🔴 فلسطین در سازمان ملل؛ تشویق اردوغان، سکوت برای پزشکیان؟
✍🏻 مهرداد فرهمند
دو سخنرانی در دو روز پیاپی در مجمع عمومی سازمان ملل؛ هر دو با محور پررنگ فلسطین، اما به روایت مهرداد فرهمند با دو واکنش متفاوت از سوی هیئت فلسطینی.
اردوغان در سخنرانی خود به‌شدت از وضعیت غزه و سیاست‌های اسرائیل انتقاد کرد؛ سخنانی که با تشویق نمایندگان فلسطینی حاضر در سالن همراه شد.
یک روز بعد، مسعود پزشکیان نیز در سخنرانی خود بارها از فلسطین و غزه گفت و تأکید کرد که «صلح پایدار در غرب آسیا بدون عدالت برای فلسطین ممکن نیست».
اما فرهمند از تفاوت واکنش حاضران نوشته است:
«دیروز هنگامی که اردوغان در سخنرانی‌اش در سازمان ملل درباره فلسطین حرف زد، هیئت فلسطینی برایش کف زدند. امروز وقتی پزشکیان خیلی شورانگیزتر از اردوغان درباره فلسطین حرف زد، هیئت فلسطینی در سکوت و با اخم به او نگاه می‌کرد. بشکند دستی که نمک ندارد.»
روایتی کوتاه، اما معنادار از فاصله‌ای که گاه میان حمایت لفظی، اعتبار سیاسی و دریافت مخاطب شکل می‌گیرد.
#منتخب_فرهیختگان
#مهرداد_فرهمند
#فلسطین
#پزشکیان
#اردوغان
#سازمان_ملل
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت توقیف‌شده ایران در راه آمریکا؟

بر اساس گزارشی که به TankerTrackers نسبت داده شده، نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت خام توقیف‌شده ایران در حال عبور از اقیانوس اطلس و حرکت به سوی ایالات متحده است.
ارزش این محموله‌ها در گزارش منتشرشده حدود ۶۰۰ میلیون دلار برآورد شده است.
این رقم و موقعیت فعلی محموله‌ها هنوز از سوی یک منبع رسمی یا رسانه مستقل معتبر تأیید نشده

با این حال، اصلِ انتقال نفت توقیف‌شده به آمریکا سابقه دارد. وزارت دادگستری ایالات متحده در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد نزدیک به یک میلیون بشکه نفت ایران که در پرونده نفتکش «Suez Rajan» توقیف شده بود، به آمریکا منتقل و وارد روند مصادره قضایی شد.
تانکر ترکرز نیز در آوریل ۲۰۲۶ مدعی شده بود گارد ساحلی آمریکا حدود ۳۸۰ میلیون دلار نفت خام ایران را در اقیانوس هند توقیف کرده و این محموله‌ها ظاهراً به سوی آمریکا در حرکت‌اند.
اگر گزارش تازه درباره ۶ میلیون بشکه تأیید شود، با یکی از بزرگ‌ترین انتقال‌های نفت توقیف‌شده ایران به آمریکا روبه‌رو خواهیم بود.

#منتخب_فرهیختگان
#نفت
#ایران
#تحریم
#آمریکا
#TankerTrackers

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 به‌جای قله، غار؟
✍🏻 محمد پارسی
به جایی رسیده‌ایم که هر روز بخشی از ارتباط عادی ایران با جهان دشوارتر می‌شود:
پروازهای خارجی محدودتر می‌شوند؛

تراکنش عادی با شبکه مالی جهانی دشوار است؛

بخش بزرگی از پلتفرم‌های جهانی همچنان با فیلتر و محدودیت روبه‌روست؛

حضور و فعالیت مستقیم بسیاری از شرکت‌ها و برندهای بین‌المللی کاهش یافته؛

دسترسی به فناوری، سرمایه و همکاری‌های روز جهان پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر شده؛

و در داخل نیز مردم با کمبودها و اختلال‌های آب، برق، گاز، سوخت و آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
«قله‌های پیشرفت‌تان را ندیدیم؛ اما با ادامه این مسیر، به‌زودی زندگی غارنشینی را تجربه می‌کنیم.»
تعبیر «غارنشینی» البته اغراق طنزآمیز است؛ اما پرسش پشت آن جدی است:

اگر حاصل یک سیاست، محدودتر شدن ارتباط شهروندان با جهان و فرسوده‌تر شدن کیفیت زندگی روزمره باشد، با چه معیاری می‌توان آن را «پیشرفت» نامید؟
#صدای_فرهیختگان
#محمد_پارسی
#انزوا
#تحریم
#اینترنت
#اقتصاد
#کیفیت_زندگی

#فرهیختگان روزن آگاهی

⚠️ ایران؛ جنگی که سازمان ملل حتی نامش را نبرد
در افتتاح مناظره عمومی هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، آنتونیو گوترش از جنگ‌ها و بحران‌های جهان سخن گفت؛ از فلسطین اشغالی، اوکراین، سودان و میانمار نام برد، درباره قربانیان و ویرانی‌ها توضیح داد و حتی تأکید کرد که منشور ملل متحد باید «بدون استاندارد دوگانه» اجرا شود.
اما وقتی نوبت به جنگی رسید که خاک ایران را مستقیماً درگیر حملات آمریکا و اسرائیل کرده است، نامی از ایران برده نشد.
نه «ایران»، نه «حمله آمریکا»، نه «حمله اسرائیل».
همه‌چیز در عبارت کلی و بی‌چهره‌ی «مخاصمات زنجیره‌ای در خاورمیانه» حل شد.
رئیس مجمع عمومی نیز در همان مراسم، در مرور بحران‌های جهان از چندین کشور و جنگ مشخص نام برد، اما ایران را به همین سکوت سپرد.
این دیگر فقط یک انتخاب واژگانی نیست. وقتی برای جنگ‌های دیگر نام کشور، مهاجم، قربانی و نوع خشونت گفته می‌شود، اما درباره ایران حتی نام کشور حذف می‌شود، نتیجه چیزی جز یک عدم‌تقارن آشکار در روایت رسمی سازمان ملل نیست.
تناقض از اینجا برجسته‌تر می‌شود که خود گوترش چند جمله بعد می‌گوید:
«باید از منشور بدون استاندارد دوگانه دفاع کنیم.»
اما استاندارد دوگانه دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود:

یک جنگ را با نام و جزئیات روایت می‌کنی و جنگ دیگر را پشت یک تعبیر جغرافیایی مبهم پنهان می‌کنی.
مسئله این نیست که سازمان ملل باید درباره ایران همان ادبیاتی را به کار ببرد که تهران می‌پسندد. مسئله بسیار ساده‌تر است: اگر اصل، نام‌بردن صریح از جنگ‌ها و دفاع برابر از حاکمیت کشورها و جان غیرنظامیان است، ایران نیز نباید از این قاعده مستثنا شود.
سکوت درباره نام ایران، در متنی که قرار است نقشه بحران‌های جهان باشد، خود یک موضع ارتباطی است؛ حتی اگر درباره انگیزه پشت آن نتوان با قطعیت داوری کرد.
#منتخب_فرهیختگان
#سازمان_ملل
#ایران
#جنگ
#استاندارد_دوگانه
#حقوق_بین_الملل
#فرهیختگان روزن آگاهی

📉 از سیاه‌ترین بهار اقتصاد ایران در هفت سال اخیر چه می‌فهمیم؟
✍🏻 امین کاوه‌ای
برآورد مقدماتی مرکز آمار از اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵، تصویری از یک شوک شدید اقتصادی نشان می‌دهد؛ شوکی که برخلاف برخی دوره‌های قبلی، فقط در نفت خلاصه نمی‌شود.
دو عدد درباره رشد بهار بسیار تکرار شده است: ۱۰.۱- درصد و ۱۰.۸- درصد. هر دو از یک گزارش می‌آیند؛ اولی تولید ناخالص داخلی به «قیمت پایه» و دومی GDP به «قیمت بازار» است. اگر مبنا قیمت بازار باشد، اقتصاد ایران در بهار نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰.۸ درصد کوچک‌تر شده است.
این افت فقط داستان نفت نیست.
در کنار سقوط بخش نفت، تجارت خارجی، حمل‌ونقل، مصرف خانوار و سرمایه‌گذاری نیز هم‌زمان ضعیف شده‌اند. یعنی شوک این‌بار از یک کانال وارد اقتصاد نشده؛ چند بخش اصلی به‌طور هم‌زمان زیر فشار قرار گرفته‌اند.
کاوه‌ای این وضعیت را، پس از شوک‌های بزرگ سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷، یک شوک مهم دیگر در اقتصاد ایران می‌داند و معتقد است جنگ، کاهش درآمد نفتی و محدودیت‌های فیزیکی بر تجارت و حمل‌ونقل سهم مهمی در شدت افت بهار داشته‌اند.
پس این ادعا که جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن اثر اقتصادی مهمی نداشته، با تصویر حساب‌های ملی سازگار نیست.
اما یک نکته دیگر نیز مهم است: رشد منفی ۱۰ درصدی الزاماً قرار نیست در هر فصل تکرار شود. اگر شوک تازه‌ای وارد نشود و حدی از ثبات برقرار بماند، اثر اولیه این سقوط می‌تواند در فصل‌های بعد ضعیف‌تر شود؛ همان‌گونه که پس از رکودهای سنگین ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷ نیز بخشی از افت تولید در سال‌های بعد جبران شد.
با این حال، کوچک‌شدن شدت رشد منفی با «حل‌شدن بحران» یکی نیست. بازگشت پایدار اقتصاد به سطح پیشین تولید به ثبات، سرمایه‌گذاری، دسترسی به تجارت و کاهش نااطمینانی نیاز دارد.
بهار ۱۴۰۵ بیش از آنکه فقط یک عدد منفی بزرگ باشد، نشان می‌دهد شوک جنگ و محدودیت خارجی چگونه می‌تواند هم‌زمان نفت، تجارت، حمل‌ونقل و زندگی روزمره خانوارها را تحت فشار قرار دهد.

#منتخب_فرهیختگان
#اقتصاد_ایران
#رشد_اقتصادی
#مرکز_آمار
#جنگ
#نفت
#سرمایه_گذاری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 هشتاد سال میان کتاب، ترجمه و فرهنگ؛ غلامرضا امامی از زندگی و زمانه‌اش می‌گوید
هم‌سخنی با اهل نظر

این قسمت: غلامرضا امامی
غلامرضا امامی در هشتادسالگی، یکی از شاهدان و کنشگران چند دهه از زندگی فرهنگی ایران است؛ نویسنده و مترجمی که فعالیتش را از نوجوانی آغاز کرد و سال‌هایی از مهم‌ترین دوره تاریخ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را از نزدیک تجربه کرد.
او متولد ۱۳۲۵ است و نخستین کتابش را در شانزده‌سالگی منتشر کرد. بعدها در بخش انتشارات کانون فعالیت کرد و در حوزه ادبیات کودک، ترجمه و نشر، کارنامه‌ای طولانی ساخت؛ کارنامه‌ای که از ادبیات ایتالیا و جهان عرب تا ادبیات کودکان امتداد یافته است.
امامی از نسلی است که زندگی فرهنگی‌اش با نام‌ها و نهادهای مهم نیم‌قرن اخیر ایران گره خورده؛ از کانون و ادبیات کودک تا ترجمه، نشر و معاشرت با شماری از نویسندگان و روشنفکران معاصر.
«زندگی و زمانه؛ پس از ۸۰ سال» فرصتی است برای شنیدن روایت یک زندگی فرهنگی از زبان کسی که بخش مهمی از آن تاریخ را نه فقط خوانده، بلکه زیسته است.
▶️ تماشای گفت‌وگوی کامل در یوتیوب
#میراث_فرهیختگان
#غلامرضا_امامی
#هم_سخنی_با_اهل_نظر
#ادبیات
#ترجمه
#کانون_پرورش_فکری
#تاریخ_فرهنگی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ۸۰ هزار کلاس‌اولی کمتر؛ نشانه‌ای که از کاهش جمعیت می‌آید
امسال حدود یک میلیون و ۱۵۴ هزار دانش‌آموز وارد پایه اول ابتدایی شده‌اند؛ نزدیک به ۸۰ هزار نفر کمتر از سال گذشته.
این کاهش، بیش از هر چیز بازتاب افت موالید در سال‌های گذشته است؛ نسلی که امروز به سن ورود به مدرسه رسیده، از نسل پیش از خود کوچک‌تر است.
آمار تازه آموزش‌وپرورش می‌گوید در سال تحصیلی جدید حدود ۱۲۴ هزار مدرسه در کشور فعال‌اند؛ از این تعداد، حدود ۱۰۳ هزار مدرسه دولتی و ۲۱ هزار مدرسه غیردولتی هستند.
اما کاهش جمعیت کلاس‌اولی‌ها یک مسئله دیگر را هم پررنگ می‌کند: در کنار افت موالید، هنوز بخشی از کودکان اساساً به مدرسه نمی‌رسند.
فقر، فاصله از مدرسه، بیماری، ممانعت خانواده و مسائل فرهنگی از جمله دلایل ثبت‌شده برای بازماندگی از تحصیل‌اند. بنابراین باید میان دو پدیده تفاوت گذاشت:
کاهش تعداد کلاس‌اولی‌ها عمدتاً حاصل کاهش موالید است؛

اما بازماندن کودکان موجود از مدرسه، مسئله‌ای است که فقر در آن نقش جدی دارد.
این دو روند، اگرچه متفاوت‌اند، هر دو تصویری نگران‌کننده از آینده آموزش عمومی در ایران می‌سازند:

کلاس‌هایی که از یک سو به‌دلیل کاهش جمعیت خلوت‌تر می‌شوند و از سوی دیگر، هنوز کودکانی پشت در آن‌ها می‌مانند.
#منتخب_فرهیختگان
#آموزش
#کلاس_اول
#دانش_آموزان
#کاهش_جمعیت
#بازماندگی_از_تحصیل
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 وقتی سیاست به رابطه عاطفی بدل می‌شود
✍🏻 منصور خضاعی
منصور خضاعی از یک آسیب دیرپا در فرهنگ سیاسی می‌نویسد: تبدیل رابطه شهروند با رهبر سیاسی به پیوند عاطفی و شخصی.
از نگاه او، هنگامی که یک رهبر سیاسی فراتر از نقد قرار می‌گیرد، خطاهایش به‌دلیل تعلق خاطر هواداران نادیده گرفته می‌شود. این چشم‌پوشی می‌تواند آن‌قدر ادامه پیدا کند که رابطه‌ای که روزی بر شیفتگی بنا شده، سرانجام به سرخوردگی و گسست بدل شود.
خضاعی نمونه امروزین این وضعیت را در رابطه سیاسی علی کریمی و رضا پهلوی می‌بیند؛ رابطه‌ای که از حمایت آشکار آغاز شد و در نهایت به اعلام استقلال سیاسی کریمی انجامید. کریمی اخیراً اعلام کرده است که دیگر از هیچ شخص یا حزب سیاسی حمایت نمی‌کند.
اما مسئله اصلی نویسنده یک اختلاف فردی نیست؛ نوع رابطه ما با سیاستمداران است.
به باور او، شهروند مدرن نباید سیاست را به «بازار عشق و عاشقی» تبدیل کند. سیاستمدار نه معشوق است و نه قدیس؛ کارگزاری است که باید پیوسته درباره تصمیم‌ها، روش‌ها و پیامد عملکردش پاسخ‌گو باشد.
حمایت سیاسی، اگر حق نقد و حتی حق عبور از فرد مورد حمایت را از ما بگیرد، دیگر کنش شهروندی نیست؛ نوعی وفاداری شخصی است.
خضاعی معتقد است تجربه تاریخ معاصر ایران بارها نشان داده که نادیده‌گرفتن خطاهای رهبران می‌تواند هزینه‌هایی بسیار بزرگ‌تر از یک اختلاف سیاسی ایجاد کند؛ هزینه‌هایی که گاه چند نسل و منابع یک جامعه را درگیر می‌کنند.
از این منظر، نخستین تمرین شهروندی مدرن شاید همین باشد:
توانایی نقد کسی که دوستش داریم، به او رأی می‌دهیم یا از او حمایت می‌کنیم.
و اگر سیاستمداری خطا را تکرار کرد و حاضر به اصلاح نشد، شهروند باید بتواند بدون احساس خیانت، از او فاصله بگیرد.

متن کامل یادداشت منصور خضاعی

#صدای_فرهیختگان
#منصور_خضاعی
#فرهنگ_سیاسی
#نقد_قدرت
#شهروندی
#علی_کریمی
#رضا_پهلوی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جهان ترامپی؛ قدرت، ایران و مسئله صلح
✍🏻 محمدرضا نیکفر
محمدرضا نیکفر نطق دونالد ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل را نه صرفاً یک سخنرانی، بلکه نوعی بیانیه درباره نظم مطلوب جهان از نگاه ترامپیسم می‌خواند.
از نگاه او، در این تصویر، چندجانبه‌گرایی و حقوق بین‌الملل در برابر منطق قدرت عقب می‌نشینند؛ حاکمیت ملی برای آمریکا مطلق است، اما برای کشورهای ضعیف‌تر می‌تواند مشروط و قابل نقض شود.
ترامپ در سخنرانی خود از قدرت نظامی آمریکا سخن گفت، «حکمرانی جهانی» را رد کرد و ایران را یکی از مهم‌ترین تهدیدهایی دانست که آمریکا باید با آن مقابله کند.
نیکفر معتقد است این سخنرانی را می‌توان از دو زاویه نگران‌کننده دید:

یا برنامه یک ابرقدرت برای اعمال یک‌جانبه قدرت است، یا رجزخوانی قدرتی که در حال افول است؛ و در هر دو صورت، خطرِ درگیری‌ها و بحران‌های بیشتر وجود دارد.
در بخش مربوط به ایران، نویسنده تأکید می‌کند که جنگ و فشار بیشتر، جامعه ایران را به وضعیت پیچیده‌تر و ویرانگرتری می‌برد. راه خروج، از نظر او، نه تشدید تقابل بلکه آتش‌بس پایدار، کاهش فشار تحریمی و گشودن امکان صلحی است که به معنای تسلیم نباشد.
«برای آمریکا ساده است که ویرانه‌ای را به جا بگذارد. این خطر جدی است؛ پس از هر امکانی برای تبلیغ صلح استفاده کنیم.»
متن کامل یادداشت محمدرضا نیکفر
#منتخب_فرهیختگان
#محمدرضا_نیکفر
#دونالد_ترامپ
#ایران
#سازمان_ملل
#صلح
#نظم_جهانی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🎥 مقصود فراستخواه: نهاد سیاست می‌خواهد زندگی را مستعمره خود کند
فراستخواه از وضعیتی می‌گوید که در آن سیاست، به‌جای محدود ماندن به حوزه حکمرانی، می‌کوشد بر سبک زندگی، فرهنگ و انتخاب‌های روزمره مردم نیز مسلط شود.
وقتی سیاست همه عرصه‌های زندگی را تصرف کند، جامعه مدنی و استقلال فردی چه فضایی برای تنفس خواهند داشت؟
🔗 khabaronline.ir/xq3JL
#منتخب_فرهیختگان #مقصود_فراستخواه #جامعه_مدنی #سیاست
#فرهیختگان روزن آگاهی

✨ هنگامه هادیانی؛ یک حضور تاریخی
پس از ۴۷ سال، یک زن ژیمناست ایرانی دوباره در بازی‌های آسیایی به میدان رفت.
هنگامه هادیانی مدال نگرفت؛ اما همین حضور، پس از دهه‌ها غیبت زنان ایران از این رشته در چنین سطحی، خودش اتفاقی تاریخی و دلگرم‌کننده است.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.
#میراث_فرهیختگان
#هنگامه_هادیانی
#ژیمناستیک
#زنان_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

پروانه خجندی راد 
لاهیجان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 روحانیت در قدرت؛ نقدی بر فرسایش سرمایه اجتماعی
پس از انقلاب ۵۷، روحانیان از نهادی عمدتاً بیرون از ساختار رسمی قدرت، به یکی از بازیگران اصلی سیاست و حکمرانی تبدیل شدند. نویسنده این یادداشت معتقد است همین ورود گسترده به قدرت، روحانیت را در معرض آزمونی تاریخی قرار داد: مدعیات دینی و سیاسی آن دیگر فقط در حوزه نظر نبود، بلکه باید در میدان اداره کشور سنجیده می‌شد.
از نگاه نویسنده، بخشی از روحانیت با تصوری ساده‌شده از مسائل پیچیده سیاست، اقتصاد و جامعه وارد این میدان شد؛ و در گذر زمان، ناکامی‌های حکمرانی به اعتبار اجتماعی نهادی آسیب زد که پیش‌تر برای بخشی از جامعه نقش مرجع و پناهگاه داشت.
این یادداشت کاهش اعتماد به روحانیت را فقط نتیجه تغییر باورهای دینی مردم نمی‌داند. وابستگی به قدرت سیاسی، فاصله گرفتن از مسائل روزمره مردم، ورود به حوزه‌های خارج از تخصص و سکوت یا همسویی با حکومت در برابر بحران‌های اجتماعی از جمله عواملی است که نویسنده برای این فرسایش برمی‌شمارد.
برخی داده‌های افکار عمومی نیز از کاهش اعتماد به روحانیتِ درگیر قدرت حکایت دارند؛ هرچند این روند را نباید با «دین‌گریزی کامل جامعه» یکی گرفت. جامعه ایران از نظر دینی و غیردینی متکثرتر شده و نسبت مردم با دین، روحانیت و حکومت یکسان نیست.
نویسنده نتیجه می‌گیرد که مسئله اصلی، بیش از آنکه به اصل حضور روحانیان در جامعه مربوط باشد، به پیوند نهاد روحانیت با قدرت سیاسی بازمی‌گردد:
«روحانیت به جای نظارت و انتقاد از حکومت و حمایت از مردم، خود متصدی حکومت شد.»
از این منظر، پرسش اصلی امروز این است: آیا روحانیت می‌تواند با فاصله گرفتن از قدرت سیاسی، بخشی از سرمایه اجتماعی ازدست‌رفته خود را بازیابد، یا پیوند چهاردهه‌ای دین رسمی و حکومت، این رابطه را برای مدت طولانی دگرگون کرده است؟
منبع: هویت امامیه
#منتخب_فرهیختگان
#روحانیت
#دین_و_سیاست
#سرمایه_اجتماعی
#جامعه_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 از ونزوئلا تا خارگ؛ آیا «هنر معامله» به سیاست تصاحب رسیده است؟
✍🏻 اکبر گنجی | ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶
اکبر گنجی در این یادداشت بلند، سیاست خارجی دوره دوم دونالد ترامپ را نه صرفاً «معامله‌گری»، بلکه حرکت به سوی نوعی سیاست عریانِ تصاحب منابع و اعمال قدرت می‌خواند؛ تحلیلی که آن را با سه پرونده ونزوئلا، گرینلند و ایران توضیح می‌دهد.
در مورد ونزوئلا، خود ترامپ در دسامبر ۲۰۲۵ نوشت که کاراکاس باید «نفت، زمین و دیگر دارایی‌هایی» را که به ادعای او از آمریکا گرفته، بازگرداند. دولت او بعدتر نیز توافقی اعلام کرد که به آمریکا سهم و نفوذ عمده‌ای در توسعه بخشی از ذخایر عظیم نفت ونزوئلا می‌دهد.
درباره ایران، زبان حتی صریح‌تر شده است. ترامپ در ۱۱ ژوئن تهدید کرد آمریکا در آینده جزیره خارگ و دیگر زیرساخت‌های نفتی ایران را خواهد گرفت و «کنترل کامل» بازار نفت و گاز را، مشابه آنچه در ونزوئلا انجام داده، در دست خواهد گرفت. سه ماه بعد نیز گفت آمریکا ممکن است پس از جنگ در ایران بماند و «نفت را نگه دارد».
گنجی این سخنان را نشانه بازگشت نوعی منطق امپراتوری می‌داند: قدرت نظامی برای تحمیل ترتیبات اقتصادی و دسترسی به منابع دیگر کشورها.
این تعبیر فقط متعلق به منتقدان ایرانی ترامپ نیست. مایکل مک‌فاول، سفیر پیشین آمریکا در روسیه، توافق نفتی ونزوئلا را «امپریالیسم عریان» توصیف کرده و رابرت کیگان نیز در گفت‌وگو با بیل کریستول، سیاست ترامپ در ونزوئلا را «مصادره مستقیم ثروت یک ملت به سود ایالات متحده» خوانده است.
در مورد گرینلند اما باید میان تهدید و نتیجه نهایی تفاوت گذاشت. ترامپ در ژانویه گفته بود اگر معامله «از راه آسان» انجام نشود، از «راه سخت» پیش خواهد رفت؛ اما توافق تازه آمریکا، دانمارک و گرینلند به انتقال حاکمیت منجر نشده و فعلاً گسترش حضور و دسترسی نظامی آمریکا را در پی داشته است.
پرسش محوری گنجی این است: وقتی رئیس‌جمهور آمریکا آشکارا از گرفتن نفت، تصاحب زیرساخت و تحمیل ترتیبات سیاسی سخن می‌گوید، آیا هنوز می‌توان همه نقدهای «امپریالیسم» را صرفاً نظریه توطئه دانست؟
این پاسخ البته محل مناقشه است؛ اما آنچه دیگر دشوارتر می‌توان انکار کرد، تغییر زبان سیاست خارجی آمریکاست: بخشی از آنچه زمانی پشت ادبیات امنیت، دموکراسی یا نظم جهانی پنهان می‌شد، امروز گاه مستقیماً با واژگان نفت، زمین، کنترل و تصاحب بیان می‌شود.
متن کامل نوشته اکبر گنجی
#منتخب_فرهیختگان
#اکبر_گنجی
#دونالد_ترامپ
#ایران
#ونزوئلا
#گرینلند
#نفت
#سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جلایی‌پور: نطق نتانیاهو نمونه‌ای از پروپاگاندای پساحقیقت بود
سخنرانی بنیامین نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل با اعتراض و خروج ده‌ها نماینده از سالن همراه شد. محمدرضا جلایی‌پور نیز در واکنشی کوتاه، آن را از منظر پروپاگاندا، حقیقت و عدالت جهانی نقد کرده است:
✍🏻 محمدرضا جلایی‌پور
«جمله‌جملهٔ سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل را می‌توان به عنوان مصداقی از مهارت در فریب و تحریف وقیحانه، بی‌معناسازی واژه‌ها، خاک پاشیدن در چشم حقیقت و عدالت و پوشاندن شر در لباس پروپاگاندای پساحقیقت تدریس کرد.
این‌که شرورترین نسل‌کش و پاک‌ساز قومی و کلکسیونرِ جنایات جنگی و بیشترین نقض‌کنندهٔ قوانین بین‌الملل در جهان ما می‌تواند به جای زندان، پشت تریبون سازمان ملل اینچنین دروغ و کثافت بپراکند و چند رئیس دولت هم بشنوند و کف بزنند، حقیقتاً مایهٔ ننگ جهان ما و نشانهٔ هشداردهنده‌ای از فاصلهٔ زیاد بشر از عدالت جهانی ‌است.»
#صدای_فرهیختگان
#محمدرضا_جلایی_پور
#نتانیاهو
#غزه
#سازمان_ملل
#پروپاگاندا
#عدالت_جهانی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 امامی که از حق نقد دفاع کرد؛ دیانت دوباره احضارش کرد
یوسف کیلیچ، امام جماعت ترکیه‌ای، پس از اعلام همبستگی با دنیز گوکتاش، کمدین زندانی، بار دیگر با پرونده انضباطی سازمان دیانت روبه‌رو شده است. او پس از انتشار تصاویر بازداشت گوکتاش، به خانواده‌اش پیام داد و نوشت: «به‌عنوان یک امام، در کنار تو هستم.» کیلیچ همچنین به استفاده از دین برای محدودکردن حق انتقاد اعتراض کرده بود.
این نخستین رویارویی او با دیانت نیست. کیلیچ در سال ۲۰۲۳ از بردن نمازگزاران مسجدش به تجمع انتخاباتی رجب طیب اردوغان خودداری کرد و پس از آن با انتقال محل خدمت و مجازات اداری مواجه شد؛ بخشی از آن مجازات بعدها در دادگاه لغو شد، اما دیانت بار دیگر برای او پرونده انضباطی گشود.
دنیز گوکتاش نیز به‌دلیل بخش‌هایی از برنامه استندآپ خود با چند اتهام، از جمله «توهین به رئیس‌جمهور» و اتهام‌های مرتبط با ارزش‌های دینی، در بازداشت است. او در مقطعی حکم آزادی گرفت، اما پیش از خروج از زندان با اتهامی تازه دوباره بازداشت شد.
ماجرای یوسف کیلیچ، پرسشی فراتر از یک پرونده انضباطی دارد: آیا یک روحانیِ کارمند نهاد رسمی دین می‌تواند در برابر استفاده سیاسی از دین بایستد و از حق انتقاد شهروندان دفاع کند؟
#منتخب_فرهیختگان
#ترکیه
#یوسف_کیلیچ
#دنیز_گوکتاش
#آزادی_بیان
#دین_و_سیاست
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 غنی‌سازی؛ گره اصلی پشت رجزخوانی‌های تهران و واشنگتن
🎙 رضا علیجانی در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی
رضا علیجانی معتقد است پشت تهدیدها، شعارها و نمایش‌های علنی دو طرف، یک گره اساسی باقی مانده است: آیا جمهوری اسلامی حاضر است غنی‌سازی اورانیوم را، ولو موقت، متوقف کند و آمریکا در برابر آن چه امتیاز اقتصادی خواهد داد؟
به گفته او، سخنان علنی دو طرف تصویر روشنی از آینده مذاکرات نمی‌دهد؛ زیرا بخش اصلی چانه‌زنی‌ها در پشت صحنه جریان دارد.
ترامپ از امکان توافق سخن می‌گوید و هم‌زمان از «جهنم» و نابودی تهدید می‌کند؛ در تهران نیز در کنار اعلام آمادگی برای دیپلماسی، از مقاومت، تنگه هرمز، خروج از NPT و حتی تغییر دکترین هسته‌ای سخن گفته می‌شود.
از نگاه علیجانی، در میان این رجزخوانی‌ها، مسئله بنیادی همچنان غنی‌سازی است.
او می‌گوید مشکل تهران پذیرش توقف غنی‌سازی است و مشکل واشنگتن این است که بدون گرفتن چنین امتیازی، دادن مشوق‌های اقتصادی مهم را برای افکار عمومی خود دشوار می‌بیند.
علیجانی همچنین بخشی از فضای سیاسی دو طرف را گرفتار «عوام‌زدگی سیاسی» می‌داند؛ فضایی که در آن سخنان تند و نمایشی جای بحث روشن درباره هزینه‌ها، امتیازها و راه خروج از بن‌بست را می‌گیرد.
«برای باز شدن گره مذاکرات، هر دو طرف باید حاضر باشند بخشی از آنچه تاکنون خط قرمز خوانده‌اند کنار بگذارند.»
🎧 فایل کامل گفت‌وگو
#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#ایران
#آمریکا
#غنی_سازی
#مذاکرات
#دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 اشکوری در پاسخ به وثوق: نه غرب‌ستیزم، نه مسئولان ایران را تبرئه کرده‌ام
✍🏻 حسن یوسفی اشکوری

حسن یوسفی اشکوری در پاسخی تازه به نقد مهرگان وثوق، می‌گوید نقد اخیر وثوق تصویری نادرست از موضع او ساخته است.
اشکوری تأکید می‌کند که نه جهان را به دوگانه «دیو و دلبر» تقسیم می‌کند، نه غرب‌ستیز است و نه مسئولان جمهوری اسلامی را از نقش‌شان در شکل‌گیری وضعیت کنونی ایران تبرئه کرده است. به گفته او، آثار و مواضع پیشینش نشان می‌دهد که همواره از تعامل با جهان، از جمله آمریکا دفاع کرده؛ حتی در شرایطی که نسبت به سیاست‌های دولت ترامپ نقدهای تندی دارد.
او همچنین می‌گوید اختلافش با وثوق فقط به این بحث محدود نیست و در موضوعاتی چون تاریخ روابط ایران با آمریکا و اروپا، نقش روسیه، دولت مصدق، انقلاب ۱۳۵۷، شاپور بختیار و به‌ویژه علی شریعتی، اختلاف نظرهای قدیمی و جدی میان آنها وجود دارد.
اشکوری در بخشی از پاسخ خود، این برداشت وثوق که او آمریکا را کلیتی یکپارچه و همیشگی می‌بیند، «اغراء به جهل» می‌خواند و تأکید می‌کند نقد سیاست خارجی آمریکا را نباید با نفی تعامل با جهان یکی گرفت.
او در پایان یادآوری می‌کند که درباره این موضوعات طی سال‌ها به تفصیل نوشته و این پاسخ کوتاه را برای روشن‌کردن همین دو نکته کافی می‌داند.

متن کامل پاسخ حسن یوسفی اشکوری

#صدای_فرهیختگان
#حسن_یوسفی_اشکوری
#مهرگان_وثوق
#سیاست_خارجی
#ایران
#آمریکا

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ترکیه مجوز بانک ملت را لغو کرد؛ فشار آمریکا یا ملاحظات بانکی؟
✍🏻 امین ایوب
نهاد ناظر بانکی ترکیه در ۱۸ سپتامبر، مجوز فعالیت بانک ملت ایران در ترکیه را لغو کرد؛ تصمیمی که یک روز بعد در روزنامه رسمی این کشور منتشر شد.
دلیل رسمی، نگرانی درباره حقوق سپرده‌گذاران و ثبات نظام مالی اعلام شده است. اما امین ایوب این اقدام را در بستری وسیع‌تر می‌بیند: افزایش فشار آمریکا بر شبکه‌های مالی مرتبط با ایران و تلاش آنکارا برای دور نگه داشتن نظام بانکی خود از هزینه تحریم‌های ثانویه.
بانک ملت از سال ۱۹۸۲ در ترکیه فعالیت داشت و با شعبه‌هایی در استانبول، آنکارا و ازمیر، در تأمین مالی و تسویه بخشی از تجارت ایران و ترکیه نقش ایفا می‌کرد.
لغو مجوز به معنای توقف تجارت ایران و ترکیه نیست؛ اما یکی از مسیرهای رسمی بانکی را حذف می‌کند و می‌تواند شرکت‌های ایرانی را بیش از پیش به واسطه‌ها، حواله‌ها و سازوکارهای پرهزینه‌تر سوق دهد.
نکته مهم این است که هیچ مقام ترکیه‌ای رسماً نگفته این تصمیم به درخواست واشنگتن گرفته شده است. با این حال، این اقدام تنها مدت کوتاهی پس از تحریم یک بانک ترکیه‌ای و شرکت‌های وابسته به اتهام تسهیل مبادلات مالی مرتبط با ایران انجام شده است.
از نگاه نویسنده، ماجرا شکاف میان ادبیات سیاسی آنکارا و محاسبات اقتصادی آن را نشان می‌دهد: ترکیه می‌تواند در عرصه سیاسی با غرب یا اسرائیل درگیر شود، اما هنگامی که پای ثبات نظام بانکی و دسترسی به بازارهای جهانی در میان است، محاسبات دیگری بر تصمیم‌ها حاکم می‌شود.
متن کامل یادداشت امین ایوب
#منتخب_فرهیختگان
#ترکیه
#بانک_ملت
#ایران
#تحریم
#نظام_بانکی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «بی‌رحمانه پاسخ دهید و تا حد کشتن پیش بروید»
🎥 رها بحرینی درباره گزارش تازه عفو بین‌الملل از سرکوب «زن، زندگی، آزادی»
عفو بین‌الملل در گزارشی بیش از هزارصفحه‌ای، ساختار و زنجیره فرماندهی سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ را بررسی کرده است.
در یکی از اسناد افشاشده‌ای که این سازمان بررسی کرده، به نیروها دستور داده شده بود:

«بی‌رحمانه پاسخ دهید و تا حد کشتن پیش بروید.»
عفو بین‌الملل می‌گوید سرکوب اعتراضات بخشی از یک سیاست سازمان‌یافته برای استفاده از نیروی مرگبار بوده و ۸۷ مقام جمهوری اسلامی، از سطوح ملی تا استانی و محلی، باید درباره نقش احتمالی‌شان در جنایت علیه بشریت تحت تحقیقات کیفری قرار گیرند.
این سازمان همچنین مرگ ۳۷۷ معترض و رهگذر، از جمله ۵۶ کودک را در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» مستند کرده است.
رها بحرینی، پژوهشگر ایران در عفو بین‌الملل، در گفت‌وگو با فرناز قاضی‌زاده تأکید می‌کند که پاسخگویی بین‌المللی فقط مسئله گذشته نیست؛ هدف، جلوگیری از تکرار کشتارهای گسترده در آینده است.
▶️ نسخه کامل گفت‌وگو
#منتخب_فرهیختگان
#زن_زندگی_آزادی
#عفو_بین_الملل
#رها_بحرینی
#حقوق_بشر
#دادخواهی
#فرهیختگان راهی به رهایی