🎥 تهران ۱۳۵۱؛ مدرنیزاسیون از درون کارخانه
مستند کوتاه «تهران ۱۳۵۱» ساخته خسرو پرویزی، تصویری فشرده از شهری است که در آغاز دهه پنجاه شمسی با شتاب صنعتی می‌شود.
دوربین از ظاهر شهر عبور می‌کند و به درون کارخانه‌ها می‌رود: دستگاه‌های پرس و جوش، خطوط تولید، چرخ‌دنده‌ها و ماشین‌هایی که ریتم تازه زندگی شهری را می‌سازند. در بخش‌هایی از فیلم، انسان تقریباً به اپراتور ماشین فروکاسته می‌شود؛ و در کارخانه شیر پاستوریزه، خط تولید چنان مکانیزه است که حضور دست انسان به حداقل می‌رسد.
اما اهمیت فیلم فقط در ثبت صنعتی‌شدن تهران نیست؛ در مواجهه انسان ایرانی با مدرنیته‌ای شتابان و ناآشناست.
در خوانش مهدی تدینی، نوستالژی روستا و حس غربت از شهر مدرن که در بسیاری از آثار هنری دهه پنجاه دیده می‌شود، بخشی از همین تجربه است؛ و او حتی احتمال می‌دهد بخشی از واکنش‌های اجتماعی منتهی به انقلاب ۵۷ را بتوان در قالب نوعی مقاومت محافظه‌کارانه در برابر این تحول نیز خواند.
«تهران ۱۳۵۱» فقط فیلمی درباره یک شهر نیست؛ سندی است از لحظه‌ای که ماشین، صنعت و شتاب مدرن داشتند شکل زندگی ایرانی را عوض می‌کردند.
خسرو پرویزی (۱۳۱۱–۱۳۹۱)، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی، این مستند را در کنار فعالیت گسترده‌اش در سینمای داستانی ساخت.
#میراث_فرهیختگان
#تهران
#خسرو_پرویزی
#مستند
#مدرنیزاسیون
#تاریخ_اجتماعی
#مهدی_تدینی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان
به مناسبت انتشار کتاب «تاریخ یک همسایگی» و هفته دفاع مقدس، «خانه گفتارها» میزبان گفت‌وگویی با فیاض زاهد و روشنک ماسوری درباره روابط ایران و عراق در گذر زمان است.
🗓 شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵ | ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶

🕤 ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران

🎙 خانه گفتارها، کلاب‌هاوس
🔗 لینک ورود
#میراث_فرهیختگان
#ایران
#عراق
#تاریخ
#فیاض_زاهد
#روشنک_ماسوری
#خانه_گفتارها
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 حسرت عمر بیشتر؛ با عمر باقی‌مانده چه می‌کنیم؟
✍🏻 مصطفی ملکیان
وقتی می‌گوییم «کاش بیشتر عمر می‌کردم»، شاید پرسش مهم‌تر این باشد: عمرِ بیشتر را برای چه می‌خواهیم؟
اگر مطمئن بودیم سیصد سال زندگی می‌کنیم، چه می‌کردیم؟ بیشتر می‌خواندیم؟ چیزی تازه می‌آموختیم؟ سفر می‌کردیم؟ وقت بیشتری با عزیزانمان می‌گذراندیم؟
ملکیان پیشنهاد می‌کند سؤال را یک گام جلوتر ببریم:

از همان زندگیِ مطلوب، چه مقدارش را می‌توانیم همین حالا آغاز کنیم؟
فرصت انجام همه‌چیز را نداریم، اما هنوز فرصت انجام بعضی چیزها هست. اگر نمی‌توانیم صد کتاب بخوانیم، شاید ده کتاب ممکن باشد؛ اگر نمی‌توانیم همه جا را ببینیم، شاید دیدن یک جای مهم هنوز شدنی باشد.
محدود بودن زمان، ارزش آنچه هنوز ممکن است را از بین نمی‌برد.
آرزوی عمر طولانی‌تر نباید باعث شود زندگی را به آینده‌ای نامعلوم موکول کنیم.
آن کاری که برای «بعداً» کنار گذاشته‌ایم چیست؟ از همان، چه مقدار را می‌توانیم امروز آغاز کنیم؟

📚 از سخنرانی مصطفی ملکیان درباره کتاب «راهنمایی فلسفی برای میانسالی»
#منتخب_فرهیختگان
#مصطفی_ملکیان
#فلسفه_زندگی
#میانسالی
#معنای_زندگی
#فرهیختگان روزن آگاهی

دوست‌داران عزیزِ ادبیات فارسی؛
پیشنهاد می‌کنم کانال ارزشمند «شکفتن در آفتاب» که گنجینه گران‌بهایی از مطالب جالب درباره عرفان و ادبیات است را از دست ندهید: 👇

@shekoftandaraftab
@shekoftandaraftab
@shekoftandaraftab

📚 فراخوان پنجمین «جایزه کتاب سال مهندس مهدی بازرگان»
بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان، پنجمین دوره جایزه کتاب سال خود را با هدف حمایت از نویسندگان، مترجمان و ناشران در حوزه‌های زیر برگزار می‌کند:
🔹 روشنفکری دینی

🔹 اصلاح فرهنگ استبدادی و بسط دموکراسی

🔹 تقویت جامعه مدنی
آثاری می‌توانند در این دوره شرکت کنند که برای نخستین‌بار در سال ۱۴۰۴ منتشر شده باشند و در یکی از محورهای یادشده قرار گیرند.
🗓 مهلت ارسال آثار تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ تمدید شده است.
📮 نشانی: تهران، خیابان شهید مطهری، نرسیده به چهارراه مفتح، جنب بانک صادرات، ساختمان ۲۴۰، طبقه پنجم، واحد ۲۴

کدپستی: ۱۵۸۸۸-۷۳۵۶۸
☎️ ۸۸۳۱۲۸۹۳ ـ ۸۸۸۲۹۳۶۴

📧 mehdibazargan2@gmail.com

📱 @Bonyadbazargan1373
همچنین مراسم اهدای جوایز برگزیدگان چهارمین دوره که به‌دلیل شرایط جنگی برگزار نشده بود، هم‌زمان با پنجمین دوره برگزار خواهد شد.
#میراث_فرهیختگان
#مهدی_بازرگان
#جایزه_کتاب
#روشنفکری_دینی
#جامعه_مدنی
#کتاب
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 روایتی که در باور راوی غایب است
✍🏻 مرضیه حاجی‌هاشمی
مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل، درباره اعتراضات دی‌ماه روایتی ارائه کرد که در آن، آمریکا و اسرائیل عامل «تهییج و مسلح‌کردن» افرادی در داخل ایران معرفی شدند و حضور شبانه حامیان حکومت در خیابان‌ها، سدی در برابر ناامنی توصیف شد.
مرضیه حاجی‌هاشمی این روایت را نه از زاویه تعیین مسئولیت وقایع، بلکه از منظر سازگاری درونی خود روایت بررسی می‌کند.
پرسش نخست او این است: اگر «مردم» هفت ماه در خیابان بوده‌اند تا مانع افراد مسلح و تحریک‌شده شوند، نسبت این مردم با کسانی که در دی‌ماه در خیابان بودند چیست؟ اگر هر دو گروه ایرانی‌اند، روایت رسمی چگونه میان «مردم»، «معترضان» و «عاملان خشونت» مرزبندی می‌کند؟
پرسش دوم به سازوکار ادعای «تهییج و تسلیح» بازمی‌گردد: اگر نیرویی خارجی توانسته بود افرادی در داخل کشور را به خشونت سازمان‌یافته بکشاند، این فرایند چگونه شکل گرفت، چرا متوقف شد و چه شواهدی برای توضیح آن به مخاطب جهانی ارائه شد؟
اما محور اصلی یادداشت، غیاب نمادین قربانیان اعتراضات دی‌ماه است. پزشکیان هنگام سخن گفتن از قربانی‌شدن ایران، تصاویر قربانیان حملات خارجی را نشان داد؛ اما قربانیان اعتراضات داخلی در این قاب جایی نداشتند.
از نگاه حاجی‌هاشمی، همین انتخاب تصویری پرسشی بنیادی ایجاد می‌کند:

اگر روایت رسمی درباره قربانیان دی‌ماه واقعاً بخشی از باور راوی است، چرا آنان در مهم‌ترین صحنه روایت‌سازی بین‌المللی او غایب‌اند؟
به تعبیر نویسنده، فاصله میان آنچه گفته می‌شود و آنچه برای به‌یادسپاری انتخاب می‌شود، گاهی بیش از خودِ کلمات درباره یک روایت سیاسی سخن می‌گوید.
متن کامل یادداشت مرضیه حاجی‌هاشمی
#منتخب_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی_هاشمی
#مسعود_پزشکیان
#اعتراضات_دی_ماه
#سازمان_ملل
#روایت_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

پرستو جراحیان
اراک. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 آیا رشد جزئی تابستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد جنگ بر اقتصاد ایران بی‌اثر بود؟
سعید لیلاز گفته است اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۴، پیش از جنگ ۱۲روزه، رشد منفی داشت اما در تابستان همان سال رشد اقتصادی اندکی مثبت شد؛ و از این مقایسه نتیجه گرفته که مشکلات بنیادی اقتصاد ایران را نباید به جنگ نسبت داد.
بررسی فکت‌نامه نشان می‌دهد اصل اعدادِ مورد اشاره او نادرست نیست، اما این مقایسه تمام تصویر را نشان نمی‌دهد.
رشد تابستان ۱۴۰۴ در بهترین برآورد فقط حدود نیم درصد بود و رشد بدون نفت در گزارش مرکز آمار حتی منفی ۰٫۲ درصد ثبت شد. پس از آن نیز رشد اقتصادی در زمستان ۱۴۰۴ منفی شد و در بهار ۱۴۰۵، مرکز آمار کاهش ۱۰٫۱ درصدی تولید ناخالص داخلی را گزارش کرد.
گزارش‌های «شامخ» اتاق بازرگانی نیز نشان می‌دهند که نااطمینانی سیاسی و نگرانی از درگیری، حتی پیش از آغاز جنگ بر تصمیم فعالان اقتصادی اثر گذاشته بود.
بنابراین، مثبت‌شدن جزئی یک فصل به‌تنهایی نمی‌تواند ثابت کند جنگ بر اقتصاد بی‌اثر بوده است؛ همان‌طور که همه افت‌های اقتصادی را نیز نمی‌توان صرفاً به جنگ نسبت داد.
فکت‌نامه معتقد است روایت لیلاز با حذف بخشی از روند قبل و بعد، تصویر کاملی از وضعیت اقتصاد ارائه نمی‌کند.
در فکت‌نامه بخوانید
#منتخب_فرهیختگان
#سعید_لیلاز
#اقتصاد_ایران
#رشد_اقتصادی
#فکت_چک
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 اقتصاد کوچک‌تر، نسل‌های کوچک‌تر؛ آیا ایران وارد چرخه فرسایش جمعیتی شده است؟
✍🏻 احمد علوی
امسال حدود ۱.۱۵ میلیون دانش‌آموز وارد کلاس اول شده‌اند؛ نزدیک به ۸۰ هزار نفر کمتر از سال گذشته. هم‌زمان، اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ نیز با افت شدید تولید روبه‌رو بوده است.
احمد علوی این دو روند را نشانه‌های یک مسئله بزرگ‌تر می‌داند: پیوند میان نااطمینانی اقتصادی، کاهش فرزندآوری و پیرشدن تدریجی ساختار جمعیت.
البته کاهش کلاس‌اولی‌های امروز حاصل تصمیم‌های فرزندآوری حدود شش سال پیش است و نمی‌توان آن را مستقیماً نتیجه رکود امسال دانست. همچنین جمعیت کل ایران هنوز رو به افزایش است؛ مسئله اصلی، کوچک‌ترشدن نسل‌های جوان و باروری پایین‌تر از سطح جانشینی است.
از نگاه علوی، اگر رکود، تورم، دشواری مسکن، نااطمینانی شغلی و مهاجرت ادامه پیدا کند، ممکن است چرخه‌ای شکل بگیرد که در آن اقتصاد ضعیف‌تر، تشکیل خانواده را دشوارتر کند و کاهش جمعیت فعال نیز در آینده ظرفیت رشد اقتصادی را محدود سازد.
او همچنین فاصله میان سیاست‌های رسمی افزایش جمعیت و واقعیت زندگی خانوارها را برجسته می‌کند: مشوق‌های فرزندآوری، بدون امنیت اقتصادی، اشتغال، مسکن، آموزش و امکان برنامه‌ریزی برای آینده، لزوماً به افزایش پایدار باروری منجر نمی‌شوند.
مسئله فقط «جمعیت بیشتر» نیست؛ مسئله، جامعه‌ای است که بتواند برای نسل بعد آینده‌ای قابل تصور بسازد.

متن کامل یادداشت احمد علوی

#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#جمعیت
#فرزندآوری
#اقتصاد_ایران
#سالمندی
#سرمایه_انسانی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📷 مسجد کبود تبریز؛ ۱۸۶۲
عکسی از لوئیجی مونتابونه، عکاس ایتالیایی، از مسجد کبود تبریز در میانه قرن نوزدهم؛ زمانی که بخش بزرگی از این بنای باشکوه هنوز در ویرانی به سر می‌برد.
در قاب، شکوه معماری و زخم‌های زمان کنار هم دیده می‌شوند؛ ایوان بلند، کاشی‌های باقی‌مانده و مردمی که در پای بنایی ایستاده‌اند که امروز یکی از شناخته‌شده‌ترین یادگارهای تاریخی تبریز است.

#میراث_فرهیختگان
#مسجد_کبود
#تبریز
#عکاسی_تاریخی
#لوئیجی_مونتابونه
#قاجار
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 حسرت عمر بیشتر؛ با عمر باقی‌مانده چه می‌کنیم؟
✍🏻 مصطفی ملکیان
وقتی می‌گوییم «کاش بیشتر عمر می‌کردم»، شاید پرسش مهم‌تر این باشد: عمرِ بیشتر را برای چه می‌خواهیم؟
اگر مطمئن بودیم سیصد سال زندگی می‌کنیم، چه می‌کردیم؟ بیشتر می‌خواندیم؟ چیزی تازه می‌آموختیم؟ سفر می‌کردیم؟ وقت بیشتری با عزیزانمان می‌گذراندیم؟
ملکیان پیشنهاد می‌کند سؤال را یک گام جلوتر ببریم:

از همان زندگیِ مطلوب، چه مقدارش را می‌توانیم همین حالا آغاز کنیم؟
فرصت انجام همه‌چیز را نداریم، اما هنوز فرصت انجام بعضی چیزها هست. اگر نمی‌توانیم صد کتاب بخوانیم، شاید ده کتاب ممکن باشد؛ اگر نمی‌توانیم همه جا را ببینیم، شاید دیدن یک جای مهم هنوز شدنی باشد.
محدود بودن زمان، ارزش آنچه هنوز ممکن است را از بین نمی‌برد.
آرزوی عمر طولانی‌تر نباید باعث شود زندگی را به آینده‌ای نامعلوم موکول کنیم.
آن کاری که برای «بعداً» کنار گذاشته‌ایم چیست؟ از همان، چه مقدار را می‌توانیم امروز آغاز کنیم؟
📚 از سخنرانی مصطفی ملکیان درباره کتاب «راهنمایی فلسفی برای میانسالی»
#منتخب_فرهیختگان
#مصطفی_ملکیان
#فلسفه_زندگی
#میانسالی
#معنای_زندگی
#فرهیختگان روزن آگاهی

⚠️ «نظام‌بخشی فضای مجازی»؛ هشدار درباره محدودکردن دسترسی شهروندان
✍🏻 سیدعلی پورطباطبایی
شورای عالی فضای مجازی در حال بررسی پیش‌نویسی با عنوان «طرح نظام‌بخشی فضای مجازی» است؛ طرحی که منتقدان می‌گویند می‌تواند اختیارات نهادهای تنظیم‌گر برای کنترل و محدودسازی دسترسی کاربران را گسترش دهد.
در نسخه‌ای از پیش‌نویس که به رسانه‌ها رسیده، ارائه‌دهندگان اینترنت اصولاً از قطع یا محدودکردن دسترسی کاربران منع شده‌اند؛ اما برای احکام قضایی و دستور سایر مراجع قانونی استثنا در نظر گرفته شده است.
پورطباطبایی هشدار می‌دهد که چنین سازوکاری، اگر بدون تضمین روشن حقوقی اجرا شود، می‌تواند به محروم‌کردن عملی شهروندان از دسترسی‌های ارتباطی پیش از صدور حکم نهایی منجر شود.
این نگرانی از یک اصل حقوقی مهم ناشی می‌شود: ماده ۴ آیین دادرسی کیفری تصریح می‌کند هر اقدام محدودکننده باید مستند به قانون باشد؛ صرف صدور دستور قضایی، جای نص قانونی را نمی‌گیرد.
قوه قضاییه نیز پیش‌تر در موضوع انسداد کد ملی تأکید کرده بود که محروم‌کردن متهم یا محکوم از حقوق شهروندی، بدون مجوز صریح قانونی، وجاهت ندارد.
مسئله فقط اینترنت نیست؛ مسئله این است که آیا می‌توان پیش از محاکمه و بدون مبنای قانونی روشن، بخشی از زندگی ارتباطی یک شهروند را مختل کرد؟
پورطباطبایی خطاب به پزشکیان و عارف هشدار داده است که این طرح پیش از تبدیل‌شدن به رویه اجرایی باید از منظر حقوق اساسی شهروندان بررسی شود.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.

#صدای_فرهیختگان
#فضای_مجازی
#حقوق_شهروندی
#اینترنت
#شورای_عالی_فضای_مجازی
#سیدعلی_پورطباطبایی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 سیه‌جامه نیویورک، سپیدنامه ایران
✍🏻 علی صارمیان
علی صارمیان سخنرانی مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل را نه فقط از منظر مواضع سیاسی، بلکه از زاویه زبان، نشانه و تصویر می‌خواند؛ از پیراهن سیاه تا عکس‌هایی که رئیس‌جمهور ایران در برابر دوربین‌ها بالا برد.
او پنج نشانه را برجسته می‌کند:
نخست، برچسب. پزشکیان کوشید عنوان «تروریسم» را از ایران پس بگیرد و آن را متوجه آمریکا و اسرائیل کند؛ همان واژه، با مخاطبی معکوس.
دوم، قسمت‌ناپذیری امنیت. جمله «یا امنیت را با هم می‌سازیم یا ناامنی را با هم تحمل می‌کنیم» در خوانش صارمیان، «ما» را از مرز ایران به کل منطقه گسترش می‌دهد.
سوم، زبان جمع. «نمی‌پذیریم» و «نمی‌هراسیم» برای نویسنده فقط فعل‌های یک رئیس‌جمهور نیستند؛ تلاشی‌اند برای سخن‌گفتن از جانب یک ملت و یک تاریخ.
چهارم، تصویر. پزشکیان تصاویر علی خامنه‌ای و شماری از قربانیان حملات به میناب و لامرد را نشان داد. صارمیان این لحظه را جایی می‌داند که تصویر، جای ترجمه را می‌گیرد و پیام را بی‌واسطه منتقل می‌کند.
پنجم، «اما». در یک سوی جمله، ایستادگی در برابر جنگ و زور؛ و در سوی دیگر، بازگذاشتن راه مذاکره و دیپلماسی. از نگاه صارمیان، همین «اما» نقطه اتصال مقاومت و امکان توافق بود.
او این صحنه را چنین جمع‌بندی می‌کند:
«پیراهن سیاه در آن سالن ساکت ماند و نامه سپید سخن گفت؛ جامه شاهد بود، نامه گواه، و زبان داور.»

متن کامل یادداشت علی صارمیان

#صدای_فرهیختگان
#علی_صارمیان
#مسعود_پزشکیان
#سازمان_ملل
#ایران
#دیپلماسی
#نیویورک

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 از دبستان تا رسانه؛ روایت یک معلم از شکاف نسلی در کلاس درس
✍🏻 یاسر عرب
این گفت‌وگو را بشنوید؛ روایت یک معلم از مواجهه با نسلی که جهانش بسیار فراتر از دیوارهای مدرسه شکل می‌گیرد.
از ارتباط و آشنایی بچه‌های دبستانی با رسانه‌ای چون ایران اینترنشنال تا تجربه‌هایی که از جایگاه و منزلت معلم در کلاس حکایت می‌کنند؛ از جمله ماجرایی که یاسر عرب از «تحقیر معلم با دندان‌درد» نقل می‌کند.
موضوع فقط چند خاطره از مدرسه نیست؛ پرسش مهم‌تر این است که مدرسه امروز تا چه اندازه جهان واقعی دانش‌آموزان، رسانه‌هایی که می‌بینند و مناسباتی را که تجربه می‌کنند، می‌شناسد؟

▶️ گفت‌وگوی کامل

#منتخب_فرهیختگان
#یاسر_عرب
#آموزش_و_پرورش
#مدرسه
#معلم
#نسل_جدید
#رسانه

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جزئیات تازه از مذاکرات ایران و آمریکا؛ گره بر سر ترتیب امتیازها
مصطفی نجفی، مشاور محسن رضایی، جزئیاتی تازه از رایزنی‌های تهران و واشنگتن منتشر کرده و می‌گوید طرح هفت‌روزه ایران به طرف آمریکایی و واسطه‌ها منتقل شده، اما هنوز پیشرفت ملموسی حاصل نشده است.
بر اساس روایت او، اختلاف اصلی دیگر فقط بر سر اصل مذاکره نیست؛ بلکه بر سر این است که کدام طرف نخست اهرم فشار خود را کنار بگذارد.
تهران می‌خواهد ابتدا مجموعه‌ای از تعهدات آمریکا اجرا شود ــ از پایان درگیری‌ها و رفع محاصره تا آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و رفع تحریم‌های نفتی ــ و سپس در پایان فرایند هفت‌روزه، تنگه هرمز بازگشایی شود.
در مقابل، واشنگتن اجرای بخشی از این امتیازها را به ورود ایران به روند هسته‌ای و توافق بر سر آن گره می‌زند.
نجفی می‌گوید در طرح ایران، مذاکرات هسته‌ای بخشی از مرحله نخست نیست و قرار است پس از اجرای تعهدات اولیه و پایان درگیری‌ها آغاز شود.
او همچنین می‌گوید تهران خواهان توافقی است که امتیازات آمریکا فوری، عینی و قابل راستی‌آزمایی باشد و مسائل هسته‌ای در مرحله‌ای جداگانه بررسی شود.
به بیان ساده، بن‌بست فعلی این است:

چه کسی باید نخستین امتیاز واقعی را بدهد؟
در همین حال، امروز وال‌استریت ژورنال گزارش داده دونالد ترامپ طرح ایران را رد کرده است؛ اما تهران می‌گوید همچنان منتظر پاسخ رسمی واشنگتن است.
#منتخب_فرهیختگان
#ایران
#آمریکا
#مذاکرات
#تنگه_هرمز
#دیپلماسی
#مصطفی_نجفی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🦅 «عقابی که عقاب ماند»؛ خانلری میان فرهنگ و قدرت
✍🏻 علیرضا معینی
پرویز ناتل خانلری را نمی‌توان تنها با شعر مشهور «عقاب» شناخت؛ همان‌گونه که نمی‌توان همه زندگی او را در عنوان‌هایی چون استاد دانشگاه، وزیر فرهنگ، سناتور یا مدیر یک نهاد فرهنگی خلاصه کرد.
او یکی از چهره‌های اثرگذار زبان و ادب معاصر ایران بود: مجله «سخن» را دهه‌ها اداره کرد، در پژوهش زبان فارسی و نقد ادبی اثر گذاشت، بنیاد فرهنگ ایران را به مرکزی مهم برای تحقیق و نشر تبدیل کرد و در دوره وزارت فرهنگ، در شکل‌گیری و پیشبرد سپاه دانش و اصلاح آموزش عمومی نقش داشت.
اما خانلری فقط در میدان فرهنگ نماند. ورودش به ساختار قدرتِ دوره پهلوی ــ از معاونت وزارت کشور و مجلس سنا تا وزارت فرهنگ ــ از همان زمان نیز محل پرسش و انتقاد دوستان و شاگردانش بود. خود او هم در نوشته «به دوستان جوانم» کوشید توضیح دهد که چرا یک ادیب و دانشگاهی وارد سیاست شده است.
معینی پیشنهاد می‌کند برای شناخت خانلری، هیچ‌یک از این دو چهره حذف نشود:

نه کارنامه علمی و فرهنگی او را به دلیل حضور سیاسی‌اش نادیده بگیریم، و نه نسبت او با قدرت سیاسی را پشت خدمات فرهنگی پنهان کنیم.
پس از انقلاب ۱۳۵۷، خانلری زندانی شد و از فعالیت‌های رسمی کنار رفت؛ اما بخش بزرگی از میراثش ــ از پژوهش‌های زبان‌شناختی و تصحیح متون تا مجله «سخن» و صدها کتاب منتشرشده در بنیاد فرهنگ ایران ــ در تاریخ فرهنگی ایران باقی ماند.
شاید همین تضاد، خانلری را به شخصیتی همچنان قابل بحث تبدیل کرده است:

شاعر «عقاب»ی که هم در جهان فرهنگ زیست و هم به قدرت نزدیک شد؛ و داوری درباره‌اش بدون دیدن هر دو سوی این زندگی، ناقص می‌ماند.

متن کامل یادداشت علیرضا معینی

#میراث_فرهیختگان
#پرویز_ناتل_خانلری
#عقاب
#مجله_سخن
#سپاه_دانش
#تاریخ_فرهنگی
#ادبیات_فارسی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 وال‌استریت ژورنال: ترامپ طرح هفت‌روزه ایران را رد کرده است
وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده که دونالد ترامپ پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای توقف درگیری و بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته است.
بر اساس این گزارش، ترامپ به دستیاران خود گفته انتظار دارد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر، حملات آمریکا به ایران دوباره از سر گرفته شود؛ هرچند مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند مواضع او در جریان این جنگ بارها تغییر کرده و این تصمیم نیز می‌تواند تغییر کند.
طرح ایران شامل مجموعه‌ای از اقدامات مرحله‌ای بود: لغو محاصره بنادر ایران، آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده و کاهش تحریم‌های نفتی از سوی آمریکا؛ و در مقابل، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات هسته‌ای از سوی تهران.
به نوشته وال‌استریت ژورنال، واشنگتن حاضر نیست در مرحله نخست محاصره دریایی را کنار بگذارد و معتقد است ادامه فشار اقتصادی می‌تواند ایران را به پذیرش شرایط مطلوب‌تری وادار کند.
در عین حال، مذاکرات غیرمستقیم از مسیر میانجی‌های منطقه‌ای ادامه دارد و تهران می‌گوید هنوز پاسخ رسمی آمریکا به طرح هفت‌روزه را دریافت نکرده است.
بنابراین وضعیت کنونی را باید چنین خلاصه کرد:

گزارش‌ها از رد طرح توسط ترامپ حکایت دارند، اما مسیر دیپلماسی هنوز رسماً بسته اعلام نشده؛ در همان حال، احتمال بازگشت به حملات نظامی دوباره روی میز قرار گرفته است.
منبع: وال‌استریت ژورنال؛ با تأیید اصل گزارش توسط رویترز
#منتخب_فرهیختگان
#ایران
#آمریکا
#ترامپ
#تنگه_هرمز
#مذاکرات
#دیپلماسی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 یاشار سلطانی: یک نهاد امنیتی خواستار بازداشت و تحقیق از من شده است
یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار و افشاگر پرونده‌های فساد، می‌گوید پس از انتشار مطالبش درباره تراستی‌های نفتی و واگذاری حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت به چهار تریدر، یکی از نهادهای امنیتی خواستار بازداشت و تحقیق از او شده است.
او در واکنش نوشته است:
«وظیفه نهاد امنیتی خشکاندن ریشه فساد است، نه عمله مفسدان شدن و دهان افشاگر را بستن.»
سلطانی تأکید کرده فساد، فارغ از وابستگی سیاسی افراد، باید بدون تبعیض پیگیری شود و پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است:
پول نفت کجاست؟

نفت دست کیست؟
ادعای مربوط به درخواست بازداشت و تحقیق، تاکنون از سوی نهاد امنیتی مورد اشاره تأیید یا تکذیب رسمی نشده است.
📷 تصویر اصل نوشته یاشار سلطانی ضمیمه پست است.
#صدای_فرهیختگان
#یاشار_سلطانی
#فساد
#نفت
#تراستی
#شفافیت
#آزادی_رسانه
#فرهیختگان راهی به رهایی

🎧🎥 چنین کنند بزرگان؛ روایتی از زندگی حاج حسین آقا ملک
«چنین کنند بزرگان.»
روایتی کوتاه از زندگی حاج حسین آقا ملک؛ بازرگان، مجموعه‌دار و واقفی که ثروت خود را به میراثی ماندگار برای فرهنگ ایران تبدیل کرد.
او بنیان‌گذار کتابخانه و موزه ملی ملک بود و بخش بزرگی از املاک و دارایی‌هایش را برای پشتیبانی از این مجموعه و دیگر امور عام‌المنفعه وقف کرد؛ میراثی که دهه‌ها پس از مرگ او همچنان زنده است.
✍🏻 نوشته: حمیدرضا حسینی

🎙 با صدای زنده‌یاد پرویز بهرام
حاج حسین آقا ملک در ۴ مرداد ۱۳۵۱ در تهران درگذشت و در آستان امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.

🎧 فایل صوتی اینجا

🎥 ویدئوی سه‌دقیقه‌ای ضمیمه پست است.
#میراث_فرهیختگان
#حاج_حسین_آقا_ملک
#کتابخانه_ملک
#موزه_ملک
#وقف
#پرویز_بهرام
#حمیدرضا_حسینی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 شکوهِ زیستن در تبعیدگاهِ بی‌تشویق؛ وقتی کرامت به دستاورد باج نمی‌دهد
✍🏻 محمدعلی زم
بشر امروز بیش از همیشه درگیر «دیده‌شدن» است؛ گویی اگر تشویقی نباشد، صحنه‌ای برای نمایش وجود نداشته باشد و دستاوردی قابل اندازه‌گیری ثبت نشود، خودِ زندگی از معنا تهی می‌شود.
محمدعلی زم در برابر این منطق، از کرامت به‌مثابه نحوه بودن سخن می‌گوید؛ ارزشی که درست زمانی آزموده می‌شود که کسی تماشاگر ما نیست.
نمونه تاریخی او ابوذر غفاری است؛ صحابی صریح‌اللهجه‌ای که به انباشت ثروت و فاصله‌گرفتن از عدالت اعتراض داشت و سرانجام زندگی‌اش به ربذه گره خورد. درباره اینکه رفتن او به ربذه تبعید اجباری بود یا کناره‌گیری، روایت‌های تاریخی متفاوت‌اند؛ اما در حافظه اسلامی، ربذه به نمادی از زیستن دور از قدرت و امتیاز بدل شده است.
نکته اصلی این یادداشت، قهرمان‌سازی از شکست نیست؛ بلکه پرسشی درباره هویت انسان در لحظه حذف‌شدن است: اگر تشویق، موقعیت، نفوذ و امکان اثرگذاری از ما گرفته شود، آیا هنوز می‌توان به آنچه درست می‌دانیم وفادار ماند؟
کرامت شاید دقیقاً از همین‌جا آغاز شود؛ آنجا که انسان ارزش خود را از نگاه دیگران وام نمی‌گیرد و حتی در خاموشی، حقیقت درونی‌اش را به بهای بقا یا موفقیت نمی‌فروشد.

متن کامل یادداشت محمدعلی زم

#منتخب_فرهیختگان
#محمدعلی_زم
#ابوذر
#کرامت_انسانی
#اخلاق
#معنای_زندگی

#فرهیختگان روزن آگاهی