🔴 من چه می‌گویم؟ اصلاح یک انحراف
▪️ محمد مجتهد شبستری؛ از نقد اسلام تاریخی تا ضرورت انتخاب آزادانه ایمان
✍️ محمد مجتهد شبستری
🔹 ۱. نقش پیامبر و ماهیت احکام اجتماعی
به روایت متن منتشرشده، مجتهد شبستری معتقد است پیامبر اسلام نظام زندگی عرب جاهلی را به‌طور کامل برهم نزد، بلکه بسیاری از شیوه‌های موجود را با اصلاحات اخلاقی تصحیح کرد.
در این نگاه، احکام اجتماعی، حقوقی، سیاسی و جزایی قرآن در بستر سنت‌های تاریخی جامعه عرب شکل گرفته‌اند و نباید آن‌ها را نظامی حقوقی و سیاسی برای همه زمان‌ها دانست.
هدف اصلی نبوت، ایمان به خدا و تکمیل مکارم اخلاق است، نه تأسیس یک نظام حقوقی و سیاسی دائمی.
🔹 ۲. انحراف بزرگ در تاریخ اسلام
در این دیدگاه، یکی از انحرافات بنیادین تاریخ اسلام آن بوده که فقیهان، سنت‌ها و قواعد اجتماعی عصر نزول را به احکام الهی جاودانه و جهان‌شمول تبدیل کرده‌اند.
به باور صاحب این دیدگاه، چنین برداشتی از «اسلام تاریخی» به جمود فکری، دشواری اصلاحات و استمرار برخی صورت‌های خشونت و عقب‌ماندگی دامن زده است.
🔹 ۳. مشکل مسلمانان در جهان معاصر
مسئله اصلی، ابدی پنداشتن نظام‌های اجتماعی، خانوادگی و سیاسی فقه سنتی است؛ تصوری که امکان طراحی شیوه‌های تازه زندگی را محدود می‌کند.
در این چارچوب، مسلمانی بیش از آنکه با قوانین ارث، جزا یا ساختار حکومت تعریف شود، با ایمان و اخلاق برخاسته از آن معنا می‌یابد.
🔹 ۴. موانع اصلاح؛ مریدسالاری و گریز از آزادی
متن، شبکه‌های مریدی پیرامون فقیهان و نگرانی از دست دادن پیروان را از موانع تجدیدنظر در اندیشه دینی معرفی می‌کند.
همچنین با اشاره به مفهوم «گریز از آزادی» اریک فروم، توضیح می‌دهد که انسان گاه از مسئولیت انتخاب آزادانه می‌گریزد و به پناهگاه‌های فکری و سنتی روی می‌آورد.
🔹 ۵. ضرورت مواجهه با آزادی و مدرنیته
مسلمانان امروز باید بتوانند با بهره‌گیری از دستاوردهای جهان جدید، شیوه‌های زندگی، حقوق، حکومت و خانواده را بازاندیشی کنند.
در این برداشت، حقوق بشر، دموکراسی و عدالت اجتماعی با ایمان دینی تعارض ذاتی ندارند و نمی‌توان صرفاً با استناد به برداشت‌های تاریخی از دین، آن‌ها را رد کرد.
🔹 ۶. سه لایه سنت در زندگی مسلمانان
متن از سه سطح در زیست اجتماعی سخن می‌گوید:
▪️ سنت ملی و فرهنگی؛ مانند ایرانیت
▪️ سنت دینی؛ قابل انتخاب، تفسیر و نقد
▪️ مدرنیته؛ با امکانات و شیوه‌های تازه زیستن
بر این اساس، سامان‌یابی زندگی اجتماعی باید نخست بر بستر جامعه و هویت ملی صورت گیرد و ایمان دینی، انتخابی آزادانه و آگاهانه باشد.
🔹 ۷. ایمان؛ انتخاب، نه صرفاً میراث
در این دیدگاه، ایمان اصیل نمی‌تواند صرفاً حاصل تقلید و وراثت باشد.
همان‌گونه که دعوت پیامبر با نقد باورهای موروثی همراه بود، انسان معاصر نیز باید بتواند سنت‌های اعتقادی خود را آزادانه بررسی و درباره آن‌ها تصمیم‌گیری کند.
🔹 ۸. ایرانیت و ساختن زیست نوین
در جمع‌بندی متن، حافظه تاریخی و فرهنگی ایران سرمایه‌ای برای سامان‌دادن به زندگی اجتماعی معاصر معرفی می‌شود.
از این منظر، ایرانیان باید بتوانند با اتکا به تجربه تاریخی خود، دستاوردهای مدرنیته و انتخاب آزادانه ایمان، مناسبات حقوقی، سیاسی و اجتماعی خویش را بازسازی کنند.
🔻 جمع‌بندی
محور اصلی این دیدگاه، تمایز میان ایمان دینی و نظام‌های حقوقی و سیاسی تاریخی است.
پرسش بنیادین آن نیز چنین است:
آیا می‌توان به ایمان دینی وفادار ماند، اما از الزام‌آور دانستن صورت‌های تاریخی فقه و حکومت برای جهان امروز عبور کرد؟

📜 مطالعه متن کامل در کانال محمد مجتهد شبستری

#محمد_مجتهد_شبستری #اصلاح_اندیشه_دینی #اسلام_تاریخی #فقه_سنتی #ایمان #ایرانیت #حقوق_بشر #نواندیشی_دینی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 اقتصاد سیاسی فقر در ایران؛ چرا فقر از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود؟
▪️ از محرومیت درآمدی تا بازتولید ساختاری و بین‌نسلی فقر

✍️ احمد علوی

🔹 فقر در ایران تنها به معنای پایین بودن درآمد یا ناتوانی در خرید کالاهای ضروری نیست. محرومیت از تغذیه مناسب، مسکن قابل استطاعت، درمان، آموزش باکیفیت، اشتغال پایدار و فرصت‌های برابر نیز بخشی از واقعیت فقر است.
احمد علوی در پژوهشی با عنوان «اقتصاد سیاسی فقر در ایران»، با بهره‌گیری از نظریه‌های آمارتیا سن، عجم‌اوغلو و رابینسون و مطالعات جدید فقرپژوهی، سازوکارهای تولید و بازتولید محرومیت در اقتصاد ایران را بررسی می‌کند.

🔹 شش بُعد فقر در ایران
▪️ فقر درآمدی و تورمی: کاهش قدرت خرید و فشار نامتناسب افزایش قیمت‌ها بر خانوارهای کم‌درآمد.
▪️ فقر غذایی: محرومیت از دسترسی پایدار به غذای کافی، سالم و مغذی.
▪️ فقر مسکن: هزینه سنگین اجاره، ناامنی سکونت و دسترسی نابرابر به خدمات شهری.
▪️ فقر سلامت: دشواری تأمین هزینه‌های درمان و دسترسی نابرابر به مراقبت‌های پزشکی.
▪️ فقر آموزشی: تفاوت کیفیت مدارس و فرصت‌های یادگیری که می‌تواند نابرابری را بازتولید کند.
▪️ فقر دارایی: فقدان مسکن، پس‌انداز و منابع اقتصادی لازم برای مقابله با بحران‌ها.

🔹 وقتی فقر به یک چرخه تبدیل می‌شود
نویسنده توضیح می‌دهد که خانوارهای فاقد دارایی و امنیت شغلی، در برابر تورم، بیماری و بیکاری آسیب‌پذیرترند.
کاهش کیفیت تغذیه، عقب‌انداختن درمان یا محدودشدن فرصت‌های آموزشی فرزندان، فقط پیامد فقر امروز نیست؛ می‌تواند زمینه محرومیت نسل آینده را نیز فراهم کند.

🔹 نقش ساختار قدرت و نهادهای اقتصادی
از منظر اقتصاد سیاسی، فقر تنها نتیجه تصمیم‌های فردی یا کمبود منابع نیست.
دسترسی نابرابر به اعتبارات، قراردادهای عمومی، امتیازهای اقتصادی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند منابع را در اختیار گروه‌های محدود متمرکز کند.
علوی همچنین تأکید می‌کند که تحریم‌های خارجی و ناکارآمدی‌های داخلی، دو توضیح متضاد و انحصاری نیستند؛ آثار تحریم‌ها به کیفیت نهادها و چگونگی توزیع هزینه‌های بحران وابسته است.

🔹 چرا یارانه به‌تنهایی کافی نیست؟
در این تحلیل، کاهش پایدار فقر نیازمند مجموعه‌ای از اصلاحات به‌هم‌پیوسته است:
▪️ مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی
▪️ گسترش اشتغال مولد و امنیت شغلی
▪️ بهبود خدمات عمومی آموزش، سلامت و مسکن
▪️ کاهش نابرابری میان مناطق برخوردار و محروم
▪️ اصلاح سازوکارهای توزیع رانت و افزایش شفافیت و پاسخ‌گویی

🔻 نتیجه اصلی پژوهش
فقر در ایران صرفاً مسئله کمبود منابع اقتصادی نیست؛ چگونگی تولید، تخصیص و توزیع منابع و فرصت‌ها نیز در استمرار آن نقش تعیین‌کننده دارد.
بدون اصلاح ساختارهای اقتصادی و نهادی، سیاست‌های حمایتی کوتاه‌مدت نمی‌توانند به‌تنهایی چرخه بازتولید فقر را متوقف کنند.

📖 مطالعه متن کامل پژوهش در ایران امروز

#احمد_علوی #اقتصاد_سیاسی #فقر_در_ایران #نابرابری #عدالت_اجتماعی #تورم #فقر_بین_نسلی #توسعه_اقتصادی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 پدر مهرشاد شهیدی‌نژاد به حبس تعلیقی و جزای نقدی محکوم شد

▪️ دادخواهی پدری که فرزندش را در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» از دست داد

🔹 بنا بر گزارش ایران‌وایر، امیر شهیدی‌نژاد، پدر مهرشاد شهیدی‌نژاد، از جان‌باختگان اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱، به دو سال و شش ماه حبس تعلیقی و پرداخت جزای نقدی محکوم شده است.

بر اساس این گزارش، حکم صادرشده که در روزهای اخیر به او ابلاغ شده، شامل تعلیق مجازات حبس و جایگزینی جزای نقدی به‌جای حبس تعزیری است.
🔹 امیر شهیدی‌نژاد که سال گذشته بازداشت شده بود، پیش‌تر از روند رسیدگی قضایی به پرونده کشته‌شدن فرزندش انتقاد کرده بود.
او همچنین گفته بود که دستگاه قضایی با جایگزینی مجازات حبس محکومان پرونده کشته‌شدن مهرشاد با جزای نقدی موافقت کرده است.

🔹 مهرشاد شهیدی‌نژاد که بود؟
مهرشاد، جوان ۱۹ ساله اهل اراک، سرآشپز و دانشجوی دانشگاه علمی‌کاربردی بود که چهارم آبان ۱۴۰۱، هم‌زمان با چهلمین روز جان‌باختن مهسا ژینا امینی، در جریان اعتراضات اراک جان باخت.
به روایت خانواده و شاهدان عینی، نیروهای امنیتی او را تعقیب کردند و پس از زمین‌خوردنش، با باتوم و شوکر مورد ضرب‌وجرح شدید قرار دادند.

🔻 پرسشی درباره حق دادخواهی
پرونده امیر شهیدی‌نژاد بار دیگر مسئله حق خانواده‌های جان‌باختگان برای پیگیری حقیقت، اعتراض به روند دادرسی و مطالبه پاسخ‌گویی را مطرح می‌کند.
دادخواهی، حقی بنیادین است؛ خانواده‌ای که عزیز خود را از دست داده، باید بتواند بدون ترس از تعقیب و مجازات، خواهان روشن‌شدن حقیقت و اجرای عدالت شود.
📰 منبع: ایران‌وایر

#مهرشاد_شهیدی_نژاد #امیر_شهیدی_نژاد #دادخواهی #زن_زندگی_آزادی #حقوق_بشر #اراک
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 به حکومت توصیه می‌کنم که مبارزه با نسل آینده را بگذارد به بعد از حل‌وفصل دنیای خارج
▪️ ناسازه «غرور و ناتوانی»؛ نشانه پیری و فرسودگی نظام‌های سیاسی

✍️ محسن رنانی

وقتی یک سیستم‌ زنده وارد مرحله پیری می‌شود همزمان «کنترل‌پذیری‌» و «انعطاف‌پذیری» آن کاهش می‌یابد. وقتی پیری سیستم عمیق شود، وارد پارادوکس یا ناسازه «غرور و ناتوانی» می‌شود؛ و از این نقطه است که اضمحلال سیستم آغاز می‌شود. اضمحلال سیستم به‌معنی ورود سیستم به مرحله خودتخریبی است که مقدمه مرحله چهارم «سقوط» است.
وقتی کودک به دنیا می‌آید بدنش آنچنان منعطف است که می‌تواند شست پای خودش را بمکد. اما دو سال بعد دیگر چنین کاری برایش ممکن نیست. این کاهش انعطاف‌پذیری در تمام طول عمرش ادامه می‌یابد تا جایی که در پیری دیگر گردنش هم نمی‌چرخد و برای دیدن پشت‌سرش باید تمام قد به عقب برگردد.
سازمان‌ها و نظام‌ها نیز این‌گونه‌اند؛ یعنی هرچه از عمرشان بگذرد و ساختارهای قانونی و نهادی‌شان به سوی انجماد برود، توانایی‌شان برای گرفتن تصمیماتی از جنس «تحول» کاهش می‌یابد.
مثلاً در اوایل انقلاب به‌سادگی می‌شد از اصلاح قانون اساسی سخن گفت و یک‌بار هم قانون اساسی اصلاح شد. حتی در سال‌های گذشته نیز برخی مقامات ارشد از لزوم اصلاح مجدد قانون اساسی سخن گفتند. اما امروز هیچ‌کس در داخل حکومت جرأت طرح چنین درخواستی را ندارد و هر کس هم در بیرون حکومت چنین درخواستی بکند او را به داشتن قصد براندازی متهم می‌کنند. یعنی حکومت عملاً نمی‌تواند از امکانات بالقوه و قانونی‌اش برای حفظ انعطاف‌پذیری خود استفاده کند. این یعنی رسیدن سیستم به حد انجماد.
همچنین سیستم‌های زنده (بدن، سازمان یا نظام)، در دوران جوانی خود، «کنترل‌پذیری»‌شان افزایش می‌یابد و سپس وقتی وارد دوره پیری می‌شوند کنترل‌پذیری‌شان کاهش می‌یابد.
کودک در نوزادی نمی‌تواند حرکت دست‌وپای خود را کنترل کند، اما کمی که رشد کرد، راه می‌افتد و سپس دوچرخه‌سواری می‌کند و بعد در نوجوانی حرکات ژیمناستیک انجام می‌دهد. اما با ورود به مرحله پیری، دوباره کنترل‌پذیری‌اش کاهش می‌یابد تا جایی که نمی‌تواند بدون عصا یا کمک دیگران راه رفتن خود را کنترل کند.
در دهه اول پس از انقلاب، حکومت نه تنها در اجباری ساختن حجاب بلکه در کنترل گروه‌های مسلح و حتی در به عقب‌راندن ارتش متجاوز صدام، و فراتر از آن در مدیریت اقتصاد (کنترل قیمت‌ها، ثبات نرخ دلار و ...) موفق عمل کرد؛ یعنی کنترل‌پذیری‌اش بالا بود. امروز تقریباً در بیشتر زمینه‌ها کنترل‌پذیری را از دست داده است.
وقتی یک فرد یا یک ساختار سازمانی یا سیاسی به مرحله‌ای برسد که همزمان «انعطاف‌پذیری» و «کنترل‌پذیری»اش پایین بیاید، نشانه مرحله پیری است. امروز حکومت تقریباً در همه عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی وارد این مرحله شده است.
اکنون پیرمردی را در نظر بگیرید که وارد مراحل پیشرفته پیری شده است یعنی بدنش، هم انعطاف‌پذیری و هم کنترل‌پذیری خودش را از دست داده است، اما وقتی می‌خواهند کمکش کنند، غرورش اجازه نمی‌دهد و با پرخاشگری دستش را می‌کشد. این وضعیت را «ناسازه غرور و ناتوانی» می‌گویند.
چنین فردی که اجازه نمی‌دهد دیگران کمکش کنند، با یک حادثه وارد مرحله اضمحلال می‌شود؛ مثلاً با یک زمین خوردن، لگنش می‌شکند و زمین‌گیر می‌شود تا بمیرد.
رفتار حکومت درباره حجاب، در چند سال اخیر، نشانه ورود ساختار سیاسی به مرحله «ناسازه غرور و ناتوانی» است.
حکومت، هم می‌داند (و اگر نمی‌داند بداند) که دیگر نمی‌تواند حجاب اجباری را به این نسل تحمیل کند؛ و هم جرأت و توان روان‌شناختی برای عقب‌نشینی در این موضوع را ندارد.
این وضعیت در حوزه‌های متعددی نظیر آب، بنزین، فساد، آموزش، آلودگی، سیاست خارجی و ... نیز چنین است.
در سال ۲۰۰۹ پارلمان کانادا طرحی را بررسی می‌کرد که استفاده از موبایل را هنگام رانندگی غیرقانونی کند. پلیس کانادا با تصویب این قانون مخالفت کرد. استدلال پلیس ساده بود: قانونی که پلیس نتواند اجرا کند، هم قانون را بی‌اعتبار می‌کند هم پلیس را.
پیش‌بینی می‌کنم که با اجرای قانون «ترویج فرهنگ عفاف و حجاب»، نظام وارد وضعیت «چگالی ناسازگی» شود؛ یعنی نقطه‌ای که تعارض‌های درونی سیستم به حداکثر خود می‌رسد.
من از این جهت که اجرای این قانون ممکن است، در زمانه‌ای که این همه فشار اقتصادی بر جامعه است، جامعه را عاصی و کشور را وارد فاز بی‌ثباتی کند مخالفم.
در عین‌حال اجرای آن را فرصت خوبی می‌دانم تا حکومت به صورت عریان با وضعیت فرسودگی و پیری و گیرافتادگی‌اش در «ناسازه غرور و ناتوانی» روبه‌رو شود؛ شاید موجب بیدار شدن و اصلاح رویه‌اش شود.

👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی

👆👆
توصیه جدی من به حکومت این است که مبارزه با نسل آینده‌سازان داخل ایران را بگذارد بعد از حل‌وفصل مسائل مبارزاتی‌اش با دنیای خارج.
به قوه مجریه نیز توصیه می‌کنم بر قول رئیس‌جمهور به مردم متعهد بماند و مسئولیت اجرای این قانون را برعهده مدافعان آن بگذارد.

#محسن_رنانی #حجاب_اجباری #قانون_عفاف_و_حجاب #جامعه_ایران #نسل_جوان #اصلاحات_ساختاری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 دو نگرانی از نتایج انتخابات آمریکا؛ ترامپ آشکارا چاقو در دست دارد، دموکرات‌ها با پنبه سر می‌بُرند
▪️ خطر تکرار خطای محاسباتی در سیاست خارجی ایران

✍️ مصطفی فقیهی

🔹 نگرانی‌ام آن است که اجماعِ درون کشور بر آن شود که چون ترامپ را شکست دادیم، برای ادامه راه، بر همین الگو پای فشاریم.
حال‌آنکه اگر یک رئیس‌جمهور دموکرات پشت فرمان بنشیند، برخلاف وحشی‌گری ترامپ، رندی به خرج می‌دهند و با پنبه سر می‌بُرند و با پروپاگاندا، افکار عمومی را همراه می‌سازند، به‌آسانی اجماعی جهانی علیه ایران فراهم می‌آورند و فشار.

🔹 نمونه‌اش دوران اوباما است: در زمان او بود که نظام سرسخت تحریم و جنگ اقتصادی علیه ایران، سامانه‌های پیچیده و سختِ تحریم شکل گرفت؛ در زمان او بود که پرونده هسته‌ای ما به شورای امنیت سازمان ملل رفت؛ و در زمان او بود که سیاست رندانه دموکرات‌ها باعث شد حتی روسیه و چین نیز قطعنامه علیه ایران را وتو نکردند و به تحریم‌ها رأی مثبت دادند.

🔹 ترس دیگر از آن است که با رفتنِ این و آمدنِ دیگری، همان روال کهن بازگردد. دورانی که در آن، نه پیمانی بسته شد و نه روزنه‌ای گشوده ماند.
همان سال‌هایی که امیدِ بازگشت به توافق، به انتظارِ بی‌پایان تبدیل شد و فشار، هرچند با زبان نرم‌تر، همچنان بر گلوگاه اقتصاد و معیشت نشست.

🔹 چندان‌که به یاد داریم برجام را؛ که در ۲۰۱۵ بسته شد و تحریم‌ها فرو نشست.
ترامپ یک‌جانبه بیرون رفت و فشار حداکثری را آغاز کرد. ایران نیز غنی‌سازی را به ۶۰ درصد رساند و زمان گریز را به چند هفته کاهش داد.
بایدن آمد و گفت‌وگو کرد، اما ایران بار دیگر اعتمادبه‌نفسش اوج گرفت و از تمایلش برای گفت‌وگو و حل منازعه با آمریکا عقب نشست؛ تحریم‌ها ماند و غنی‌سازی بالا.

در هر دو دوره، دیوار فشار بلندتر شد و درِ گشایش نیمه‌باز ماند.

#مصطفی_فقیهی #انتخابات_آمریکا #ترامپ #دموکرات‌ها #سیاست_خارجی #برجام #دیپلماسی #تحریم‌ها
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فوری | صدور حکم دو سال حبس جدید برای ابوالفضل قدیانی در زندان اوین

▪️ نگرانی از ادامه حبس این زندانی سیاسی سالخورده با وجود بیماری‌های قلبی و تنفسی

🔹 ابوالفضل قدیانی، فعال سیاسی منتقد جمهوری اسلامی، در حالی که سومین سال حبس خود را در زندان اوین سپری می‌کند، در پرونده‌ای جدید از سوی شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران به دو سال حبس دیگر محکوم شده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، این حکم با اتهامات «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به رهبری» و به‌صورت غیابی صادر شده است.

🔹 قدیانی که پیش‌تر اعلام کرده دادگاه‌های رسیدگی‌کننده به اتهامات سیاسی خود را به رسمیت نمی‌شناسد، در جلسه رسیدگی به پرونده جدید نیز حضور نداشته است.

🔻 نگرانی جدی درباره وضعیت جسمانی
صدور حکم جدید در شرایطی است که قدیانی از بیماری‌های قلبی و تنفسی رنج می‌برد.
بنا بر اطلاعات گزارش‌شده، پزشکان پیش‌تر تأکید کرده‌اند که وضعیت جسمانی او با ادامه نگهداری در زندان سازگار نیست.

او در ۱۲ خرداد ۱۴۰۴ به مرخصی درمانی اعزام شد، اما در ۱۷ خرداد همان سال، با وجود ادامه بیماری و عفونت ریه، به زندان اوین بازگردانده شد.

احمد قدیانی، فرزند این زندانی سیاسی، در آن زمان نسبت به بازگرداندن پدرش به زندان با وجود شرایط نامساعد جسمانی اعتراض کرده بود.

🔹 سابقه محکومیت‌ها
ابوالفضل قدیانی در ۹ مهر ۱۴۰۳ برای اجرای حکم سه سال و شش ماه حبس بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.

او پیش‌تر نیز در تیرماه ۱۴۰۲ از سوی شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به ۱۰ ماه حبس محکوم شده بود و با پرونده‌های قضایی دیگری نیز روبه‌رو بوده است.

🔻 حق سلامت و درمان زندانیان
صدور حکم تازه برای یک زندانی سیاسی سالخورده، در شرایطی که گزارش‌هایی از بیماری‌های جدی قلبی و تنفسی او منتشر شده، بار دیگر مسئله مسئولیت نهادهای قضایی و زندان در تأمین سلامت زندانیان را مطرح می‌کند.

صرف‌نظر از اتهامات و محکومیت‌ها، برخورداری از درمان مناسب و حفاظت از جان و سلامت، از حقوق بنیادین هر زندانی است.

#ابوالفضل_قدیانی #زندانیان_سیاسی #زندان_اوین #حقوق_زندانیان #حقوق_بشر #حق_درمان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 زبان فارسی را از ادبیات دیوانی قاجاری بپیراییم!
▪️ چرا به‌جای «گفتم» می‌گوییم «عرض کردم»؟

✍️ مجید مرادی

آقای محسن رضایی گفت که به ایشان (پوتین) عرض کردیم که...
جناب آقای رضایی! «عرض کردیم» تعبیر ذلیلانه‌ای‌ست. زبان فارسی این‌قدر فقیر نیست که از بیان فعل «گفتن» ناتوان باشد. شما عرض نکردید! شما گفتید! نه بیشتر، نه کمتر!
زبان فارسی را باید از تعابیر دیوانی قاجاری پیراست و پاکیزه کرد.

بختیار بودیم که محسن رضایی تعبیر «فرمود» را برای پوتین به کار نبرد وگرنه باید حسابی از خجالت ایشان درمی‌آمدیم.
تعبیر «خدمتتان هستیم یا می‌رسیم» که رئیسی و پزشکیان هم در برابر پوتین به کار بردند، نادرست بود. این خطاها را امثال خاتمی و روحانی هرگز مرتکب نمی‌شوند.
زمانی حدود سال ۱۳۷۵ مقاله‌ای از آیت‌الله معرفت ترجمه کرده بودم. گفتند می‌خواهم قبل از چاپ ببینم. به منزلشان در خیابان چهارمردان قم رفتم.
من ترجمه‌ام را می‌خواندم و او با متن خودش مقابله می‌کرد و چندین بار با صدای بلند، احسنت و آفرین گفت.

رسیدم به ترجمه یک آیه و گفتم خدای بزرگ فرموده است...
گفت صبر کن! فرمود یعنی چه؟! آیا خدا در این آیه به چیزی فرمان داده است؟!
وقتی می‌گوییم «فرمود» یعنی فرمان داده است.
گفتم یعنی بنویسم خدا گفت؟! بی‌ادبی نیست؟
گفت نه. چرا بی‌ادبی باشد؟! خدا در اینجا چیزی گفته است و فرمان نداده است. بنویس خدا گفت! مگر اینکه فرمان داده باشد که باید نوشت خدا فرمود!

از آن پس هر جا «قال الله» را می‌بینم می‌گویم خدا گفت!
قرآن فعل «قال» را برای خدا و شیطان یکسان به کار برده است.

#مجید_مرادی #زبان_فارسی #ادبیات_فارسی #فرهنگ_گفتار #زبان_قدرت #نقد_فرهنگی #زبان_و_اندیشه
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 نقد کتاب یا انتظار کتابی دیگر؟
🔺 پاسخی به یاسر میردامادی درباره فردید، روشنگری و معیارهای نقد

✍️ علی میرسپاسی | استاد جامعه‌شناسی دانشگاه نیویورک

🔹 از یاسر میردامادی برای زمانی که صرف خواندن کتاب و نوشتن نقد «معمای فردید» کرده است، صمیمانه سپاسگزارم. نوشته او لحنی محترمانه دارد و در بخش‌هایی نیز با انصاف، امتیازهای کتاب و اهمیت موضوع آن را به رسمیت می‌شناسد. این شیوه مواجهه برای من ارزشمند است، به‌ویژه هنگامی که موضوع بحث با اختلاف‌های عمیق فلسفی و سیاسی گره خورده است.

🔹 پرسش‌های او درباره حدود تأثیرگذاری متفکران بر یکدیگر، اعتبار مقایسه‌های فلسفی و نسبت داوری اخلاقی با توضیح تاریخی، پرسش‌هایی جدی‌اند. برخی از این ملاحظات می‌توانند به دقیق‌تر شدن استدلال من کمک کنند.
در پاسخ حاضر، ضمن احترام به ارزیابی انتقادی وی، با بررسی صریح موارد اختلاف، می‌کوشم نشان دهم کدام اعتراض به متن کتاب وارد است و کدام‌یک از بازنمایی نادقیق آن ناشی می‌شود.

🔹 پیش از ورود به جزئیات، لازم است معیارهای خود را برای نقد هر کتابی روشن کنم.
به نظر من، نخستین وظیفه منتقد این است که با رجوع دقیق به متن دریابد نویسنده چه مسئله‌ای را طرح کرده، چه هدفی را دنبال می‌کند و برای پاسخ دادن به آن مسئله چه استدلالی ساخته است.
پس از این بازسازی، می‌توان پرسید آیا شواهد و اسناد برای پشتیبانی از مدعا کافی‌اند، آیا استنتاج‌ها از مقدمات برمی‌آیند و آیا کتاب با موارد ناسازگار با تفسیر خود مواجه شده است.
چنین نقدی به خواننده امکان می‌دهد درباره کامیابی یا ناکامی یک پژوهش داوری کند.
در این چارچوب، نبودن یک بحث یا کم‌رنگ بودن آن هنگامی به ایرادی مؤثر تبدیل می‌شود که منتقد توضیح دهد آن بحث برای پاسخ به پرسش کتاب ضروری بوده و حذف یا کم‌توجهی به آن، نتیجه استدلال را چگونه تغییر داده است.

🔹 البته پروژه اعلام‌شده نویسنده مرز نهایی نقد نیست. منتقد حق دارد خود پرسش کتاب، پیش‌فرض‌های آن، دامنه انتخاب منابع و حتی اهمیت موضوع را به چالش بکشد.
قصد نویسنده نیز نمی‌تواند ناسازگاری‌های متن یا پیامدهای استدلالش را از نقد مصون کند.
بااین‌حال، برای چنین نقدی باید میان توضیح محدودیت‌های پروژه موجود و پیشنهاد پروژه‌های دیگر تمایز گذاشت.

🔹 منتقد ممکن است، بر پایه علایق فلسفی، دینی یا سیاسی خود، کتابی با پرسش و اولویت‌های دیگر را ترجیح دهد؛ این ترجیح محترم است، اما به‌خودی‌خود شکست پروژه فکری کتاب پیش رو را اثبات نمی‌کند.
نقد باید نشان دهد چرا تغییر پیشنهادی برای اعتبار استدلال موجود ضرورت دارد، یا چرا چارچوب آن از فهم موضوع بازمی‌ماند.
این انتظار، هم درباره منتقد صادق است و هم درباره من هنگامی که آثار دیگران را نقد می‌کنیم.

📖 مطالعه متن کامل نوشتار در مشق نو

#علی_میرسپاسی #یاسر_میردامادی #احمد_فردید #معمای_فردید #نقد_کتاب #روشنگری #اندیشه_معاصر
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 پرسه‌زن‌ها، همه‌جا هستند
و رادیکال‌ها در اندیشه ایستاندن آن‌ها
▪️ شهر، میدان نبرد نیست؛ خیابان به شهروندان تعلق دارد

✍️ فریبا نظری

میدان انقلاب، چهارراه ولیعصر و محدوده تئاتر شهر، میدان تجریش، صادقیه، ونک و حالا خیابان ایرانشهر و پارک هنرمندان؛ محل اسکان چادرها، بلندگوها و شهروندانی پرچم در دست.
و پرسه‌زن‌هایی که همه‌جا هستند و همچنان پرسه می‌زنند.
در بیلبوردی تصویری دیدم که زیرش نوشته بود:
«مجاهدان میدان / مدافعان خیابان!»
مجاهدان میدان با تصویر کارگران و مهندسان پالایشگاه‌ها، قابل درک است؛ اما مدافعان خیابان با تصویر زنی پرچم در دست، مرا به درنگ وامی‌دارد.
دفاع در خیابان در برابر چی و چه کسی؟!
دقت که می‌کنم می‌بینم مغزهای ایدئولوژیک و رادیکال، بسیار به قطبی‌سازی و دوگانگی جامعه علاقه‌مندند.
ایدئولوژی برای توجیه حضور نهادینه و سخت خود در فضاهای فرهنگی مانند پارک هنرمندان یا تئاتر شهر، نیاز به ساختن یک #دیگری_تهدیدکننده دارد تا حضور نمایشی و تصنعی‌اش شکل دفاع مقدس از خیابان به خود بگیرد.
آنان خیابان و حوزه عمومی را میدان جنگ و نبردی همیشگی می‌پندارند که نیاز به تسخیر و فتح دارد.
ازاین‌رو خیابان به خیابان، میدان به میدان و محله به محله در حال اسکان و استقرارند.
غافل از اینکه پرسه‌زنان، همچنان در حال پرسه‌زنی هستند. آن‌ها نیازی به فتح ندارند، چون خود زندگی‌اند.
ایدئولوژی‌ها می‌آیند و می‌روند، بنرها رنگ می‌بازند و داربست‌ها جمع می‌شوند؛ اما تا زمانی که قدم زدن، نگاه کردن و زیستن در رگ‌های شهر جریان دارد، خیابان تسخیرنشدنی می‌ماند.
این تقابل ساختگی میان حضور نمایشی/استقراری چادرها و بیلبوردها و حضور سیال/ارگانیک پرسه‌زن‌ها، نشان می‌دهد که تا چه اندازه، فاصله میان روایت رسمی از خیابان و واقعیت جاری در آن عمیق شده است.
#شهر، میدان نبرد نیست که در نهایت، به شهروندان صمیمی و دوستدار زندگی تعلق دارد؛ به مردمی که تنها می‌خواهند در کوچه‌های خلوت، نفس بکشند و راه بروند و برای دیگری چون خویشتن، حق به شهر را محترم می‌دارند.

📅 ۱۷ آبان ۱۴۰۵

📖 متن اصلی در کانال جامعه‌شناسی گروه‌های اجتماعی

#فریبا_نظری #حق_به_شهر #فضای_عمومی #زندگی_روزمره #جامعه_شناسی_شهری #پرسه_زنی #تهران
#فرهیختگان روزن آگاهی

علیرضا غلامی
شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 عبدالکریم سروش: اگر آمریکا و اسرائیل حق داشتن بمب اتمی دارند، چرا ایران نداشته باشد؟

▪️ دفاع از ابتکار متقابل هسته‌ای با استناد به تهدیدهای امنیتی علیه ایران

🎙 عبدالکریم سروش

«من صحه می‌گذارم بر حکومت ایران اگر به دنبال ابتکار متقابل هسته‌ای برود.

برای این‌که در محاصره کسانی است که بمب اتمی دارند و قصد جانش را کرده‌اند و می‌خواهند او را از هستی ساقط کنند.

آمریکا غلط می‌کند به ما می‌گوید نباید بمب اتمی داشته باشید. اگر خودش و اسرائیل این حق را دارند، پس ما هم این حق را داریم؛ چون در میان گرگ‌ها زندگی می‌کنیم.»

🔹 این سخنانِ عبدالکریم سروش، مسئله بازدارندگی هسته‌ای ایران را از منظر تهدیدهای امنیتی و نابرابری قدرت میان کشورها مطرح می‌کند.

پرسش محوری: آیا برخورداری قدرت‌های هسته‌ای از سلاح اتمی، می‌تواند مبنایی برای توجیه دستیابی یا ممانعت از دستیابی دیگر کشورها به چنین تسلیحاتی باشد؟

#عبدالکریم_سروش #ایران #برنامه_هسته‌ای #بازدارندگی_هسته‌ای #امنیت_ملی #سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 تنگه هرمز بر گردن ترامپ؛ روایت یک کاریکاتور سیاسی

🎨 کمال شرف | کاریکاتوریست یمنی

🔹 در این کاریکاتور، نقشه ایران و تنگه هرمز به طنابی تبدیل شده که بر گردن دونالد ترامپ افتاده است؛ تصویری نمادین از اهمیت ژئوپلیتیکی یکی از حساس‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان.

🔹 این اثر، با پیوند دادن بحران تنگه هرمز به پیامدهای سیاسی و انتخاباتی آن در آمریکا، روایتی انتقادی از آسیب‌پذیری سیاست خارجی ترامپ ارائه می‌دهد.

آیا پیامدهای اقتصادی و امنیتی بحران تنگه هرمز در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نقش داشته است؟
این پرسشی است که کاریکاتور با زبان اغراق‌آمیز طنز سیاسی مطرح می‌کند؛ هرچند تعیین سهم واقعی این بحران در نتایج انتخابات، نیازمند بررسی داده‌های انتخاباتی و عوامل متعدد دیگر است.

#کمال_شرف #کاریکاتور_سیاسی #تنگه_هرمز #ترامپ #انتخابات_آمریکا #خلیج_فارس
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 علی نیک‌جو خطاب به پزشکیان: حصر یک پیرمرد ۸۵ ساله چه نسبتی با سیره امام علی دارد؟

✍️ علی نیک‌جو

🔹 «آقا مسعود پزشکیان!
من به عنوان یک شهروند معمولی از شما می‌پرسم؛
اصرارِ بر نگه داشتنِ پیرمرد ۸۵ ساله در زندان خانگی ـ با شرایطی سخت‌تر از پانزده سال گذشته ـ با کدام روش حکمرانی و منش و مرامِ مراد و مولای شما علی، کمترین نسبتی دارد؟»

🔻 این پرسش، نسبت میان استمرار حصر خانگی و معیارهای عدالت در حکمرانی را به میان می‌کشد؛ معیاری که نویسنده با ارجاع به سیره امام علی، رئیس‌جمهور را به پاسخ‌گویی درباره آن فرامی‌خواند.

📌 منبع: حساب ایکس علی نیک‌جو

#علی_نیک_جو #مسعود_پزشکیان #حصر_خانگی #حقوق_شهروندی #عدالت #پاسخگویی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 میرسپاسی: دولت یا روشنفکران حق ندارند درباره آینده جامعه به‌جای شهروندان تصمیم بگیرند

▪️ مسئله ایران، چگونگی تحقق آزادی، برابری و ارزش‌های مدرن است

🔹 در نشست «مدرنیته ایرانی به روایت میرسپاسی»، با محوریت کتاب تأملی در مدرنیته ایرانی، علی میرسپاسی، جلال توکلیان و عباس کاظمی درباره نسبت سنت و تجدد، تجربه نوسازی در ایران و نقش روشنفکران در تحولات تاریخی گفت‌وگو کردند.

🔹 علی میرسپاسی تأکید کرد که آزادی، برابری و حقوق شهروندی ارزش‌هایی با اعتبار جهانی‌اند، اما تحقق آن‌ها در هر جامعه به نهادها، شرایط تاریخی و مشارکت مردم بستگی دارد.

او گفت:
«دولت یا یک گروه روشنفکری نمی‌تواند این حق را در انحصار خود بگیرد؛ شهروندان باید از راه بحث عمومی، نهادهای مشارکت و امکان نقد، در تعیین شکل زندگی مشترک خود سهم داشته باشند.»

🔻 پرسش بنیادین این است: چگونه می‌توان ایران را مدرن کرد، بی‌آنکه شهروندان را از حق تصمیم‌گیری درباره سرنوشت خود محروم ساخت؟

📚 گزارش نشست نقد و بررسی کتاب تأملی در مدرنیته ایرانی، نوشته علی میرسپاسی، ترجمه جلال توکلیان

📰 متن کامل گزارش در خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)

#علی_میرسپاسی #مدرنیته_ایرانی #جلال_توکلیان #عباس_کاظمی #دموکراسی #حقوق_شهروندی
#فرهیختگان روزن آگاهی