فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🔴 رهنمودهای والای پوتین؟! وقتی زبان دیپلماسی به زبان تبعیت نزدیک می‌شود
✍️ مجتبی لطفی
🔹 آیا قدردانی رئیس‌جمهور ایران از «راهنمایی‌های پوتین» صرفاً تعارفی دیپلماتیک است یا نشانه‌ای نگران‌کننده از نوع نگاه به استقلال سیاسی کشور؟
🔸 مجتبی لطفی در یادداشتی انتقادی به سخنان مسعود پزشکیان در دیدار با ولادیمیر پوتین پرداخته است؛ سخنانی که به روایت او، پرسش‌هایی جدی درباره شأن دیپلماسی و مناسبات ایران و روسیه برمی‌انگیزد.
🔻 «از راهنمایی‌های شما استفاده می‌کنیم»
به نقل از ویدئوی منتشرشده از سوی ایرنا، پزشکیان خطاب به پوتین گفته است:
«ما هر وقت خدمت شما می‌رسیم از راهنمایی‌های شما و پشتیبانی‌های شما استفاده می‌کنیم و قدردانی می‌کنیم.»
لطفی این ادبیات را برای گفت‌وگوی دو رئیس‌جمهور نامتعارف می‌داند و می‌پرسد چرا مقام عالی اجرایی ایران باید در برابر همتای روس خود از واژگانی استفاده کند که به تعبیر او بیشتر یادآور رابطه مرید و مراد است تا مناسبات دو کشور مستقل؟
🔻 استقلال سیاسی یا وابستگی به قدرت‌های خارجی؟
نویسنده با اشاره به سخن دیگر پزشکیان مبنی بر اینکه «ما بدون آمریکا قادریم مشکلاتمان را حل و فصل کنیم»، این پرسش را مطرح می‌کند:
آیا فاصله گرفتن از آمریکا، اگر با اتکای بیش‌ازحد به روسیه همراه شود، به معنای تحقق استقلال است؟
او همچنین با یادآوری پیشینه تاریخی روابط ایران و روسیه، نسبت به اعتماد سیاسی یک‌جانبه به مسکو هشدار می‌دهد.
🔻 «برادر» در مناسبات بین‌المللی چه معنایی دارد؟
لطفی به خطاب کردن سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، با عنوان «برادر» نیز انتقاد دارد و تأکید می‌کند که روابط میان دولت‌ها بیش از تعارفات دوستانه، تابع منافع ملی و موازنه قدرت است.
🔸 زبان بدن؛ نمادی از مناسبات نابرابر؟
نویسنده در بخش پایانی یادداشت، برداشت خود از تفاوت زبان بدن پزشکیان و پوتین و نحوه نشستن دو هیئت را مطرح می‌کند و آن را نشانه‌ای نمادین از عدم توازن در روابط دو طرف می‌داند.
البته چنین برداشتی از زبان بدن، تفسیری شخصی است و به‌تنهایی نمی‌تواند ماهیت روابط دو کشور را اثبات کند.
🔹 پرسش محوری یادداشت:
استقلال در سیاست خارجی نه با دشمنی با یک قدرت جهانی تعریف می‌شود و نه با نزدیکی بی‌قیدوشرط به قدرتی دیگر؛ معیار آن حفظ شأن کشور، اختیار تصمیم‌گیری و تقدم منافع ملی است.

متن کامل یادداشت مجتبی لطفی

#مجتبی_لطفی #مسعود_پزشکیان #ولادیمیر_پوتین #روسیه #سیاست_خارجی #استقلال_سیاسی #منافع_ملی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
🤔3❤1👎1🔥1😢1
🔴 کوروش در آینه‌ی آرزوهای امروز
تأملی در حافظه‌ی تاریخی و نسبت گذشته با اکنون
✍️ افسانه نجاتی
هفتم آبان که فرامی‌رسد، نام کوروش بار دیگر در فضای عمومی ایران حضوری پررنگ پیدا می‌کند. از او سخن گفته می‌شود، تصویرش دست‌به‌دست می‌گردد و روایت‌های گوناگونی درباره‌ی منش و کردار او بازگو می‌شود. در این میان، کوروش فقط چهره‌ای متعلق به گذشته نیست؛ به آینه‌ای بدل می‌شود که جامعه در آن، تصویری از آرزوها، حسرت‌ها و خواسته‌های امروز خود را جست‌وجو می‌کند.
این بازگشت سالانه پرسشی فراتر از شناخت یک پادشاه باستانی پیش می‌کشد: چرا بعضی چهره‌های تاریخی، پس از گذشت قرن‌ها، چنین ظرفیت گسترده‌ای برای معنا یافتن در زمانه‌ای دیگر پیدا می‌کنند؟ چه چیزی در حافظه‌ی جمعی زنده می‌ماند و چه چیزهایی، در گذر زمان، به حاشیه می‌روند تا سیمای گذشته با نیازهای اکنون سازگارتر شود؟
حافظه‌ی تاریخی بازگویی بی‌طرفانه و کامل گذشته نیست. جامعه از میان انبوه رویدادها و شخصیت‌ها، برخی را برجسته می‌کند، برخی را به فراموشی می‌سپارد و برخی را با معناهایی تازه به یاد می‌آورد. هر دوره، گذشته را از منظر پرسش‌های خود بازخوانی می‌کند؛ از همین رو، تصویری که از یک شخصیت تاریخی در ذهن نسل‌های بعد شکل می‌گیرد، تنها حاصل اسناد و روایت‌های تاریخی نیست، بلکه از تجربه‌های زیسته، نگرانی‌ها و امیدهای آنان نیز تأثیر می‌پذیرد.
در حافظه‌ی معاصر ایرانیان، کوروش اغلب با مفاهیمی چون مدارا، دادگری، خردمندی و احترام به دیگران پیوند خورده است. این تصویر، به‌ویژه در روزگاری که بسیاری از مردم میان ارزش‌های انسانی و تجربه‌ی روزمره‌ی خود فاصله‌ای محسوس می‌بینند، نیروی عاطفی و نمادین پیدا می‌کند. بازگشت به گذشته می‌تواند راهی برای جست‌وجوی تبار فرهنگی و تاریخی باشد؛ راهی برای یادآوری اینکه در تاریخ این سرزمین، امکان تصور نظمی متفاوت از مناسبات موجود نیز وجود داشته است.
بااین‌حال، میان شخصیتی که در منابع تاریخی بازمی‌شناسیم و چهره‌ای که در حافظه‌ی جمعی ساخته می‌شود، همیشه فاصله‌ای هست. این فاصله نه لزوماً نشانه‌ی تحریف آگاهانه است و نه دلیلی برای بی‌اعتبار دانستن هرگونه برداشت معاصر. مسئله از جایی آغاز می‌شود که تصویر آرمانی جای بررسی تاریخی را بگیرد و آنچه می‌خواهیم درباره‌ی گذشته بدانیم، از پیش تعیین کند که گذشته چه بوده است.
استوانه‌ی کوروش نمونه‌ای روشن از این پیچیدگی است. این کتیبه، که پس از فتح بابل به فرمان کوروش به زبان اکدی نوشته شد، در چارچوب سنت کتیبه‌های سلطنتی بین‌النهرین و با تأکید بر مشروعیت فرمانروایی تازه، بازگرداندن پیکره‌های خدایان و سامان دادن به آیین‌های دینی و وضعیت معابد قابل فهم است. در روزگار ما، از آن گاه به‌عنوان منشوری برای حقوق بشر و آزادی ادیان یاد می‌شود. چنین خوانشی بخشی از تاریخ معاصرِ دریافت و بازتفسیر این اثر است؛ اما با این ادعا که استوانه از آغاز سندی با مفهوم امروزی حقوق بشر بوده، یکسان نیست. توجه به این تمایز، نه از اهمیت تاریخی آن می‌کاهد و نه مانع از آن می‌شود که انسان امروز در آن معنایی برای خود بیابد. برعکس، امکان می‌دهد هم به شواهد تاریخی وفادار بمانیم و هم سازوکار شکل‌گیری نمادهای جمعی را بهتر بشناسیم.
ارزش‌هایی چون مدارا و دادگری را نمی‌توان تنها با انتساب آن‌ها به یک شخصیت تاریخی معتبر کرد. این ارزش‌ها هنگامی از قلمرو ستایش بیرون می‌آیند که در مناسبات انسانی، در شیوه‌ی اعمال قدرت، در برخورد با مخالف و در به‌رسمیت‌شناختن شأن دیگری مجال تحقق پیدا کنند. یادآوری گذشته، هرقدر هم برانگیزاننده باشد، جای این سنجش را نمی‌گیرد. حتی ممکن است بزرگداشت پرشور یک شخصیت تاریخی با بی‌اعتنایی به همان ارزش‌هایی همراه شود که آن شخصیت نمادشان شناخته شده است.
از این منظر، اهمیت کوروش در حافظه‌ی امروز فقط به آنچه درباره‌ی او می‌دانیم یا نمی‌دانیم محدود نمی‌شود. نام او فرصتی فراهم می‌کند تا نسبت میان خاطره و زندگی دوباره بررسی شود: چرا بعضی ارزش‌ها در گذشته چنین درخششی پیدا می‌کنند، اما در تجربه‌ی اکنون به‌آسانی دسترس‌پذیر نیستند؟ چرا گاه برای یافتن امکان‌های بهتر زندگی جمعی، نگاه به دوردست‌های تاریخ ضروری به نظر می‌رسد؟ این پرسش‌ها بیش از آنکه درباره‌ی توانایی یا ناتوانی یک ملت داوری کنند، از فاصله‌ای خبر می‌دهند که میان آرمان‌های مشترک و واقعیت‌های اجتماعی شکل می‌گیرد.
تاریخ، البته، نسخه‌ای آماده برای اکنون در اختیار نمی‌گذارد. شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هر دوره ویژگی‌های خود را دارد و نمی‌توان نظم‌های کهن را بی‌واسطه به جهان امروز منتقل کرد. گذشته نه الگویی کامل برای تقلید است و نه انباری از افتخارات که تنها برای تسکین زخم‌های اکنون به کار آید.
❤4
ارزش بازخوانی آن در امکان شناختن پیچیدگی‌ها، دیدن تجربه‌های متفاوت و پرسیدن پرسش‌هایی است که زندگی امروز پیش روی ما می‌گذارد.
شاید از همین روست که هر بار نام کوروش به میان می‌آید، موضوع فقط گذشته نیست. آنچه در این نام جست‌وجو می‌شود، تصویری از امکان‌های مطلوب زندگی جمعی است؛ تصویری که می‌تواند امیدبخش باشد، اما تنها هنگامی از سطح آرزو فراتر می‌رود که به معیاری برای سنجش اکنون بدل شود. در غیر این صورت، گذشته به پناهگاهی نمادین تبدیل می‌شود که می‌توان در آن به ارزش‌هایی دل بست، بی‌آنکه نسبت خود را با آن‌ها در زندگی روزمره بازبینی کنیم.
شاید سنجش نسبت یک جامعه با گذشته‌اش نه در شمار یادبودهایی باشد که برپا می‌کند و نه در شور و حرارتی که نام بزرگانش را زنده نگه می‌دارد؛ بلکه در نسبتی باشد که میان ارزش‌های ستوده و مناسبات واقعی زندگی برقرار می‌کند. تاریخ می‌تواند این فاصله را آشکار سازد و حافظه‌ی جمعی می‌تواند آن را به یاد آورد؛ اما معنای نهایی این یادآوری در اکنون شکل می‌گیرد، در انتخاب‌ها و رفتارهایی که به نام‌های بزرگ وابسته نیستند و در عین حال، نشان می‌دهند آنچه از گذشته می‌خواهیم تا چه اندازه در زندگی امروز ما جای دارد.

🔹 حاشیه فرهیختگان | از ستایش گذشته تا مسئولیت اکنون
یکی از دشوارترین پرسش‌های مواجهه با تاریخ این است: آیا می‌توان به ارزش‌هایی در گذشته افتخار کرد، بی‌آنکه به الزامات همان ارزش‌ها در زمان حال پایبند بود؟
نام کوروش در حافظه جمعی ایرانیان، برای بسیاری یادآور دادگری و مدارا است. اما اگر این مفاهیم قرار است معنایی فراتر از نمادپردازی داشته باشند، باید بتوان آن‌ها را در حقوق شهروندی، آزادی اندیشه، رفتار با مخالفان و احترام به تکثر فرهنگی و دینی نیز مطالبه کرد.
در این نگاه، نه اسطوره‌زدایی به معنای نفی میراث تاریخی است و نه پاسداشت تاریخ مستلزم چشم‌پوشی از نقد آن.
شاید وفاداری عمیق‌تر به میراث کوروش، نه در آرمانی‌کردن گذشته، بلکه در کوشش برای تحقق ارزش‌هایی باشد که امروز به نام او ستایش می‌شوند.
— تحریریه فرهیختگان
🔗 منبع یادداشت
#کوروش #هفتم_آبان #حافظه_تاریخی #تاریخ_ایران #افسانه_نجاتی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤1
🟣 دو روی یک سکه؛ منع اجباری حجاب در آذربایجان و تحمیل اجباری آن در ایران
✍️ فریبا نظری
🔹 آزادی پوشش؛ حقی که نه با اجبار به حجاب سازگار است و نه با ممنوعیت آن.
در نگاه فریبا نظری، سکولاریسم مبتنی بر تساهل و حقوق بشر، پیش از هر چیز بر بی‌طرفی دولت در برابر باورها و سبک زندگی شهروندان استوار است. دولتی که به نام دین یا سکولاریسم، پوشش شهروندان را تعیین کند، از این اصل فاصله می‌گیرد.
🔸 چرا جمهوری آذربایجان پوشش مذهبی را محدود می‌کند؟
نویسنده برای توضیح محدودیت حجاب در برخی محیط‌های آموزشی آذربایجان، به دو عامل اشاره می‌کند:
▫️ میراث شوروی: تداوم نگرشی که حضور نمادهای مذهبی در نهادهای رسمی و آموزشی را زیر کنترل دولت می‌خواهد.
▫️ نگرانی از اسلام‌گرایی سیاسی: نگاه امنیتی حکومت باکو به جریان‌های مذهبی و نمادهای آشکار دینی.
🔻 ایران و آذربایجان؛ دو سیاست متضاد، یک منطق مشترک
به باور نویسنده، با وجود تفاوت بنیادین اهداف اعلام‌شده دو حکومت، تحمیل حجاب در ایران و محدودسازی آن در آذربایجان از یک منطق مشترک پیروی می‌کنند: مهندسی اجتماعی آمرانه و واگذاری حق تصمیم‌گیری درباره پوشش شهروندان به قدرت سیاسی.
این شباهت در چهار محور آشکار می‌شود:
۱. سلب حق انتخاب: چه پوشیدن حجاب اجباری باشد و چه کنار گذاشتن آن، اختیار فردی محدود می‌شود.
۲. قیم‌مآبی دولت: در یک‌سو تکلیف شرعی و سیاسی و در سوی دیگر امنیت ملی و هویت سکولار، مبنای مداخله در پوشش قرار می‌گیرد.
۳. محرومیت‌های اجتماعی: محدودیت دسترسی به آموزش و فضاهای عمومی یا برخوردهای انتظامی و قضایی می‌تواند ابزار اجرای سیاست پوشش باشد.
۴. نادیده گرفتن تکثر اجتماعی: دولت به‌جای پذیرش تنوع باورها و سبک‌های زندگی، می‌کوشد تصویری یکدست از جامعه ارائه دهد.
🔹 تناقض مدافعان اجبار
نظری در پایان، اعتراض مدافعان حجاب اجباری در ایران به محدودیت پوشش مذهبی در آذربایجان را نشانه استانداردی دوگانه می‌داند.
از دید او، نقد اجبار زمانی از انسجام اخلاقی برخوردار است که حق انتخاب پوشش برای همه انسان‌ها، چه برای داشتن حجاب و چه برای نداشتن آن، به رسمیت شناخته شود.
آزادی پوشش نه امتیازی اعطایی از سوی دولت، بلکه بخشی از آزادی فردی و کرامت انسانی است.
#فریبا_نظری #حجاب_اجباری #آزادی_پوشش #آذربایجان #سکولاریسم #حقوق_شهروندی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5❤1
🔴 در انتظار روز کوروشی متفاوت
✍️ جواد عبّاسی
📅 ششم آبان ۱۴۰۵

هفتم آبان را می‌توان روز مردمی کوروش در ایران نامید که در آن میلیون‎‌ها ایرانی در فضای واقعی یا مجازی یاد و نام بنیان‌گذار پادشاهی هخامنشی به عنوان یکی از کهن‌ترین امپراتوری‌های جهان را گرامی می‌دارند و همزمان آرمان‌های تاریخی خود را یادآوری می‌کنند (نگاه شود به یادداشت «کوروش تاریخی و آرمان‌های امروزین ایرانیان»). در این میان، در جریان دو جنگ اخیر شاهد توسل حکومت به نمادهای ایران باستانی، از افتخار به شکست رومیان از ساسانیان (نگاه شود به یادداشت «از شاپور تا شهردار؛ از گندی‌شاپور تا خانه علوم انسانی») تا خروش حکومتیان بر سخنان وزیرخارجه امریکا در مورد جنگ‌های ایران و یونان و خشایارشا بوده‌ایم. اکنون با فرارسیدن این روز آزمونی با چند پرسش پیش روی حکومت قرار گرفته است. برخی پرسش‌های این آزمون از این قرارند:
آیا مردم می‌توانند بدون مزاحمت و محدودیت در آرامگاه کوروش گرد هم بیایند و این روز و مناسبت را جشن بگیرند؟
آیا متولیان حکومتی (از وزارت میراث فرهنگی و وزارت ارشاد تا شهرداری تهران و ....) برنامه‌ای به این مناسبت تدارک دیده‌اند؟
آیا خواست مردمی برای «ثبت ملّی» این روز مورد توجه قرار خواهد گرفت؟
آیا زمان نامگذاری یک خیابان به نام‌هایی چون «کوروش»، «داریوش»، «شاپور» و ... فرانرسیده است؟
در حالی که مردم ایران مانند همیشه راه خود را در این بزرگداشت خواهند رفت، نوع پاسخ حکومت به این پرسش‌ها می‌تواند صحنه‌ای از «تاریخ‌گرایی اصیل» یا «سوءاستفاده از تاریخ» و «تاریخ ریاکاری» در ایران را به ثبت برساند.

🔹 حاشیه فرهیختگان | میراث تاریخی و حق مشارکت عمومی
این یادداشت مسئله‌ای فراتر از بزرگداشت یک شخصیت تاریخی را پیش می‌کشد: نسبت میان استفاده رسمی از نمادهای ملی و امکان مشارکت مستقل شهروندان در پاسداشت همان نمادها.
از منظر سیاست‌گذاری فرهنگی، می‌توان میان سه موضوع تمایز گذاشت: حفاظت از میراث تاریخی، به‌رسمیت‌شناختن آیین‌های یادبود مردمی و بهره‌گیری سیاسی از نمادهای گذشته. این سه الزاماً یکسان نیستند و ممکن است در عمل با یکدیگر تعارض پیدا کنند.
پرسش قابل بررسی آن است که نهادهای مسئول چگونه می‌توانند هم الزامات حفاظت از محوطه‌های تاریخی و نظم عمومی را رعایت کنند و هم امکان مشارکت فرهنگی شهروندان را فراهم آورند.
— تحریریه فرهیختگان
#کوروش #هفتم_آبان #جواد_عباسی #تاریخ_ایران #میراث_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 درخشش احزاب عربی و آینده سیاسی نتانیاهو؛ انتخابات اسرائیل در نقطه عطف
اسرائیل هنوز دولت ندارد؛ و کلید ماجرا دست احزابی است که کسی حاضر نیست رسماً با آن‌ها ائتلاف کند.

✍️ محمدعلی سوره


با شمارش حدود ۸۸٫۶ درصد آرا، بلوک نتانیاهو ۵۳ کرسی دارد، بلوک گادی آیزنکوت ۴۸ کرسی و احزاب عربی ۱۹ کرسی. در کنست ۱۲۰ نفره برای تشکیل دولت دست‌کم ۶۱ کرسی لازم است و هیچ‌کدام از دو بلوک اصلی به‌تنهایی به آن نرسیده‌اند. پس این انتخابات فقط رقابتی بر سر قدرت نیست؛ محکی است برای اینکه احزاب تا چه اندازه می‌توانند اختلاف‌هایشان را کنار بگذارند و با هم ائتلاف کنند.
چرا احزاب عربی درخشیدند؟
۱۹ کرسی، اگر در شمارش نهایی هم بماند، نشان می‌دهد وزن سیاسی این احزاب بالا رفته است. وقتی مردم حس کنند تصمیم‌های سیاسی مستقیماً روی امنیت، معیشت و آینده بچه‌هایشان اثر دارد، رأی دادن برایشان معنا پیدا می‌کند. در جامعه عربی اسرائیل، موضوع‌هایی مثل جرم و خشونت، تبعیض و کمبود خدمات و فرصت‌های اقتصادی می‌تواند در این تصمیم نقش داشته باشد؛ هرچند سهم دقیق هر عامل را فقط پژوهش‌های معتبر نشان می‌دهد.
اما مهم‌ترین مسئله تعداد کرسی‌ها نیست، این است که به چه چیزی تبدیل می‌شوند.
نفوذ بدون ائتلاف؛ قدرت وتو یا قدرت تصمیم‌گیری؟
اگر احزاب عربی حق حضور در کنست را دارند، اما بیشتر احزاب یهودی حاضر به ائتلاف رسمی با آنان نیستند، اثرگذاری‌شان کجاست؟ تصویر کاملاً یک‌دست نیست: لیبرمان ائتلاف با آن‌ها را صریحاً رد کرده، آیزنکوت موضعی روشن نگرفته و یائیر گلان آن را ممکن می‌داند. راعم هم در دولت ۲۰۲۱ نشان داد که ورود یک حزب عربی به ائتلاف غیرممکن نیست.
حتی اگر در دولت حضور نداشته باشند، وزن آنان در معادله اکثریت واقعی است. بلوک آیزنکوت بدون کرسی‌های عربی به ۶۱ نمی‌رسد. لیست مشترک هم اعلام کرده آماده است بدون ورود به دولت و بدون گرفتن وزارتخانه، در پارلمان به دولتِ جایگزین نتانیاهو رأی اعتماد بدهد. اما چنین حمایتی بدون پست و بدون توافق مکتوب شکننده است. شاید دقیق‌تر این باشد که احزاب عربی فعلاً بیش از قدرت تصمیم‌گیری، قدرت وتو و نقش تعیین‌کننده در حساب‌وکتاب اکثریت دارند.
نتانیاهو؛ در آستانه از دست دادن قدرت؟
بلوک نتانیاهو هشت کرسی تا اکثریت فاصله دارد و راهش دشوار شده، ولی نمی‌شود پایان کارش را قطعی دانست؛ او هنوز می‌تواند با احزاب دیگر مذاکره کند یا از اختلاف مخالفانش استفاده کند. بلوک آیزنکوت با احتساب کرسی‌های عربی روی کاغذ به ۶۷ کرسی می‌رسد، اما سیاست فقط جمع کردن عدد نیست. باید دید احزاب عربی حاضرند از چنین دولتی در پارلمان حمایت کنند یا نه، احزاب مخالف نتانیاهو همکاری با آنان را می‌پذیرند یا نه، و همه بر سر برنامه به توافق می‌رسند یا نه. نتانیاهو هم از همین حالا از اتکا به احزاب عربی هشدار داده است.
در نهایت، تغییر نخست‌وزیر لزوماً به معنای تغییر بنیادی سیاست اسرائیل در قبال فلسطینیان، غزه یا ایران نیست.
جمع‌بندی
ائتلاف وقتی شکل می‌گیرد که احزاب درباره رهبری، برنامه و حدود همکاری به توافق برسند. اگر مخالفان نتانیاهو به این توافق برسند، احتمال کنار رفتن او جدی می‌شود؛ اگر نه، شاید او فرصت ماندن پیدا کند. نتانیاهو با چالشی جدی روبه‌رو است، احزاب عربی به بازیگری تعیین‌کننده در حساب‌وکتاب پارلمانی تبدیل شده‌اند، و آینده دولت اسرائیل به توان احزاب برای ساختن ائتلافی پایدار بستگی دارد.

🔹 پی‌نوشت | آمار در حال تغییر
ارقام این یادداشت مربوط به مرحله شمارش ۸۸٫۶ درصد آرا در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ است و نباید با نتایج قطعی انتخابات یکسان تلقی شود.
🔗 گزارش شمارش آرا در تایمز آو اسرائیل
#انتخابات_اسرائیل #نتانیاهو #احزاب_عربی #خاورمیانه #محمدعلی_سوره #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1
🔴 نقاب‌ها چه هنگام فرو می‌افتند؟
🔹 چرا مقامات حکومتی ممکن است در خلوت منتقد سیاست‌ها باشند، اما در عرصه عمومی از آن‌ها دفاع کنند؟
✍️ احمد علوی
🔸 احمد علوی در یادداشتی تحلیلی، با بهره‌گیری از نظریه «جعل ترجیحات» و «آبشار شهرتی» تیمور کوران، به بررسی رابطه بحران اقتصادی، رفتار مقامات حکومتی و سازوکار تصمیم‌گیری سیاسی در ایران پرداخته است.
نویسنده می‌پرسد: آیا آنچه مسئولان در عرصه عمومی می‌گویند، لزوماً بازتاب باورهای واقعی آنان است؟
🔻 جعل ترجیحات؛ وقتی گفتار عمومی با باور خصوصی متفاوت است
بر اساس نظریه تیمور کوران، افراد ممکن است به دلیل ترس از مجازات، حفظ موقعیت یا منافع سازمانی، دیدگاه واقعی خود را پنهان کنند و در ظاهر با سیاست‌های مسلط همراه شوند.
اما علوی تأکید می‌کند که هر حمایت علنی را نمی‌توان نشانه تظاهر یا نفاق دانست. برخی مقامات ممکن است واقعاً به سیاست رسمی اعتقاد داشته باشند.
🔻 بحران اقتصادی و اختلال در گردش اطلاعات
به تحلیل نویسنده، بحران اقتصادی ایران تنها حاصل فشارهای خارجی نیست؛ ساختار تصمیم‌گیری داخلی نیز در میزان آسیب‌پذیری اقتصاد نقش دارد.
اگر مدیران از بیان واقعیت‌های ناخوشایند بترسند، اطلاعات منفی ممکن است پیش از رسیدن به سطوح بالای تصمیم‌گیری تعدیل یا پنهان شوند.
در چنین وضعیتی، حکومت نه‌تنها با بحران اقتصادی، بلکه با بحران شناخت واقعیت و اصلاح خطا روبه‌رو می‌شود.
🔻 آبشار شهرتی؛ چگونه حمایت ظاهری گسترش می‌یابد؟
در این سازوکار، هر مقام رفتار دیگران را زیر نظر می‌گیرد و ممکن است برای حفظ اعتبار یا جایگاه خود، حمایت علنی از سیاست‌های رسمی را تقویت کند.
اما اگر هزینه مخالفت کاهش یابد یا برخی چهره‌های بانفوذ موضع خود را تغییر دهند، همین الگو می‌تواند در جهت عکس عمل کند.
🔻 اقتصاد رانتی و انگیزه حفظ وضع موجود
علوی توضیح می‌دهد که دسترسی به منابع عمومی، ارز، مجوزها و قراردادهای دولتی می‌تواند انگیزه حفظ ارتباط با مراکز قدرت را افزایش دهد.
بااین‌حال، او میان اعتقاد واقعی، منفعت سازمانی و حمایت ناشی از ترس تمایز می‌گذارد و هشدار می‌دهد که بدون شواهد مستقل نمی‌توان انگیزه اشخاص را تعیین کرد.
🔻 چرا سیاست‌های ناکارآمد ادامه می‌یابند؟
نویسنده با اشاره به نظریه یادگیری سازمانی، میان دو شیوه برخورد با بحران تفاوت می‌گذارد:
▫️ اصلاح پیامدهای فوری، بدون تغییر قواعد بنیادی تصمیم‌گیری.
▫️ بازنگری در خود سیاست‌ها، فرض‌های حاکم و ساختارهای تولیدکننده بحران.
🔹 نتیجه‌گیری
از نگاه علوی، خطر اصلی زمانی پدید می‌آید که هزینه بیان واقعیت و اصلاح خطا، از هزینه ادامه سیاست ناکارآمد بیشتر شود.
او تأکید می‌کند که این چارچوب نظری نه پیش‌بینی قطعی فروپاشی حکومت است و نه اثبات انسجام آن؛ بلکه روشی برای بررسی رابطه قدرت، منافع، سکوت و امکان تغییر سیاسی است.
📖 مطالعه متن کامل مقاله احمد علوی در ایران امروز
#احمد_علوی #تیمور_کوران #جعل_ترجیحات #اقتصاد_سیاسی #بحران_اقتصادی #حکمرانی #جامعه_شناسی_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
🔴 سمفونی ساختار بحرانی، جامعه جنبشی و جنگ
▪️ ایران پس از جنگ چهل‌روزه | بخش چهارم
✍️ سعید مدنی
🔹 سعید مدنی در چهارمین بخش از تحلیل خود درباره ایران پس از جنگ چهل‌روزه، آینده کشور را در برهم‌کنش سه عامل بررسی می‌کند: بحران ساختاری، جامعه جنبشی و جنگ.
به باور او، این سه عامل نه‌تنها مستقل از یکدیگر نیستند، بلکه می‌توانند یکدیگر را تشدید کنند.
🔻 سه سناریوی پیشِ رو از نگاه مدنی:
۱. تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح»
ادامه وضعیت کنونی، به اعتقاد نویسنده، می‌تواند به تشدید تدریجی بحران‌های ساختاری و افزایش نارضایتی‌ها و اعتراضات اجتماعی بینجامد.
۲. تشدید و گسترش جنگ
در صورت گسترش جنگ، حتی تا مرحله ورود نیروهای زمینی به بخش‌هایی از کشور، مدنی پیش‌بینی می‌کند که بحران ساختاری عمیق‌تر شود؛ اما اعتراضات و جنبش‌های اجتماعی، دست‌کم در دوره جنگ، کاهش یابند.
۳. توافق موقت و محدود با آمریکا
به ارزیابی او، حتی بازگشت به شرایط پیش از جنگ از طریق توافقی ناپایدار نیز لزوماً به کاهش بحران‌های ساختاری و نارضایتی‌های اجتماعی منجر نخواهد شد.
🔸 انقلاب، گذار یا اصلاح؟
مدنی در جمع‌بندی تحلیل خود، احتمال تشدید بحران‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را بیش از کاهش آن‌ها ارزیابی می‌کند.
او معتقد است جهت‌گیری تحولات آینده، از جمله حرکت به سوی انقلاب، گذار یا اصلاح، تا حد زیادی به دو عامل وابسته خواهد بود:
▫️ توانایی نیروهای سیاسی در کسب مرجعیت اجتماعی و ارائه چشم‌اندازی برای تغییر؛
▫️ چگونگی مواجهه ساختار حکمرانی با نیروهای سیاسی، اعتراضات اجتماعی و جامعه مدنی.
🔹 پرسش محوری این تحلیل آن است که در برهم‌کنش جنگ، بحران ساختاری و جنبش‌های اجتماعی، کدام مسیر برای آینده ایران شکل خواهد گرفت؟
📌 این سناریوها و ارزیابی احتمال وقوع آن‌ها، دیدگاه تحلیلی نویسنده‌اند.
📚 منبع: ایران فردا

#سعید_مدنی #ایران_پس_از_جنگ #جامعه_جنبشی #بحران_ساختاری #آینده_ایران #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 راز استادی (۱۸) | از زندگی آموختن
🔹 استادبودن، هنر دانستن همه پاسخ‌ها نیست؛ هنر زنده نگه‌داشتن توانایی آموختن است.
✍️ نعمت‌الله فاضلی
📖 «آموزش، آمادگی برای زندگی نیست؛ خودِ زندگی است.»
— جان دیویی
🔸 نعمت‌الله فاضلی در هجدهمین نوشتار از مجموعه «راز استادی»، با بازاندیشی در بیش از سه دهه تدریس و پژوهش دانشگاهی، از حقیقتی سخن می‌گوید که به باور او فراتر از مدرک، کتاب و کلاس درس است: زندگی، خود یکی از بزرگ‌ترین آموزگاران انسان است.
او می‌نویسد:
«من در دانشگاه درس داده‌ام، اما همه آنچه درباره انسان، جامعه و خودم آموخته‌ام، از دانشگاه نیامده است.»
🔻 زندگی از نظریه‌های ما بزرگ‌تر است
فاضلی با یادآوری دوران کودکی خود در مصلح‌آباد توضیح می‌دهد که بسیاری از تجربه‌های انسانی را پیش از آشنایی با مفاهیم دانشگاهی زیسته بود.
به باور او، نظریه‌ها به ما امکان دیدن می‌دهند، اما گاهی نیز بخش‌هایی از واقعیت را پنهان می‌کنند. ازاین‌رو، پژوهشگر باید همواره برای پیچیدگی زندگی، فراتر از چارچوب‌های نظری خود، جایی باز بگذارد.
🔻 دانستن درباره زندگی، با آموختن از زندگی متفاوت است
ممکن است کسی درباره فقر، نابرابری، آموزش و جامعه پژوهش‌های فراوان انجام دهد، اما هنوز معنای انسانی این پدیده‌ها را در تجربه واقعی دیگران به‌درستی درک نکند.
دانش نظری ضروری است، اما بدون حساسیت انسانی و مسئولیت اخلاقی، برای فهم جامعه کافی نیست.
🔻 استادی یعنی توانایی بازنگری در خویشتن
فاضلی تأکید می‌کند که واقعیت موظف نیست اندیشه‌ها و پیش‌فرض‌های ما را تأیید کند.
استاد حقیقی کسی است که بتواند با وجود جدیت در عمل، در شناخت فروتن بماند؛ تصمیم بگیرد، اما تصمیم خود را با حقیقت نهایی اشتباه نگیرد.
🔻 تجربه چگونه به فهم تبدیل می‌شود؟
به باور نویسنده، صرف گذشت زمان انسان را پخته نمی‌کند. تجربه زمانی به دانایی تبدیل می‌شود که با تأمل، پرسشگری و آمادگی برای تغییر همراه باشد.
«زندگی بدون تأمل می‌تواند فقط مجموعه‌ای از اتفاق‌ها باشد؛ تأمل بدون زندگی نیز ممکن است در فضای انتزاعی مفهوم‌ها محصور بماند.»
🔻 پیامی به نسل جوان دانشگاهی
فاضلی به جوانان توصیه می‌کند برای استادشدن شتاب نکنند؛ از شکست‌ها بیاموزند، موفقیت‌هایشان را بازاندیشی کنند و اجازه ندهند تخصص، جهان را به اندازه موضوع پژوهششان کوچک کند.
🔹 راز استادی در یک جمله
«شاید راز استادی نیز همین باشد: آدمی آن‌قدر دانش بیندوزد که بتواند جهان را بهتر ببیند، و آن‌قدر فروتن بماند که بداند جهان همیشه چیزی بیش از دانسته‌های اوست.»
📖 مطالعه متن کامل یادداشت «از زندگی آموختن»
#نعمت_الله_فاضلی #راز_استادی #از_زندگی_آموختن #دانشگاه #آموزش #انسان_شناسی #تفکر_انتقادی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3❤1
🔴 ”انسانِ هیچ” و اعدام “فرودستان”
✍️ عبدالله ناصری
جمهوری اسلامی حاکم بر ایران، نزدیک نیم قرن است با اتکای به فقهِ غیرتاریخی شیعه بساطِ رنگارنگِ اعدام را گسترانیده و با اتهامِ مخالفان به “محاربه” و “بغی” آن را تقويت کرده است.
از بی‌توجهی قاضیان به آئین دادرسی همین حکومتِ سیاه می‌گذرم و اصرار دارم علتِ گسترشِ اعدام را بیان کنم.
چون جمهوری اسلامی از آغاز، مشغله‌های بی‌شمار برای مردم ساخته (مثل جنگ عراق و ایران و اشغال سفارتخانه‌ی آمریکا)، لذا مسائل و موارد زیادی در جامعه مغفول بود، از اعدام‌های مدرسه علوی، تابستان ۶۷، نوید افکاری، محسن شکاری تا امروز، میدان علیخانی اصفهان.
اکنون برای نخستین بار به روشنی فریاد می‌زنم بر همه‌ی آن‌ها ستم شد.
خوشبختی است چندسال اخیر، رسانه‌، فضای مجازی، نوشته‌های عالمانه و حتی بخش‌های فعال در علوم‌تاریخی، این بخش مهم از جامعه را که همیشه فراموش شده
به عنوان “حاشیه‌نشین‌ها” یا فرودستان مورد توجه قرار داده‌است. پس از دو اعدام‌ِ میدان علیخانی، اعدام‌شده‌گان از حاشیه به متن، از فرو به فرا آمده‌اند.
سؤال اصلی این است چرا جمهوری اسلامی، به سهولت این همه بر دار می‌کند؟
پاسخ، روشن است، همان چیزی که آیت‌الله منتظری در آخر عمر بر آن صحه گذاشت و به روشنی اعتراف کرد علت ناکامی فقه در روند حقوق بشر، “ناانسان‌گرایی” و بی‌توجهی به اومانیسم است که خدای متعال در قرآن بدان تصريح کرده‌است.
مفهوم این سخن آن است که هر قانون، تکلیف، قرارداد، پند و اندرز، تصمیم فردی و جمعی، تعلیم و تعلم، حکم و … باید ذیل این موجود(انسان) تعیین شود، زیرا زندگی انسان ، اساس آفرینش خداوند است.
در گفتمان “اسلامِ معیار” متکی بر قرآنِ تاریخی تأویل پذیر، این نکته در آیه ۷۲ احزاب تصریح شده است: “امانت” را بر آسمان و زمین و… عرضه کردیم نپذیرفتند، اما انسان بار امانت را حمل کرد”.
این که این امانت چیست؟ عقل است یا معرفت و یا خلافت و به نظر نگارنده آن امانت، “حیات برتر” است، بحثی ندارم، اما به یقین، اصالت اومانیسم را در اسلام معیار تعریف می کند.
این اصل الاصول بر این نکته تأکید دارد که شأن انسان، ذیل شریعت و فقه و اخلاق تعریف نمی شود. بلکه امری “فرادینی” است و همه چیز در نظام هستی برای اوست، حتی قانون. یعنی مصلحت انسان بر همه مصالح از جمله دین و حکومت برتری دارد.
در این افق گفتمانی فهم می شود که گزارهٔ “حفظ نظام، بزرگترین واجب است” غیرانسانی است. به همین دلیل است که نواندیشان دینی علاوه بر آن که اصلِ احکامی چون اعدام را غيراخلاقی و طبعا نامعقول می‌دانند همین است که کرامت و اصالت انسان در بنای این احکام نادیده گرفته شده است.
در نگاه اومانیستی به اسلام، استنباط افضلیت “شهروندی” نسبت به “شرع وندی”( به تعبیر دکتر مهدی نوربخش) مستفاد می شود.
اعدام امثال افکاری و شکاری و میدان علیخانی با همین فقه ضد بشری مطابقت ندارد.
اکنون که حکومت در سه جنگ اخیر شکست دیده‌است دچار سرگشتگی و سرمستی بیشتر شده و مآلا اعدام جوانان را شدت بخشیده‌است، غافل از این واقعیت که تداوم این رویه ضدبشری، آتش خشم خانواده‌های داغدیده و فعالان را برافروخته تر و سرعت فروپاشی نظام فاسد را تسریع خواهد کرد.
زمان آن رسیده که همه‌ی کنشگران مدنی، حقوقدانان، مورخان، نواندیشان دینی، روشنفکران، نهادهای ملی و اهالی قلم واقعیت تلخِ اعدام‌های کنونی را که اغلب از “حاشیه‌نشينان” و “فرودستان”
ایران‌اند به تکرار نوشته‌ و محکوم کنند.
پربسامدی اسامی اژه‌ای، صلواتی، افشاری، توکلی و دیگر قاضیانِ “اعدامِ سهل و سریع” ضرورتِ تاریخ‌نگاری جدیدِ اسلام سیاسی است که نزدیک به نیم‌قرن حکم‌رانی‌اش، “جز وحشتی نیفزود”.

🔹 تکمله تحریریه فرهیختگان | کرامت انسانی و مسئله مجازات اعدام
یادداشت عبدالله ناصری پرسشی بنیادین را پیش می‌کشد: آیا می‌توان از عدالت سخن گفت، هنگامی که حق حیات انسان در برابر مصلحت سیاسی و اقتدار حکومت قرار می‌گیرد؟
این پرسش، فراتر از اختلافات فقهی و سیاسی، به اصول دادرسی عادلانه، حق دفاع، استقلال قاضی، منع شکنجه و امکان بازبینی احکام کیفری مربوط می‌شود.
مجازات اعدام به دلیل برگشت‌ناپذیر بودن، حساسیتی ویژه دارد؛ زیرا هر خطای قضایی در اجرای آن، پیامدی جبران‌ناپذیر خواهد داشت.
از منظر حقوق بشری، وضعیت اقتصادی و اجتماعی متهمان نیز اهمیت دارد. دسترسی نابرابر به وکیل مستقل، منابع مالی و حمایت اجتماعی می‌تواند توانایی افراد را برای دفاع مؤثر از حقوق خود محدود کند.
پرسش از عدالت در مجازات اعدام، پیش از هر چیز، پرسش از ارزش جان انسان و برابری همگان در برابر قانون است.

#عبدالله_ناصری #مجازات_اعدام #حقوق_بشر #کرامت_انسانی #فرودستان #عدالت_قضایی #حق_حیات #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3😢2🕊1
فرهیختگان
ثنا توسنگی هشتگرد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
شاهرخ همایونی
املش. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢30❤7🔥2👎1
🔴 انتقاد تند محمد مهاجری از سخنگوی دولت

«سخنگوی دولت مدت‌هاست جز درآوردن لج مردم و ضربه‌زدن به حیثیت دولت کار دیگری نمی‌کند»

✍️ محمد مهاجری | فعال رسانه‌ای و سیاسی

محمد مهاجری در یادداشتی کوتاه در شبکه اجتماعی ایکس، عملکرد سخنگوی دولت را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.
او در این نوشته، خطاب به مسئولان دولت، تأکید کرده است:
«دلسوزانه عرض می‌کنم:
#سخنگوی_دولت مدتهاست جز درآوردن لج مردم و ضربه‌زدن به حیثیت دولت کار دیگری نمی‌کند.
برای دوسال باقی‌مانده از عمر دولت، این تریبون را به فردی بسپارید که عصبی نشود و ویترین قوه‌مجریه را دلپذیر سازد.
باور کنید در این مورد نه قحط‌الرجال داریم نه قحط‌النساء!»

🔹 حاشیه فرهیختگان | سخنگویی دولت؛ فراتر از یک تریبون
سخنگوی دولت تنها مسئول انتقال تصمیم‌های رسمی نیست؛ او یکی از مهم‌ترین حلقه‌های ارتباط میان حاکمیت و افکار عمومی است.
انتقاد محمد مهاجری این پرسش را پیش می‌کشد که یک سخنگوی موفق تا چه اندازه باید بر مهارت گفت‌وگو، آرامش در مواجهه با پرسش‌های انتقادی و توانایی توضیح شفاف تصمیم‌های دولت تکیه کند.
البته کیفیت ارتباطات عمومی تنها به عملکرد یک فرد وابسته نیست. حتی حرفه‌ای‌ترین سخنگویان نیز نمی‌توانند جای خالی سیاست‌گذاری مؤثر، شفافیت نهادی و پاسخ‌گویی مسئولان را پر کنند.
اعتماد عمومی بیش از آنکه محصول شیوه بیان باشد، به تناسب میان گفتار و عملکرد دولت وابسته است.
— تحریریه فرهیختگان

📌 منبع: حساب محمد مهاجری در شبکه اجتماعی ایکس، ۷ آبان ۱۴۰۵
#محمد_مهاجری #سخنگوی_دولت #دولت_پزشکیان #پاسخگویی #ارتباطات_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤7👍4👎2
🔴 آخرالزمان‌گرایی ستیزه‌جو در ایران؛ وقتی جنگ تقدس می‌یابد و صلح به انحراف تبدیل می‌شود
🔹 چگونه یک باور دینی می‌تواند به ایدئولوژی سیاسیِ توجیه‌کننده منازعه و خشونت بدل شود؟
✍️ سیدعلی میرموسوی | استاد دانشگاه اهل‌بیت
🔸 سیدعلی میرموسوی در مقاله‌ای در شماره ۱۵۹ نشریه «چشم‌انداز ایران»، به بررسی انتقادی آخرالزمان‌گرایی ستیزه‌جو و پیامدهای آن برای سیاست، منافع ملی و امکان صلح می‌پردازد.
او هشدار می‌دهد که وقتی اختلافات سیاسی در قالب نبرد نهایی «خیر» و «شر» تفسیر شوند، دشمنی تقدس می‌یابد و مصالحه ممکن است به‌جای ابزاری عقلانی، انحراف از حقیقت تلقی شود.
🔻 سه ستون تفکر آخرالزمانی
به روایت نویسنده، این جهان‌بینی بر سه رکن استوار است:
▫️ دوگانه‌انگاری مطلق: تقسیم جهان به دو جبهه خیر و شر؛ جایی که رقیب نه یک مخالف، بلکه دشمن حقیقت و خدا معرفی می‌شود.
▫️ فوریت تاریخی: تصور نزدیک‌بودن پایان جهان و قرارگرفتن در لحظه‌ای سرنوشت‌ساز که تصمیم‌گیری فوری را ضروری جلوه می‌دهد.
▫️ اقتدار کاریزماتیک: پذیرش رهبرانی که برای آنان نوعی دسترسی ویژه به حقایق پنهان و آگاهی از سرنوشت تاریخ تصور می‌شود.
🔻 وقتی سیاست به نبرد مقدس تبدیل می‌شود
میرموسوی توضیح می‌دهد که در صورت سیاسی‌شدن این جهان‌بینی، منازعات تاریخی و منافع متعارض کشورها می‌توانند به نبردی مقدس و نهایی تعبیر شوند.
در چنین چارچوبی، هزینه‌های جنگ ممکن است سرمایه‌گذاری برای پیروزی نهایی تلقی شوند و شکست، به‌جای واقعیتی نیازمند بازنگری، مرحله‌ای از تحقق وعده تاریخی تفسیر شود.
🔻 آخرالزمان‌گرایی همیشه خشونت‌آمیز نیست
نویسنده میان دو شکل اصلی تمایز می‌گذارد:
🔹 آخرالزمان‌گرایی غیرسیاسی: انتظار ظهور منجی، بدون اعتقاد به ضرورت مداخله سیاسی و نظامی برای تحقق آن؛ رویکردی که می‌تواند صلح‌آمیز باشد.
🔹 آخرالزمان‌گرایی سیاسی و ستیزه‌جو: اعتقاد به ضرورت زمینه‌سازی فعال برای تحقق آرمان آخرالزمانی، حتی با بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته فناوری و قدرت.
🔻 منافع ملی در برابر آرمان‌های مقدس
یکی از مهم‌ترین نکات مقاله، پیامدهای این تفکر برای مفهوم دولت ـ ملت است.
به تحلیل میرموسوی، هنگامی که مرزبندی اعتقادیِ حق و باطل جایگزین محاسبه منافع ملی شود، سیاست خارجی ممکن است از سنجش هزینه و فایده فاصله بگیرد و امکان گفت‌وگو و مصالحه محدود شود.
🔹 پرسش بنیادین مقاله
اگر یک منازعه سیاسی، جنگ نهایی خیر و شر معرفی شود، چه جایگاهی برای دیپلماسی، منافع ملی، بازنگری در تصمیمات و جلوگیری از خسارت‌های انسانی باقی می‌ماند؟
📖 مطالعه متن کامل مقاله در شماره ۱۵۹ نشریه چشم‌انداز ایران
#سیدعلی_میرموسوی #آخرالزمان_گرایی #موعودگرایی #دین_و_سیاست #منافع_ملی #صلح #اندیشه_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍7❤1
🔴 فرهیختگان معرفی می‌کند | بررسی تحلیلی اعتراضات فرانسه
🎥 نشست گفت‌وگوی سیاسی جمعی از جمهوری‌خواهان ایران

🎙 سخنران: آزاده کیان
📅 ۵ آبان ۱۴۰۵ | ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶

اعتراضات اجتماعی و سیاسی در فرانسه، زمینه‌ای برای طرح پرسش‌هایی درباره مناسبات دولت و جامعه، نقش جنبش‌های اعتراضی و چگونگی مواجهه نظام‌های سیاسی با مطالبات شهروندان فراهم می‌کند.
در همین زمینه، اتاق گفت‌وگوی سیاسی جمعی از جمهوری‌خواهان ایران نشستی با عنوان «بررسی تحلیلی اعتراضات فرانسه» و با سخنرانی آزاده کیان برگزار کرده است.
در این نشست، مهرداد درویش‌پور، کاظم کردوانی، بهروز بیات، نیروه توحیدی، رضا علیجانی، رُزا روزبهان، مهدی فتاپور و اشرف میرهاشمی نیز در بحث مشارکت داشته‌اند.

🔹 چرا فرهیختگان این نشست را معرفی می‌کند؟
مطالعه تجربه‌های سیاسی و اجتماعی دیگر کشورها، از جمله فرانسه، می‌تواند فرصتی برای گسترش شناخت تطبیقی از جنبش‌های اجتماعی، شیوه‌های اعتراض و نسبت میان جامعه مدنی و نهادهای قدرت باشد.
فرهیختگان این نشست را برای آشنایی مخاطبان با دیدگاه‌های مطرح‌شده در یک گفت‌وگوی جمعی معرفی می‌کند؛ بی‌آنکه معرفی آن به معنای تأیید تمامی مواضع شرکت‌کنندگان باشد.
⏱ مدت ویدئو: حدود دو ساعت
📺 مراجعه به کانال اتاق هم‌اندیشی برای دسترسی به نشست
#آزاده_کیان #اعتراضات_فرانسه #جنبش‌های_اجتماعی #جمهوری‌خواهی #گفت‌وگوی_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
🔴 احسان یارشاطر؛ فردوسیِ زمان ما
🎬 مستندی درباره مردی که عمر خود را وقف پاسداری از فرهنگ و ادب ایران کرد
🔹 احسان یارشاطر، پژوهشگر برجسته فرهنگ و تاریخ ایران، از چهره‌هایی بود که زندگی علمی خود را به شناخت، پژوهش و معرفی میراث تمدنی ایران اختصاص داد.
🔸 او با بنیان‌گذاری مرکز مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه کلمبیا، نیویورک و پایه‌گذاری دانشنامه سترگ ایرانیکا (Encyclopaedia Iranica)، نقشی ماندگار در گسترش مطالعات ایران‌شناسی در جهان ایفا کرد.
📚 اگر فردوسی با شاهنامه، زبان و حافظه تاریخی ایرانیان را در قالب حماسه جاودانه کرد، یارشاطر نیز کوشید با گردآوری و سامان‌دهی دانش ایران‌شناسی، میراث فرهنگی ایران را برای نسل‌های آینده ثبت و حفظ کند.
🎥 «فردوسیِ زمان ما» روایتی مستند از زندگی و کوشش‌های علمی و فرهنگی احسان یارشاطر است؛ مردی که ایران را نه فقط در جغرافیا، بلکه در زبان، تاریخ، ادبیات و حافظه فرهنگی آن می‌جست.
⏱ مدت مستند: ۲۵ دقیقه
📎 فیلم مستند در پیوست همین پست
#احسان_یارشاطر #ایرانیکا #فردوسی #ایرانشناسی #فرهنگ_ایران #میراث_فرهنگی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👍4🤬1
🔴 خطر سر برآوردن افعی راستگرایی اسراییلی!
✍️ دکتر علیرضا قندریز
به نظر می‌رسد که عوفر وینتر، که به افراطی‌ترین طیف راست مذهبی و ملی‌گرای اسرائیل تعلق دارد، با جذب بخشی از آرای لیکود، موقعیت این حزب را تضعیف کرده بدون آنکه از وزن اردوگاه راست کاسته باشد.
حالا حتی اگر راست میانه با اکثریتی شکننده پیروز انتخابات شود، بسیار بعید و تقریبا غیرممکن است که ظرفیت سیاسی عملی و لازم برای ائتلاف با احزاب عربی و تشکیل دولتی باثبات را داشته باشد.
مشارکت چشمگیر جامعه عرب اسرائیلی و موفقیت انتخاباتی احزاب عربی، همراه با افزایش سهم جریان عوفر وینتر در اردوگاه راست، ممکن است تشکیل دولت را در مرحله اول به بن‌بست بکشاند.
به گمانم در چنین شرایطی، چه در شکل تجدید انتخابات و چه پس از ناکامی گادی آیزنکوت در تشکیل دولت، نتانیاهو نهایتا ناگزیر می‌شود برای بازگشت به قدرت با جریان‌های به‌مراتب رادیکال‌تر راست ائتلاف کند. به این ترتیب، ممکن است نتیجه انتخاباتی که ظاهراً به تضعیف لیکود انجامیده، در نهایت تشکیل دولتی خیلی تندروتر از دولت کنونی منتهی شود. دولت اسراییل می‌رود تا این‌بار زنگی زنگ شود.
البته قانون اسرائیل امکان تشکیل دولت اقلیت را فراهم می‌کند و تجربه دولت‌های رابین، پرز، باراک، شامیر و شارون هم نشان می‌دهد که چنین ترتیبی در تاریخ سیاسی این کشور بی‌سابقه نیست. اما مسئله این است که امکان حقوقی را نمی‌توان با ظرفیت واقعی تشکیل دولت یکی گرفت.
اسرائیل پس از هفتم اکتبر، با تغییرات عمیقی در فضای سیاسی و امنیتی خود روبه‌رو شده است. شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی، به‌ویژه وضعیت سیاسی آمریکا و مناسبات دولت ترامپ با اسرائیل، نیز با دوران دولت‌های اقلیت پیشین تفاوت دارد. از همه مهم‌تر، ترکیب سیاسی اردوگاه مخالف نتانیاهو و محدودیت‌های ائتلافی آیزنکوت است.
آیزنکوت برای تشکیل دولت به حمایت جریان‌هایی مانند حزب لیبرمن نیاز دارد که صراحتاً حتی تشکیل دولت اقلیت با اتکا به حمایت بیرونی احزاب عربی را رد کرده‌اند. مسئله فقط جلب حمایت منصور عباس نیست؛ اتفاقاً او برای تغییر دولت اعلام آمادگی کرده است. مشکل اصلی آن است که آیزنکوت چگونه می‌تواند چنین حمایتی را با مواضع شرکای راست‌گرای خود و حساسیت‌های پایگاه رأی آنان سازگار کند؟
افزایش چشمگیر کرسی‌های احزاب عربی، هرچند وزن آنان را در معادلات پارلمانی بالا برده، اما در عمل به معنای توانایی آنان در تشکیل دولت جایگزین نیست. چه‌بسا همین وضعیت به بن‌بست ائتلافی، تکرار انتخابات و تداوم قدرت نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر دولت موقت بینجامد.
خلاصه اینکه پافشاری احزاب عربی بر مواضع اصولی پس از این پیروزی نسبی، ممکن است برخلاف مقصود خودشان، راه تشکیل دولتی کمی میانه‌روتر را ببندد و نهایتاً به قدرت‌گیری ائتلافی به‌مراتب افراطی‌تر بینجامد و بشود مصداق قول ناصرخسرو که گفت: «کز بیم مور در دهن اژدها شدم»!
#علیرضا_قندریز #انتخابات_اسرائیل #نتانیاهو #راست_افراطی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍2👎1
🔴 چیتگر؛ جنگلی که در هفده سال رنگ باخت
مقایسه تصاویر ماهواره‌ای سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۲۶ از پارک جنگلی چیتگر تهران
🌳 محیط زیست | میراث طبیعی شهر
📷 تصاویر: Google Earth

🔹 به نقل از مهدی زندپور
دو تصویر ماهواره‌ای از پارک جنگلی چیتگر در غرب تهران، به فاصله هفده سال، تغییرات چشمگیری را در پوشش سبز این محدوده نشان می‌دهند.
در تصویر سال ۲۰۰۹، بخش‌های گسترده‌ای از پارک با لکه‌های سبز و پوشش درختی مشخص است؛ اما در تصویر سال ۲۰۲۶، بخش‌های وسیعی از همان محدوده کم‌پوشش‌تر و خشک‌تر به نظر می‌رسند.
مهدی زندپور با انتشار این تصاویر، نسبت به روند تدریجی تخریب پارک جنگلی چیتگر هشدار داده و این پرسش را مطرح کرده است که آیا برنامه‌هایی برای برج‌سازی در محدوده پارک وجود دارد؟
🔹 چند پرسش که نیازمند پاسخ روشن‌اند:
▪️ چه میزان از پوشش درختی چیتگر طی این سال‌ها از بین رفته و سهم خشکسالی، کمبود آبیاری، آفات و تغییر کاربری در این روند چقدر بوده است؟
▪️ آیا برای ساخت‌وساز در محدوده قانونی پارک جنگلی چیتگر مجوزی صادر شده است؟
▪️ چه نهادهایی مسئول حفاظت، آبیاری و احیای پوشش گیاهی این پارک هستند و چه برنامه‌ای برای جلوگیری از تخریب بیشتر دارند؟

🔹 حاشیه فرهیختگان | حق شهروندان بر دانستن سرنوشت فضای سبز
پارک‌های جنگلی شهری تنها مکان‌هایی برای تفریح نیستند؛ بخشی از زیرساخت زیست‌محیطی شهر به شمار می‌روند و در تعدیل گرما، حفظ تنوع زیستی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان نقش دارند.
کاهش پوشش گیاهی در چنین پهنه‌هایی، فارغ از علت آن، موضوعی عمومی است که به بررسی علمی و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول نیاز دارد.
تصاویر ماهواره‌ای می‌توانند نشانه‌ای برای آغاز بررسی باشند، اما برای تعیین دقیق میزان تخریب و علت آن باید از داده‌های سنجش‌ازدور، بررسی‌های میدانی و اسناد مدیریت شهری نیز استفاده کرد.

پرسش مهم این است: آیا شهروندان به اطلاعات شفاف درباره وضعیت درختان، منابع آب و طرح‌های عمرانی پیرامون چیتگر دسترسی دارند؟
— تحریریه فرهیختگان

#پارک_جنگلی_چیتگر #محیط_زیست #تهران #فضای_سبز #حفاظت_از_جنگل‌ها #توسعه_شهری #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢9
🔴 ۲۰ سال حبس برای امین قنبری، خبرنگار سمنانی
گزارشی از صدور حکم سنگین قضایی علیه مدیر کانال «پیام‌گوی سمنان»


📰 به نقل از هرانا و ایران‌وایر

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، امین قنبری، خبرنگار اهل سمنان و مدیر کانال تلگرامی «پیام‌گوی سمنان»، از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب سمنان به ۲۰ سال حبس محکوم شده است.
به گزارش خبرگزاری هرانا، اتهام‌های مطرح‌شده علیه او شامل «اقدام رسانه‌ای علیه جمهوری اسلامی»، «اجتماع و تبانی»، «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، «حمایت از پهلوی و جان‌باختگان دی‌ماه ۱۴۰۴» و «توهین به بنیان‌گذار جمهوری اسلامی» عنوان شده است.
قنبری در اردیبهشت ۱۴۰۵ مقابل منزل خود بازداشت شده است. تاکنون جزئیات مستندات پرونده، محل نگهداری او و وضعیت قطعیت یا امکان تجدیدنظرخواهی از حکم، در اطلاعات ارائه‌شده روشن نشده است.
این خبر بار دیگر موضوع حدود آزادی فعالیت رسانه‌ای، تناسب مجازات و ضرورت شفافیت در رسیدگی‌های قضایی مربوط به روزنامه‌نگاران را مطرح می‌کند.

🔹 حاشیه فرهیختگان | روزنامه‌نگاری و حق برخورداری از دادرسی عادلانه
صدور حکم حبس طولانی برای یک فعال رسانه‌ای، فارغ از دیدگاه‌های سیاسی او، پرسش‌هایی جدی درباره آزادی بیان و معیارهای رسیدگی قضایی پیش می‌کشد.
در بررسی چنین پرونده‌هایی، تفکیک فعالیت حرفه‌ای و اظهار عقیده از رفتارهایی که قانون به‌طور مشخص جرم‌انگاری کرده، اهمیت اساسی دارد. همچنین دسترسی به وکیل، اطلاع از مستندات اتهام، امکان دفاع مؤثر و رسیدگی مستقل، از معیارهای بنیادین دادرسی عادلانه‌اند.
آزادی رسانه تنها به حق انتشار اخبار محدود نمی‌شود؛ امنیت حقوقی روزنامه‌نگاران و امکان نقد قدرت بدون بیم از مجازات نامتناسب نیز از مؤلفه‌های آن است.
— تحریریه فرهیختگان

#امین_قنبری #آزادی_مطبوعات #آزادی_بیان #حقوق_روزنامه_نگاران #سمنان #دادرسی_عادلانه #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢8❤4
🔴 تله‌ی هم‌زمانی؛ وقتی فشار بیرونی و فرسایش درونی به هم می‌رسند
📚 معرفی جستار «تله‌ی هم‌زمانی: مقارنت فشار بیرونی و فرسایش درونی»

✍️ محمدمهدی مجاهدی
📅 ۸ بهمن ۱۴۰۴


🔹 آیا حکومت‌ها در اثر فشار خارجی فرو می‌ریزند یا فرسایش درونی؟
محمدمهدی مجاهدی در این جستار، با بهره‌گیری از تاریخ‌نگاری ادوارد گیبون، مفهوم «بی‌خردی سیاسی» باربارا تاکمن و جامعه‌شناسی تاریخی تدا اسکاچپول، چارلز تیلی و جک گلدستون، چارچوبی برای فهم هم‌زمانی بحران‌ها پیشنهاد می‌کند.
در این چارچوب، مسئله نه یک عامل منفرد، بلکه تلاقی چهار وضعیت است:
▪️ فشار خارجی: جنگ، تهدید پایدار جنگ یا محاصره اقتصادی که ظرفیت دولت را به آزمون می‌گذارد.
▪️ بحران اقتصادی ساختاری: فرسایش توان دولت در تأمین نیازهای معیشتی و حفظ نظم اقتصادی.
▪️ نارضایتی اجتماعی تکرارشونده: گسترش اعتراض‌ها به لایه‌ها و موضوعات مختلف جامعه.
▪️ انسداد اصلاح نهادی: وضعیتی که ساخت قدرت، اصلاح سیاست‌های ناکارآمد را پرهزینه‌تر از ادامه آن‌ها تلقی می‌کند.
نویسنده این تلاقی را «تله‌ی هم‌زمانی» می‌نامد؛ وضعیتی که در آن بحران‌ها یکدیگر را تشدید می‌کنند و امکان تصمیم‌گیری اصلاحی دشوارتر می‌شود.
نکته مهم این تحلیل آن است که فروپاشی، پیامد قطعی این وضعیت نیست؛ بلکه یکی از نتایج محتمل آن است. آنچه اهمیت دارد، ظرفیت نهادهای سیاسی برای اصلاح مسیر و جلوگیری از تشدید بحران‌هاست.
مجاهدی با تطبیق محتاطانه این چارچوب بر وضعیت ایران، استدلال می‌کند که فشار خارجی، بحران اقتصادی، نارضایتی اجتماعی و دشواری اصلاح نهادی، کشور را در معرض چنین تله‌ای قرار داده‌اند.
🔸 پرسش محوری جستار: چگونه می‌توان پیش از آنکه تلاقی بحران‌ها به نقطه‌ای بحرانی برسد، امکان اصلاح و تصمیم‌گیری عقلانی را حفظ کرد؟
📖 مطالعه متن کامل جستار محمدمهدی مجاهدی

🔹 حاشیه فرهیختگان | بحران‌ها و ظرفیت اصلاح
چارچوب «تله‌ی هم‌زمانی» یک تمایز تحلیلی مهم را برجسته می‌کند: شدت بحران‌ها به‌تنهایی سرنوشت یک نظام سیاسی را تعیین نمی‌کند؛ نحوه مواجهه نهادها با بحران نیز اهمیت دارد.
برای ارزیابی تجربی این چارچوب، باید علاوه بر نشانه‌های فرسایش، ظرفیت‌های سازگاری را نیز سنجید: توان تأمین منابع، میزان انسجام نهادها، امکان بازنگری سیاست‌ها و کیفیت ارتباط دولت و جامعه.
از این منظر، پرسش صرفاً این نیست که چند بحران هم‌زمان شده‌اند؛ بلکه این است که آیا سازوکارهای تصمیم‌گیری می‌توانند از تشدید متقابل آن‌ها جلوگیری کنند؟
— تحریریه فرهیختگان
#محمدمهدی_مجاهدی #تله_همزمانی #جامعه_شناسی_سیاسی #بحران_دولت #اندیشه_سیاسی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🔥1
🔴 آیا می‌توان از دل اسلام به برابری حقوق زنان رسید؟
از اعتراض به حجاب اجباری تا بازخوانی قرآن با نگاهی برابری‌خواهانه


🎙 گفت‌وگوی عنایت فانی با ژیلا موحد شریعت‌پناهی
📺 برنامه «به عبارت دیگر» | بی‌بی‌سی فارسی
📅 ۲۶ مرداد ۱۳۹۵

ژیلا موحد شریعت‌پناهی، دانش‌آموخته مهندسی و پژوهشگر قرآن و حقوق زنان، از چهره‌هایی است که کوشیده‌اند با بازخوانی متون دینی، امکان دفاع از برابری حقوق زن و مرد را در چارچوب اندیشه اسلامی بررسی کنند.
او که سابقه فعالیت در سازمان انرژی اتمی ایران را دارد، در اعتراض به اجباری‌شدن پوشش مقنعه در محیط کار، از شغل خود استعفا داد؛ تجربه‌ای که در شکل‌گیری فعالیت‌های بعدی او در زمینه حقوق زنان نقش داشت.
در این گفت‌وگو با عنایت فانی، پرسش‌هایی درباره نسبت دین و برابری جنسیتی، تفاوت فمینیسم اسلامی و سکولار، جایگاه تفسیرهای مردسالارانه از متون دینی و امکان بازنگری در احکام مربوط به زنان مطرح می‌شود.
آیا تبعیض‌های حقوقی علیه زنان را باید به خود متن دین نسبت داد یا به تفسیرهای تاریخی آن؟
و آیا بازخوانی قرآن می‌تواند به‌تنهایی مبنای حقوق برابر شهروندی باشد؟
اهمیت بازدیدن این گفت‌وگوی قدیمی، در زنده‌بودن پرسش‌هایی است که همچنان در مباحث حقوق زنان، آزادی پوشش و نسبت دین و قانون مطرح‌اند.
🎥 تماشای گفت‌وگوی کامل در یوتیوب بی‌بی‌سی فارسی

🔹 حاشیه فرهیختگان | برابری؛ حق شهروندی یا حاصل تفسیر دینی؟
تلاش برای ارائه تفسیری برابری‌خواهانه از قرآن، بخشی از تاریخ اندیشه اصلاح دینی و جنبش حقوق زنان در ایران است. این رویکرد می‌کوشد میان باور دینی و مطالبات برابری‌خواهانه سازگاری برقرار کند.
اما پرسشی مستقل نیز باقی می‌ماند: اگر حقوق برابر زنان به پذیرش یک تفسیر خاص از دین وابسته باشد، جایگاه کسانی که آن تفسیر یا اساساً آن دین را نمی‌پذیرند چه خواهد بود؟
تمایز میان دفاع دینی از برابری و برابری به‌مثابه حقی مستقل از اعتقادات شهروندان، یکی از بحث‌های بنیادین در نسبت دین، قانون و حقوق بشر است.
— تحریریه فرهیختگان
#ژیلا_موحد_شریعت_پناهی #عنایت_فانی #حقوق_زنان #حجاب_اجباری #فمینیسم_اسلامی #نواندیشی_دینی #منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3🤬2👍1