فاشیستی بینالمللی است.
۱.۳ انتقاد تند از اسرائیل لزوماً ضدسامیتیسم نیست.
۱.۴ مقاومت فلسطینیان مشروع است.
۱.۵ حزب کارگر با سیاستهای ریاضتی، زمینه رشد راست افراطی را فراهم کرده است.
۲- استدلالها
۲.۱ آزادی بیان واقعی زمانی تحقق مییابد که حتی صدای منتقدان تند و بحثبرانگیز نیز شنیده شود؛ ممنوعیت ورود پایکر دقیقاً خلاف این اصل بنیادین دموکراتیک است و نشاندهنده حرکت دولت کارگر به سمت اقتدارگرایی نرم است.
۲.۲ فاشیسم مدرن فراتر از مرزهای ملی عمل میکند؛ جنبش مگا با ایجاد شبکه بینالمللی از طریق اینترنت و رویدادهایی مانند نشست سیاسی محافظهکاران، احزاب راست افراطی اروپا (حزب اصلاح و بازگرداندن بریتانیا) را به خود متصل کرده و الگویی واحد از ملیگرایی قومی، ضد مهاجرت و ضد لیبرالیسم را ترویج میدهد.
۲.۳ تمایز دقیق بین «انتقاد از صهیونیسم و سیاستهای دولت اسرائیل» و «ضدسامیتیسم واقعی» ضروری است؛ بسیاری از حملات به پایکر و جرمی کوربین، ابزاری سیاسی برای ساکت کردن منتقدان مشروع اشغال و آپارتاید بوده است.
۲.۴ مقاومت مسلحانه در برابر اشغال نظامی طولانیمدت، حق مشروع ملتهای تحت ستم است؛ حماس را نباید صرفاً به عنوان گروه تروریستی تقلیل داد، بلکه باید آن را در زمینه تاریخی ۸۰ سال اشغال، محاصره و آپارتاید تحلیل کرد.
۲.۵ حزب کارگر بریتانیا با بازگشت به سیاستهای بلریتی، ریاضت اقتصادی و عدم توجه به مشکلات طبقه کارگر، پایگاه سنتی خود را از دست داده و راه را برای رشد حزب اصلاح هموار کرده است.
۲.۶ مقایسه اقدامات اسرائیل در غزه با هولوکاست، مقایسهای اخلاقی و تاریخی است؛ هدف از این مقایسه نه توهین، بلکه هشدار نسبت به مکانیسمهای نسلکشی و جلوگیری از تکرار آن است.
۲.۷ دموکراسی لیبرال غربی در مواجهه با مسائل حساس مانند فلسطین، به سرعت به سمت سرکوب آزادی بیان و محدودیت سفر منتقدان حرکت میکند که این امر خود تناقضی درونی در ادعای لیبرالیسم غربی است.
۲.۸ دفاع از مقاومت ضداستعماری، به معنای تأیید تمام اقدامات آن نیست؛ میتوان جنایات جنگی را محکوم کرد و همزمان اصل مقاومت در برابر اشغال را مشروع دانست.
۲.۹ سرکوب منتقدان، به جای حل مسئله، تنها به رادیکالیزه شدن بیشتر افکار عمومی و تضعیف legitimacy دولتها منجر میشود.
۳- شواهد و مثالهای واقعی
۳.۱ دولت کارگر بریتانیا اجازه سفر الکترونیکی حسن پایکر را دقیقاً نزدیک به تاریخ سفر لغو کرد، در حالی که او قبلاً بارها بدون مشکل به بریتانیا سفر کرده بود.
۳.۲ اتحادیه آکسفورد به عنوان اقدام اعتراضی، همچنان رویداد سخنرانی پایکر را برگزار میکند که این خود نشاندهنده مقاومت مدنی در برابر تصمیم دولتی است.
۳.۳ پایکر در نشست سیاسی محافظهکاران در دالاس شاهد بود که بسیاری از آمریکاییها با چهرههای راست افراطی بریتانیا مانند رابرت لو (نماینده بازگرداندن بریتانیا) آشنایی کامل دارند.
۳.۴ چارلی کرک (پیش از ترور) در کره جنوبی و ژاپن با راست افراطی محلی رویداد برگزار کرد و شرکتکنندگان کلاه مگا بر سر داشتند.
۳.۵ جرمی کوربین و زاک پالانسکی صراحتاً از پایکر دفاع کردهاند.
۳.۶ پایکر صراحتاً اعلام کرده «هزار بار حماس را به اسرائیل ترجیح میدهم» و اقدامات اسرائیل در غزه را نسلکشی توصیف کرده و آن را با هولوکاست مقایسه کرده است.
۳.۷ او settlerهای کرانه باختری را «درونهمسر» و مشابه کوکلاکسکلان و نئونازی خوانده و حزب قدرت یهودی (ایتامار بنگویر) را فاشیستی نامیده است.
۳.۸ گزارش کمیسیون برابری و حقوق بشر بریتانیا درباره حزب کارگر تحت رهبری کوربین وجود مشکلات واقعی در برخورد با شکایات ضدسامیتیسم را تأیید کرد، اما پایکر آن را ابزاری سیاسی برای تضعیف چپ میداند.
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👎3👍2🤔1
👆👆👆
بخش دوم:
۳.۹ حماس در سال ۱۹۸۸ به عنوان شاخهای از اخوانالمسلمین شکل گرفت و حتی در ابتدا از سوی اسرائیل حمایت مالی میشد تا در برابر سکولارها تقویت شود.
۳.۱۰ پایکر تأکید میکند که بسیاری از فلسطینیان و حتی برخی اسرائیلیها (از جمله مدیران سابق سرویس امنیت داخلی اسرائیل) گفتهاند اگر در موقعیت اشغال بودند، خودشان مقاومت مسلحانه میکردند.
۳.۱۱ مقایسه با قیام ghetto ورشو: مقاومت یهودیان در برابر نازیها مشروع بود هرچند شامل خشونت علیه غیرنظامیان هم شد؛ همین منطق برای مقاومت فلسطینی قابل تعمیم است.
۴- نتایج
۴.۱ ممنوعیت ورود منتقدان، نشانهای خطرناک از تضعیف دموکراسی در غرب است.
۴.۲ فاشیسم بینالمللی تهدیدی جدی است که نیازمند هوشیاری و اتحاد چپ است.
۴.۳ مسئله فلسطین نیازمند تحلیل تاریخی عمیق و اجتناب از سادهسازی است.
۴.۴ چپ باید смелانه و با تمرکز بر پیام اصلی در برابر فشار رسانهای مقاومت کند.
۴.۵ حفظ آزادی بیان حتی برای صدای تند، شرط بقای دموکراسی است.
حسن پایکر: «من به آزادی بیان اعتقاد دارم و حاضر نیستم در برابر سرکوب سکوت کنم.»
از کانال اکبر گنجی
#فرهیختگان راهی به رهایی
بخش دوم:
۳.۹ حماس در سال ۱۹۸۸ به عنوان شاخهای از اخوانالمسلمین شکل گرفت و حتی در ابتدا از سوی اسرائیل حمایت مالی میشد تا در برابر سکولارها تقویت شود.
۳.۱۰ پایکر تأکید میکند که بسیاری از فلسطینیان و حتی برخی اسرائیلیها (از جمله مدیران سابق سرویس امنیت داخلی اسرائیل) گفتهاند اگر در موقعیت اشغال بودند، خودشان مقاومت مسلحانه میکردند.
۳.۱۱ مقایسه با قیام ghetto ورشو: مقاومت یهودیان در برابر نازیها مشروع بود هرچند شامل خشونت علیه غیرنظامیان هم شد؛ همین منطق برای مقاومت فلسطینی قابل تعمیم است.
۴- نتایج
۴.۱ ممنوعیت ورود منتقدان، نشانهای خطرناک از تضعیف دموکراسی در غرب است.
۴.۲ فاشیسم بینالمللی تهدیدی جدی است که نیازمند هوشیاری و اتحاد چپ است.
۴.۳ مسئله فلسطین نیازمند تحلیل تاریخی عمیق و اجتناب از سادهسازی است.
۴.۴ چپ باید смелانه و با تمرکز بر پیام اصلی در برابر فشار رسانهای مقاومت کند.
۴.۵ حفظ آزادی بیان حتی برای صدای تند، شرط بقای دموکراسی است.
حسن پایکر: «من به آزادی بیان اعتقاد دارم و حاضر نیستم در برابر سرکوب سکوت کنم.»
از کانال اکبر گنجی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👎4👍3🤔1😱1
جنبش دانشآموزان ایران در خرداد ۱۴۰۵: از اعتراض آموزشی تا کنشگری اجتماعی نسل جدید
احمد علوی
مقدمه
جنبش دانشآموزان ایران در خرداد ۱۴۰۵ را میتوان یکی از مهمترین اشکال ظهور کنش جمعی نسل جوان در سالهای اخیر دانست. این اعتراضات که در واکنش به سیاست «تأثیر قطعی معدل در کنکور» شکل گرفت، به سرعت از یک مطالبه صرفاً آموزشی فراتر رفت و به بستری برای بیان نارضایتیهای گستردهتر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شد. گستردگی جغرافیایی اعتراضات، مشارکت فعال دانشآموزان دبیرستانی، حمایت خانوادهها و بازتاب گسترده آن در شبکههای اجتماعی نشان داد که مسئله آموزش در ایران دیگر صرفاً یک موضوع تخصصی یا اداری نیست، بلکه به یکی از عرصههای اصلی منازعه میان جامعه و ساختار حکمرانی تبدیل شده است.
در بسیاری از جوامع، آموزش مهمترین مسیر تحرک اجتماعی، کاهش نابرابری و ایجاد فرصتهای برابر تلقی میشود. هنگامی که شهروندان احساس کنند این سازوکار توانایی ایفای نقش خود را از دست داده و به عاملی برای بازتولید نابرابری تبدیل شده است، نظام آموزشی از یک نهاد تخصصی به یک مسئله سیاسی تبدیل میشود. اعتراضات خرداد ۱۴۰۵ نیز در چنین بستری قابل فهم است؛ بستری که در آن بحرانهای اقتصادی، کاهش کیفیت آموزش، بیثباتی سیاستگذاری و کاهش اعتماد عمومی به نهادهای رسمی به یکدیگر پیوند خوردهاند.
چارچوب نظری
جنبشهای اجتماعی و فرصتهای سیاسی
مطابق نظریه جنبشهای اجتماعی، شکلگیری اعتراضات جمعی صرفاً نتیجه نارضایتی نیست، بلکه نیازمند وجود فرصتهای سیاسی، ظرفیت بسیج و چارچوبهای معنایی مشترک است. چارلز تیلی (Charles Tilly)، سیدنی تارو (Sidney Tarrow) و داگ مکآدام (Doug McAdam) نشان دادهاند که جنبشهای اجتماعی زمانی ظهور میکنند که گروههای اجتماعی بتوانند نارضایتیهای پراکنده را به مطالبهای جمعی و هویتمند تبدیل کنند.
اعتراضات دانشآموزی خرداد ۱۴۰۵ نمونهای از این فرایند بود. دانشآموزان از طریق شبکههای اجتماعی، کانالهای اطلاعرسانی و ارتباطات غیررسمی توانستند تجربیات مشترک خود از بیثباتی آموزشی، فشارهای روانی کنکور و احساس بیعدالتی را به یک گفتمان جمعی تبدیل کنند. به این ترتیب، مسئلهای که در ابتدا به یک مصوبه آموزشی مربوط میشد، به نمادی از نارضایتی نسبت به شیوه تصمیمگیری و سیاستگذاری در کشور بدل شد.
1) فرصتهای سیاسی (Political Opportunities): شکافهای ساختاری در کنترل و حکمرانی آموزشی
در نظریه مکآدام (McAdam) و تارو (Tarrow)، جنبشها زمانی امکان بروز پیدا میکنند که ساختار قدرت دچار «نرمشدن نسبی» یا «شکاف اجرایی» شود.
در جنبش دانشآموزی ایران، مصادیق این فرصتها عبارتاند از:
عدم انسجام سیاستگذاری آموزشی: تغییرات مکرر در قوانین کنکور (تأثیر قطعی/مثبت/ترمیم معدل) باعث شد سیاست آموزشی «غیرقابل پیشبینی» شود.
تعدد نهادهای تصمیمگیر (وزارت آموزش و پرورش، شورای عالی انقلاب فرهنگی، سازمان سنجش) که یک «چندمرکزی بودن قدرت» ایجاد کرده و مسئولیتپذیری را مبهم کرده است.
افزایش نارضایتی عمومی از سیاستهای کلان اقتصادی که هزینه سرکوب یا کنترل را برای دولت بالاتر میبرد.
گسترش اعتراضات پراکنده قبلی (اعتراضات معلمان، بازنشستگان، دانشگاهیان) که فضای سیاسی را نسبت به کنش اعتراضی حساستر و در عین حال شکنندهتر کرده است.
از منظر تیلی (Tilly)، این وضعیت نوعی Opening of political opportunity structure است؛ یعنی فضای اعتراض هرچند کنترلشده، اما دارای شکافهای قابل استفاده برای کنش جمعی است.
2) ظرفیت بسیج (Mobilizing Structures): شبکههای غیررسمی دانشآموزی و خانواده
در نظریه مکآدام (McAdam)، جنبشها زمانی شکل میگیرند که افراد بتوانند از طریق شبکههای موجود بسیج شوند، نه اینکه سازمان جدید بسازند.
در جنبش دانشآموزی ۱۴۰۵، این ظرفیت بسیج در چند سطح قابل مشاهده است:
الف) شبکههای مدرسهای
ارتباط طبیعی و روزمره دانشآموزان در کلاسها
گروههای درسی، کلاسهای کنکور، و ارتباطات همسنوسالها
انتقال سریع اطلاعات درباره زمان و مکان اعتراضات
ب) شبکههای دیجیتال
کانالهای تلگرام و اینستاگرام مرتبط با کنکور
گروههای مشاوره تحصیلی و تستزنی
انتشار سریع و افقی پیامها بدون مرکز فرماندهی
ج) شبکه خانوادهها
خانوادهها بهعنوان «واسطه فشار آموزشی»
همدلی والدین با مسئله آینده تحصیلی فرزندان
تبدیل نگرانی اقتصادی خانواده به حمایت ضمنی از اعتراض
این همان چیزی است که تارو (Tarrow) آن را شبکههای بسیجکننده (mobilizing structures) مینامد؛ یعنی زیرساختهای اجتماعی که بدون سازمان رسمی، امکان کنش جمعی را فراهم میکنند.
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2
👆👆👆
3) چارچوبهای معنایی مشترک (Framing Processes): تبدیل کنکور به مسئله عدالت
در نظریه تیلی و مکآدام، جنبشها زمانی هویت جمعی پیدا میکنند که بتوانند یک «چارچوب تفسیری مشترک» بسازند.
در جنبش دانشآموزی خرداد ۱۴۰۵، این چارچوبها بهوضوح قابل مشاهده است:
الف) بازتعریف مسئله از «آموزشی» به «عدالتی»
شعارهایی مانند:
«عدالتو ندیدیم، وعده زیاد شنیدیم»
«آینده فروشی نیست»
نشان میدهد که مسئله از کنکور به عدالت توزیعی تغییر معنا داده است.
ب) تبدیل تجربه فردی به تجربه جمعی
اضطراب فردی کنکور در نتیجه «بیعدالتی ساختاری»
مشکل معدل در نتیجه «نابرابری فرصت آموزشی»
افت تحصیلی در نتیجه «شکست سیاستگذاری دولت»
ج) شکلگیری هویت مشترک دانشآموزی
«ما دانشآموزان» بهعنوان یک سوژه سیاسی
نه دانشجو، نه کارگر، بلکه یک هویت مستقل کنشگر
نوعی هویت جمعی (Collective identity formation)مطابق تارو (Tarrow)
د) پیوند با مفاهیم بزرگتر اجتماعی
عدالت
آینده
نابرابری
اعتماد به دولت
در رویکرد تیلی (Tilly)، این همان فرآیند WUNC displays است:
Worthiness (موجه بودن)
Unity (وحدت)
Numbers (تعداد)
Commitment (تعهد)
که در این جنبش بهصورت تجمعات، شعارهای هماهنگ و استمرار اعتراضات دیده شد.
محرومیت نسبی و بحران انتظارات
همچنین تد رابرت گر (Ted Robert Gurr) در نظریه محرومیت نسبی استدلال میکند که اعتراضات اجتماعی اغلب زمانی شکل میگیرند که فاصله میان انتظارات افراد و امکانات واقعی موجود افزایش یابد. بسیاری از دانشآموزان ایرانی خود را در موقعیتی میبینند که نسبت به نسلهای پیشین با محدودیتهای بیشتری روبهرو هستند. تعطیلیهای مکرر مدارس، بحران انرژی، آلودگی هوا، کاهش کیفیت آموزش حضوری، اختلال در دسترسی به منابع آموزشی و تغییرات مداوم قوانین کنکور موجب شده است که احساس ناامنی تحصیلی و آیندههراسی در میان آنان گسترش یابد.
در چنین شرایطی، اعتراض به تأثیر قطعی معدل صرفاً اعتراض به یک سیاست آموزشی نیست، بلکه واکنشی به احساس فزاینده بیعدالتی و از دست رفتن فرصتهای برابر است.
جامعه شبکهای و بسیج دیجیتال
مانوئل کاستلز (Manuel Castells) در نظریه جامعه شبکهای توضیح میدهد که در عصر ارتباطات دیجیتال، جنبشهای اجتماعی بیش از آنکه مبتنی بر سازمانهای سنتی باشند، بر شبکههای افقی و ارتباطات دیجیتال استوارند. بخش مهمی از سازماندهی و گسترش اعتراضات دانشآموزی نیز از طریق همین شبکههای ارتباطی صورت گرفت.
نسل دانشآموز امروز برخلاف نسلهای گذشته در محیطی رشد کرده است که ارتباطات دیجیتال بخش جداییناپذیر زندگی روزمره اوست. از این رو، شکلگیری هویت جمعی و انتقال سریع اطلاعات در میان دانشآموزان با سرعتی بسیار بیشتر از الگوهای سنتی بسیج اجتماعی انجام میشود.
اقتصاد سیاسی آموزش
از منظر اقتصاد سیاسی آموزش، نظام آموزشی بخشی از ساختار توزیع فرصتها در جامعه است. پیر بوردیو (Pierre Bourdieu)، ساموئل بولز (Samuel Bowles) و هربرت گینتیس (Herbert Gintis) نشان دادهاند که آموزش میتواند علاوه بر انتقال دانش، نقش مهمی در بازتولید یا کاهش نابرابریهای اجتماعی ایفا کند.
در ایران، همزمان با افزایش تورم، کاهش قدرت خرید خانوارها و رشد شکاف طبقاتی، اهمیت آموزش بهعنوان یکی از معدود مسیرهای تحرک اجتماعی افزایش یافته است. هنگامی که خانوادهها بخش بزرگی از درآمد خود را صرف آموزش فرزندان میکنند، هرگونه تغییر در قواعد رقابت آموزشی میتواند به مسئلهای سیاسی و اجتماعی تبدیل شود. از این منظر، اعتراضات دانشآموزی را میتوان بخشی از واکنش جامعه به گسترش احساس نابرابری در دسترسی به فرصتهای آموزشی دانست.
شواهد میدانی و زمینههای شکلگیری جنبش
اعتراضات دانشآموزی خرداد ۱۴۰۵ در طیفی از شهرهای بزرگ و کوچک کشور از جمله تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، کرج و برخی شهرهای لرستان مشاهده شد. این پراکندگی جغرافیایی نشان میدهد که مسئله مورد اعتراض محدود به یک رویکرده خاص یا یک گروه اجتماعی مشخص نبوده است.
شعارهای معترضان نیز بیانگر پیوند مطالبات آموزشی با دغدغههای گستردهتر اجتماعی بود. شعارهایی همچون «عدالتو ندیدیم، وعده زیاد شنیدیم» و «دانشآموز میمیرد، ذلت نمیپذیرد» نشان میدهد که دانشآموزان مسئله کنکور را در چارچوب بزرگتری از عدالت اجتماعی و پاسخگویی حکومت تفسیر میکنند.
همزمان، بسیاری از دانشآموزان با مشکلات متعددی در فرایند آموزش مواجه بودهاند. تعطیلیهای مکرر مدارس ناشی از کمبود انرژی، آلودگی هوا و بحرانهای زیرساختی موجب کاهش آموزش حضوری شده است. علاوه بر این، اختلالهای طولانیمدت اینترنتی و محدودیت دسترسی به منابع آموزشی دیجیتال، نابرابری آموزشی را تشدید کرده است.
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
3) چارچوبهای معنایی مشترک (Framing Processes): تبدیل کنکور به مسئله عدالت
در نظریه تیلی و مکآدام، جنبشها زمانی هویت جمعی پیدا میکنند که بتوانند یک «چارچوب تفسیری مشترک» بسازند.
در جنبش دانشآموزی خرداد ۱۴۰۵، این چارچوبها بهوضوح قابل مشاهده است:
الف) بازتعریف مسئله از «آموزشی» به «عدالتی»
شعارهایی مانند:
«عدالتو ندیدیم، وعده زیاد شنیدیم»
«آینده فروشی نیست»
نشان میدهد که مسئله از کنکور به عدالت توزیعی تغییر معنا داده است.
ب) تبدیل تجربه فردی به تجربه جمعی
اضطراب فردی کنکور در نتیجه «بیعدالتی ساختاری»
مشکل معدل در نتیجه «نابرابری فرصت آموزشی»
افت تحصیلی در نتیجه «شکست سیاستگذاری دولت»
ج) شکلگیری هویت مشترک دانشآموزی
«ما دانشآموزان» بهعنوان یک سوژه سیاسی
نه دانشجو، نه کارگر، بلکه یک هویت مستقل کنشگر
نوعی هویت جمعی (Collective identity formation)مطابق تارو (Tarrow)
د) پیوند با مفاهیم بزرگتر اجتماعی
عدالت
آینده
نابرابری
اعتماد به دولت
در رویکرد تیلی (Tilly)، این همان فرآیند WUNC displays است:
Worthiness (موجه بودن)
Unity (وحدت)
Numbers (تعداد)
Commitment (تعهد)
که در این جنبش بهصورت تجمعات، شعارهای هماهنگ و استمرار اعتراضات دیده شد.
محرومیت نسبی و بحران انتظارات
همچنین تد رابرت گر (Ted Robert Gurr) در نظریه محرومیت نسبی استدلال میکند که اعتراضات اجتماعی اغلب زمانی شکل میگیرند که فاصله میان انتظارات افراد و امکانات واقعی موجود افزایش یابد. بسیاری از دانشآموزان ایرانی خود را در موقعیتی میبینند که نسبت به نسلهای پیشین با محدودیتهای بیشتری روبهرو هستند. تعطیلیهای مکرر مدارس، بحران انرژی، آلودگی هوا، کاهش کیفیت آموزش حضوری، اختلال در دسترسی به منابع آموزشی و تغییرات مداوم قوانین کنکور موجب شده است که احساس ناامنی تحصیلی و آیندههراسی در میان آنان گسترش یابد.
در چنین شرایطی، اعتراض به تأثیر قطعی معدل صرفاً اعتراض به یک سیاست آموزشی نیست، بلکه واکنشی به احساس فزاینده بیعدالتی و از دست رفتن فرصتهای برابر است.
جامعه شبکهای و بسیج دیجیتال
مانوئل کاستلز (Manuel Castells) در نظریه جامعه شبکهای توضیح میدهد که در عصر ارتباطات دیجیتال، جنبشهای اجتماعی بیش از آنکه مبتنی بر سازمانهای سنتی باشند، بر شبکههای افقی و ارتباطات دیجیتال استوارند. بخش مهمی از سازماندهی و گسترش اعتراضات دانشآموزی نیز از طریق همین شبکههای ارتباطی صورت گرفت.
نسل دانشآموز امروز برخلاف نسلهای گذشته در محیطی رشد کرده است که ارتباطات دیجیتال بخش جداییناپذیر زندگی روزمره اوست. از این رو، شکلگیری هویت جمعی و انتقال سریع اطلاعات در میان دانشآموزان با سرعتی بسیار بیشتر از الگوهای سنتی بسیج اجتماعی انجام میشود.
اقتصاد سیاسی آموزش
از منظر اقتصاد سیاسی آموزش، نظام آموزشی بخشی از ساختار توزیع فرصتها در جامعه است. پیر بوردیو (Pierre Bourdieu)، ساموئل بولز (Samuel Bowles) و هربرت گینتیس (Herbert Gintis) نشان دادهاند که آموزش میتواند علاوه بر انتقال دانش، نقش مهمی در بازتولید یا کاهش نابرابریهای اجتماعی ایفا کند.
در ایران، همزمان با افزایش تورم، کاهش قدرت خرید خانوارها و رشد شکاف طبقاتی، اهمیت آموزش بهعنوان یکی از معدود مسیرهای تحرک اجتماعی افزایش یافته است. هنگامی که خانوادهها بخش بزرگی از درآمد خود را صرف آموزش فرزندان میکنند، هرگونه تغییر در قواعد رقابت آموزشی میتواند به مسئلهای سیاسی و اجتماعی تبدیل شود. از این منظر، اعتراضات دانشآموزی را میتوان بخشی از واکنش جامعه به گسترش احساس نابرابری در دسترسی به فرصتهای آموزشی دانست.
شواهد میدانی و زمینههای شکلگیری جنبش
اعتراضات دانشآموزی خرداد ۱۴۰۵ در طیفی از شهرهای بزرگ و کوچک کشور از جمله تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، کرج و برخی شهرهای لرستان مشاهده شد. این پراکندگی جغرافیایی نشان میدهد که مسئله مورد اعتراض محدود به یک رویکرده خاص یا یک گروه اجتماعی مشخص نبوده است.
شعارهای معترضان نیز بیانگر پیوند مطالبات آموزشی با دغدغههای گستردهتر اجتماعی بود. شعارهایی همچون «عدالتو ندیدیم، وعده زیاد شنیدیم» و «دانشآموز میمیرد، ذلت نمیپذیرد» نشان میدهد که دانشآموزان مسئله کنکور را در چارچوب بزرگتری از عدالت اجتماعی و پاسخگویی حکومت تفسیر میکنند.
همزمان، بسیاری از دانشآموزان با مشکلات متعددی در فرایند آموزش مواجه بودهاند. تعطیلیهای مکرر مدارس ناشی از کمبود انرژی، آلودگی هوا و بحرانهای زیرساختی موجب کاهش آموزش حضوری شده است. علاوه بر این، اختلالهای طولانیمدت اینترنتی و محدودیت دسترسی به منابع آموزشی دیجیتال، نابرابری آموزشی را تشدید کرده است.
👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤1🤔1
👆👆👆
در چنین شرایطی، اعمال سیاست تأثیر قطعی معدل برای بسیاری از دانشآموزان به معنای تحمیل هزینههای اضافی بر نسلی تلقی شد که پیشاپیش از کیفیت آموزشی آسیب دیده بود.
تحلیل
بحران مشروعیت در سیاستگذاری آموزشی
یکی از مهمترین پیامهای این اعتراضات، کاهش اعتماد عمومی به سیاستگذاری آموزشی است. در نظامهای آموزشی کارآمد، ثبات قوانین و قابلیت پیشبینی یکی از مهمترین عوامل ایجاد اعتماد عمومی محسوب میشود. اما تغییرات مکرر در سیاستهای کنکور و ارزیابی تحصیلی موجب شده است بسیاری از دانشآموزان و خانوادهها نسبت به عادلانه بودن فرایند تصمیمگیری تردید پیدا کنند.
شکلگیری نسل جدید کنشگران اجتماعی
اعتراضات خرداد ۱۴۰۵ نشان داد که سن کنشگری اجتماعی در ایران در حال کاهش است. اگر در دهههای گذشته دانشجویان مهمترین نیروی اجتماعی معترض محسوب میشدند، اکنون دانشآموزان نیز به بازیگران مستقل عرصه عمومی تبدیل شدهاند. این تحول از منظر جامعهشناسی سیاسی اهمیت زیادی دارد، زیرا بیانگر افزایش آگاهی اجتماعی و سیاسی در میان نسلهای جوانتر است.
آموزش بهمثابه عرصه منازعه اجتماعی
یورگن هابرماس (Jürgen Habermas) معتقد است که عرصه عمومی فضایی است که در آن شهروندان درباره مسائل مشترک به بحث و کنش جمعی میپردازند. در ایران امروز، آموزش به یکی از مهمترین عرصههای عمومی منازعه تبدیل شده است. اعتراضات دانشآموزی نشان میدهد که مسائل آموزشی دیگر صرفاً در محدوده وزارت آموزش و پرورش باقی نمیمانند، بلکه به بخشی از گفتوگوی عمومی درباره عدالت، برابری و آینده جامعه تبدیل شدهاند.
نتیجهگیری
جنبش دانشآموزان ایران در خرداد ۱۴۰۵ را نمیتوان صرفاً واکنشی به یک مصوبه آموزشی دانست. این جنبش در واقع بازتاب تلاقی چندین بحران ساختاری در حوزههای آموزش، اقتصاد و حکمرانی است. نظریههای جنبشهای اجتماعی، محرومیت نسبی، جامعه شبکهای و اقتصاد سیاسی آموزش همگی نشان میدهند که اعتراضات دانشآموزی در بستری گستردهتر از یک اختلاف اداری شکل گرفتهاند.
این جنبش بیانگر ظهور نسلی است که آینده خود را در معرض مخاطرات فزاینده میبیند و تلاش میکند مطالباتش را از طریق کنش جمعی بیان کند. از این رو، اهمیت این اعتراضات تنها در موضوع کنکور یا معدل نیست، بلکه در آن است که نشان میدهد آموزش در ایران به یکی از مهمترین میدانهای بازتاب بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. نحوه مواجهه نهادهای حکمرانی با این مطالبات میتواند نه تنها بر آینده نظام آموزشی، بلکه بر مسیر تحولات اجتماعی و سیاسی کشور در سالهای آینده نیز تأثیر تعیینکنندهای داشته باشد.
#فرهیختگان راهی به رهایی
در چنین شرایطی، اعمال سیاست تأثیر قطعی معدل برای بسیاری از دانشآموزان به معنای تحمیل هزینههای اضافی بر نسلی تلقی شد که پیشاپیش از کیفیت آموزشی آسیب دیده بود.
تحلیل
بحران مشروعیت در سیاستگذاری آموزشی
یکی از مهمترین پیامهای این اعتراضات، کاهش اعتماد عمومی به سیاستگذاری آموزشی است. در نظامهای آموزشی کارآمد، ثبات قوانین و قابلیت پیشبینی یکی از مهمترین عوامل ایجاد اعتماد عمومی محسوب میشود. اما تغییرات مکرر در سیاستهای کنکور و ارزیابی تحصیلی موجب شده است بسیاری از دانشآموزان و خانوادهها نسبت به عادلانه بودن فرایند تصمیمگیری تردید پیدا کنند.
شکلگیری نسل جدید کنشگران اجتماعی
اعتراضات خرداد ۱۴۰۵ نشان داد که سن کنشگری اجتماعی در ایران در حال کاهش است. اگر در دهههای گذشته دانشجویان مهمترین نیروی اجتماعی معترض محسوب میشدند، اکنون دانشآموزان نیز به بازیگران مستقل عرصه عمومی تبدیل شدهاند. این تحول از منظر جامعهشناسی سیاسی اهمیت زیادی دارد، زیرا بیانگر افزایش آگاهی اجتماعی و سیاسی در میان نسلهای جوانتر است.
آموزش بهمثابه عرصه منازعه اجتماعی
یورگن هابرماس (Jürgen Habermas) معتقد است که عرصه عمومی فضایی است که در آن شهروندان درباره مسائل مشترک به بحث و کنش جمعی میپردازند. در ایران امروز، آموزش به یکی از مهمترین عرصههای عمومی منازعه تبدیل شده است. اعتراضات دانشآموزی نشان میدهد که مسائل آموزشی دیگر صرفاً در محدوده وزارت آموزش و پرورش باقی نمیمانند، بلکه به بخشی از گفتوگوی عمومی درباره عدالت، برابری و آینده جامعه تبدیل شدهاند.
نتیجهگیری
جنبش دانشآموزان ایران در خرداد ۱۴۰۵ را نمیتوان صرفاً واکنشی به یک مصوبه آموزشی دانست. این جنبش در واقع بازتاب تلاقی چندین بحران ساختاری در حوزههای آموزش، اقتصاد و حکمرانی است. نظریههای جنبشهای اجتماعی، محرومیت نسبی، جامعه شبکهای و اقتصاد سیاسی آموزش همگی نشان میدهند که اعتراضات دانشآموزی در بستری گستردهتر از یک اختلاف اداری شکل گرفتهاند.
این جنبش بیانگر ظهور نسلی است که آینده خود را در معرض مخاطرات فزاینده میبیند و تلاش میکند مطالباتش را از طریق کنش جمعی بیان کند. از این رو، اهمیت این اعتراضات تنها در موضوع کنکور یا معدل نیست، بلکه در آن است که نشان میدهد آموزش در ایران به یکی از مهمترین میدانهای بازتاب بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. نحوه مواجهه نهادهای حکمرانی با این مطالبات میتواند نه تنها بر آینده نظام آموزشی، بلکه بر مسیر تحولات اجتماعی و سیاسی کشور در سالهای آینده نیز تأثیر تعیینکنندهای داشته باشد.
#فرهیختگان راهی به رهایی
دست برتر ایران در جنگ چیست !
جعفر بخشی بی نیاز
می گویند ما پیروز میدان شدیم. اما در فضای بحران مسئله فقط این نیست که چه کسی پیروز شده که مسئله این است که چه کسی هزینه داده و در این پیروزی سهم مردم چه بوده.
وقتی یک طرف میگوید دست برتر داریم ؛ باید دقیق و شفاف توضیح دهد که این دست برتر دقیقاً در چه چیزی تعریف میشود. در کنترل میدانی ؛ در بازدارندگی ؛ در توان چانه زنی ؛ یا صرفاً در ادبیات هیجانی و شعارهای رسانهای.
مشکل آنجاست که در بسیاری از این مواضع ؛ زبان قدرت جایگزین منطق راهبردی میشود. طرفی که از دست برتر سخن میگوید ؛ اگر نتواند نشان دهد این برتری چگونه به امنیت ؛ کاهش خسارت و بهبود موقعیت واقعی منجر شده در واقع چیزی بیش از یک بیان احساسی عرضه نکرده است.
در سیاست و جنگ فهرست کردن ضربهها و خسارتهای طرف مقابل به تنهایی پاسخ راهبردی نیست ؛ این فقط توصیف بخشی از واقعیت است. تحلیل در آن بی معناست.
از سوی دیگر مذاکره زمانی موضوعیت پیدا میکند که جنگ به بن بست برسد ؛ هزینهها از آستانه تحمل عبور کند و هیچ مسیر دیگری برای مدیریت بحران باقی نماند. بنابراین سؤال اصلی این نیست که چرا مذاکره میکنید ؛ سؤال درستتر این است که چه چیزی قرار است با مذاکره بهتر شود و چه چیزی با ادامه تقابل بدتر خواهد شد.
اگر پاسخی برای این پرسش وجود نداشته باشد ؛ نه مذاکره یک خیانت است و نه مقاومت در برابر آن یک فضیلت. بلکه هر دو میتوانند به عنوان ابزارهایی مورد سوء استفاده قرار گیرند.
در چنین شرایطی خطر بزرگ این است که احساسات جمعی جای تحلیل را بگیرد.
پس اگر قرار است از مذاکره یا عدم مذاکره سخن گفته شود باید از سطح شعار پایین آمد و به سطح پاسخ رفت.
هدف واقعی در مذاکرات چیست. هزینه ادامه مسیر چقدر است. چه چیزی قابل معامله است و چه چیزی نیست. و اصلی ترین سوال این است که آیا این تصمیم به کاهش رنج مردم منتهی میشود یا فقط به تکرار زبان حماسی و فرسایشی قدرت ختم می شود.
فعلا توان تشخیص در مرز میان اقتدار و هیجان گم شده. زندگی و معیشت مردم فرو ریخته. آینده مبهم و کاملا ناپیداست و نهایتا همان جمله برنامه جنجالی خیابان انقلاب که گفته بود : میگیم چرا مذاکره میکنید؟! میگن این بار ما دست برتر رو داریم. خب دست برترت چیه؟!
۹۰ روز کاسبی کشورو تعطیل کرده. یک سوم لبنان رو که اشغال کرده. رهبرت رو شهید کرده. تمام فرمانده ها رو شهید کرده. محاصره دریاییت کرده. با زبون تهدید باهات حرف میزنه. هر شبم اتش بس رو نقض میکنه. دیگه چیکار باید بکنه که شرایطت نقض بشه؟!
#فرهیختگان راهی به رهایی
جعفر بخشی بی نیاز
می گویند ما پیروز میدان شدیم. اما در فضای بحران مسئله فقط این نیست که چه کسی پیروز شده که مسئله این است که چه کسی هزینه داده و در این پیروزی سهم مردم چه بوده.
وقتی یک طرف میگوید دست برتر داریم ؛ باید دقیق و شفاف توضیح دهد که این دست برتر دقیقاً در چه چیزی تعریف میشود. در کنترل میدانی ؛ در بازدارندگی ؛ در توان چانه زنی ؛ یا صرفاً در ادبیات هیجانی و شعارهای رسانهای.
مشکل آنجاست که در بسیاری از این مواضع ؛ زبان قدرت جایگزین منطق راهبردی میشود. طرفی که از دست برتر سخن میگوید ؛ اگر نتواند نشان دهد این برتری چگونه به امنیت ؛ کاهش خسارت و بهبود موقعیت واقعی منجر شده در واقع چیزی بیش از یک بیان احساسی عرضه نکرده است.
در سیاست و جنگ فهرست کردن ضربهها و خسارتهای طرف مقابل به تنهایی پاسخ راهبردی نیست ؛ این فقط توصیف بخشی از واقعیت است. تحلیل در آن بی معناست.
از سوی دیگر مذاکره زمانی موضوعیت پیدا میکند که جنگ به بن بست برسد ؛ هزینهها از آستانه تحمل عبور کند و هیچ مسیر دیگری برای مدیریت بحران باقی نماند. بنابراین سؤال اصلی این نیست که چرا مذاکره میکنید ؛ سؤال درستتر این است که چه چیزی قرار است با مذاکره بهتر شود و چه چیزی با ادامه تقابل بدتر خواهد شد.
اگر پاسخی برای این پرسش وجود نداشته باشد ؛ نه مذاکره یک خیانت است و نه مقاومت در برابر آن یک فضیلت. بلکه هر دو میتوانند به عنوان ابزارهایی مورد سوء استفاده قرار گیرند.
در چنین شرایطی خطر بزرگ این است که احساسات جمعی جای تحلیل را بگیرد.
پس اگر قرار است از مذاکره یا عدم مذاکره سخن گفته شود باید از سطح شعار پایین آمد و به سطح پاسخ رفت.
هدف واقعی در مذاکرات چیست. هزینه ادامه مسیر چقدر است. چه چیزی قابل معامله است و چه چیزی نیست. و اصلی ترین سوال این است که آیا این تصمیم به کاهش رنج مردم منتهی میشود یا فقط به تکرار زبان حماسی و فرسایشی قدرت ختم می شود.
فعلا توان تشخیص در مرز میان اقتدار و هیجان گم شده. زندگی و معیشت مردم فرو ریخته. آینده مبهم و کاملا ناپیداست و نهایتا همان جمله برنامه جنجالی خیابان انقلاب که گفته بود : میگیم چرا مذاکره میکنید؟! میگن این بار ما دست برتر رو داریم. خب دست برترت چیه؟!
۹۰ روز کاسبی کشورو تعطیل کرده. یک سوم لبنان رو که اشغال کرده. رهبرت رو شهید کرده. تمام فرمانده ها رو شهید کرده. محاصره دریاییت کرده. با زبون تهدید باهات حرف میزنه. هر شبم اتش بس رو نقض میکنه. دیگه چیکار باید بکنه که شرایطت نقض بشه؟!
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍9
آقای عبدالکریمی شما مثل هما ناطق پشیمان نمیشوید؟
کیاوش حافظی در #خبرآنلاین نوشت:
▫️امروز خیلی ناگهانی ویدئویی از بیژن عبدالکریمی دیدم که در آن درخواست میکند روشنفکران را به شیوههای قرونوسطایی اعدام کنند.
▫️هر بار که عبدالکریمی حرفی میزند، از خودم میپرسم آیا روزی نمیرسد که او از این حرفها پشیمان شود؟
▫️و هر بار با سخنان او یاد هما ناطق، روشنفکر چپگرا میافتم که به بهانهی مبارزه با امپریالیسم، استقلال رأی خودش را زیر پا گذاشت و با بعضی از سیاستها همراه شد. هما ناطق بعدها وقتی در مصاحبه با تاریخ شفاهی هاروارد داشت از رفتارهای گذشتهاش انتقاد میکرد، با صراحت گفت گند زدم و از کرده خود پشیمانم.
متن کامل را بخوانید:
khabaronline.ir/xpXv9
#فرهیختگان راهی به رهایی
کیاوش حافظی در #خبرآنلاین نوشت:
▫️امروز خیلی ناگهانی ویدئویی از بیژن عبدالکریمی دیدم که در آن درخواست میکند روشنفکران را به شیوههای قرونوسطایی اعدام کنند.
▫️هر بار که عبدالکریمی حرفی میزند، از خودم میپرسم آیا روزی نمیرسد که او از این حرفها پشیمان شود؟
▫️و هر بار با سخنان او یاد هما ناطق، روشنفکر چپگرا میافتم که به بهانهی مبارزه با امپریالیسم، استقلال رأی خودش را زیر پا گذاشت و با بعضی از سیاستها همراه شد. هما ناطق بعدها وقتی در مصاحبه با تاریخ شفاهی هاروارد داشت از رفتارهای گذشتهاش انتقاد میکرد، با صراحت گفت گند زدم و از کرده خود پشیمانم.
متن کامل را بخوانید:
khabaronline.ir/xpXv9
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍9❤4👎1
فُکُلی
سید فخرالدین شادمان، تسخیر تمدن فرنگی (1326ش.)
#فرهیختگان راهی به رهایی
"فکلی، ایرانیِ بیشرم نیمهزبانی است که کمی زبان فرنگی و از آن کمتر فارسی یاد گرفته و مدعی است که میتواند بهزبانی که آن را نمیداند تمدن فرنگستانی را که نمیشناسد برای ما وصف کند.
فکلی، ایرانیِ بیحیایی است که چون بههیچ زبان فرنگی آشنا نیست برای آنکه در اصلاحکردن جمیع امور ایران از کسی عقب نماند پیرو هر عقیدهی فکلی نوع اول است و از او هم تندتر میرود.
فکلی، ایرانیِ غافل یا مغرضی است که تصور میکند اگر الفبای فارسی را به الفبای لاتین مبدل کند همهی ایرانیان یکباره فارسیخوان و فارسینویس و فارسیدان خواهند شد.
فکلی، ایرانیِ جاهلی است که نمیفهمد که مبلّغ، یعنی آخوندِ فرنگی از سر کینه و عناد و بهواسطهی خودبینی و تعصب اسلام را موجب بدبختی و بیچارگی ایران میخواند و چون خود بهظاهر پیرو دین مسیحی است، دین دیگران را خوار و بیمقدار جلوه میدهد؛ دشمن دین ماست نه دوست ایران.
فکلی، ایرانیِ سستعنصرِ گریزنده از ایرانیان است که به دوستانِ ایرانی خود میگوید در حضور زن فرنگی من به فارسی حرف نزنید که بیادبی است.
فکلی، ایرانیِ شهوتپرستِ کوتهنظری است که گمان میبرد که تمدن فرنگی همه رقصِ گونهبرگونه و قمار کردن و به میخانهی پر از قیلوقال و دود و دم رفتن است و خبر ندارد که اساسِ تمدن فرنگی مطالعه و درس و بحث و بهقصد کسب معلومات، به قطب سفر کردن و صحرا نوردیدن و لغات شاهنامه را یکایک شمردن و جای هریک را نشاندادن و بیش از بیست سال بر سر ترجمهی مثنوی به انگلیسی زحمتکشیدن و سرچشمهی نیل کشفکردن و این قبیل کارهاست، نه شب و روز رقصیدن و شرابنوشیدن!"
سید فخرالدین شادمان، تسخیر تمدن فرنگی (1326ش.)
#فرهیختگان راهی به رهایی
مجله فرهنگی و هنری بخارا
سید فخرالدین شادمان: نقد فرهنگ و «تسخیر تمدن فرنگی»/علی قیصری ترجمه: علی معظمی - مجله فرهنگی و هنری بخارا
سید فخرالدین شادمان (متولد تهران، ۱۲۸۶/۱۹۰۷؛ و. لندن، ۴ شهریور ۱۳۴۶/ ۲۶ اوت ۱۹۶۷)، منتقد فرهنگی و داستاننویس، استاد تاریخ، متصدی مسئولیتهای دولتی، و وزیر کابینه بود. (۱) شادمان در خانوادهای متولد شد که سنت آموزش علوم قدیمهی دینی در آن سابقه داشت. پدرش…
❤12👍1
Telegram
آرشیو
داستان آنچه برنامه موساد برای کردها و طرح عظیم حمله به ایران بود را همه میدانستند در روزهای قطعی اینترنت ما… جز خود ما!
یکی از معروفترین و مهمترین روزنامه نگاران امنیتی جهان، در انتشار روایت ویژه و تفصیلی آن و توصیف کاری که اردوغان کرد، تقش جدی ایفاء کرد.
افسوس که کردهای هموطن ما قربانی این اعتماد به دولت ترامپ شدند و از تجربه چندباره!!! کردهای سوریه و ترکیه درس نگرفتند.
این روایت را بخوانید.
در سوم ژانویه ۲۰۲۶، در عملیاتی سریع، رئیسجمهور ونزوئلا نیکولاس مادورو ربوده شد و کنترل کشور تغییر کرد. این موفقیت اعتماد به نفس ترامپ را افزایش داد. او باور داشت که توان نظامی آمریکا محدودیتی ندارد. این سرخوشی با جاهطلبی نتانیاهو تلاقی کرد.
در دیدار ۱۱ فوریه در کاخ سفید، طرح به طور کامل ارائه شد و فضا مثبت بود. ترامپ تصور میکرد سناریویی مشابه ونزوئلا در تهران ممکن است. چراغ سبز داده شد.
اما در جلسات بعدی بدون حضور اسرائیل، مخالفتها در دولت آمریکا آشکار شد. برخی مقامات طرح را بیاساس یا حتی مضحک توصیف کردند.
این طرح شامل ترور رهبر عالی و سپس سه مرحله برای فروپاشی نظام بود: تهاجم نیروهای کرد از عراق، قیام مردمی در داخل ایران و ایجاد رهبری جایگزین.
جنگ با موفقیت آغاز شد، اما مردم به خیابانها نیامدند. ترس از مرگ بر خشم نسبت به نظام غلبه کرد. همچنین تهاجم کردها نیز متوقف شد، بهویژه پس از مخالفت مقامات آمریکایی و تماس اردوغان با ترامپ.
اردوغان که نگران قدرتگیری کردها و رقابت با اسرائیل بود، ترامپ را قانع کرد که عملیات را متوقف کند. ترامپ دستور توقف تهاجم را صادر کرد، تنها چند ساعت پیش از اجرای آن.
از آن لحظه، نفوذ اسرائیل در تصمیمگیری کاهش یافت. همزمان انتقادها در داخل جریان MAGA نسبت به جنگ افزایش یافت و طرح سرنگونی نظام به عنوان یک خیالپردازی معرفی شد.
با وجود توقف تهاجم و عدم شکلگیری اعتراضات گسترده، حملات هوایی ادامه یافت، اما اختلافات درباره اولویت اهداف شدت گرفت.
آمریکا و اسرائیل توان بقای نظام ایران را دستکم گرفته بودند. حتی پس از حذف رهبر، ساختار قدرت فرو نپاشید و توانست خود را بازسازی کند.
در نهایت، پرسش اصلی باقی ماند: آیا اساسا چنین طرحی برای سرنگونی نظامی با جمعیت ۹۰ میلیون نفر و ساختاری ریشهدار واقعبینانه بود یا نه.
کازموایران
#فرهیختگان راهی به رهایی
یکی از معروفترین و مهمترین روزنامه نگاران امنیتی جهان، در انتشار روایت ویژه و تفصیلی آن و توصیف کاری که اردوغان کرد، تقش جدی ایفاء کرد.
افسوس که کردهای هموطن ما قربانی این اعتماد به دولت ترامپ شدند و از تجربه چندباره!!! کردهای سوریه و ترکیه درس نگرفتند.
این روایت را بخوانید.
در سوم ژانویه ۲۰۲۶، در عملیاتی سریع، رئیسجمهور ونزوئلا نیکولاس مادورو ربوده شد و کنترل کشور تغییر کرد. این موفقیت اعتماد به نفس ترامپ را افزایش داد. او باور داشت که توان نظامی آمریکا محدودیتی ندارد. این سرخوشی با جاهطلبی نتانیاهو تلاقی کرد.
در دیدار ۱۱ فوریه در کاخ سفید، طرح به طور کامل ارائه شد و فضا مثبت بود. ترامپ تصور میکرد سناریویی مشابه ونزوئلا در تهران ممکن است. چراغ سبز داده شد.
اما در جلسات بعدی بدون حضور اسرائیل، مخالفتها در دولت آمریکا آشکار شد. برخی مقامات طرح را بیاساس یا حتی مضحک توصیف کردند.
این طرح شامل ترور رهبر عالی و سپس سه مرحله برای فروپاشی نظام بود: تهاجم نیروهای کرد از عراق، قیام مردمی در داخل ایران و ایجاد رهبری جایگزین.
جنگ با موفقیت آغاز شد، اما مردم به خیابانها نیامدند. ترس از مرگ بر خشم نسبت به نظام غلبه کرد. همچنین تهاجم کردها نیز متوقف شد، بهویژه پس از مخالفت مقامات آمریکایی و تماس اردوغان با ترامپ.
اردوغان که نگران قدرتگیری کردها و رقابت با اسرائیل بود، ترامپ را قانع کرد که عملیات را متوقف کند. ترامپ دستور توقف تهاجم را صادر کرد، تنها چند ساعت پیش از اجرای آن.
از آن لحظه، نفوذ اسرائیل در تصمیمگیری کاهش یافت. همزمان انتقادها در داخل جریان MAGA نسبت به جنگ افزایش یافت و طرح سرنگونی نظام به عنوان یک خیالپردازی معرفی شد.
با وجود توقف تهاجم و عدم شکلگیری اعتراضات گسترده، حملات هوایی ادامه یافت، اما اختلافات درباره اولویت اهداف شدت گرفت.
آمریکا و اسرائیل توان بقای نظام ایران را دستکم گرفته بودند. حتی پس از حذف رهبر، ساختار قدرت فرو نپاشید و توانست خود را بازسازی کند.
در نهایت، پرسش اصلی باقی ماند: آیا اساسا چنین طرحی برای سرنگونی نظامی با جمعیت ۹۰ میلیون نفر و ساختاری ریشهدار واقعبینانه بود یا نه.
کازموایران
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤14👍7👎6
خانهتکانی فرهنگی
@MalekianMedia
خانهتکانیِ فرهنگی
(عقلانیت، اخلاق جهانی، حقوق بشر)
مصطفی ملکیان
مهر ۱۴۰۴، استان گیلان
#فرهیختگان راهی به رهایی
(عقلانیت، اخلاق جهانی، حقوق بشر)
مصطفی ملکیان
مهر ۱۴۰۴، استان گیلان
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤2👎2
آینده ایران را نه جنگ، بلکه نحوه خروج از جنگ تعیین خواهد کرد
حسین علائی:
آنچه در این جنگ اهمیت دارد، این است که ایران چگونه از آن خارج شود؛ زیرا آینده ایران را همین موضوع رقم خواهد زد.
اگر بتوانیم این جنگ را بهطور کامل خاتمه دهیم؛ خاتمهای به این معنا که در آینده دوباره تکرار نشود و بتوانیم حاصل این جنگ را به فرصتی تبدیل کنیم که تحریمها برداشته شده و ایران بتواند مزاحمت آمریکا را از مسیر توسعه خود کنار بزند و تبادلات تجاری و بانکی با دنیا را انجام دهد، شاهد توسعهای سریع و جهشوار خواهیم بود.
ترامپ و نتانیاهو تلاش دارند پس از پایان جنگ، از طریق تشدید فشارهای اقتصادی بر مردم، روند تحولات اجتماعی مورد نظر خود را ادامه دهند تا شاید زمینه بروز تحولاتی از درون جامعه ایران فراهم شود و به اهدافشان دست یابند.
هدف اسراییل صرفاً تغییر نظام سیاسی در ایران نیست، بلکه تضعیف جایگاه و قدرت خود ایران نیز بخشی از این راهبرد به شمار میرود.
#فرهیختگان راهی به رهایی
حسین علائی:
آنچه در این جنگ اهمیت دارد، این است که ایران چگونه از آن خارج شود؛ زیرا آینده ایران را همین موضوع رقم خواهد زد.
اگر بتوانیم این جنگ را بهطور کامل خاتمه دهیم؛ خاتمهای به این معنا که در آینده دوباره تکرار نشود و بتوانیم حاصل این جنگ را به فرصتی تبدیل کنیم که تحریمها برداشته شده و ایران بتواند مزاحمت آمریکا را از مسیر توسعه خود کنار بزند و تبادلات تجاری و بانکی با دنیا را انجام دهد، شاهد توسعهای سریع و جهشوار خواهیم بود.
ترامپ و نتانیاهو تلاش دارند پس از پایان جنگ، از طریق تشدید فشارهای اقتصادی بر مردم، روند تحولات اجتماعی مورد نظر خود را ادامه دهند تا شاید زمینه بروز تحولاتی از درون جامعه ایران فراهم شود و به اهدافشان دست یابند.
هدف اسراییل صرفاً تغییر نظام سیاسی در ایران نیست، بلکه تضعیف جایگاه و قدرت خود ایران نیز بخشی از این راهبرد به شمار میرود.
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤7👎1
توصیههای مهم برای دوران پساجنگ-۱
◇ مسئله امروز ایران عبور از آتش بس به صلح نیست؛ عبور از واکنش به راهبرد است
◇ جنگ، ظرفیت بقا را نشان داد؛ پساجنگ باید ظرفیت حکمرانی را نشان دهد
◇ حکمرانی باید از «مدیریت افکار عمومی» به «بازسازی رابطه با جامعه» عبور کند
سخنرانی «حسام الدین آشنا» در پژوهشکده مطالعات راهبردی.
🔰 چکیده
مسئله امروز ایران عبور از آتش بس به صلح نیست؛ عبور از واکنش به راهبرد است. این گذار زمانی ممکن می شود که نهادهای قدرت از رقابت بر سر تفسیر گذشته، به همکاری برای ساختن آینده برسند. جنگ، ظرفیت بقا را نشان داد؛ پساجنگ باید ظرفیت حکمرانی را نشان دهد.
1⃣ ایران پیش از جنگ؛ بحران بازنمایی قدرت
در سال ۱۴۰۴، ایران با نوعی بحران بازنمایی قدرت روبه رو بود. میان قدرت رسمی، قدرت واقعی، قدرت پاسخگو و قدرت اقناع کننده فاصله افتاده بود. از یک سو، ساختارهای رسمی دولت و نهادهای اجرایی حضور داشتند؛ از سوی دیگر، بخش مهمی از تصمیم های مؤثر در حوزه امنیت، سیاست خارجی، رسانه و اقتصاد در شبکه ای پیچیده تر از نهادهای رسمی شکل می گرفت. این وضعیت پیش از جنگ به مرحله ای رسیده بود که هزینه های آن به هزینه راهبردی تبدیل شده بود.
مسئله اصلی این بود که اجزای قدرت در یک روایت و یک سازوکار هماهنگ کنار هم قرار نمی گرفتند. قدرت سخت وجود داشت، اما قدرت توضیح دادن، قدرت اقناع کردن، قدرت شنیدن بازخورد و قدرت تبدیل تصمیم به همراهی اجتماعی به همان اندازه تقویت نشده بود.
در چنین وضعیتی، چرخه اطلاعاتی ـ تصمیمی دچار اختلال میشود. اطلاعات به بالا می رسد، اما همیشه کامل، بی طرف و فارغ از ملاحظه نهادی نیست. تصمیم گرفته می شود، اما همیشه به بازخورد اجتماعی و کارشناسی ملتزم نمی ماند.
پیش از جنگ، کلیت جامعه نیز در وضعیتی پیچیده بود. مردم از یک طرف لازم میدانستند که از ایران دفاع کنند، اما از طرف دیگر راضی نبودند این دفاع به معنای رضایت از شیوه های حکمرانی مصادره شود. لذا نباید از بلوغ ملی مردم نتیجه گرفت که شکاف اعتماد حل شده است. همراهی مردم در لحظه خطر سرمایه ای بزرگ است؛ اما اگر پس از عبور از خطر به رسمیت شناخته نشود، به سرعت فرسوده می شود.
2⃣ ایران در جنگ؛ شناخت ظرفیتها و ظرافتها
دوران جنگ، فارغ از نتیجه میدانی، یک آزمون ادراکی هم بود. اینکه مردم، حاکمیت و دشمن چه تصویری از یکدیگر داشتند.
◇ آنچه مردم از حاکمیت فهمیدند
جنگ پردههای عادی زندگی را کنار زد. مردم دیدند که چه کسی واقعاً تصمیم میگیرد، چه کسی اطلاعات را کنترل میکند، و چه نسبتی میان آنچه سالها گفته شده بود و آنچه در میدان اتفاق افتاد وجود دارد. بازگشت جامعه به سرزمین در لحظه خطر، سرمایه است؛ اما اگر با بازگشت به نظام یکی انگاشته و از آن بهرهبرداری سیاسی شود، همان سرمایه را میسوزاند.
در عین حال، بخشی از جامعه که انتظار داشت حاکمیت در لحظه بحران عملکرد بهتری داشته باشد، با غافلگیریها، تأخیرها و ابهامهای اطلاعاتی روبهرو شد و این تجربه را در حافظه خود ثبت کرد. حاکمیت نیز در لحظه جنگ، چه بخواهد چه نخواهد، با واقعیت جامعه روبهرو شد. جامعهای که یاد گرفته در غیاب دولت زندگی کند: شبکههای غیررسمی، همبستگیهای محلی، انعطاف اجتماعی در مقابل بحران. این ظرفیت در دوران جنگ خود را نشان داد. اما همین جامعه نشان داد که دیگر از بالا هدایت نمیشود، از پایین سازمان مییابد؛ و این برای حاکمیتی که عادت دارد ابتکار عمل را در دست داشته باشد، هم یک منبع قدرت بود و هم یک چالش کنترل. جنگ نشان داد که شکاف اعتماد که سالها انکار میشد یا به حساب «دشمن» گذاشته میشد، یک واقعیت داخلی است که نه با تبلیغ پر میشود و نه با فشار.
◇ آنچه دشمن از ایران فهمید
دشمن در ارزیابی پایداری اجتماعی ایران خطا کرد. فرض کرد جامعهای که با حاکمیت فاصله دارد، در لحظه فشار از درون فرو میریزد. این اشتباه راهبردی بود. ایران نشان داد که جامعهاش از سطحی از انعطافپذیری برخوردار است که حتی تلفات در سطح رهبری را بدون فروپاشی فوری تحمل میکند.
اما دشمن در یک جا درست دید: شکافهای نهادی، ضعف هماهنگی میان مراکز تصمیمگیری، و آسیبپذیری اطلاعاتی واقعی بودند. اینها را نمیتوان با روایت پوشاند. مهم این است که ما نیز همان چیزی را ببینیم که دشمن دید؛ نه برای تأیید تحلیل او، بلکه برای اصلاح واقعیت خودمان.
3⃣ پس از آتشبس؛ جابه جایی نمادها و مرکز ثقل قدرت
جنگ پایان نیافته و آتشبس نه موقت است و نه دائمی؛ بلکه مشروط به بازسازی سریع توان هجومی و دفاعی، اقتدار اقتصادی و انسجام اجتماعی است. این یک هشدار راهبردی است: آتش بس نه جای استراحت است، نه جای غرور، نه جای فراموشی؛ آتش بس میدان بازسازی قدرت است.
قسمت دوم 👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
◇ مسئله امروز ایران عبور از آتش بس به صلح نیست؛ عبور از واکنش به راهبرد است
◇ جنگ، ظرفیت بقا را نشان داد؛ پساجنگ باید ظرفیت حکمرانی را نشان دهد
◇ حکمرانی باید از «مدیریت افکار عمومی» به «بازسازی رابطه با جامعه» عبور کند
سخنرانی «حسام الدین آشنا» در پژوهشکده مطالعات راهبردی.
🔰 چکیده
مسئله امروز ایران عبور از آتش بس به صلح نیست؛ عبور از واکنش به راهبرد است. این گذار زمانی ممکن می شود که نهادهای قدرت از رقابت بر سر تفسیر گذشته، به همکاری برای ساختن آینده برسند. جنگ، ظرفیت بقا را نشان داد؛ پساجنگ باید ظرفیت حکمرانی را نشان دهد.
1⃣ ایران پیش از جنگ؛ بحران بازنمایی قدرت
در سال ۱۴۰۴، ایران با نوعی بحران بازنمایی قدرت روبه رو بود. میان قدرت رسمی، قدرت واقعی، قدرت پاسخگو و قدرت اقناع کننده فاصله افتاده بود. از یک سو، ساختارهای رسمی دولت و نهادهای اجرایی حضور داشتند؛ از سوی دیگر، بخش مهمی از تصمیم های مؤثر در حوزه امنیت، سیاست خارجی، رسانه و اقتصاد در شبکه ای پیچیده تر از نهادهای رسمی شکل می گرفت. این وضعیت پیش از جنگ به مرحله ای رسیده بود که هزینه های آن به هزینه راهبردی تبدیل شده بود.
مسئله اصلی این بود که اجزای قدرت در یک روایت و یک سازوکار هماهنگ کنار هم قرار نمی گرفتند. قدرت سخت وجود داشت، اما قدرت توضیح دادن، قدرت اقناع کردن، قدرت شنیدن بازخورد و قدرت تبدیل تصمیم به همراهی اجتماعی به همان اندازه تقویت نشده بود.
در چنین وضعیتی، چرخه اطلاعاتی ـ تصمیمی دچار اختلال میشود. اطلاعات به بالا می رسد، اما همیشه کامل، بی طرف و فارغ از ملاحظه نهادی نیست. تصمیم گرفته می شود، اما همیشه به بازخورد اجتماعی و کارشناسی ملتزم نمی ماند.
پیش از جنگ، کلیت جامعه نیز در وضعیتی پیچیده بود. مردم از یک طرف لازم میدانستند که از ایران دفاع کنند، اما از طرف دیگر راضی نبودند این دفاع به معنای رضایت از شیوه های حکمرانی مصادره شود. لذا نباید از بلوغ ملی مردم نتیجه گرفت که شکاف اعتماد حل شده است. همراهی مردم در لحظه خطر سرمایه ای بزرگ است؛ اما اگر پس از عبور از خطر به رسمیت شناخته نشود، به سرعت فرسوده می شود.
2⃣ ایران در جنگ؛ شناخت ظرفیتها و ظرافتها
دوران جنگ، فارغ از نتیجه میدانی، یک آزمون ادراکی هم بود. اینکه مردم، حاکمیت و دشمن چه تصویری از یکدیگر داشتند.
◇ آنچه مردم از حاکمیت فهمیدند
جنگ پردههای عادی زندگی را کنار زد. مردم دیدند که چه کسی واقعاً تصمیم میگیرد، چه کسی اطلاعات را کنترل میکند، و چه نسبتی میان آنچه سالها گفته شده بود و آنچه در میدان اتفاق افتاد وجود دارد. بازگشت جامعه به سرزمین در لحظه خطر، سرمایه است؛ اما اگر با بازگشت به نظام یکی انگاشته و از آن بهرهبرداری سیاسی شود، همان سرمایه را میسوزاند.
در عین حال، بخشی از جامعه که انتظار داشت حاکمیت در لحظه بحران عملکرد بهتری داشته باشد، با غافلگیریها، تأخیرها و ابهامهای اطلاعاتی روبهرو شد و این تجربه را در حافظه خود ثبت کرد. حاکمیت نیز در لحظه جنگ، چه بخواهد چه نخواهد، با واقعیت جامعه روبهرو شد. جامعهای که یاد گرفته در غیاب دولت زندگی کند: شبکههای غیررسمی، همبستگیهای محلی، انعطاف اجتماعی در مقابل بحران. این ظرفیت در دوران جنگ خود را نشان داد. اما همین جامعه نشان داد که دیگر از بالا هدایت نمیشود، از پایین سازمان مییابد؛ و این برای حاکمیتی که عادت دارد ابتکار عمل را در دست داشته باشد، هم یک منبع قدرت بود و هم یک چالش کنترل. جنگ نشان داد که شکاف اعتماد که سالها انکار میشد یا به حساب «دشمن» گذاشته میشد، یک واقعیت داخلی است که نه با تبلیغ پر میشود و نه با فشار.
◇ آنچه دشمن از ایران فهمید
دشمن در ارزیابی پایداری اجتماعی ایران خطا کرد. فرض کرد جامعهای که با حاکمیت فاصله دارد، در لحظه فشار از درون فرو میریزد. این اشتباه راهبردی بود. ایران نشان داد که جامعهاش از سطحی از انعطافپذیری برخوردار است که حتی تلفات در سطح رهبری را بدون فروپاشی فوری تحمل میکند.
اما دشمن در یک جا درست دید: شکافهای نهادی، ضعف هماهنگی میان مراکز تصمیمگیری، و آسیبپذیری اطلاعاتی واقعی بودند. اینها را نمیتوان با روایت پوشاند. مهم این است که ما نیز همان چیزی را ببینیم که دشمن دید؛ نه برای تأیید تحلیل او، بلکه برای اصلاح واقعیت خودمان.
3⃣ پس از آتشبس؛ جابه جایی نمادها و مرکز ثقل قدرت
جنگ پایان نیافته و آتشبس نه موقت است و نه دائمی؛ بلکه مشروط به بازسازی سریع توان هجومی و دفاعی، اقتدار اقتصادی و انسجام اجتماعی است. این یک هشدار راهبردی است: آتش بس نه جای استراحت است، نه جای غرور، نه جای فراموشی؛ آتش بس میدان بازسازی قدرت است.
قسمت دوم 👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4
👆👆👆
توصیههای مهم برای دوران پساجنگ-۲
◇ دومین تحول، بازتعریف نمادهای قدرت
در زمان جنگ، موشک، مقاومت، توان ضربه متقابل و اجتماعات شبانه مردمی به نمادهای آشکار قدرت تبدیل می شوند. اما در پساجنگ، نمادهای قدرت فقط نظامی یا حماسی نیستند. ثبات بازار، آرامش روانی جامعه، صداقت مسئولان، بازگشایی مدارس، تداوم خدمات عمومی، جبران خسارت، و کیفیت گفتگو با مردم نیز نماد قدرت اند.
◇ سومین تحول، افزایش انتظارات مردمی
جنگ حافظه می سازد. مردم می بینند چه کسی ماند، چه کسی رفت، چه کسی واقعیت را گفت، چه کسی پنهان کرد، چه نهادی کارآمد بود و کجاها ضعف وجود داشت. این حافظه جنگی در آینده ایران فعال خواهد ماند.
◇ چهارمین تحول؛ پس از آتش بس، قدرت دیگر صرفاً در توان دفاعی خلاصه نمی شود؛ قدرت در ترکیب دفاع، اقتصاد، دیپلماسی، رسانه و جامعه معنا پیدا می کند. دولت باید درباره آینده جنگ در برابر جامعه مسئول باشد. در پساجنگ، هیچ حوزهای به تنهایی امنیت ساز نیست.
4⃣ چالش های وضعیت گذار
در وضعیت گذار قرار داریم؛ نه جنگ کامل، نه صلح پایدار. خطر این وضعیت در ابهام آن است. در جنگ، تکلیف روشن تر؛ و در صلح قواعد تا حدی معلوم است. اما آتش بس می تواند همزمان حس آرامش، فرسودگی، غرور و غفلت تولید کند. در همین نقطه خطای راهبردی شکل می گیرد: وقتی ما آتش بس را پایان بحران بدانیم، در حالی که طرف مقابل آن را فرصت بازآرایی می بیند.
◇ چالش نخست، اعتبار روایت
پس از جنگ، مسئله فقط این نیست که چه اتفاقی افتاده؛ این است که آن اتفاق چگونه فهمیده، تفسیر و در حافظه عمومی ثبت می شود. در روزهای جنگ، روایت رسمی می تواند با تکیه بر ضرورت امنیتی، فوریت میدانی و احساسات ملی تا حدی پیش برود؛ اما در پساجنگ، جامعه به تدریج از فضای هیجان فاصله می گیرد و پرسش های دقیق تری مطرح میکند.
در چنین وضعیتی، خطر اصلی شکل گیری یک روایت انتقادی نیست؛ خطر اصلی آن است که روایت رسمی نتواند با واقعیت های تجربه شده جامعه نسبت برقرار کند. روایت پساجنگ نباید صرفاً پیروزمندانه، تدافعی یا تبلیغاتی باشد. روایت معتبر از جنگ باید سه ویژگی داشته باشد: به ایستادگی ملی احترام بگذارد، خطاها و غافلگیری ها را انکار نکند و نشان دهد که نظام تصمیم گیری از تجربه جنگ چیزی آموخته است.
◇ چالش دوم، غافل گیری در آتشبس
آتش بس برای هر دو طرف فرصت بازآرایی است. اگر ما آن را دوران آرامش بدانیم و طرف مقابل آن را دوران بازطراحی بداند، غافل گیری دوم می تواند سخت تر از غافل گیری اول باشد. بازسازی توان دفاعی و هجومی، ترمیم شبکه های اطلاعاتی، بازبینی فرضیات امنیتی، و اصلاح خطاهای ارزیابی باید در همین دوره انجام شود، نه پس از بحران بعدی.
◇ چالش سوم، بازسازی انسجام اجتماعی
انسجام اجتماعی از به رسمیت شناختن تنوع جامعه می آید. ایرانی فقط آن کسی نیست که در قالب رسمی مورد تأیید قرار می گیرد؛ ایرانی آن دختر معترض، آن خانواده داغدار، آن سرباز، آن کارآفرین آسیب دیده، آن کارمند خسته، آن دانشجوی مهاجرت اندیش و آن شهروندی هم هست که با همه نقدهایش در لحظه خطر نگران ایران می شود. اگر این تنوع دیده نشود، جامعه به منبع امنیت تبدیل نمی شود؛ به میدان فرسایش تبدیل میشود.
◇ چالش چهارم، نسبت میان بقا و ارتقا
یکی از خطرهای پساجنگ این است که کشور در منطق بقا متوقف شود. بقا لازم، اما کافی نیست. دشمن ممکن است دقیقاً همین را بخواهد: ایران زنده بماند، اما نتواند ارتقا پیدا کند؛ دفاع کند، اما توسعه نیابد؛ مقاومت کند، اما حکمرانی خود را اصلاح نکند؛ بحران را دفع کند، اما آینده را نسازد.
5⃣ مسیرهای برون رفت
سه توصیه روشن:
◇ نخست، اصلاح چرخه اطلاعاتی -تصمیمی.
کشور نیازمند سازوکاری است که ارزیابی های دقیق، حتی اگر تلخ و ناخوشایند باشند، به بالاترین سطوح تصمیم گیری برسند. اطلاعات نباید برای تأیید پیش فرضها تولید شود. ارزیابی امنیتی اگر به ابزار رضایت بخشی نهادی تبدیل شود، خطرناک است. باید روشن شود کجا خطای شناختی داشتیم، کجا خطای اطلاعاتی، کجا خطای هماهنگی، و کجا خطای روایت.
◇ دوم، مدیریت آتش بس با هشیاری راهبردی. اگر فقط زیرساخت فیزیکی ترمیم شود اما اعتماد عمومی، حافظه نهادی و نظم تصمیم گیری ترمیم نشود، ما فقط ظاهر کشور را بازسازی کردهایم، نه قدرت ملی را.
◇ سوم، بازگشت به مردم؛ در سازوکار
مردم را نباید فقط در لحظه تهدید فراخواند و در لحظه تصمیم کنار گذاشت. جمهوریت، اگر درست فهم شود، نه مانع امنیت، بلکه پشتوانه امنیت است. اگر طراحی دشمن بر شکاف میان مردم و حاکمیت بنا شده باشد، مهمترین پاسخ راهبردی، ترمیم همان شکاف است. حکمرانی باید از «مدیریت افکار عمومی» به «بازسازی رابطه با جامعه» عبور کند.
منبع و متن کامل
#فرهیختگان راهی به رهایی
توصیههای مهم برای دوران پساجنگ-۲
◇ دومین تحول، بازتعریف نمادهای قدرت
در زمان جنگ، موشک، مقاومت، توان ضربه متقابل و اجتماعات شبانه مردمی به نمادهای آشکار قدرت تبدیل می شوند. اما در پساجنگ، نمادهای قدرت فقط نظامی یا حماسی نیستند. ثبات بازار، آرامش روانی جامعه، صداقت مسئولان، بازگشایی مدارس، تداوم خدمات عمومی، جبران خسارت، و کیفیت گفتگو با مردم نیز نماد قدرت اند.
◇ سومین تحول، افزایش انتظارات مردمی
جنگ حافظه می سازد. مردم می بینند چه کسی ماند، چه کسی رفت، چه کسی واقعیت را گفت، چه کسی پنهان کرد، چه نهادی کارآمد بود و کجاها ضعف وجود داشت. این حافظه جنگی در آینده ایران فعال خواهد ماند.
◇ چهارمین تحول؛ پس از آتش بس، قدرت دیگر صرفاً در توان دفاعی خلاصه نمی شود؛ قدرت در ترکیب دفاع، اقتصاد، دیپلماسی، رسانه و جامعه معنا پیدا می کند. دولت باید درباره آینده جنگ در برابر جامعه مسئول باشد. در پساجنگ، هیچ حوزهای به تنهایی امنیت ساز نیست.
4⃣ چالش های وضعیت گذار
در وضعیت گذار قرار داریم؛ نه جنگ کامل، نه صلح پایدار. خطر این وضعیت در ابهام آن است. در جنگ، تکلیف روشن تر؛ و در صلح قواعد تا حدی معلوم است. اما آتش بس می تواند همزمان حس آرامش، فرسودگی، غرور و غفلت تولید کند. در همین نقطه خطای راهبردی شکل می گیرد: وقتی ما آتش بس را پایان بحران بدانیم، در حالی که طرف مقابل آن را فرصت بازآرایی می بیند.
◇ چالش نخست، اعتبار روایت
پس از جنگ، مسئله فقط این نیست که چه اتفاقی افتاده؛ این است که آن اتفاق چگونه فهمیده، تفسیر و در حافظه عمومی ثبت می شود. در روزهای جنگ، روایت رسمی می تواند با تکیه بر ضرورت امنیتی، فوریت میدانی و احساسات ملی تا حدی پیش برود؛ اما در پساجنگ، جامعه به تدریج از فضای هیجان فاصله می گیرد و پرسش های دقیق تری مطرح میکند.
در چنین وضعیتی، خطر اصلی شکل گیری یک روایت انتقادی نیست؛ خطر اصلی آن است که روایت رسمی نتواند با واقعیت های تجربه شده جامعه نسبت برقرار کند. روایت پساجنگ نباید صرفاً پیروزمندانه، تدافعی یا تبلیغاتی باشد. روایت معتبر از جنگ باید سه ویژگی داشته باشد: به ایستادگی ملی احترام بگذارد، خطاها و غافلگیری ها را انکار نکند و نشان دهد که نظام تصمیم گیری از تجربه جنگ چیزی آموخته است.
◇ چالش دوم، غافل گیری در آتشبس
آتش بس برای هر دو طرف فرصت بازآرایی است. اگر ما آن را دوران آرامش بدانیم و طرف مقابل آن را دوران بازطراحی بداند، غافل گیری دوم می تواند سخت تر از غافل گیری اول باشد. بازسازی توان دفاعی و هجومی، ترمیم شبکه های اطلاعاتی، بازبینی فرضیات امنیتی، و اصلاح خطاهای ارزیابی باید در همین دوره انجام شود، نه پس از بحران بعدی.
◇ چالش سوم، بازسازی انسجام اجتماعی
انسجام اجتماعی از به رسمیت شناختن تنوع جامعه می آید. ایرانی فقط آن کسی نیست که در قالب رسمی مورد تأیید قرار می گیرد؛ ایرانی آن دختر معترض، آن خانواده داغدار، آن سرباز، آن کارآفرین آسیب دیده، آن کارمند خسته، آن دانشجوی مهاجرت اندیش و آن شهروندی هم هست که با همه نقدهایش در لحظه خطر نگران ایران می شود. اگر این تنوع دیده نشود، جامعه به منبع امنیت تبدیل نمی شود؛ به میدان فرسایش تبدیل میشود.
◇ چالش چهارم، نسبت میان بقا و ارتقا
یکی از خطرهای پساجنگ این است که کشور در منطق بقا متوقف شود. بقا لازم، اما کافی نیست. دشمن ممکن است دقیقاً همین را بخواهد: ایران زنده بماند، اما نتواند ارتقا پیدا کند؛ دفاع کند، اما توسعه نیابد؛ مقاومت کند، اما حکمرانی خود را اصلاح نکند؛ بحران را دفع کند، اما آینده را نسازد.
5⃣ مسیرهای برون رفت
سه توصیه روشن:
◇ نخست، اصلاح چرخه اطلاعاتی -تصمیمی.
کشور نیازمند سازوکاری است که ارزیابی های دقیق، حتی اگر تلخ و ناخوشایند باشند، به بالاترین سطوح تصمیم گیری برسند. اطلاعات نباید برای تأیید پیش فرضها تولید شود. ارزیابی امنیتی اگر به ابزار رضایت بخشی نهادی تبدیل شود، خطرناک است. باید روشن شود کجا خطای شناختی داشتیم، کجا خطای اطلاعاتی، کجا خطای هماهنگی، و کجا خطای روایت.
◇ دوم، مدیریت آتش بس با هشیاری راهبردی. اگر فقط زیرساخت فیزیکی ترمیم شود اما اعتماد عمومی، حافظه نهادی و نظم تصمیم گیری ترمیم نشود، ما فقط ظاهر کشور را بازسازی کردهایم، نه قدرت ملی را.
◇ سوم، بازگشت به مردم؛ در سازوکار
مردم را نباید فقط در لحظه تهدید فراخواند و در لحظه تصمیم کنار گذاشت. جمهوریت، اگر درست فهم شود، نه مانع امنیت، بلکه پشتوانه امنیت است. اگر طراحی دشمن بر شکاف میان مردم و حاکمیت بنا شده باشد، مهمترین پاسخ راهبردی، ترمیم همان شکاف است. حکمرانی باید از «مدیریت افکار عمومی» به «بازسازی رابطه با جامعه» عبور کند.
منبع و متن کامل
#فرهیختگان راهی به رهایی
خبرآنلاین
سه توصیه مهم حسامالدین آشنا برای دوران پساجنگ/ مسئله امروز ایران عبور از آتش بس به صلح نیست؛ عبور از واکنش به راهبرد است
حسام الدین آشنا می گوید: انسجام اجتماعی با دستور اداری ایجاد نمی شود. انسجام از به رسمیت شناختن تنوع جامعه می آید. ایرانی فقط آن کسی نیست که در قالب رسمی مورد تأیید قرار می گیرد؛ ایرانی آن دختر معترض، آن خانواده داغدار، آن سرباز، آن کارآفرین آسیب دیده، آن…
❤3👍1
@talar_ayneنکبت_علم_و_ادب.PDF
84.9 KB
نامهٔ استاد عبّاسِ اقبالِ آشتیانی دربارهٔ فَلاکَتِ اهلِ علم در این بوم و بَر که در یغما (۱۳۳۹ ه.ش.) به چاپ رسیده است.
#فرهیختگان راهی به رهایی
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3🕊1
دفاع از ایران، دفاع از یک پیکر سیاسی است
دفاع از ایران به مثابه یک پیکر سیاسی تصمیمی عقلانی است و مبتنی بر محاسبه ابزار و هدف نه الزماً رفتاری عاطفی. البته هر کس به سرزمین مادریاش نگاهی عاطفی هم دارد که فینفسه خوب است اما وقتی میگوییم از ایران باید دفاع کرد، به این جنبه از رابطه با میهن نظر نداریم. مساله دفاع از واحد سیاسی، امری دلبخواهی یا احساسی یا سلیقهای نیست، مساله بنیادین سیاست است. اگر هدفِ عالیِ سیاست، خیرِ عمومیِ واحدِ سیاسی است، نخست برای تأمین این خیر عمومی امنیت این واحد سیاسی باید حفظ شود. بنابراین دفاع از ایران به عنوان پیکر سیاسی شرط لازم تأمین خیر عمومی است. طبعاً دفاع نظامی و هدایت سیاسی آن نخست وظیفه نیروی نظامی و فرماندهان آن است و پس از آن وظیفه تمام شهروندان ایران. چیزی که نامش را میهندوستی میگذاریم، اخلاقی است مبتنی بر مسئولیت شهروندی، یعنی هر شهروندی باید نسبت به سرنوشت کشورش مسئول باشد. میهندوستی ارزشی است مبتنی بر واقعیت حیات سیاسی ما در یک دولت – ملت. دفاع از میهن ارتباطی کمی با رابطه احساسی ما با «ایران» دارد. تأکید بر این نکته بسیار مهم است چرا که بسیاری میهندوستی را به دوست داشتن کوروش و بزرگداشت نوروز و یا «ما ایرانیها چقدر باهوشیم» تقلیل میدهند. البته دوست داشتن شخصیتهای تاریخی ایران یا بزرگداشت مناسک ایرانی بسیار خوب است اما اینها ضرورتاً ربطی به میهندوستی ندارد. چه بسا کسانی که مدام از شاهان هخامنشی میگفتند در جنگ اخیر در جبهه دشمن بودند. دفاع عقلانی از ایران به مثابه پیکری سیاسی نسبتی با آریاییبازی و اطوار برخی ایرانیان ندارد.
دفاع از ایران ارتباطی به ارزش یا عدم ارزش ایرانی بودن نیز ندارد. آیا ایران تمدنی ارزشمند است؟ من تصور میکنم پاسخ مثبت است اما اگر پاسخ منفی هم باشد باز تأثیری در ضرورت دفاع از ایران ندارد. ایران پیکری سیاسی است که حیات جمعی ما را ممکن میکند. چه تاریخ و فرهنگ باشکوهی داشته باشد چه نداشته باشد، باید از امنیت آن دفاع کنیم، چون امنیت ایران یعنی امنیت جمعی ما. امر سیاسی همواره در محدوده یک واحد سیاسی معنا دارد و بنابراین مفهوم خیر عمومی در نسبت با آن واحد سیاسی معنا میشود. این کلید اصلی فهم امر سیاسی است. خارج از واحدهای سیاسی، سیاستی وجود ندارد. سیاست پدیدهای جهانشمول نیست، همیشه متعین و محدود است به یک قلمرو و دولت و ملتی مشخص. میتوان برای خیر بشریت به طور کلی تلاش کرد، اما این تلاش دیگر سیاسی نیست، بلکه تلاشی اخلاقی است.
آیا ایران بالاتر از هر چیزی است؟
خیر. دفاع از میهن و تلاش برای بهروزی آن ارزشی سیاسی است اما امر سیاسی بالاترین هدف و ارزش زندگی آدمی نیست. اموری فراسوی سیاست هستند، هنر، اخلاق، دین و فلسفه چیزهایی هستند فراسوی واحد سیاسی و دولت – ملت. طبعاً کار فلسفه محدود به چهاچوب واحد سیاسی نیست، کار فلسفه تحقیق درباره حقیقت است، اخلاق در جستجوی قوانینی جهانشمول برای رفتار نیک است و هنر آثاری میآفریند که از چهارچوب دولت – ملت فراتر میرود. همچنین ایمان دینی نیز فراملی است و معمولاً پیامش به همه انسانهاست. بنابراین «ایران» فراتر از هرچیز نیست. انسانی که همه چیزش را محدود به چهارچوب دولت – ملت کند، فردی است که بخش بزرگی از نفس انسانی خود را سرکوب کرده است. ما همزمان «فرد»، «شهروند» و «انسانیم» و تنها از آن رو که شهروند کشوری مشخص هستیم موجودی سیاسی هستیم، اما این تنها بُعدی از ابعاد انسان بودن ماست. درک زیباییشناسانه، تحقیق فلسفی یا علمی و ایمان دینی همه اینها از چهارچوب واحد سیاسی فراتر میرود. من چون ایرانی هستم، محکوم به موسیقی سنتی ایرانی نیستم، میتوانم به موسیقی اروپایی، هندی یا چینی هم علاقه داشته باشم. من چون ایرانی هستم محکوم به فیلسوفان ایرانی نیستم، میتوانم به فلان متفکر آلمانی یا هندی یا آرژانتینی هم علاقهمند باشم و از او الهام بگیرم. هنر، فلسفه و دین عرصههایی هستند فراملی.
با این همه نباید دچار این توهم شویم: سیاست نمیتواند فراملی باشد. من در مقام دانشجوی فلسفه «شهروند» نیستم ولی بلافاصله به عنوان موجودی سیاسی، دیگر نمیتوانم بگویم من شهروند جهانم، خیر، من تنها شهروند یک کشورم با منافع و سرنوشتی مشخص. سیاست متعین و محدود است، فلسفه، هنر و دین از تعینات سیاسی فراتر میرود. در سیاست نمیتوان فراملی بود، در سیاست لازم است ملی باشیم.
بابک مینا
#فرهیختگان راهی به رهایی
دفاع از ایران به مثابه یک پیکر سیاسی تصمیمی عقلانی است و مبتنی بر محاسبه ابزار و هدف نه الزماً رفتاری عاطفی. البته هر کس به سرزمین مادریاش نگاهی عاطفی هم دارد که فینفسه خوب است اما وقتی میگوییم از ایران باید دفاع کرد، به این جنبه از رابطه با میهن نظر نداریم. مساله دفاع از واحد سیاسی، امری دلبخواهی یا احساسی یا سلیقهای نیست، مساله بنیادین سیاست است. اگر هدفِ عالیِ سیاست، خیرِ عمومیِ واحدِ سیاسی است، نخست برای تأمین این خیر عمومی امنیت این واحد سیاسی باید حفظ شود. بنابراین دفاع از ایران به عنوان پیکر سیاسی شرط لازم تأمین خیر عمومی است. طبعاً دفاع نظامی و هدایت سیاسی آن نخست وظیفه نیروی نظامی و فرماندهان آن است و پس از آن وظیفه تمام شهروندان ایران. چیزی که نامش را میهندوستی میگذاریم، اخلاقی است مبتنی بر مسئولیت شهروندی، یعنی هر شهروندی باید نسبت به سرنوشت کشورش مسئول باشد. میهندوستی ارزشی است مبتنی بر واقعیت حیات سیاسی ما در یک دولت – ملت. دفاع از میهن ارتباطی کمی با رابطه احساسی ما با «ایران» دارد. تأکید بر این نکته بسیار مهم است چرا که بسیاری میهندوستی را به دوست داشتن کوروش و بزرگداشت نوروز و یا «ما ایرانیها چقدر باهوشیم» تقلیل میدهند. البته دوست داشتن شخصیتهای تاریخی ایران یا بزرگداشت مناسک ایرانی بسیار خوب است اما اینها ضرورتاً ربطی به میهندوستی ندارد. چه بسا کسانی که مدام از شاهان هخامنشی میگفتند در جنگ اخیر در جبهه دشمن بودند. دفاع عقلانی از ایران به مثابه پیکری سیاسی نسبتی با آریاییبازی و اطوار برخی ایرانیان ندارد.
دفاع از ایران ارتباطی به ارزش یا عدم ارزش ایرانی بودن نیز ندارد. آیا ایران تمدنی ارزشمند است؟ من تصور میکنم پاسخ مثبت است اما اگر پاسخ منفی هم باشد باز تأثیری در ضرورت دفاع از ایران ندارد. ایران پیکری سیاسی است که حیات جمعی ما را ممکن میکند. چه تاریخ و فرهنگ باشکوهی داشته باشد چه نداشته باشد، باید از امنیت آن دفاع کنیم، چون امنیت ایران یعنی امنیت جمعی ما. امر سیاسی همواره در محدوده یک واحد سیاسی معنا دارد و بنابراین مفهوم خیر عمومی در نسبت با آن واحد سیاسی معنا میشود. این کلید اصلی فهم امر سیاسی است. خارج از واحدهای سیاسی، سیاستی وجود ندارد. سیاست پدیدهای جهانشمول نیست، همیشه متعین و محدود است به یک قلمرو و دولت و ملتی مشخص. میتوان برای خیر بشریت به طور کلی تلاش کرد، اما این تلاش دیگر سیاسی نیست، بلکه تلاشی اخلاقی است.
آیا ایران بالاتر از هر چیزی است؟
خیر. دفاع از میهن و تلاش برای بهروزی آن ارزشی سیاسی است اما امر سیاسی بالاترین هدف و ارزش زندگی آدمی نیست. اموری فراسوی سیاست هستند، هنر، اخلاق، دین و فلسفه چیزهایی هستند فراسوی واحد سیاسی و دولت – ملت. طبعاً کار فلسفه محدود به چهاچوب واحد سیاسی نیست، کار فلسفه تحقیق درباره حقیقت است، اخلاق در جستجوی قوانینی جهانشمول برای رفتار نیک است و هنر آثاری میآفریند که از چهارچوب دولت – ملت فراتر میرود. همچنین ایمان دینی نیز فراملی است و معمولاً پیامش به همه انسانهاست. بنابراین «ایران» فراتر از هرچیز نیست. انسانی که همه چیزش را محدود به چهارچوب دولت – ملت کند، فردی است که بخش بزرگی از نفس انسانی خود را سرکوب کرده است. ما همزمان «فرد»، «شهروند» و «انسانیم» و تنها از آن رو که شهروند کشوری مشخص هستیم موجودی سیاسی هستیم، اما این تنها بُعدی از ابعاد انسان بودن ماست. درک زیباییشناسانه، تحقیق فلسفی یا علمی و ایمان دینی همه اینها از چهارچوب واحد سیاسی فراتر میرود. من چون ایرانی هستم، محکوم به موسیقی سنتی ایرانی نیستم، میتوانم به موسیقی اروپایی، هندی یا چینی هم علاقه داشته باشم. من چون ایرانی هستم محکوم به فیلسوفان ایرانی نیستم، میتوانم به فلان متفکر آلمانی یا هندی یا آرژانتینی هم علاقهمند باشم و از او الهام بگیرم. هنر، فلسفه و دین عرصههایی هستند فراملی.
با این همه نباید دچار این توهم شویم: سیاست نمیتواند فراملی باشد. من در مقام دانشجوی فلسفه «شهروند» نیستم ولی بلافاصله به عنوان موجودی سیاسی، دیگر نمیتوانم بگویم من شهروند جهانم، خیر، من تنها شهروند یک کشورم با منافع و سرنوشتی مشخص. سیاست متعین و محدود است، فلسفه، هنر و دین از تعینات سیاسی فراتر میرود. در سیاست نمیتوان فراملی بود، در سیاست لازم است ملی باشیم.
بابک مینا
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👎1