فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🔴 فقر ارثی نیست؛ سیاست‌ها آن را موروثی می‌کنند!
🔹 چرا کودکان فقیر در آمریکا بیش از کشورهای اروپایی در بزرگسالی نیز فقیر می‌مانند؟
✍️ رضا امیدی
🔸 پژوهش «پایداری بین‌نسلی فقر در پنج کشور پردرآمد» که زیر نظر زاک پارولین، استاد دانشگاه آکسفورد انجام شده، نشان می‌دهد تداوم فقر از کودکی تا بزرگسالی، بیش از آنکه ناشی از ویژگی‌های فردی و خانوادگی باشد، به سیاست‌های اقتصادی، نظام مالیاتی و سازوکارهای بازتوزیع ثروت وابسته است.
📊 آمریکا؛ بالاترین میزان پایداری فقر
در مقایسه پنج کشور توسعه‌یافته، آمریکا با ضریب همبستگی ۰٫۴۳ بالاترین میزان پایداری بین‌نسلی فقر را دارد.
یکی از دلایل اصلی این وضعیت، ضعف نظام حمایت اجتماعی و سیاست‌های بازتوزیعی آمریکا در مقایسه با کشورهایی مانند بریتانیا و دانمارک است.
🔻 مالیات چگونه می‌تواند زنجیره فقر را بشکند؟
در بریتانیا، سیاست‌های مالیاتی و بازتوزیع درآمد همچون چتری حمایتی عمل می‌کنند و بخشی از آثار بلندمدت فقر دوران کودکی را کاهش می‌دهند.
برآورد پژوهش نشان می‌دهد که اگر آمریکا نظام حمایت اجتماعی و بازتوزیع مالیاتی خود را مشابه بریتانیا بازطراحی کند، میزان پایداری بین‌نسلی فقر می‌تواند بیش از یک‌سوم کاهش یابد.
🔸 فقر فقط مسئله خانواده‌ها نیست؛ مسئله ساختارهاست.
نتایج این پژوهش بر نقش تعیین‌کننده سیاست‌گذاری عمومی در سرنوشت نسل‌های آینده تأکید دارد.
جامعه‌ای که فرصت‌های زندگی کودکان را به درآمد والدینشان گره می‌زند، نابرابری را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کند؛ اما با سیاست‌های رفاهی منسجم، حمایت اجتماعی و بازتوزیع عادلانه‌تر منابع می‌توان این چرخه را تضعیف کرد.
🔹 پرسش اساسی این نیست که چرا فقرا از فقر خارج نمی‌شوند؛ بلکه این است که سیاست‌های اقتصادی تا چه اندازه امکان خروج از فقر را برای آنان فراهم می‌کنند؟
#فقر #نابرابری #عدالت_اجتماعی #اقتصاد_سیاسی #سیاست_رفاهی #رضا_امیدی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍2👎2
فرهیختگان
صابر رمضانی لاهیجان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
ثنا توسنگی
هشتگرد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢31❤7🔥2👎1
🔴 خروج از ان‌پی‌تی؛ گره کور تازه در مذاکرات هسته‌ای ایران؟
🔹 رضا علیجانی: تندروها در پی تغییر دکترین هسته‌ای‌اند؛ تصمیم نهایی با مجتبی خامنه‌ای است
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با رادیو زمانه
🔸 رضا علیجانی در گفت‌وگو با رادیو زمانه، طرح خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) در بیانیه جبهه پایداری را اقدامی تنش‌زا در شرایط بحرانی مذاکرات ارزیابی می‌کند.
او معتقد است طرح چنین مواضعی، آن هم پس از آسیب‌های گسترده به تأسیسات هسته‌ای ایران در حملات خارجی، می‌تواند مسیر دستیابی به توافق را دشوارتر کند.
🔻 از خروج از ان‌پی‌تی تا تغییر دکترین هسته‌ای
به گفته علیجانی، بیانیه جبهه پایداری تنها به خروج از ان‌پی‌تی محدود نمی‌شود، بلکه خواستار تغییر دکترین نظامی کشور و کنار گذاشتن منع ساخت سلاح هسته‌ای نیز شده است.
او یادآور می‌شود که خروج از ان‌پی‌تی به‌خودی‌خود به معنای خروج از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیست.
🔻 شکاف میان تصمیم‌گیران و جریان‌های تندرو
علیجانی از اختلاف میان جریان‌های عمل‌گرا در ساختار تصمیم‌گیری و نیروهای مخالف مذاکره سخن می‌گوید.
به تحلیل او، بخشی از تصمیم‌گیران شورای عالی امنیت ملی به دنبال توافق و پایان جنگ‌اند، درحالی‌که جریان‌های تندرو با تبلیغات سیاسی و طرح مطالبات حداکثری، بر روند مذاکرات فشار وارد می‌کنند.
او همچنین رقابت جبهه پایداری با جریان نزدیک به محمدباقر قالیباف را یکی از عوامل مؤثر در این صف‌بندی می‌داند.
🔸 چه عواملی پشت مواضع تندروها قرار دارد؟
علیجانی مجموعه‌ای از عوامل احتمالی را مطرح می‌کند: باورهای ایدئولوژیک، رقابت‌های درون‌حکومتی، منافع اقتصادی و احتمال نفوذ خارجی.
این موارد در گفت‌وگو به‌عنوان تحلیل و گمانه مطرح شده‌اند، نه واقعیت‌هایی که همگی به‌طور مستقل اثبات شده باشند.
🔻 مذاکرات اسلام‌آباد و اختلاف بر سر دستور کار
به روایت علیجانی، در چارچوب مذاکرات پیشین قرار بود مسئله تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای در مراحل جداگانه بررسی شوند، اما اکنون اختلاف بر سر رسیدگی هم‌زمان یا مرحله‌ای به این دو موضوع، یکی از موانع توافق است.
او همچنین از مطرح بودن بحث توقف طولانی‌مدت غنی‌سازی در رایزنی‌های پشت‌پرده سخن می‌گوید؛ موضوعی که به گفته او هنوز به توافق نرسیده است.
🔻 تصمیم نهایی با چه کسی است؟
علیجانی معتقد است با وجود اختلافات درونی ساختار قدرت، موضع مجتبی خامنه‌ای در تعیین مسیر نهایی مذاکرات اهمیت اساسی خواهد داشت.
او هشدار می‌دهد که طرح خروج از ان‌پی‌تی می‌تواند به تشدید تنش‌ها و فراهم‌شدن زمینه سیاسی برای اقدام نظامی تازه علیه ایران کمک کند.
🔹 جمع‌بندی علیجانی:
جمهوری اسلامی هم‌زمان با بحران در روابط خارجی، اختلافات درونی قدرت و شکاف عمیق با جامعه مواجه است. در چنین شرایطی، به باور او، ضرورت اقتصادی و سیاسی کشور ایجاب می‌کند که مذاکرات هسته‌ای به نتیجه برسد، نه آنکه با طرح مطالبات تنش‌زا با بن‌بست تازه‌ای روبه‌رو شود.
🎧 شنیدن فایل صوتی کامل گفت‌وگوی رضا علیجانی با رادیو زمانه
#رضا_علیجانی #جبهه_پایداری #مذاکرات_هسته‌ای #ان_پی_تی #شورای_عالی_امنیت_ملی #ایران #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1🔥1
🔴 معافیت مالیاتی ۱۰ میلیون کسب‌وکار؛ پاسخ وزیر اقتصاد به چالش فرار مالیاتی
🔹 هم‌زمان با دعوت وزیر خزانه‌داری آمریکا به نپرداختن مالیات در ایران، وزیر اقتصاد از معافیت گسترده مالیاتی و مقابله با فرار مالیاتی خبر داد.
🔸 وزیر امور اقتصادی و دارایی در صحن علنی مجلس اعلام کرد که با وجود دشواری‌های اقتصادی ناشی از جنگ، دولت تلاش کرده است بودجه سال ۱۴۰۴ را با حداقل کسری تنظیم کند.
📊 سه محور مهم سخنان وزیر اقتصاد:
▫️ ۱۰ میلیون کسب‌وکار: به گفته وزیر، مالیات این تعداد کسب‌وکار به صفر رسیده است.
▫️ ۳۰ هزار میلیارد تومان: وزیر اقتصاد از جلوگیری از فرار مالیاتی به این میزان خبر داد.
▫️ شفافیت مالی: اجرای پروژه الکترونیکی‌سازی و شفاف‌سازی صورت‌های مالی بنگاه‌های اقتصادی، از دیگر اقدامات اعلام‌شده بود.
🔻 مالیات؛ میان فشار اقتصادی و مسئولیت دولت
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که بنا بر گزارش‌های منتشرشده، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از ایرانیان خواسته است مالیات خود را به دولت نپردازند.
در مقابل، وزیر اقتصاد ایران بر اصلاح سازوکارهای مالیاتی، کاهش بار مالیاتی کسب‌وکارهای مشمول و مقابله با فرار مالیاتی تأکید کرده است.
🔹 اما پرسش اساسی همچنان باقی است:
معافیت مالیاتی گسترده تا چه اندازه به بهبود وضعیت کسب‌وکارهای کوچک کمک کرده و چه سهمی از بار مالیاتی کشور بر دوش بنگاه‌های بزرگ و صاحبان درآمدهای بالا قرار دارد؟
شفافیت در انتشار آمار و ارزیابی مستقل آثار این سیاست‌ها، معیار مهمی برای سنجش موفقیت اصلاحات مالیاتی خواهد بود.
📹 ویدئوی همراه: سخنان وزیر اقتصاد در مجلس
#اقتصاد_ایران #مالیات #فرار_مالیاتی #کسب_وکار #شفافیت_اقتصادی #بودجه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2❤1🤬1
🔴 قرارداد اجتماعی، شالودۀ بنیان‌گذاری نظام سیاسی
🔹 جایگاه قرارداد اجتماعی در روابط فردی، اجتماعی و سیاسی مردم چیست؟
✍️ سیدعلی محمودی | استاد فلسفۀ سیاسی و اخلاق
🖊 موضوع این پژوهش، قرارداد اجتماعی به‌مثابۀ بحثی نظری است که در فلسفۀ سیاسی و فلسفۀ حقوق طی سده‌های گذشته مطرح بوده است. آشکار است که پرسشگری، کنکاش، ژرف‌اندیشی و نقادی در باب مسائل فلسفی، همواره به فربهی و تدقیق اندیشه‌های بشری مدد رسانده و از دیرباز موضوع نظرات و بحث‌های درازدامن بوده است.
🖊 در این مقاله قرارداد اجتماعی از منظر فلسفۀ سیاسی و فلسفۀ حقوق مطرح می‌شود تا جایگاه آن در روابط فردی، اجتماعی و سیاسی مردم ترسیم شود. قرارداد اجتماعی در گسترۀ حقوقی و سیاسی بر دو نوع است. نخست بین افراد جامعه، سپس بین مردم و نمایندگانی که برگزیدۀ مردم‌اند. از میان فیلسوفان سیاسی برجسته، ژان ژاک روسو و ایمانوئل کانت، در باب قرارداد اجتماعی آراء خود را در سدۀ هجدهم میلادی مطرح کرده‌اند.
🖊 اهمیت این موضوع برای آنان ازاین‌روست ‌که در مقام نظریه‌پرداز فلسفۀ سیاسی، نیازمند التفات جدی به مفهوم قرارداد اجتماعی بوده‌اند. پیش از این دو فیلسوف، جان لاک فیلسوف نامور و تأثیرگذار به این موضوع پرداخته و کارکرد آن‌ را در نظریۀ سیاسی خود نشان داده است.
🖊 در این مقاله نخست، دیدگاه روسو دربارۀ قرارداد اجتماعی مطرح می‌شود. دوم، به اندیشه‌های کانت دراین باره می‌پردازم. سوم، قرارداد اجتماعی بین مردم و قرارداد اجتماعی بین مردم و نمایندگان برگزیده معرفی می‌شود و مورد بحث قرار می‌گیرد.
📖 متن کامل نوشتار در مشق نو:
https://mashghenow.com/?p=6522
#منتخب_فرهیختگان #سیدعلی_محمودی #قرارداد_اجتماعی #فلسفه_سیاسی #فلسفه_حقوق
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1🤔1
🔴 گنجینه‌ای از تاریخ مطبوعات ایران؛ دسترسی آزاد به نشریات عصر قاجار
📰 فرصتی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ، روزنامه‌نگاری و اندیشه سیاسی ایران
🔹 نشریات دوران قاجار، از مهم‌ترین منابع شناخت تحولات فکری، اجتماعی و سیاسی ایران در آستانه ورود به جهان جدید و شکل‌گیری جنبش مشروطه‌اند.
اکنون با اجرای «پروژه نشریات قاجار»، مجموعه‌ای از این اسناد تاریخی به‌صورت دیجیتال در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
🔸 پروژه نشریات قاجار چیست؟
این طرح به ابتکار «گروه کاربری ویکی‌مدین‌های ایرانی» و با هدف گسترش دسترسی آزاد به میراث مطبوعاتی ایران راه‌اندازی شده است.
در این پروژه:
▫️ نسخه‌های دیجیتال نشریات در ویکی‌انبار بارگذاری می‌شوند.
▫️ مقاله‌های مرتبط با نشریات در ویکی‌پدیا تدوین می‌شوند.
▫️ اطلاعات کتاب‌شناختی و پیوندهای مرتبط در ویکی‌داده ثبت می‌شوند.
▫️ هدف نهایی، انتقال نشریات به ویکی‌نبشته و تبدیل تصاویر صفحات به متن قابل جست‌وجو و استفاده آزاد است.
🔻 چگونه به نشریات دسترسی پیدا کنیم؟
📚 ورود به مجموعه نشریات قاجار در ویکی‌مدیا
برای مطالعه نسخه‌های دیجیتال، در جدول نشریات به ستون «لینک در بایگانی اینترنت» مراجعه کنید.
🔹 چرا این مجموعه اهمیت دارد؟
مطبوعات عصر قاجار تنها روایتگر رویدادهای روزگار خود نیستند؛ بلکه دریچه‌ای به تاریخ پیدایش اندیشه‌های نو، مفهوم قانون، آزادی‌خواهی، اصلاحات، آموزش و شکل‌گیری افکار عمومی در ایران‌اند.
دسترسی آزاد به این اسناد، فرصتی برای بازخوانی تاریخ ایران از خلال منابع دست‌اول و فراتر از روایت‌های رسمی و متأخر فراهم می‌کند.
📖 میراث مکتوب ایران، سرمایه‌ای عمومی است؛ شناخت تاریخ نباید در انحصار کتابخانه‌ها و آرشیوهای محدود بماند.
#تاریخ_ایران #دوره_قاجار #مطبوعات_ایران #مشروطه #اسناد_تاریخی #ویکی‌مدیا #ممالک_محروسه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤5👍3
🔴 رهنمودهای والای پوتین؟! وقتی زبان دیپلماسی به زبان تبعیت نزدیک می‌شود
✍️ مجتبی لطفی
🔹 آیا قدردانی رئیس‌جمهور ایران از «راهنمایی‌های پوتین» صرفاً تعارفی دیپلماتیک است یا نشانه‌ای نگران‌کننده از نوع نگاه به استقلال سیاسی کشور؟
🔸 مجتبی لطفی در یادداشتی انتقادی به سخنان مسعود پزشکیان در دیدار با ولادیمیر پوتین پرداخته است؛ سخنانی که به روایت او، پرسش‌هایی جدی درباره شأن دیپلماسی و مناسبات ایران و روسیه برمی‌انگیزد.
🔻 «از راهنمایی‌های شما استفاده می‌کنیم»
به نقل از ویدئوی منتشرشده از سوی ایرنا، پزشکیان خطاب به پوتین گفته است:
«ما هر وقت خدمت شما می‌رسیم از راهنمایی‌های شما و پشتیبانی‌های شما استفاده می‌کنیم و قدردانی می‌کنیم.»
لطفی این ادبیات را برای گفت‌وگوی دو رئیس‌جمهور نامتعارف می‌داند و می‌پرسد چرا مقام عالی اجرایی ایران باید در برابر همتای روس خود از واژگانی استفاده کند که به تعبیر او بیشتر یادآور رابطه مرید و مراد است تا مناسبات دو کشور مستقل؟
🔻 استقلال سیاسی یا وابستگی به قدرت‌های خارجی؟
نویسنده با اشاره به سخن دیگر پزشکیان مبنی بر اینکه «ما بدون آمریکا قادریم مشکلاتمان را حل و فصل کنیم»، این پرسش را مطرح می‌کند:
آیا فاصله گرفتن از آمریکا، اگر با اتکای بیش‌ازحد به روسیه همراه شود، به معنای تحقق استقلال است؟
او همچنین با یادآوری پیشینه تاریخی روابط ایران و روسیه، نسبت به اعتماد سیاسی یک‌جانبه به مسکو هشدار می‌دهد.
🔻 «برادر» در مناسبات بین‌المللی چه معنایی دارد؟
لطفی به خطاب کردن سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، با عنوان «برادر» نیز انتقاد دارد و تأکید می‌کند که روابط میان دولت‌ها بیش از تعارفات دوستانه، تابع منافع ملی و موازنه قدرت است.
🔸 زبان بدن؛ نمادی از مناسبات نابرابر؟
نویسنده در بخش پایانی یادداشت، برداشت خود از تفاوت زبان بدن پزشکیان و پوتین و نحوه نشستن دو هیئت را مطرح می‌کند و آن را نشانه‌ای نمادین از عدم توازن در روابط دو طرف می‌داند.
البته چنین برداشتی از زبان بدن، تفسیری شخصی است و به‌تنهایی نمی‌تواند ماهیت روابط دو کشور را اثبات کند.
🔹 پرسش محوری یادداشت:
استقلال در سیاست خارجی نه با دشمنی با یک قدرت جهانی تعریف می‌شود و نه با نزدیکی بی‌قیدوشرط به قدرتی دیگر؛ معیار آن حفظ شأن کشور، اختیار تصمیم‌گیری و تقدم منافع ملی است.

متن کامل یادداشت مجتبی لطفی

#مجتبی_لطفی #مسعود_پزشکیان #ولادیمیر_پوتین #روسیه #سیاست_خارجی #استقلال_سیاسی #منافع_ملی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
🤔3❤1👎1🔥1😢1
🔴 کوروش در آینه‌ی آرزوهای امروز
تأملی در حافظه‌ی تاریخی و نسبت گذشته با اکنون
✍️ افسانه نجاتی
هفتم آبان که فرامی‌رسد، نام کوروش بار دیگر در فضای عمومی ایران حضوری پررنگ پیدا می‌کند. از او سخن گفته می‌شود، تصویرش دست‌به‌دست می‌گردد و روایت‌های گوناگونی درباره‌ی منش و کردار او بازگو می‌شود. در این میان، کوروش فقط چهره‌ای متعلق به گذشته نیست؛ به آینه‌ای بدل می‌شود که جامعه در آن، تصویری از آرزوها، حسرت‌ها و خواسته‌های امروز خود را جست‌وجو می‌کند.
این بازگشت سالانه پرسشی فراتر از شناخت یک پادشاه باستانی پیش می‌کشد: چرا بعضی چهره‌های تاریخی، پس از گذشت قرن‌ها، چنین ظرفیت گسترده‌ای برای معنا یافتن در زمانه‌ای دیگر پیدا می‌کنند؟ چه چیزی در حافظه‌ی جمعی زنده می‌ماند و چه چیزهایی، در گذر زمان، به حاشیه می‌روند تا سیمای گذشته با نیازهای اکنون سازگارتر شود؟
حافظه‌ی تاریخی بازگویی بی‌طرفانه و کامل گذشته نیست. جامعه از میان انبوه رویدادها و شخصیت‌ها، برخی را برجسته می‌کند، برخی را به فراموشی می‌سپارد و برخی را با معناهایی تازه به یاد می‌آورد. هر دوره، گذشته را از منظر پرسش‌های خود بازخوانی می‌کند؛ از همین رو، تصویری که از یک شخصیت تاریخی در ذهن نسل‌های بعد شکل می‌گیرد، تنها حاصل اسناد و روایت‌های تاریخی نیست، بلکه از تجربه‌های زیسته، نگرانی‌ها و امیدهای آنان نیز تأثیر می‌پذیرد.
در حافظه‌ی معاصر ایرانیان، کوروش اغلب با مفاهیمی چون مدارا، دادگری، خردمندی و احترام به دیگران پیوند خورده است. این تصویر، به‌ویژه در روزگاری که بسیاری از مردم میان ارزش‌های انسانی و تجربه‌ی روزمره‌ی خود فاصله‌ای محسوس می‌بینند، نیروی عاطفی و نمادین پیدا می‌کند. بازگشت به گذشته می‌تواند راهی برای جست‌وجوی تبار فرهنگی و تاریخی باشد؛ راهی برای یادآوری اینکه در تاریخ این سرزمین، امکان تصور نظمی متفاوت از مناسبات موجود نیز وجود داشته است.
بااین‌حال، میان شخصیتی که در منابع تاریخی بازمی‌شناسیم و چهره‌ای که در حافظه‌ی جمعی ساخته می‌شود، همیشه فاصله‌ای هست. این فاصله نه لزوماً نشانه‌ی تحریف آگاهانه است و نه دلیلی برای بی‌اعتبار دانستن هرگونه برداشت معاصر. مسئله از جایی آغاز می‌شود که تصویر آرمانی جای بررسی تاریخی را بگیرد و آنچه می‌خواهیم درباره‌ی گذشته بدانیم، از پیش تعیین کند که گذشته چه بوده است.
استوانه‌ی کوروش نمونه‌ای روشن از این پیچیدگی است. این کتیبه، که پس از فتح بابل به فرمان کوروش به زبان اکدی نوشته شد، در چارچوب سنت کتیبه‌های سلطنتی بین‌النهرین و با تأکید بر مشروعیت فرمانروایی تازه، بازگرداندن پیکره‌های خدایان و سامان دادن به آیین‌های دینی و وضعیت معابد قابل فهم است. در روزگار ما، از آن گاه به‌عنوان منشوری برای حقوق بشر و آزادی ادیان یاد می‌شود. چنین خوانشی بخشی از تاریخ معاصرِ دریافت و بازتفسیر این اثر است؛ اما با این ادعا که استوانه از آغاز سندی با مفهوم امروزی حقوق بشر بوده، یکسان نیست. توجه به این تمایز، نه از اهمیت تاریخی آن می‌کاهد و نه مانع از آن می‌شود که انسان امروز در آن معنایی برای خود بیابد. برعکس، امکان می‌دهد هم به شواهد تاریخی وفادار بمانیم و هم سازوکار شکل‌گیری نمادهای جمعی را بهتر بشناسیم.
ارزش‌هایی چون مدارا و دادگری را نمی‌توان تنها با انتساب آن‌ها به یک شخصیت تاریخی معتبر کرد. این ارزش‌ها هنگامی از قلمرو ستایش بیرون می‌آیند که در مناسبات انسانی، در شیوه‌ی اعمال قدرت، در برخورد با مخالف و در به‌رسمیت‌شناختن شأن دیگری مجال تحقق پیدا کنند. یادآوری گذشته، هرقدر هم برانگیزاننده باشد، جای این سنجش را نمی‌گیرد. حتی ممکن است بزرگداشت پرشور یک شخصیت تاریخی با بی‌اعتنایی به همان ارزش‌هایی همراه شود که آن شخصیت نمادشان شناخته شده است.
از این منظر، اهمیت کوروش در حافظه‌ی امروز فقط به آنچه درباره‌ی او می‌دانیم یا نمی‌دانیم محدود نمی‌شود. نام او فرصتی فراهم می‌کند تا نسبت میان خاطره و زندگی دوباره بررسی شود: چرا بعضی ارزش‌ها در گذشته چنین درخششی پیدا می‌کنند، اما در تجربه‌ی اکنون به‌آسانی دسترس‌پذیر نیستند؟ چرا گاه برای یافتن امکان‌های بهتر زندگی جمعی، نگاه به دوردست‌های تاریخ ضروری به نظر می‌رسد؟ این پرسش‌ها بیش از آنکه درباره‌ی توانایی یا ناتوانی یک ملت داوری کنند، از فاصله‌ای خبر می‌دهند که میان آرمان‌های مشترک و واقعیت‌های اجتماعی شکل می‌گیرد.
تاریخ، البته، نسخه‌ای آماده برای اکنون در اختیار نمی‌گذارد. شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هر دوره ویژگی‌های خود را دارد و نمی‌توان نظم‌های کهن را بی‌واسطه به جهان امروز منتقل کرد. گذشته نه الگویی کامل برای تقلید است و نه انباری از افتخارات که تنها برای تسکین زخم‌های اکنون به کار آید.
❤4
ارزش بازخوانی آن در امکان شناختن پیچیدگی‌ها، دیدن تجربه‌های متفاوت و پرسیدن پرسش‌هایی است که زندگی امروز پیش روی ما می‌گذارد.
شاید از همین روست که هر بار نام کوروش به میان می‌آید، موضوع فقط گذشته نیست. آنچه در این نام جست‌وجو می‌شود، تصویری از امکان‌های مطلوب زندگی جمعی است؛ تصویری که می‌تواند امیدبخش باشد، اما تنها هنگامی از سطح آرزو فراتر می‌رود که به معیاری برای سنجش اکنون بدل شود. در غیر این صورت، گذشته به پناهگاهی نمادین تبدیل می‌شود که می‌توان در آن به ارزش‌هایی دل بست، بی‌آنکه نسبت خود را با آن‌ها در زندگی روزمره بازبینی کنیم.
شاید سنجش نسبت یک جامعه با گذشته‌اش نه در شمار یادبودهایی باشد که برپا می‌کند و نه در شور و حرارتی که نام بزرگانش را زنده نگه می‌دارد؛ بلکه در نسبتی باشد که میان ارزش‌های ستوده و مناسبات واقعی زندگی برقرار می‌کند. تاریخ می‌تواند این فاصله را آشکار سازد و حافظه‌ی جمعی می‌تواند آن را به یاد آورد؛ اما معنای نهایی این یادآوری در اکنون شکل می‌گیرد، در انتخاب‌ها و رفتارهایی که به نام‌های بزرگ وابسته نیستند و در عین حال، نشان می‌دهند آنچه از گذشته می‌خواهیم تا چه اندازه در زندگی امروز ما جای دارد.

🔹 حاشیه فرهیختگان | از ستایش گذشته تا مسئولیت اکنون
یکی از دشوارترین پرسش‌های مواجهه با تاریخ این است: آیا می‌توان به ارزش‌هایی در گذشته افتخار کرد، بی‌آنکه به الزامات همان ارزش‌ها در زمان حال پایبند بود؟
نام کوروش در حافظه جمعی ایرانیان، برای بسیاری یادآور دادگری و مدارا است. اما اگر این مفاهیم قرار است معنایی فراتر از نمادپردازی داشته باشند، باید بتوان آن‌ها را در حقوق شهروندی، آزادی اندیشه، رفتار با مخالفان و احترام به تکثر فرهنگی و دینی نیز مطالبه کرد.
در این نگاه، نه اسطوره‌زدایی به معنای نفی میراث تاریخی است و نه پاسداشت تاریخ مستلزم چشم‌پوشی از نقد آن.
شاید وفاداری عمیق‌تر به میراث کوروش، نه در آرمانی‌کردن گذشته، بلکه در کوشش برای تحقق ارزش‌هایی باشد که امروز به نام او ستایش می‌شوند.
— تحریریه فرهیختگان
🔗 منبع یادداشت
#کوروش #هفتم_آبان #حافظه_تاریخی #تاریخ_ایران #افسانه_نجاتی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤1
🟣 دو روی یک سکه؛ منع اجباری حجاب در آذربایجان و تحمیل اجباری آن در ایران
✍️ فریبا نظری
🔹 آزادی پوشش؛ حقی که نه با اجبار به حجاب سازگار است و نه با ممنوعیت آن.
در نگاه فریبا نظری، سکولاریسم مبتنی بر تساهل و حقوق بشر، پیش از هر چیز بر بی‌طرفی دولت در برابر باورها و سبک زندگی شهروندان استوار است. دولتی که به نام دین یا سکولاریسم، پوشش شهروندان را تعیین کند، از این اصل فاصله می‌گیرد.
🔸 چرا جمهوری آذربایجان پوشش مذهبی را محدود می‌کند؟
نویسنده برای توضیح محدودیت حجاب در برخی محیط‌های آموزشی آذربایجان، به دو عامل اشاره می‌کند:
▫️ میراث شوروی: تداوم نگرشی که حضور نمادهای مذهبی در نهادهای رسمی و آموزشی را زیر کنترل دولت می‌خواهد.
▫️ نگرانی از اسلام‌گرایی سیاسی: نگاه امنیتی حکومت باکو به جریان‌های مذهبی و نمادهای آشکار دینی.
🔻 ایران و آذربایجان؛ دو سیاست متضاد، یک منطق مشترک
به باور نویسنده، با وجود تفاوت بنیادین اهداف اعلام‌شده دو حکومت، تحمیل حجاب در ایران و محدودسازی آن در آذربایجان از یک منطق مشترک پیروی می‌کنند: مهندسی اجتماعی آمرانه و واگذاری حق تصمیم‌گیری درباره پوشش شهروندان به قدرت سیاسی.
این شباهت در چهار محور آشکار می‌شود:
۱. سلب حق انتخاب: چه پوشیدن حجاب اجباری باشد و چه کنار گذاشتن آن، اختیار فردی محدود می‌شود.
۲. قیم‌مآبی دولت: در یک‌سو تکلیف شرعی و سیاسی و در سوی دیگر امنیت ملی و هویت سکولار، مبنای مداخله در پوشش قرار می‌گیرد.
۳. محرومیت‌های اجتماعی: محدودیت دسترسی به آموزش و فضاهای عمومی یا برخوردهای انتظامی و قضایی می‌تواند ابزار اجرای سیاست پوشش باشد.
۴. نادیده گرفتن تکثر اجتماعی: دولت به‌جای پذیرش تنوع باورها و سبک‌های زندگی، می‌کوشد تصویری یکدست از جامعه ارائه دهد.
🔹 تناقض مدافعان اجبار
نظری در پایان، اعتراض مدافعان حجاب اجباری در ایران به محدودیت پوشش مذهبی در آذربایجان را نشانه استانداردی دوگانه می‌داند.
از دید او، نقد اجبار زمانی از انسجام اخلاقی برخوردار است که حق انتخاب پوشش برای همه انسان‌ها، چه برای داشتن حجاب و چه برای نداشتن آن، به رسمیت شناخته شود.
آزادی پوشش نه امتیازی اعطایی از سوی دولت، بلکه بخشی از آزادی فردی و کرامت انسانی است.
#فریبا_نظری #حجاب_اجباری #آزادی_پوشش #آذربایجان #سکولاریسم #حقوق_شهروندی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5❤1
🔴 در انتظار روز کوروشی متفاوت
✍️ جواد عبّاسی
📅 ششم آبان ۱۴۰۵

هفتم آبان را می‌توان روز مردمی کوروش در ایران نامید که در آن میلیون‎‌ها ایرانی در فضای واقعی یا مجازی یاد و نام بنیان‌گذار پادشاهی هخامنشی به عنوان یکی از کهن‌ترین امپراتوری‌های جهان را گرامی می‌دارند و همزمان آرمان‌های تاریخی خود را یادآوری می‌کنند (نگاه شود به یادداشت «کوروش تاریخی و آرمان‌های امروزین ایرانیان»). در این میان، در جریان دو جنگ اخیر شاهد توسل حکومت به نمادهای ایران باستانی، از افتخار به شکست رومیان از ساسانیان (نگاه شود به یادداشت «از شاپور تا شهردار؛ از گندی‌شاپور تا خانه علوم انسانی») تا خروش حکومتیان بر سخنان وزیرخارجه امریکا در مورد جنگ‌های ایران و یونان و خشایارشا بوده‌ایم. اکنون با فرارسیدن این روز آزمونی با چند پرسش پیش روی حکومت قرار گرفته است. برخی پرسش‌های این آزمون از این قرارند:
آیا مردم می‌توانند بدون مزاحمت و محدودیت در آرامگاه کوروش گرد هم بیایند و این روز و مناسبت را جشن بگیرند؟
آیا متولیان حکومتی (از وزارت میراث فرهنگی و وزارت ارشاد تا شهرداری تهران و ....) برنامه‌ای به این مناسبت تدارک دیده‌اند؟
آیا خواست مردمی برای «ثبت ملّی» این روز مورد توجه قرار خواهد گرفت؟
آیا زمان نامگذاری یک خیابان به نام‌هایی چون «کوروش»، «داریوش»، «شاپور» و ... فرانرسیده است؟
در حالی که مردم ایران مانند همیشه راه خود را در این بزرگداشت خواهند رفت، نوع پاسخ حکومت به این پرسش‌ها می‌تواند صحنه‌ای از «تاریخ‌گرایی اصیل» یا «سوءاستفاده از تاریخ» و «تاریخ ریاکاری» در ایران را به ثبت برساند.

🔹 حاشیه فرهیختگان | میراث تاریخی و حق مشارکت عمومی
این یادداشت مسئله‌ای فراتر از بزرگداشت یک شخصیت تاریخی را پیش می‌کشد: نسبت میان استفاده رسمی از نمادهای ملی و امکان مشارکت مستقل شهروندان در پاسداشت همان نمادها.
از منظر سیاست‌گذاری فرهنگی، می‌توان میان سه موضوع تمایز گذاشت: حفاظت از میراث تاریخی، به‌رسمیت‌شناختن آیین‌های یادبود مردمی و بهره‌گیری سیاسی از نمادهای گذشته. این سه الزاماً یکسان نیستند و ممکن است در عمل با یکدیگر تعارض پیدا کنند.
پرسش قابل بررسی آن است که نهادهای مسئول چگونه می‌توانند هم الزامات حفاظت از محوطه‌های تاریخی و نظم عمومی را رعایت کنند و هم امکان مشارکت فرهنگی شهروندان را فراهم آورند.
— تحریریه فرهیختگان
#کوروش #هفتم_آبان #جواد_عباسی #تاریخ_ایران #میراث_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 درخشش احزاب عربی و آینده سیاسی نتانیاهو؛ انتخابات اسرائیل در نقطه عطف
اسرائیل هنوز دولت ندارد؛ و کلید ماجرا دست احزابی است که کسی حاضر نیست رسماً با آن‌ها ائتلاف کند.

✍️ محمدعلی سوره


با شمارش حدود ۸۸٫۶ درصد آرا، بلوک نتانیاهو ۵۳ کرسی دارد، بلوک گادی آیزنکوت ۴۸ کرسی و احزاب عربی ۱۹ کرسی. در کنست ۱۲۰ نفره برای تشکیل دولت دست‌کم ۶۱ کرسی لازم است و هیچ‌کدام از دو بلوک اصلی به‌تنهایی به آن نرسیده‌اند. پس این انتخابات فقط رقابتی بر سر قدرت نیست؛ محکی است برای اینکه احزاب تا چه اندازه می‌توانند اختلاف‌هایشان را کنار بگذارند و با هم ائتلاف کنند.
چرا احزاب عربی درخشیدند؟
۱۹ کرسی، اگر در شمارش نهایی هم بماند، نشان می‌دهد وزن سیاسی این احزاب بالا رفته است. وقتی مردم حس کنند تصمیم‌های سیاسی مستقیماً روی امنیت، معیشت و آینده بچه‌هایشان اثر دارد، رأی دادن برایشان معنا پیدا می‌کند. در جامعه عربی اسرائیل، موضوع‌هایی مثل جرم و خشونت، تبعیض و کمبود خدمات و فرصت‌های اقتصادی می‌تواند در این تصمیم نقش داشته باشد؛ هرچند سهم دقیق هر عامل را فقط پژوهش‌های معتبر نشان می‌دهد.
اما مهم‌ترین مسئله تعداد کرسی‌ها نیست، این است که به چه چیزی تبدیل می‌شوند.
نفوذ بدون ائتلاف؛ قدرت وتو یا قدرت تصمیم‌گیری؟
اگر احزاب عربی حق حضور در کنست را دارند، اما بیشتر احزاب یهودی حاضر به ائتلاف رسمی با آنان نیستند، اثرگذاری‌شان کجاست؟ تصویر کاملاً یک‌دست نیست: لیبرمان ائتلاف با آن‌ها را صریحاً رد کرده، آیزنکوت موضعی روشن نگرفته و یائیر گلان آن را ممکن می‌داند. راعم هم در دولت ۲۰۲۱ نشان داد که ورود یک حزب عربی به ائتلاف غیرممکن نیست.
حتی اگر در دولت حضور نداشته باشند، وزن آنان در معادله اکثریت واقعی است. بلوک آیزنکوت بدون کرسی‌های عربی به ۶۱ نمی‌رسد. لیست مشترک هم اعلام کرده آماده است بدون ورود به دولت و بدون گرفتن وزارتخانه، در پارلمان به دولتِ جایگزین نتانیاهو رأی اعتماد بدهد. اما چنین حمایتی بدون پست و بدون توافق مکتوب شکننده است. شاید دقیق‌تر این باشد که احزاب عربی فعلاً بیش از قدرت تصمیم‌گیری، قدرت وتو و نقش تعیین‌کننده در حساب‌وکتاب اکثریت دارند.
نتانیاهو؛ در آستانه از دست دادن قدرت؟
بلوک نتانیاهو هشت کرسی تا اکثریت فاصله دارد و راهش دشوار شده، ولی نمی‌شود پایان کارش را قطعی دانست؛ او هنوز می‌تواند با احزاب دیگر مذاکره کند یا از اختلاف مخالفانش استفاده کند. بلوک آیزنکوت با احتساب کرسی‌های عربی روی کاغذ به ۶۷ کرسی می‌رسد، اما سیاست فقط جمع کردن عدد نیست. باید دید احزاب عربی حاضرند از چنین دولتی در پارلمان حمایت کنند یا نه، احزاب مخالف نتانیاهو همکاری با آنان را می‌پذیرند یا نه، و همه بر سر برنامه به توافق می‌رسند یا نه. نتانیاهو هم از همین حالا از اتکا به احزاب عربی هشدار داده است.
در نهایت، تغییر نخست‌وزیر لزوماً به معنای تغییر بنیادی سیاست اسرائیل در قبال فلسطینیان، غزه یا ایران نیست.
جمع‌بندی
ائتلاف وقتی شکل می‌گیرد که احزاب درباره رهبری، برنامه و حدود همکاری به توافق برسند. اگر مخالفان نتانیاهو به این توافق برسند، احتمال کنار رفتن او جدی می‌شود؛ اگر نه، شاید او فرصت ماندن پیدا کند. نتانیاهو با چالشی جدی روبه‌رو است، احزاب عربی به بازیگری تعیین‌کننده در حساب‌وکتاب پارلمانی تبدیل شده‌اند، و آینده دولت اسرائیل به توان احزاب برای ساختن ائتلافی پایدار بستگی دارد.

🔹 پی‌نوشت | آمار در حال تغییر
ارقام این یادداشت مربوط به مرحله شمارش ۸۸٫۶ درصد آرا در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ است و نباید با نتایج قطعی انتخابات یکسان تلقی شود.
🔗 گزارش شمارش آرا در تایمز آو اسرائیل
#انتخابات_اسرائیل #نتانیاهو #احزاب_عربی #خاورمیانه #محمدعلی_سوره #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1
🔴 نقاب‌ها چه هنگام فرو می‌افتند؟
🔹 چرا مقامات حکومتی ممکن است در خلوت منتقد سیاست‌ها باشند، اما در عرصه عمومی از آن‌ها دفاع کنند؟
✍️ احمد علوی
🔸 احمد علوی در یادداشتی تحلیلی، با بهره‌گیری از نظریه «جعل ترجیحات» و «آبشار شهرتی» تیمور کوران، به بررسی رابطه بحران اقتصادی، رفتار مقامات حکومتی و سازوکار تصمیم‌گیری سیاسی در ایران پرداخته است.
نویسنده می‌پرسد: آیا آنچه مسئولان در عرصه عمومی می‌گویند، لزوماً بازتاب باورهای واقعی آنان است؟
🔻 جعل ترجیحات؛ وقتی گفتار عمومی با باور خصوصی متفاوت است
بر اساس نظریه تیمور کوران، افراد ممکن است به دلیل ترس از مجازات، حفظ موقعیت یا منافع سازمانی، دیدگاه واقعی خود را پنهان کنند و در ظاهر با سیاست‌های مسلط همراه شوند.
اما علوی تأکید می‌کند که هر حمایت علنی را نمی‌توان نشانه تظاهر یا نفاق دانست. برخی مقامات ممکن است واقعاً به سیاست رسمی اعتقاد داشته باشند.
🔻 بحران اقتصادی و اختلال در گردش اطلاعات
به تحلیل نویسنده، بحران اقتصادی ایران تنها حاصل فشارهای خارجی نیست؛ ساختار تصمیم‌گیری داخلی نیز در میزان آسیب‌پذیری اقتصاد نقش دارد.
اگر مدیران از بیان واقعیت‌های ناخوشایند بترسند، اطلاعات منفی ممکن است پیش از رسیدن به سطوح بالای تصمیم‌گیری تعدیل یا پنهان شوند.
در چنین وضعیتی، حکومت نه‌تنها با بحران اقتصادی، بلکه با بحران شناخت واقعیت و اصلاح خطا روبه‌رو می‌شود.
🔻 آبشار شهرتی؛ چگونه حمایت ظاهری گسترش می‌یابد؟
در این سازوکار، هر مقام رفتار دیگران را زیر نظر می‌گیرد و ممکن است برای حفظ اعتبار یا جایگاه خود، حمایت علنی از سیاست‌های رسمی را تقویت کند.
اما اگر هزینه مخالفت کاهش یابد یا برخی چهره‌های بانفوذ موضع خود را تغییر دهند، همین الگو می‌تواند در جهت عکس عمل کند.
🔻 اقتصاد رانتی و انگیزه حفظ وضع موجود
علوی توضیح می‌دهد که دسترسی به منابع عمومی، ارز، مجوزها و قراردادهای دولتی می‌تواند انگیزه حفظ ارتباط با مراکز قدرت را افزایش دهد.
بااین‌حال، او میان اعتقاد واقعی، منفعت سازمانی و حمایت ناشی از ترس تمایز می‌گذارد و هشدار می‌دهد که بدون شواهد مستقل نمی‌توان انگیزه اشخاص را تعیین کرد.
🔻 چرا سیاست‌های ناکارآمد ادامه می‌یابند؟
نویسنده با اشاره به نظریه یادگیری سازمانی، میان دو شیوه برخورد با بحران تفاوت می‌گذارد:
▫️ اصلاح پیامدهای فوری، بدون تغییر قواعد بنیادی تصمیم‌گیری.
▫️ بازنگری در خود سیاست‌ها، فرض‌های حاکم و ساختارهای تولیدکننده بحران.
🔹 نتیجه‌گیری
از نگاه علوی، خطر اصلی زمانی پدید می‌آید که هزینه بیان واقعیت و اصلاح خطا، از هزینه ادامه سیاست ناکارآمد بیشتر شود.
او تأکید می‌کند که این چارچوب نظری نه پیش‌بینی قطعی فروپاشی حکومت است و نه اثبات انسجام آن؛ بلکه روشی برای بررسی رابطه قدرت، منافع، سکوت و امکان تغییر سیاسی است.
📖 مطالعه متن کامل مقاله احمد علوی در ایران امروز
#احمد_علوی #تیمور_کوران #جعل_ترجیحات #اقتصاد_سیاسی #بحران_اقتصادی #حکمرانی #جامعه_شناسی_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
🔴 سمفونی ساختار بحرانی، جامعه جنبشی و جنگ
▪️ ایران پس از جنگ چهل‌روزه | بخش چهارم
✍️ سعید مدنی
🔹 سعید مدنی در چهارمین بخش از تحلیل خود درباره ایران پس از جنگ چهل‌روزه، آینده کشور را در برهم‌کنش سه عامل بررسی می‌کند: بحران ساختاری، جامعه جنبشی و جنگ.
به باور او، این سه عامل نه‌تنها مستقل از یکدیگر نیستند، بلکه می‌توانند یکدیگر را تشدید کنند.
🔻 سه سناریوی پیشِ رو از نگاه مدنی:
۱. تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح»
ادامه وضعیت کنونی، به اعتقاد نویسنده، می‌تواند به تشدید تدریجی بحران‌های ساختاری و افزایش نارضایتی‌ها و اعتراضات اجتماعی بینجامد.
۲. تشدید و گسترش جنگ
در صورت گسترش جنگ، حتی تا مرحله ورود نیروهای زمینی به بخش‌هایی از کشور، مدنی پیش‌بینی می‌کند که بحران ساختاری عمیق‌تر شود؛ اما اعتراضات و جنبش‌های اجتماعی، دست‌کم در دوره جنگ، کاهش یابند.
۳. توافق موقت و محدود با آمریکا
به ارزیابی او، حتی بازگشت به شرایط پیش از جنگ از طریق توافقی ناپایدار نیز لزوماً به کاهش بحران‌های ساختاری و نارضایتی‌های اجتماعی منجر نخواهد شد.
🔸 انقلاب، گذار یا اصلاح؟
مدنی در جمع‌بندی تحلیل خود، احتمال تشدید بحران‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را بیش از کاهش آن‌ها ارزیابی می‌کند.
او معتقد است جهت‌گیری تحولات آینده، از جمله حرکت به سوی انقلاب، گذار یا اصلاح، تا حد زیادی به دو عامل وابسته خواهد بود:
▫️ توانایی نیروهای سیاسی در کسب مرجعیت اجتماعی و ارائه چشم‌اندازی برای تغییر؛
▫️ چگونگی مواجهه ساختار حکمرانی با نیروهای سیاسی، اعتراضات اجتماعی و جامعه مدنی.
🔹 پرسش محوری این تحلیل آن است که در برهم‌کنش جنگ، بحران ساختاری و جنبش‌های اجتماعی، کدام مسیر برای آینده ایران شکل خواهد گرفت؟
📌 این سناریوها و ارزیابی احتمال وقوع آن‌ها، دیدگاه تحلیلی نویسنده‌اند.
📚 منبع: ایران فردا

#سعید_مدنی #ایران_پس_از_جنگ #جامعه_جنبشی #بحران_ساختاری #آینده_ایران #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 راز استادی (۱۸) | از زندگی آموختن
🔹 استادبودن، هنر دانستن همه پاسخ‌ها نیست؛ هنر زنده نگه‌داشتن توانایی آموختن است.
✍️ نعمت‌الله فاضلی
📖 «آموزش، آمادگی برای زندگی نیست؛ خودِ زندگی است.»
— جان دیویی
🔸 نعمت‌الله فاضلی در هجدهمین نوشتار از مجموعه «راز استادی»، با بازاندیشی در بیش از سه دهه تدریس و پژوهش دانشگاهی، از حقیقتی سخن می‌گوید که به باور او فراتر از مدرک، کتاب و کلاس درس است: زندگی، خود یکی از بزرگ‌ترین آموزگاران انسان است.
او می‌نویسد:
«من در دانشگاه درس داده‌ام، اما همه آنچه درباره انسان، جامعه و خودم آموخته‌ام، از دانشگاه نیامده است.»
🔻 زندگی از نظریه‌های ما بزرگ‌تر است
فاضلی با یادآوری دوران کودکی خود در مصلح‌آباد توضیح می‌دهد که بسیاری از تجربه‌های انسانی را پیش از آشنایی با مفاهیم دانشگاهی زیسته بود.
به باور او، نظریه‌ها به ما امکان دیدن می‌دهند، اما گاهی نیز بخش‌هایی از واقعیت را پنهان می‌کنند. ازاین‌رو، پژوهشگر باید همواره برای پیچیدگی زندگی، فراتر از چارچوب‌های نظری خود، جایی باز بگذارد.
🔻 دانستن درباره زندگی، با آموختن از زندگی متفاوت است
ممکن است کسی درباره فقر، نابرابری، آموزش و جامعه پژوهش‌های فراوان انجام دهد، اما هنوز معنای انسانی این پدیده‌ها را در تجربه واقعی دیگران به‌درستی درک نکند.
دانش نظری ضروری است، اما بدون حساسیت انسانی و مسئولیت اخلاقی، برای فهم جامعه کافی نیست.
🔻 استادی یعنی توانایی بازنگری در خویشتن
فاضلی تأکید می‌کند که واقعیت موظف نیست اندیشه‌ها و پیش‌فرض‌های ما را تأیید کند.
استاد حقیقی کسی است که بتواند با وجود جدیت در عمل، در شناخت فروتن بماند؛ تصمیم بگیرد، اما تصمیم خود را با حقیقت نهایی اشتباه نگیرد.
🔻 تجربه چگونه به فهم تبدیل می‌شود؟
به باور نویسنده، صرف گذشت زمان انسان را پخته نمی‌کند. تجربه زمانی به دانایی تبدیل می‌شود که با تأمل، پرسشگری و آمادگی برای تغییر همراه باشد.
«زندگی بدون تأمل می‌تواند فقط مجموعه‌ای از اتفاق‌ها باشد؛ تأمل بدون زندگی نیز ممکن است در فضای انتزاعی مفهوم‌ها محصور بماند.»
🔻 پیامی به نسل جوان دانشگاهی
فاضلی به جوانان توصیه می‌کند برای استادشدن شتاب نکنند؛ از شکست‌ها بیاموزند، موفقیت‌هایشان را بازاندیشی کنند و اجازه ندهند تخصص، جهان را به اندازه موضوع پژوهششان کوچک کند.
🔹 راز استادی در یک جمله
«شاید راز استادی نیز همین باشد: آدمی آن‌قدر دانش بیندوزد که بتواند جهان را بهتر ببیند، و آن‌قدر فروتن بماند که بداند جهان همیشه چیزی بیش از دانسته‌های اوست.»
📖 مطالعه متن کامل یادداشت «از زندگی آموختن»
#نعمت_الله_فاضلی #راز_استادی #از_زندگی_آموختن #دانشگاه #آموزش #انسان_شناسی #تفکر_انتقادی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3❤1
🔴 ”انسانِ هیچ” و اعدام “فرودستان”
✍️ عبدالله ناصری
جمهوری اسلامی حاکم بر ایران، نزدیک نیم قرن است با اتکای به فقهِ غیرتاریخی شیعه بساطِ رنگارنگِ اعدام را گسترانیده و با اتهامِ مخالفان به “محاربه” و “بغی” آن را تقويت کرده است.
از بی‌توجهی قاضیان به آئین دادرسی همین حکومتِ سیاه می‌گذرم و اصرار دارم علتِ گسترشِ اعدام را بیان کنم.
چون جمهوری اسلامی از آغاز، مشغله‌های بی‌شمار برای مردم ساخته (مثل جنگ عراق و ایران و اشغال سفارتخانه‌ی آمریکا)، لذا مسائل و موارد زیادی در جامعه مغفول بود، از اعدام‌های مدرسه علوی، تابستان ۶۷، نوید افکاری، محسن شکاری تا امروز، میدان علیخانی اصفهان.
اکنون برای نخستین بار به روشنی فریاد می‌زنم بر همه‌ی آن‌ها ستم شد.
خوشبختی است چندسال اخیر، رسانه‌، فضای مجازی، نوشته‌های عالمانه و حتی بخش‌های فعال در علوم‌تاریخی، این بخش مهم از جامعه را که همیشه فراموش شده
به عنوان “حاشیه‌نشین‌ها” یا فرودستان مورد توجه قرار داده‌است. پس از دو اعدام‌ِ میدان علیخانی، اعدام‌شده‌گان از حاشیه به متن، از فرو به فرا آمده‌اند.
سؤال اصلی این است چرا جمهوری اسلامی، به سهولت این همه بر دار می‌کند؟
پاسخ، روشن است، همان چیزی که آیت‌الله منتظری در آخر عمر بر آن صحه گذاشت و به روشنی اعتراف کرد علت ناکامی فقه در روند حقوق بشر، “ناانسان‌گرایی” و بی‌توجهی به اومانیسم است که خدای متعال در قرآن بدان تصريح کرده‌است.
مفهوم این سخن آن است که هر قانون، تکلیف، قرارداد، پند و اندرز، تصمیم فردی و جمعی، تعلیم و تعلم، حکم و … باید ذیل این موجود(انسان) تعیین شود، زیرا زندگی انسان ، اساس آفرینش خداوند است.
در گفتمان “اسلامِ معیار” متکی بر قرآنِ تاریخی تأویل پذیر، این نکته در آیه ۷۲ احزاب تصریح شده است: “امانت” را بر آسمان و زمین و… عرضه کردیم نپذیرفتند، اما انسان بار امانت را حمل کرد”.
این که این امانت چیست؟ عقل است یا معرفت و یا خلافت و به نظر نگارنده آن امانت، “حیات برتر” است، بحثی ندارم، اما به یقین، اصالت اومانیسم را در اسلام معیار تعریف می کند.
این اصل الاصول بر این نکته تأکید دارد که شأن انسان، ذیل شریعت و فقه و اخلاق تعریف نمی شود. بلکه امری “فرادینی” است و همه چیز در نظام هستی برای اوست، حتی قانون. یعنی مصلحت انسان بر همه مصالح از جمله دین و حکومت برتری دارد.
در این افق گفتمانی فهم می شود که گزارهٔ “حفظ نظام، بزرگترین واجب است” غیرانسانی است. به همین دلیل است که نواندیشان دینی علاوه بر آن که اصلِ احکامی چون اعدام را غيراخلاقی و طبعا نامعقول می‌دانند همین است که کرامت و اصالت انسان در بنای این احکام نادیده گرفته شده است.
در نگاه اومانیستی به اسلام، استنباط افضلیت “شهروندی” نسبت به “شرع وندی”( به تعبیر دکتر مهدی نوربخش) مستفاد می شود.
اعدام امثال افکاری و شکاری و میدان علیخانی با همین فقه ضد بشری مطابقت ندارد.
اکنون که حکومت در سه جنگ اخیر شکست دیده‌است دچار سرگشتگی و سرمستی بیشتر شده و مآلا اعدام جوانان را شدت بخشیده‌است، غافل از این واقعیت که تداوم این رویه ضدبشری، آتش خشم خانواده‌های داغدیده و فعالان را برافروخته تر و سرعت فروپاشی نظام فاسد را تسریع خواهد کرد.
زمان آن رسیده که همه‌ی کنشگران مدنی، حقوقدانان، مورخان، نواندیشان دینی، روشنفکران، نهادهای ملی و اهالی قلم واقعیت تلخِ اعدام‌های کنونی را که اغلب از “حاشیه‌نشينان” و “فرودستان”
ایران‌اند به تکرار نوشته‌ و محکوم کنند.
پربسامدی اسامی اژه‌ای، صلواتی، افشاری، توکلی و دیگر قاضیانِ “اعدامِ سهل و سریع” ضرورتِ تاریخ‌نگاری جدیدِ اسلام سیاسی است که نزدیک به نیم‌قرن حکم‌رانی‌اش، “جز وحشتی نیفزود”.

🔹 تکمله تحریریه فرهیختگان | کرامت انسانی و مسئله مجازات اعدام
یادداشت عبدالله ناصری پرسشی بنیادین را پیش می‌کشد: آیا می‌توان از عدالت سخن گفت، هنگامی که حق حیات انسان در برابر مصلحت سیاسی و اقتدار حکومت قرار می‌گیرد؟
این پرسش، فراتر از اختلافات فقهی و سیاسی، به اصول دادرسی عادلانه، حق دفاع، استقلال قاضی، منع شکنجه و امکان بازبینی احکام کیفری مربوط می‌شود.
مجازات اعدام به دلیل برگشت‌ناپذیر بودن، حساسیتی ویژه دارد؛ زیرا هر خطای قضایی در اجرای آن، پیامدی جبران‌ناپذیر خواهد داشت.
از منظر حقوق بشری، وضعیت اقتصادی و اجتماعی متهمان نیز اهمیت دارد. دسترسی نابرابر به وکیل مستقل، منابع مالی و حمایت اجتماعی می‌تواند توانایی افراد را برای دفاع مؤثر از حقوق خود محدود کند.
پرسش از عدالت در مجازات اعدام، پیش از هر چیز، پرسش از ارزش جان انسان و برابری همگان در برابر قانون است.

#عبدالله_ناصری #مجازات_اعدام #حقوق_بشر #کرامت_انسانی #فرودستان #عدالت_قضایی #حق_حیات #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3😢2🕊1
فرهیختگان
ثنا توسنگی هشتگرد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
شاهرخ همایونی
املش. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢30❤7🔥2👎1
🔴 انتقاد تند محمد مهاجری از سخنگوی دولت

«سخنگوی دولت مدت‌هاست جز درآوردن لج مردم و ضربه‌زدن به حیثیت دولت کار دیگری نمی‌کند»

✍️ محمد مهاجری | فعال رسانه‌ای و سیاسی

محمد مهاجری در یادداشتی کوتاه در شبکه اجتماعی ایکس، عملکرد سخنگوی دولت را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.
او در این نوشته، خطاب به مسئولان دولت، تأکید کرده است:
«دلسوزانه عرض می‌کنم:
#سخنگوی_دولت مدتهاست جز درآوردن لج مردم و ضربه‌زدن به حیثیت دولت کار دیگری نمی‌کند.
برای دوسال باقی‌مانده از عمر دولت، این تریبون را به فردی بسپارید که عصبی نشود و ویترین قوه‌مجریه را دلپذیر سازد.
باور کنید در این مورد نه قحط‌الرجال داریم نه قحط‌النساء!»

🔹 حاشیه فرهیختگان | سخنگویی دولت؛ فراتر از یک تریبون
سخنگوی دولت تنها مسئول انتقال تصمیم‌های رسمی نیست؛ او یکی از مهم‌ترین حلقه‌های ارتباط میان حاکمیت و افکار عمومی است.
انتقاد محمد مهاجری این پرسش را پیش می‌کشد که یک سخنگوی موفق تا چه اندازه باید بر مهارت گفت‌وگو، آرامش در مواجهه با پرسش‌های انتقادی و توانایی توضیح شفاف تصمیم‌های دولت تکیه کند.
البته کیفیت ارتباطات عمومی تنها به عملکرد یک فرد وابسته نیست. حتی حرفه‌ای‌ترین سخنگویان نیز نمی‌توانند جای خالی سیاست‌گذاری مؤثر، شفافیت نهادی و پاسخ‌گویی مسئولان را پر کنند.
اعتماد عمومی بیش از آنکه محصول شیوه بیان باشد، به تناسب میان گفتار و عملکرد دولت وابسته است.
— تحریریه فرهیختگان

📌 منبع: حساب محمد مهاجری در شبکه اجتماعی ایکس، ۷ آبان ۱۴۰۵
#محمد_مهاجری #سخنگوی_دولت #دولت_پزشکیان #پاسخگویی #ارتباطات_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍4👎2
🔴 آخرالزمان‌گرایی ستیزه‌جو در ایران؛ وقتی جنگ تقدس می‌یابد و صلح به انحراف تبدیل می‌شود
🔹 چگونه یک باور دینی می‌تواند به ایدئولوژی سیاسیِ توجیه‌کننده منازعه و خشونت بدل شود؟
✍️ سیدعلی میرموسوی | استاد دانشگاه اهل‌بیت
🔸 سیدعلی میرموسوی در مقاله‌ای در شماره ۱۵۹ نشریه «چشم‌انداز ایران»، به بررسی انتقادی آخرالزمان‌گرایی ستیزه‌جو و پیامدهای آن برای سیاست، منافع ملی و امکان صلح می‌پردازد.
او هشدار می‌دهد که وقتی اختلافات سیاسی در قالب نبرد نهایی «خیر» و «شر» تفسیر شوند، دشمنی تقدس می‌یابد و مصالحه ممکن است به‌جای ابزاری عقلانی، انحراف از حقیقت تلقی شود.
🔻 سه ستون تفکر آخرالزمانی
به روایت نویسنده، این جهان‌بینی بر سه رکن استوار است:
▫️ دوگانه‌انگاری مطلق: تقسیم جهان به دو جبهه خیر و شر؛ جایی که رقیب نه یک مخالف، بلکه دشمن حقیقت و خدا معرفی می‌شود.
▫️ فوریت تاریخی: تصور نزدیک‌بودن پایان جهان و قرارگرفتن در لحظه‌ای سرنوشت‌ساز که تصمیم‌گیری فوری را ضروری جلوه می‌دهد.
▫️ اقتدار کاریزماتیک: پذیرش رهبرانی که برای آنان نوعی دسترسی ویژه به حقایق پنهان و آگاهی از سرنوشت تاریخ تصور می‌شود.
🔻 وقتی سیاست به نبرد مقدس تبدیل می‌شود
میرموسوی توضیح می‌دهد که در صورت سیاسی‌شدن این جهان‌بینی، منازعات تاریخی و منافع متعارض کشورها می‌توانند به نبردی مقدس و نهایی تعبیر شوند.
در چنین چارچوبی، هزینه‌های جنگ ممکن است سرمایه‌گذاری برای پیروزی نهایی تلقی شوند و شکست، به‌جای واقعیتی نیازمند بازنگری، مرحله‌ای از تحقق وعده تاریخی تفسیر شود.
🔻 آخرالزمان‌گرایی همیشه خشونت‌آمیز نیست
نویسنده میان دو شکل اصلی تمایز می‌گذارد:
🔹 آخرالزمان‌گرایی غیرسیاسی: انتظار ظهور منجی، بدون اعتقاد به ضرورت مداخله سیاسی و نظامی برای تحقق آن؛ رویکردی که می‌تواند صلح‌آمیز باشد.
🔹 آخرالزمان‌گرایی سیاسی و ستیزه‌جو: اعتقاد به ضرورت زمینه‌سازی فعال برای تحقق آرمان آخرالزمانی، حتی با بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته فناوری و قدرت.
🔻 منافع ملی در برابر آرمان‌های مقدس
یکی از مهم‌ترین نکات مقاله، پیامدهای این تفکر برای مفهوم دولت ـ ملت است.
به تحلیل میرموسوی، هنگامی که مرزبندی اعتقادیِ حق و باطل جایگزین محاسبه منافع ملی شود، سیاست خارجی ممکن است از سنجش هزینه و فایده فاصله بگیرد و امکان گفت‌وگو و مصالحه محدود شود.
🔹 پرسش بنیادین مقاله
اگر یک منازعه سیاسی، جنگ نهایی خیر و شر معرفی شود، چه جایگاهی برای دیپلماسی، منافع ملی، بازنگری در تصمیمات و جلوگیری از خسارت‌های انسانی باقی می‌ماند؟
📖 مطالعه متن کامل مقاله در شماره ۱۵۹ نشریه چشم‌انداز ایران
#سیدعلی_میرموسوی #آخرالزمان_گرایی #موعودگرایی #دین_و_سیاست #منافع_ملی #صلح #اندیشه_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍7❤1
🔴 فرهیختگان معرفی می‌کند | بررسی تحلیلی اعتراضات فرانسه
🎥 نشست گفت‌وگوی سیاسی جمعی از جمهوری‌خواهان ایران

🎙 سخنران: آزاده کیان
📅 ۵ آبان ۱۴۰۵ | ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶

اعتراضات اجتماعی و سیاسی در فرانسه، زمینه‌ای برای طرح پرسش‌هایی درباره مناسبات دولت و جامعه، نقش جنبش‌های اعتراضی و چگونگی مواجهه نظام‌های سیاسی با مطالبات شهروندان فراهم می‌کند.
در همین زمینه، اتاق گفت‌وگوی سیاسی جمعی از جمهوری‌خواهان ایران نشستی با عنوان «بررسی تحلیلی اعتراضات فرانسه» و با سخنرانی آزاده کیان برگزار کرده است.
در این نشست، مهرداد درویش‌پور، کاظم کردوانی، بهروز بیات، نیروه توحیدی، رضا علیجانی، رُزا روزبهان، مهدی فتاپور و اشرف میرهاشمی نیز در بحث مشارکت داشته‌اند.

🔹 چرا فرهیختگان این نشست را معرفی می‌کند؟
مطالعه تجربه‌های سیاسی و اجتماعی دیگر کشورها، از جمله فرانسه، می‌تواند فرصتی برای گسترش شناخت تطبیقی از جنبش‌های اجتماعی، شیوه‌های اعتراض و نسبت میان جامعه مدنی و نهادهای قدرت باشد.
فرهیختگان این نشست را برای آشنایی مخاطبان با دیدگاه‌های مطرح‌شده در یک گفت‌وگوی جمعی معرفی می‌کند؛ بی‌آنکه معرفی آن به معنای تأیید تمامی مواضع شرکت‌کنندگان باشد.
⏱ مدت ویدئو: حدود دو ساعت
📺 مراجعه به کانال اتاق هم‌اندیشی برای دسترسی به نشست
#آزاده_کیان #اعتراضات_فرانسه #جنبش‌های_اجتماعی #جمهوری‌خواهی #گفت‌وگوی_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3