فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🎬 «تاریخچهٔ بتن»؛ از سیمان و شهر تا آزادی خلاقیت

▪️ نخستین فیلم بلند سینمایی جان ویلسون؛ مستندی نامتعارف درباره زندگی روزمره و ماهیت فیلم‌سازی

🔹 «تاریخچهٔ بتن» (The History of Concrete) نخستین فیلم بلند سینمایی جان ویلسون (John Wilson) در مقام کارگردان است؛ فیلم‌سازی که با مجموعه تحسین‌شده How To with John Wilson از شبکه HBO شناخته می‌شود.
این مستند در جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۲۶ برای نخستین بار به نمایش درآمد.

🔹 وقتی بتن بهانه‌ای برای کشف زندگی می‌شود

ویلسون از یکی از معمولی‌ترین عناصر زندگی شهری، یعنی بتن، آغاز می‌کند؛ اما آنچه در ابتدا قرار است مستندی درباره مصالح ساختمانی و سیمای نیویورک باشد، به سفری غیرمنتظره در میان آدم‌ها، موقعیت‌های عجیب و جزئیات فراموش‌شده زندگی روزمره تبدیل می‌شود.

دوربین مشاهده‌گر او، در دل اتفاقات ظاهراً پیش‌پاافتاده، طنزی ظریف و گاه تصویری تأمل‌برانگیز از جهان معاصر پیدا می‌کند.

🔹 مستندی درباره خودِ مستندسازی
فیلم به‌تدریج از موضوع اولیه فاصله می‌گیرد و به پرسش‌هایی درباره سازوکار صنعت سینما، قواعد تجاری داستان‌گویی و دشواری حفظ استقلال هنری می‌رسد.
ویلسون با روایت خونسرد، نگاه جزئی‌نگر و طنز خاص خود، مرز میان مشاهده واقعیت و ساختن روایت را به پرسش می‌کشد.

🔻 «تاریخچهٔ بتن» یادآور این نکته است که گاهی برای روایت جهان، نیازی به موضوعی خارق‌العاده نیست؛ کافی است به چیزهای معمولی، جور دیگری نگاه کنیم.

از پیشگام

#تاریخچه_بتن #جان_ویلسون #سینمای_مستند #ساندنس_۲۰۲۶ #سینمای_مستقل #هنر_و_فرهنگ
#فرهیختگان روزن آگاهی
🤔1🕊1
🔴 شکست سیاست جنگ‌طلبانه در آمریکا؛ چرا مخالفان مذاکره در جمهوری اسلامی خوشحال‌اند؟
▪️ رضا علیجانی: تهدید اصلی جمهوری اسلامی، نه جنگ خارجی، بلکه بحران رابطه با مردم ایران است
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با تلویزیون زاگرس۲۴
🔹 رضا علیجانی، تحلیلگر سیاسی و جمهوری‌خواه گذارطلب، در بررسی نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌گوید از شکست سیاست‌های جنگ‌طلبانه خوشحال است؛ اما از واکنش مثبت جریان‌هایی در جمهوری اسلامی که همچنان با مذاکره و توافق مخالفت می‌کنند، ابراز شگفتی می‌کند.
🔹 تناقض در استقبال از انتخابات آمریکا
علیجانی می‌پرسد چگونه می‌توان از سازوکار انتخابات آزاد در آمریکا و شکست سیاست‌های حاکم استقبال کرد، اما در ایران همان امکان را برای شهروندان به رسمیت نشناخت؟
به باور او، بخش مهمی از پیام انتخابات آمریکا نارضایتی از هزینه‌های اقتصادی و انسانی جنگ است؛ بااین‌حال، برخی جریان‌های سیاسی در تهران نتایجی متفاوت از آن می‌گیرند.
🔹 دو موضع متفاوت در جمهوری اسلامی
علیجانی به تفاوت مواضع محمدباقر قالیباف و مجتبی خامنه‌ای اشاره می‌کند.
قالیباف نتایج انتخابات را نشانه مخالفت مردم آمریکا با جنگ دانسته، درحالی‌که خامنه‌ای در پیام سیزده آبان تأکید کرده است که تغییر جناح‌های سیاسی در آمریکا لزوماً به تغییر رفتار واشنگتن منجر نمی‌شود.
🔹 دو ماه حساس تا آغاز کار کنگره جدید
علیجانی معتقد است فاصله باقی‌مانده تا آغاز به کار کنگره جدید آمریکا می‌تواند دوره‌ای حساس باشد.
او احتمال می‌دهد نتانیاهو برای تشدید فشار نظامی تلاش کند؛ هرچند درباره تصمیم‌های آینده ترامپ و امکان ازسرگیری مذاکرات، عدم‌قطعیت‌های جدی وجود دارد.
🔹 جنگ؛ تضعیف جامعه مدنی و معیشت مردم
از نگاه علیجانی، جنگ نه‌تنها به گذار سیاسی در ایران کمک نکرده، بلکه به کوچک‌ترشدن سفره طبقات متوسط و کم‌درآمد، تضعیف جامعه مدنی و تشدید فضای امنیتی انجامیده است.
او تأکید می‌کند که اولویت‌هایش منافع مردم ایران، امنیت کشور، معیشت شهروندان و گذار از جمهوری اسلامی است.
🔹 بحران اصلی؛ رابطه حکومت و جامعه
علیجانی هشدار می‌دهد حتی اگر توافقی برای پایان جنگ حاصل شود، بدون تغییر در سیاست خارجی و اصلاحات داخلی، بحران‌ها ممکن است در شکل تحریم، فشار اقتصادی یا رویارویی نظامی تکرار شوند.
به اعتقاد او، پایان جنگ لزوماً به معنای پایان بحران سیاسی جمهوری اسلامی نیست؛ زیرا نارضایتی اجتماعی و شکاف میان حکومت و شهروندان همچنان پابرجا خواهد ماند.
🔻 پرسش محوری گفت‌وگو: آیا کاهش تهدید خارجی، فرصتی برای اصلاحات و دیپلماسی خواهد شد یا بحران‌های داخلی را آشکارتر خواهد کرد؟
🎧 شنیدن گفت‌وگوی کامل رضا علیجانی
#رضا_علیجانی #انتخابات_آمریکا #جنگ_ایران #دیپلماسی #جمهوری_اسلامی #گذار_دموکراتیک #جامعه_مدنی
#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥4❤2👍2👎1
فرهیختگان
سلیــمان نوروزی شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
متین منتظر ظهور
شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢24🔥4👎2❤1
🔴 خوشنویسی؛ پیوند هنر دست و طهارت جان
▪️ نگاهی به اصول و آداب خوشنویسی در سنت ایرانی ـ اسلامی

✍️ ساسان گل‌بستانی

🔹 در سنت کهن خوشنویسی، زیبایی خط تنها حاصل مهارت دست و تسلط بر قلم نیست؛ بلکه ثمره پیوندی میان آموزش استاد، مداومت بر مشق، شناخت قواعد هنر و پرورش اخلاقی هنرمند دانسته می‌شود.
در قطعه‌ای خوشنویسی، عبارتی به زبان عربی آمده است که مضمون آن چنین است:
«بدان که نیکویی و زیبایی خط، در تعلیم استاد نهفته است؛ استواری آن در فراوانی مشق و ترکیب حروف، و اصل و بنیادش در شناخت مفردات است. همچنین در این سنت، ماندگاری و برکت خط با پرهیز از گناه و پاسداشت نماز پیوند یافته است.»

🔹 این آموزه‌ها که در رساله‌های تعلیمی خوشنویسی ایرانی و عثمانی بازتاب یافته‌اند و به سنت استادانی چون یاقوت مستعصمی و میرعلی تبریزی نسبت داده می‌شوند، بر دو بنیاد استوارند:
▪️ نخست، تربیت هنری: آموختن نزد استاد، تمرین پیوسته، شناخت مفردات و تسلط بر ترکیب‌بندی حروف و کلمات.
▪️ دوم، تربیت اخلاقی و معنوی: تهذیب نفس، پرهیز از رفتارهای ناپسند و پایبندی به آداب دینی.

🔹 در این نگرش، خوشنویس صرفاً صنعتگری ماهر نیست؛ بلکه هنرمندی است که میان کیفیت اثر و شیوه زیستن خود نسبتی معنوی برقرار می‌کند.
البته این پیوند، باوری متعلق به سنت تاریخی خوشنویسی است، نه معیاری قطعی برای سنجش مهارت هنری یا ارزش آثار خوشنویسان.

🔻 پیام ماندگار این میراث: زیبایی خط از رهگذر آموزش، شناخت و تمرین پدید می‌آید؛ اما در جهان‌بینی استادان کهن، هنر از اخلاق و فرهنگ زندگی هنرمند نیز جدا نیست.

#ساسان_گل‌بستانی #خوشنویسی #هنر_ایرانی #فرهنگ_اسلامی #میراث_فرهنگی #یاقوت_مستعصمی #میرعلی_تبریزی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 ترامپ انتخابات میان‌دوره‌ای را به چه کسی باخت؟
▪️ جنگ با ایران، گرانی سوخت و هزینه سیاسی وعده‌های تحقق‌نیافته
✍️ احمد علوی
🔹 انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ آمریکا با پیروزی دموکرات‌ها و به‌دست‌آوردن اکثریت هر دو مجلس کنگره همراه شد. اما احمد علوی در یادداشت تازه خود پرسشی فراتر از نتیجه انتخابات مطرح می‌کند:
آیا ترامپ به دموکرات‌ها باخت یا به پیامدهای تصمیم‌های خودش؟
🔹 از وعده جنگ کوتاه تا مناقشه‌ای هشت‌ماهه
به نوشته علوی، ترامپ در آغاز عملیات نظامی علیه ایران از جنگی چند هفته‌ای سخن می‌گفت؛ اما تداوم درگیری، آتش‌بس‌های شکننده و تغییر مکرر مواضع واشنگتن درباره پایان جنگ، فاصله میان وعده‌های رئیس‌جمهور و واقعیت را افزایش داد.
از نگاه نویسنده، مسئله فقط طولانی‌شدن جنگ نبود؛ بلکه نبودِ راهبردی روشن برای تبدیل دستاوردهای نظامی به توافقی سیاسی و پایدار بود.
🔹 وقتی هزینه جنگ به سفره آمریکایی‌ها رسید
افزایش قیمت بنزین و گازوئیل، اختلال در بازار انرژی و رشد هزینه حمل‌ونقل، پیامدهای جنگ را از خاورمیانه به زندگی روزمره شهروندان آمریکا منتقل کرد.
علوی با استناد به گزارش‌های اقتصادی توضیح می‌دهد که افزایش هزینه سوخت، فشار تازه‌ای بر بودجه خانوارها وارد کرد و به یکی از عوامل نارضایتی انتخاباتی تبدیل شد.
🔹 دام خودساخته راهبردی
نویسنده وضعیت دولت ترامپ را نوعی «دام خودساخته راهبردی» توصیف می‌کند:
ادامه جنگ، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی بیشتری ایجاد می‌کرد؛ اما توقف آن بدون دستیابی به نتیجه‌ای روشن نیز می‌توانست به‌عنوان عقب‌نشینی تعبیر شود.
در چنین شرایطی، هر تصمیم تازه با هزینه تصمیم‌های پیشین گره می‌خورد.
🔹 فرسایش اعتماد عمومی
به باور علوی، جنگ ایران تنها عامل شکست جمهوری‌خواهان نبود. تورم، هزینه مسکن، خدمات درمانی، مهاجرت و نگرانی درباره عملکرد دولت نیز در رفتار انتخاباتی شهروندان نقش داشتند.
اما جنگ توانست بخشی از این نارضایتی‌ها را حول یک پرسش مشترک متمرکز کند:
آیا دولت بر پیامدهای تصمیم‌های خود کنترل دارد؟
🔻 ترامپ در آینه تصمیم‌های خودش
نتیجه‌گیری احمد علوی این است که شکست انتخاباتی ترامپ را نمی‌توان صرفاً محصول قدرت‌گیری دموکرات‌ها دانست.
از نگاه او، شکاف میان وعده پایان‌دادن به جنگ‌های پرهزینه و واقعیت یک مناقشه طولانی، همراه با فشار اقتصادی بر شهروندان، سرمایه اعتماد عمومی به دولت را فرسوده کرد.
«ترامپ انتخابات را به خودش باخت.»
📖 مطالعه متن کامل یادداشت احمد علوی
#احمد_علوی #دونالد_ترامپ #انتخابات_آمریکا #جنگ_ایران #اقتصاد_سیاسی #بحران_انرژی #دموکراسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4🤔2
🔴 طناب بسته‌شده به ریل راه‌آهن!

✍️ جعفر بخشی بی‌نیاز

🔸 گفت سرعت قطار را کم کردیم؛ چون هرچقدر بوق قطار را زدیم، حیوان زبان‌بسته از ریل خارج نشد. به‌ناچار سرعت را تا جایی کاهش دادیم که نزدیک حیوان توقف کنیم. باز هم بوق زدیم، اما حیوان همچنان توی ریل بود و بیرون نمی‌رفت.
یکی از لوکوموتیورانان ناوگان راه‌آهن زاگرس از اینجا به بعد داستان را این‌گونه تعریف می‌کند:
وقتی پیاده شدم و کمی جلوتر رفتم، با صحنه‌ای مواجه شدم که حتی تصورش هم وجدان انسان را به درد می‌آورد. دیدم حیوان را عمداً با طناب به ریل بسته‌اند. دردناک‌تر اما کره‌الاغی بود که در کنار مادرش مانده بود و حاضر نبود از او جدا شود.

🔸 ما از اشرف مخلوقات بودن سخن می‌گوییم. از عقل، شعور، اخلاق، تمدن و کرامت انسانی دم می‌زنیم. اما این چه اشرف مخلوقاتی‌ست که گاهی ابتدایی‌ترین مرزهای شفقت را هم زیر پا می‌گذارد؟
حیوان زبان ندارد که از دردش شکایت کند. قدرت دفاع از خودش را ندارد که در برابر ظلم بایستد و برای نجات جانش از کسی کمک بخواهد. درست به همین دلیل است که مسئولیت اخلاقی ما در قبال این موجودات سنگین‌تر است.
مسئله فقط آزار یک حیوان، آن هم به این شیوه، نیست؛ مسئله سقوط اخلاقی انسان‌هایی‌ست که قدرت خود را نه برای حمایت از ضعیف‌ترها، بلکه برای شکنجه و نابودی آن‌ها به کار می‌گیرند.
اگر کسی بتواند با طناب راه فرار یک حیوان بی‌گناه را ببندد و او را در مسیر برخورد با قطار قرار دهد تا تکه‌تکه شدن حیوان بی‌زبان را ببیند، بی‌گمان نباید نام انسان را بر او گذاشت.

🔸 کاش می‌شد این اتفاق از سوی مراجع مسئول بررسی شود. عامل یا عاملان این رفتار شناسایی شوند و در چارچوب قانون هم پاسخ‌گو باشند و هم مجازات شوند.
حمایت از حقوق حیوانات صرفاً یک موضوع احساسی یا تفننی نیست؛ آزمونی برای سنجش میزان پایبندی یک جامعه به اخلاق، قانون و حرمت موجودات زنده است.
کلیپ‌های متعددی از حیوان‌آزاری دیده می‌شود تا رفتارهای برخی از انسان‌ها را در میان حامیان وفادار حیوانات به شکلی متفاوت ترسیم کند. اما این نوع رفتار دیگر آزار نیست؛ جنون مطلق است.
آن کره‌الاغ که از مادرش جدا نمی‌شد، به گمانم معنای انسانیت را بهتر از انسانی فهمیده بود که مادرش را به ریل مرگ بسته بود.
گاهی لازم نیست برای شناخت فاصله انسان و انسانیت، کتاب‌های قطور فلسفه را ورق بزنیم. کافی‌ست با دقت به یک طناب بسته‌شده به ریل راه‌آهن نگاه کنیم.

🔻 پی‌نوشت فرهیختگان:
جامعه‌ای که در برابر آزار موجودات بی‌دفاع بی‌تفاوت می‌ماند، بخشی از حساسیت اخلاقی خود را از دست می‌دهد. خشونت علیه حیوانات نه تفریح است، نه شیطنت؛ رفتاری است که باید با آموزش، نظارت و پاسخ‌گویی قانونی با آن مقابله کرد.
حرمت جان، از احترام به بی‌دفاع‌ترین موجودات آغاز می‌شود.

#جعفر_بخشی_بی_نیاز #حقوق_حیوانات #حیوان_آزاری
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤9👍6😢5😱2
📚 «حقوق ایرانی؛ جانمایه تا هنجار» منتشر شد
▪️ بازاندیشی در مبانی حقوق و امکان نوسازی نظم حقوقی ایران بر بنیاد زیست‌جهان ایرانی

✍️ علیرضا غریب‌دوست

🔹 کتاب «حقوق ایرانی؛ جانمایه تا هنجار»، نوشته علیرضا غریب‌دوست، در مجموعه «پژوهش‌های میان‌رشته‌ای حقوقی» از سوی نشر نگاه معاصر منتشر شد.

این پژوهش ۴۷۲ صفحه‌ای می‌کوشد به پرسشی بنیادین پاسخ دهد:
چگونه می‌توان نظم حقوقی ملی را بر بنیاد اندیشه حقوقی ایرانی نوسازی کرد؟

🔹 چرا قانون در ایران به حاکمیت قانون نینجامیده است؟

نویسنده در پیشگفتار کتاب استدلال می‌کند که مشکل نظم حقوقی ایران را نمی‌توان صرفاً با اصلاح فنون قانون‌نویسی، جابه‌جایی نهادها یا اقتباس از الگوهای حقوقی دیگر کشورها برطرف کرد.
از نگاه او، یکی از مسائل بنیادین، فاصله میان قانون و زیست‌جهان ایرانی است؛ فاصله‌ای که سبب شده قانون، به‌جای آنکه به معنایی مشترک و درونی‌شده در جامعه تبدیل شود، غالباً در مقام ابزاری برای حکومت‌کردن ظاهر شود.

🔹 از مشروطه تا بازخوانی میراث تمدنی
کتاب در شش پاره، از بررسی پیدایش نظم حقوقی جدید در ایران و تجربه مشروطه آغاز می‌کند و سپس به مباحث عدالت، آزادی، دموکراسی، هویت ایرانی و روش‌های میان‌رشته‌ای پژوهش می‌پردازد.
در بخش‌های پایانی، نویسنده با مطالعه اسناد حقوقی باستانی و پدیده فرهنگی نوروز، امکان استخراج اصول هنجاری از میراث تاریخی و تمدنی ایران را بررسی می‌کند.

هدف این پروژه، بازگشت به قوانین باستانی نیست؛ بلکه بازاندیشی در مبانی حق، مسئولیت، قانون و مشروعیت با بهره‌گیری انتقادی از تجربه تاریخی ایرانیان است.

🔹 دعوت به یک پروژه فکری جمعی
غریب‌دوست تأکید می‌کند که اثر حاضر، پاسخ نهایی به مسئله حقوق ایران نیست؛ بلکه گامی آغازین برای گشودن گفت‌وگویی میان‌رشته‌ای میان پژوهشگران حقوق، تاریخ، فلسفه، جامعه‌شناسی و دیگر حوزه‌های علوم انسانی است.

📖 مشخصات کتاب
▪️ عنوان: حقوق ایرانی؛ جانمایه تا هنجار
▪️ نویسنده: علیرضا غریب‌دوست
▪️ ناشر: نگاه معاصر
▪️ چاپ نخست: ۱۴۰۵
▪️ تعداد صفحات: ۴۷۲ صفحه مصور
▪️ قطع: رقعی | جلد: شومیز فرنچ‌فولد
▪️ شابک: 9786222909031
▪️ قیمت اعلام‌شده: ۲ میلیون تومان

📌 تهیه کتاب:
تلگرام: @MASOUD10020
تلفن: 09123341296
🌐 وب‌سایت پروژه حقوق ایرانی
📢 کانال تلگرام پروژه


🔻 پی‌نوشت فرهیختگان:
پرسش از چرایی ناکامی حاکمیت قانون در ایران، یکی از مسائل اساسی اندیشه سیاسی و حقوقی معاصر ماست. اهمیت چنین پژوهش‌هایی در گشودن زمینه گفت‌وگوی انتقادی درباره نسبت قانون، فرهنگ، تاریخ و حقوق شهروندی است؛ گفت‌وگویی که اعتبار نتایج آن باید در معرض نقد و ارزیابی علمی قرار گیرد.
#حقوق_ایرانی #علیرضا_غریب_دوست #معرفی_کتاب #فلسفه_حقوق #تاریخ_حقوق #حاکمیت_قانون #مشروطه
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3❤2
🔴 قطب‌نمای جامعه مدنی؛ ایران نیازمند «حقیقت توافقی» است
▪️ محمدی گرگانی: توسعه آمرانه، چه سکولار و چه مذهبی، در ایران شکست خورده است؛ هیچ جناحی اکثریت جامعه را نمایندگی نمی‌کند
✍️ فروزان آصف نخعی
🔹 دکتر محمد محمدی گرگانی، استاد بازنشسته حقوق بشر دانشگاه علامه طباطبایی، در نشستی در محمدیه شریف‌موسوی گرگان، با عنوان «قطب‌نمای جامعه مدنی»، چارچوب‌های گذار به جامعه مدنی را با تکیه بر تجربه تاریخی ایران و جهان بررسی کرد.
او با تأکید بر تکثر جامعه امروز ایران، معتقد است هیچ جریان سیاسی نمی‌تواند مدعی نمایندگی انحصاری مردم باشد و تلاش برای تحمیل الگوهای سیاسی و اجتماعی از بالا، چه با رویکرد سکولار و چه مذهبی، به بازتولید خشونت و بی‌ثباتی می‌انجامد.
🔹 چهار اصل بنیادین برای تحول مسالمت‌آمیز
محمدی گرگانی چهار محور را برای شکل‌گیری جامعه مدنی ضروری می‌داند:
▪️ تفکیک تحلیل سیاسی از قضاوت اخلاقی
▪️ پرهیز از عوام‌فریبی و توده‌ای‌کردن سیاست
▪️ به‌رسمیت‌شناختن حقوق برابر شهروندان، مستقل از عقاید آنان
▪️ قرار دادن منافع عمومی در مرکز تصمیم‌گیری سیاسی
او تأکید می‌کند که هیچ هدف مقدسی، استفاده از ابزار نامقدس را توجیه نمی‌کند و گذار پایدار، نیازمند مدارا، گفت‌وگو و پرهیز از حذف رقیب است.
🔹 حقیقت توافقی؛ جایگزین ادعای حقیقت مطلق
یکی از محورهای مهم سخنرانی، مفهوم «حقیقت توافقی» است.
به باور محمدی گرگانی، در حوزه علوم انسانی و سیاست، هیچ فرد یا جریانی مالک حقیقت مطلق نیست. تصمیم‌گیری جمعی زمانی کارآمد می‌شود که دیدگاه‌های متفاوت از مسیر گفت‌وگو، شورا و خرد جمعی به توافق‌هایی قابل‌قبول دست یابند.
🔹 از حکومت اشخاص به حاکمیت قانون
او با تأکید بر گذار تاریخی از مفهوم «امت» به «ملت»، معتقد است اداره امور عمومی باید بر قانون و حقوق برابر شهروندان استوار باشد، نه بر تفسیرهای شخصی و فتاوای دینی.
از نگاه او، فتوا در حوزه تکالیف فردی معنا دارد و نمی‌تواند جایگزین قانون در حکمرانی عمومی شود.
🔹 دیکتاتوری فقط یک فرد نیست
محمدی گرگانی هشدار می‌دهد که دیکتاتوری را نباید صرفاً به شخصیت یک حاکم فروکاست؛ زیرا تمرکز قدرت می‌تواند در شبکه‌ای از مناسبات اقتصادی، رسانه‌ای، سیاسی و امنیتی بازتولید شود.
بنابراین، تغییر اشخاص بدون اصلاح ساختارهای قدرت، لزوماً به استقرار جامعه مدنی نمی‌انجامد.
🔹 توسعه بدون توانمندی و عدالت ممکن نیست
او با اشاره به اندیشه‌های آمارتیا سن، آزادی را در پیوند با توانمندی واقعی شهروندان، عدالت و خردمندی بررسی می‌کند.
به باور وی، شکل‌گیری احزاب پایدار، نهادهای مدنی مستقل و طبقه متوسط شهری توانمند، از پیش‌شرط‌های عبور از بحران‌های ساختاری ایران است.
🔻 جمع‌بندی سخنرانی
محمدی گرگانی، راه دستیابی به جامعه مدنی را نه در تحولات آمرانه و شتاب‌زده، بلکه در تغییر تدریجی، مشارکت عمومی، حاکمیت قانون، گفت‌وگوی برابر و پذیرش تکثر اجتماعی جست‌وجو می‌کند.
در این نگاه، آینده ایران نه با حذف رقیب، بلکه با ایجاد قواعدی مشترک برای همزیستی عادلانه و مسالمت‌آمیز ساخته می‌شود.
📖 مطالعه گزارش کامل در خبرآنلاین
#محمد_محمدی_گرگانی #فروزان_آصف_نخعی #جامعه_مدنی #حقیقت_توافقی #حاکمیت_قانون #حقوق_شهروندی #توسعه_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👍2🤔1
🔴 انتخابات ابطال‌شده فدراسیون‌های ورزشی و ورود امیدبخش دستگاه قضا

✍️ امیرحسین عباسی | تحلیلگر مسائل سیاسی

🔹 در پی ابطال انتخابات شماری از فدراسیون‌های ورزشی، از جمله تکواندو، سوارکاری، ورزش‌های دانشگاهی و بدنسازی و پرورش اندام، امیرحسین عباسی در یادداشتی در پایگاه خبری «حکایت گیلان»، به بررسی تخلفات انتخاباتی و نقش نهادهای نظارتی و قضایی پرداخته است.

🔹 نویسنده معتقد است مسئله اصلی در انتخابات فدراسیون‌ها، بیش از آنکه شمارش آرا باشد، به روندها و رویه‌های تبعیض‌آمیزی بازمی‌گردد که امکان مهندسی انتخابات را فراهم می‌کنند.
او همچنین به طولانی‌شدن رسیدگی قضایی و پیامدهای آن برای مدیریت فدراسیون‌ها اشاره می‌کند و ورود جدی دیوان عدالت اداری و مجلس شورای اسلامی را فرصتی برای اصلاح این روندها می‌داند.

🔻 از نگاه نویسنده، نظارت مؤثر بر فرایند انتخابات فدراسیون‌های ورزشی می‌تواند گامی در جهت پایان‌دادن به انتخابات فرمایشی و تقویت قانون‌مداری در مدیریت ورزش کشور باشد.

📖 مطالعه متن کامل یادداشت در حکایت گیلان

#امیرحسین_عباسی #فدراسیون‌های_ورزشی #دیوان_عدالت_اداری #انتخابات_ورزشی #قانون‌مداری
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5🔥2🤔1
#یادآوری

🔴 بزرگداشت نودمین سالگرد تولد استاد محمد مجتهد شبستری
شجاعت در افق پرسشگری و اندیشه‌ورزی
🔹 با حضور جمعی از اندیشمندان و اهل قلم
📚 نشستی به مناسبت نودمین سالگرد تولد محمد مجتهد شبستری، متفکر، الهی‌دان و از چهره‌های برجسته نواندیشی دینی معاصر ایران، برگزار می‌شود.
این نشست فرصتی برای تأمل در جایگاه پرسشگری، آزادی اندیشه، نقد سنت و میراث فکری اندیشمندی است که آثار و دیدگاه‌هایش در مباحث نواندیشی دینی و هرمنوتیک معاصر ایران محل گفت‌وگو بوده است.
📅 زمان برگزاری:
شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ (۷ نوامبر ۲۰۲۶)
🕣 ساعت ۲۰:۳۰ به وقت تهران
🌐 راه‌های حضور و تماشای نشست:
🔗 ورود به نشست در کلاب‌هاوس
🔗 شرکت در نشست از طریق گوگل میت
🔗 مشاهده برنامه از طریق یوتیوب
#محمد_مجتهد_شبستری #نواندیشی_دینی #آزادی_اندیشه #هرمنوتیک #پرسشگری
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🤔1
🔴 آوارگان، تبعیدیان و جلای‌وطن‌کردگان ایرانی؛ دل‌بستگان به میهن، تا حد آرزوی خفتن در گوری در ایران، نه ماندن در خارج از وطن!
✍️ عیسی سحرخیز
آنگاه که یادداشت «دیاسپورای ایرانی و مرز بین توهم و واقع‌گرایی»، نوشته «سهند ایرانمهر» را می‌خواندم تا بازنشر کنم، نمی‌دانم چرا هم‌زمان یاد و خاطره زیستن چندساله در نیویورک در ذهنم مرور می‌شد؛ زیستنی که «بیماری و سیاست»، «سرنوشت و اجبار» به ممنوع‌الخروجی انجامیده و «خانه‌نشینی» و «ایران‌گردی» سرانجامش بوده است.
بگذریم، به آخرین نوشته این «نویسنده، روزنامه‌نگار و پژوهشگر ایرانی» بپردازم که می‌دانم دغدغه فراوانی در مورد «ایران» و «ایرانیان» دارد، اما آگاه نیستم که اطلاعات و دانشش در مورد «آوارگان، تبعیدیان و جلای‌وطن‌کردگان و... ایرانی» چه میزان کافی و وافی است.
همین مقدار می‌دانم که این زاده ظهور انقلاب، سال ۵۷، تا مقطع دکترا در رشته‌های مختلفی مثل زبان و ادبیات عرب، روابط بین‌الملل و جامعه‌شناسی سیاسی تحصیل کرده، اما نمی‌دانم که بخشی از تحصیل در خارج بوده یا مدتی در آنجا زیسته، تا با شناخت کامل به «نقد عام» ایرانیان آن دیار، به‌ویژه آمریکا که برآورد می‌شود کل جمعیتشان در خارج بیش از شش میلیون است، بپردازد یا نه.
🔹 ایرانمهر نوشته است:
«مرز میان توهم و واقع‌گرایی سیاسی اینجاست که عبدالرحمن السید، فرزند مهاجران مصری، با سازوکار دموکراتیک و رأی شهروندان میشیگان توانست به نخستین مسلمان منتخب سنای آمریکا تبدیل شود؛ اما غالب بخشی از ایرانیان مهاجر که کنش سیاسی داشتند، به‌جای آنکه انرژی، سرمایه اجتماعی و ظرفیت سیاسی خود را صرف ساختن قدرت و فرستادن نمایندگانی از میان خود یا با ائتلاف با مهاجران یا مسلمانان به کنگره کنند، آن را صرف ایده‌های راست‌گرایانه، تفرقه، بی‌عملی و حتی حمایت از نتانیاهو و ترامپ در جنگ علیه ایران کردند، بی‌آنکه حتی امتیازی از آنان بگیرند.»
نمی‌دانم چرا ایشان نیش قلم خود را روی پوست جمعی از ایرانیان گذارده که در جامعه آمریکا حل نشده و همچون السید برای کسب پست و مقام حاکمیتی اقدام نکرده‌اند و همچنان دل در هوای میهن دارند.
به نظر من این یک «ناسپاسی بزرگ» در حق اکثریت بزرگی از ایرانیان مقیم آمریکا است که در طول این جنگ ناجوانمردانه، نه‌تنها با قلم، قدم و... علیه این دو جنایتکار به مبارزه برخاستند، بلکه چون اکثر مهاجران، مسلمانان، روشنفکران و... رأی خود را به نفع نامزدهای دموکرات به صندوق انداختند؛ هرچه باشد آنان نیز بخشی از قربانیان سیاست‌های نژادپرستانه ترامپ بوده‌اند.
تنها ایرانی استثنا در این نوشته، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، «یاسمین انصاری» بوده که جناب ایرانمهر لابد نمی‌داند که او با وجود موضع‌گیری‌های خاصش، اگر به تهران سفر کند مانند بسیاری از «دوتابعیتی‌ها» آخر و عاقبتش چه خواهد بود؟!
به‌عنوان کسی که چند پیراهن بیشتر از ایشان پاره کرده و حدود پنج سال زندگی در آمریکا، به‌ویژه دوستی‌ام با افرادی که در واشینگتن و نیویورک مسئولیت «جذب اساتید دانشگاه، متخصصان و...» را داشته‌اند، باید بگویم که اکثر ایرانیان مقیم خارج هنوز دلشان برای زندگی در ایران می‌تپد و حتی آخرین آرزویشان دفن‌شدن در آرامستان شهرشان است؛ البته این موضوع برای نسل کوچک‌تر از سهندخان عزیز و نسل زد و... که در خارج از ایران زاده شده، درس خوانده و خانه و زندگی تشکیل داده‌اند، تفاوت دارد.
اتفاقاً بخشی از این نسل، حتی بزرگ‌تر از آن‌ها که زندگی در آمریکا، اروپا و... را در اولویت قرار داده و در جاده سیاست رسمی پا گذاشته‌اند، سال‌هاست که وارد مجلس، فرمانداری، دادستانی و... شده‌اند که نامشان را هر از چندگاهی شنیده‌ایم و پس از این هم بیشتر خواهیم شنید.
منتهی اشکال در اینجاست که آنان «دوتابعیتی» و اغلب از دید «حاکمیت»، به‌ویژه «هسته سخت قدرت»، مزدور، جاسوس و... شناخته می‌شوند؛ مگر شاهد تدوین و تلاش برای تصویب قانون جدید نیستیم که قرار است با ایرانیان مقیم ایران نیز چگونه برخورد شود؟!
تنها دوره مورد استثنا شاید زمان ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی باشد؛ آن زمان که در دوران اصلاحات شعار «ایران برای همه ایرانیان» حاکم بود و همه با سرافرازی به ایرانی‌بودن خود افتخار می‌کردند، حتی نمایندگان ایرانی‌تبار کشورهای اروپایی؛ البته پس از سال ۸۸ نه‌تنها آن‌ها، بلکه اکثر ایرانیان مقیم خارج، روزبه‌روز در گروه فزاینده «اپوزیسیون» جای گرفتند.
🔹 سخن را کوتاه کنم.
بسیاری از «آوارگان، تبعیدیان و جلای‌وطن‌کردگان و... ایرانی، به‌ویژه هم‌نسل من و سالخورده‌تر، دل‌بستگی‌شان به میهن تا حد آرزوی خفتن در گوری در ایران است، نه ماندن در خارج از وطن و پست و مقام رسمی کشور دیگر را گرفتن.»
👍5❤3😢3🤬1
بحث در این مقال بسیار است و گفتنی‌ها فراوان.
اگر به کمترین‌ها بسنده کنیم، فعلاً کاری که از دست دولت پزشکیان برمی‌آید این است که کلمه منحوس «دوتابعیتی» را به‌صورت رسمی و قانونی حذف کند؛ راه رفت‌وآمد ایرانیان مقیم خارج، به‌ویژه «تبعیدی‌ها و خودتبعیدی‌ها» را بگشاید و این موضوع را جا بیندازد که «دیاسپوراهای ایرانی» اگر در کشور مورد اقامت خود «پست و مقام» کسب می‌کنند ـ حتی اگر «منتقد مسالمت‌جوی جمهوری اسلامی» باشند ـ ایرانی‌اند و در کشورشان صاحب «حق و حقوق قانونی» هستند.
دیگر از هم‌وطنان ایرانی این گروه حرفی نمی‌زنم، چون روی زبانم علف سبز شد و «قلم و دکمه‌های صفحه‌کلیدم» شکست، از بس که از «محبوسین و محصورین»ی چون میرحسین موسوی، زهرا رهنورد، نرگس محمدی، نسرین ستوده، مصطفی تاجزاده، ابوالفضل قدیانی و... صدها دیگر گفتم و نوشتم؛
داخلی‌ها را دریابید، دیاسپوراها پیش‌کشتان!
📖 متن اصلی در کانال عیسی سحرخیز
#عیسی_سحرخیز #سهند_ایرانمهر #دیاسپورای_ایرانی #ایرانیان_خارج_از_کشور #تبعید #حقوق_شهروندی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍5❤1👎1😢1
🔴 انتخابات آمریکا و تغییر موازنه قدرت در جمهوری اسلامی

▪️ رقابت «نواصول‌گرایان» و «علی‌الاصول‌گرایان» در سایه تحولات واشنگتن

✍️ حسین باستانی | بی‌بی‌سی فارسی

🔹 حسین باستانی در تازه‌ترین تحلیل خود به پیامدهای انتخابات کنگره آمریکا بر سیاست خارجی واشنگتن و معادلات قدرت در ایران می‌پردازد.
او می‌نویسد:

«به‌دشواری می‌توان تردید کرد که نتایج انتخابات کنگره در آمریکا، بر حیطه سیاست خارجی و از جمله بر پرونده ایران تأثیرگذار خواهد بود.»

🔹 به باور باستانی، تأثیر این انتخابات صرفاً به روابط تهران و واشنگتن محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند توازن قوا میان دو جریان رقیب در ساختار حاکمیت ایران را نیز تغییر دهد؛ جریان‌هایی که او از آن‌ها با عنوان‌های «نواصول‌گرایان» و «علی‌الاصول‌گرایان» یاد می‌کند.

🔻 پرسش محوری تحلیل: تحولات سیاسی آمریکا چه تأثیری بر رقابت‌های درونی جمهوری اسلامی و جهت‌گیری آینده سیاست خارجی ایران خواهد گذاشت؟

📖 مطالعه تحلیل حسین باستانی در بی‌بی‌سی فارسی

#حسین_باستانی #انتخابات_آمریکا #جمهوری_اسلامی #سیاست_خارجی #اصولگرایان #بی_بی_سی_فارسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2❤1👎1🔥1🤔1
🔴 اعدام مخالفان؛ آزمونی برای وجدان سیاسی همه جریان‌ها

✍️ حامد آئینه‌وند

صدور حکم اعدام برای امیرحسین موسوی، صاحب حساب کاربری «جیمیزبی‌دین» در توییتر فارسی، صرفاً یک پرونده قضایی و موضوعی مربوط به یک فرد یا یک جریان سیاسی خاص نیست. این حکم، در صورت اجرا، نشانه‌ای نگران‌کننده از عبور جمهوری اسلامی از مرزهای حداقلی تحمل مخالفت سیاسی و تبدیل دستگاه قضایی به ابزاری برای حذف مخالفان است. به همین دلیل، محکومیت این حکم نباید به یک طیف سیاسی محدود بماند و لازم است همه جریان‌های سیاسی، فارغ از اختلافات عمیق فکری و ایدئولوژیک، در برابر آن موضعی روشن و بی‌ابهام اتخاذ کنند.
من با امیرحسین موسوی اختلاف‌نظرهای سیاسی جدی دارم. خاستگاه سیاسی و گرایش سلطنت‌طلبانه او و حمایت از رضا پهلوی، با بسیاری از دیدگاه‌های سیاسی من فاصله دارد. اما این اختلافات هیچ نسبتی با حق او برای برخورداری از آزادی بیان و امنیت قضایی ندارد. مخالفت با اعدام یک فرد، به معنای تأیید اندیشه‌ها، مواضع یا عملکرد سیاسی او نیست. اتفاقاً ارزش دفاع از حقوق بشر و آزادی‌های سیاسی دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود: جایی که باید از حقوق کسی دفاع کرد که با او هم‌نظر نیستیم.
از سوی دیگر، من همواره معتقد بوده‌ام که فعالان سیاسی بهتر است با هویت واقعی و شناسنامه‌دار خود فعالیت کنند. فعالیت سیاسی مسئولانه نیازمند پذیرش مسئولیت گفتار و رفتار است. استفاده از هویت مستعار، به‌ویژه در فضای مجازی، گاهی می‌تواند زمینه‌ساز رادیکالیسم کلامی و فاصله گرفتن از مسئولیت‌پذیری شود. همچنین، فعالیت علنی و شفاف می‌تواند امکان برچسب‌زنی و پرونده‌سازی علیه افراد را محدودتر کند.

البته باید تأکید کرد که در نظامی که برای منتقدان و مخالفان خود امنیتی قائل نیست، استفاده از نام مستعار ممکن است انتخابی برای حفاظت از جان و امنیت فرد باشد. بنابراین، این موضوع را نمی‌توان به ابزاری برای سرزنش قربانی یا توجیه سرکوب تبدیل کرد. هیچ‌کس به دلیل انتخاب نام مستعار، حق برخورداری از آزادی بیان و دادرسی عادلانه را از دست نمی‌دهد.

پرونده امیرحسین موسوی را باید در کنار پرونده‌هایی مانند حسین شنبه‌زاده دید؛ فردی که بنا بر گزارش‌ها، به دلیل فعالیت در فضای مجازی و گذاشتن یک نقطه کنایه‌آمیز زیر پست علی خامنه‌ای با حکمی سنگین مواجه شد و بیش از چهار سال است که در زندان به سر می‌برد. تفاوت دیدگاه سیاسی این افراد با یکدیگر یا با ما نباید مانع دیدن یک واقعیت مشترک شود: حکومت در حال گسترش دامنه برخورد با مخالفان و منتقدان است؛ برخوردی که دیگر صرفاً متوجه فعالان سیاسی سازمان‌یافته یا مخالفان مسلح نیست، بلکه صدای منتقد در فضای مجازی را نیز هدف قرار می‌دهد.

به نظر می‌رسد پس از جنگ، حاکمیت بیش از گذشته به سمت امنیتی‌سازی جامعه و کنار گذاشتن موازین حقوقی در مواجهه با مخالفان حرکت کرده است. در چنین فضایی، هر صدای منتقدی ممکن است با اتهاماتی سنگین مواجه شود و فاصله میان ابراز عقیده و متهم شدن به اقدام علیه امنیت کشور، هر روز کمتر شود. خطر اصلی همین‌جاست: وقتی مرز میان مخالفت سیاسی، انتقاد و تهدید امنیتی از میان برود، هیچ جریان یا نیروی سیاسی از پیامدهای آن مصون نخواهد ماند.

جریان‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی باید از این فرصت برای دفاع مشترک از یک اصل بنیادین استفاده کنند: حق زندگی و آزادی بیان، امتیازی نیست که حکومت یا یک جریان سیاسی به افراد اعطا کند؛ حقی است که نمی‌توان آن را بر اساس عقیده، گرایش سیاسی یا میزان محبوبیت افراد سلب کرد.

امروز موضوع فقط امیرحسین موسوی نیست؛ همان‌طور که دیروز فقط حسین شنبه‌زاده نبود. اگر قرار باشد هر جریان سیاسی تنها زمانی به نقض حقوق مخالفان اعتراض کند که قربانی از اردوگاه فکری خودش باشد، در عمل به عادی‌سازی همان سازوکاری کمک کرده است که دیر یا زود به سراغ دیگران نیز خواهد رفت.
محکومیت حکم اعدام امیرحسین موسوی باید به یک مطالبه فراگیر تبدیل شود.

دفاع از حق حیات و آزادی بیان، نه حمایت از سلطنت‌طلبی است، نه تأیید جمهوری‌خواهی و نه امتیاز دادن به هیچ جریان سیاسی. این دفاع، ایستادن در برابر حق حکومت برای کشتن مخالفان است. در این آزمون، سکوت هیچ جریان سیاسی را نمی‌توان با اختلاف‌نظر ایدئولوژیک توجیه کرد.

#حامد_آئینه_وند #امیرحسین_موسوی #حسین_شنبه_زاده #نه_به_اعدام #حقوق_بشر #آزادی_بیان #حق_حیات
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍10❤2👎1🤔1
🟢 از پرده‌نشینی تا حق حضور؛ اجتهادی در ستایش زن، عقلانیت و زندگی

📗 نگاهی به کتاب «زن؛ پوشش و پرده‌نشینی» اثر آیت‌الله دکتر محمد سروش محلاتی

✍️ علیرضا معینی

🔹 آیا حجاب صرفاً مسئله‌ای درباره حدود پوشش زنان است یا پرسشی گسترده‌تر درباره کرامت انسانی، حق حضور اجتماعی، مسئولیت مردان و حدود مداخله حکومت؟

علیرضا معینی در نوشتاری تفصیلی درباره کتاب «زن؛ پوشش و پرده‌نشینی»، به بررسی رویکرد فقهی و اجتماعی محمد سروش محلاتی می‌پردازد؛ رویکردی که می‌کوشد میان میراث فقهی، عقلانیت، اخلاق و واقعیت‌های متحول جامعه ایران پیوند برقرار کند.

🔹 از مهم‌ترین محورهای این نوشتار:
▪️ تفاوت میان پوشش شرعی و پرده‌نشینی و خانه‌نشینی زنان
▪️ حق حضور اجتماعی، اشتغال و استقلال اقتصادی زنان
▪️ مسئولیت مردان و جامعه در تأمین امنیت و حرمت زنان
▪️ تمایز میان حکم فقهی، مسئولیت اخلاقی و الزام قانونی
▪️ نقد مداخله قهری و پلیسی در مسائل فرهنگی و اخلاقی
▪️ ضرورت اقناع، گفت‌وگو و حفظ کرامت انسان در ارشاد دینی
▪️ بازخوانی شخصیت حضرت فاطمه(س) به‌عنوان زنی صاحب حق، صدا و کنشگری اجتماعی

🔹 نکته مهم در ارزیابی کتاب
معینی تأکید می‌کند که نقد سروش محلاتی بر اجبار حکومتی یا گسترش بی‌ضابطه قلمرو حجاب، نباید با انکار اصل حکم فقهی پوشش یکسان انگاشته شود.
اهمیت رویکرد او، از نگاه نویسنده، در تفکیک دقیق میان اصل حکم شرعی، قلمرو آن، شیوه دعوت به آن و حدود اختیارات حکومت است.

🔻 علیرضا معینی در پایان می‌نویسد:
«زن را نمی‌توان از جامعه حذف کرد و نام آن را دینداری نهاد؛ همان‌گونه که نمی‌توان به نام حضور اجتماعی، از کرامت، امنیت و حقوق او غفلت ورزید.»

این کتاب، به روایت نویسنده، دعوتی است به بازاندیشی در نسبت دین با زن، جامعه و زندگی معاصر؛ نه صرفاً برای دانستن حدود پوشش، بلکه برای سنجیدن حدود فهم ما از دین و مسئولیت.

📖 مطالعه متن کامل یادداشت علیرضا معینی

📚 مشخصات کتاب:
«زن؛ پوشش و پرده‌نشینی»
نویسنده: محمد سروش محلاتی
ناشر: میراث اهل قلم
☎️ 09370770303

#علیرضا_معینی #محمد_سروش_محلاتی #زن_پوشش_و_پرده_نشینی #حقوق_زنان #حجاب_اجباری #فقه_معاصر #اجتهاد #آزادی_زنان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1👍1🤔1
🔴 از هفت‌سالگی تا پنجاه‌سالگی!
درنگی در یادگیری‌های دوران کودکی

✍️ ایرج رضایی

زنده‌یاد استاد د. عباس زریاب خویی در پیشگفتار کتاب «آیینهٔ جام»، خاطره‌ای خواندنی از آشنایی خود با حافظ نقل می‌کند. می‌نویسد در هفت‌سالگی، پس از ختم قرآن و رفتن به مکتب‌خانه، با گلستان سعدی و دیوان حافظ آشنا شد. در مکتب‌خانه‌های قدیم شهرشان رسم بود که کودک پس از آموختن خواندن و تلاوت قرآن، با این دو اثر نیز مأنوس شود؛ بی‌آنکه الزاماً معنای آن‌ها را بداند. می‌گفتند: «گلستان و حافظ را در هفت‌سالگی می‌خوانند و در پنجاه‌سالگی می‌فهمند!» بعدها زریاب را به مدارس جدید فرستادند و درس گلستان و حافظ به فراموشی سپرده شد، تا این که از بخت بلند او معلمی سخن‌شناس و ادب‌دوست سر راهش قرار گرفت و دیگربار مقدمات آشنایی وی را با نثر سعدی و شعر حافظ فراهم کرد.

این خاطره، افزون بر حسرتی که از گسست میان آموزش قدیم و جدید در خود دارد، نکته‌ای ژرف دربارهٔ تربیت و فرایند یادگیری پیش می‌کشد: آیا هر آنچه می‌آموزیم باید در همان لحظه فهمیده شود؟ آیا ارزش یک آموخته را تنها با میزان فهم فوری آن می‌توان سنجید؟ گاهی آموزش، نه انتقال دانشی آماده و تمام‌شده، بلکه کاشتن بذری است که ثمره‌اش در آینده آشکار می‌شود. کودک ممکن است معنای بسیاری از واژه‌ها و بیت‌هایی را که می‌خواند نداند، اما آهنگ زبان، زیبایی بیان، تصویرهای شاعرانه و شیوهٔ خاصی از دیدن جهان در حافظه و عاطفه‌اش رسوب می‌کند. این آموخته‌ها در سال‌های بعد، با تجربه‌های تازهٔ زندگی، به‌تدریج معنا می‌یابند.

در حقیقت، حافظه فقط انبار دانسته‌های گذشته نیست؛ ذخیره‌گاه امکان‌های فهم آینده نیز هست. آنچه امروز بی‌آنکه کاملاً دریابیم در ذهن و زبان ما جای می‌گیرد، ممکن است فردا در مواجهه با یک تجربهٔ انسانی، ناگهان روشن شود. گاه بیتی را در کودکی حفظ می‌کنیم و سال‌ها بعد، هنگام تجربهٔ عشق، فقدان، تنهایی یا بخشندگی، معنای آن را از درون زندگی خود درمی‌یابیم. در چنین لحظه‌ای، ما فقط معنای یک بیت را نمی‌فهمیم؛ خودمان نیز در فهم آن مشارکت می‌کنیم. تجربهٔ زندگی به کلام معنا
می‌دهد و کلام نیز به تجربهٔ زندگی صورت و روشنی می‌بخشد.

حکایتی از کودکی ابوسعید ابوالخیر در «اسرارالتوحید»، نوشتهٔ محمد بن منور، همین نکته را از منظری دیگر پیش چشم ما می‌گذارد. ابوالقاسم بشر یاسین، از نخستین کسانی که در تربیت معنوی ابوسعید نقش داشت، ذکری به او می‌آموزد و می‌گوید: یا باسعید! این کلمات یاد گیر و پیوسته می‌گوی:
«سُبحانَکَ وَ بِحَمدِکَ عَلی حِلمِکَ بَعدَ عِلمِکَ، سُبحانَکَ وَ بِحَمدِکَ عَلی عَفوِکَ بَعدَ قُدرَتِکَ»
شیخ می‌گوید این کلمات را آموختیم و پیوسته بر زبان می‌راندیم، اما بعدها در بزرگسالی، تازه معنای آن‌ها را دریافتیم.

در این حکایت نیز میان آموختن و فهمیدن فاصله‌ای وجود دارد؛ فاصله‌ای که نه نشانهٔ نقص آموزش، بلکه گاه لازمهٔ فرایند تربیت است. بشر یاسین از کودک نمی‌خواهد پیش از آنکه ظرفیت فهم معنای ذکر را پیدا کند، تفسیری کامل از آن ارائه دهد. نخست کلمات را به حافظه و زبان او می‌سپارد؛ زمان و تجربه، مجال فهم عمیق‌تر آن‌ها را فراهم می‌کنند.

این دو خاطره، با وجود تفاوت زمینه‌هایشان، ما را به نکته‌ای مشترک می‌رسانند: تربیت را نباید به آموزشِ آنچه اکنون می‌توان فهمید محدود کرد. ذهن و جان انسان در طول زمان رشد می‌کنند و ظرفیت‌های تازه‌ای برای دریافت معنا می‌یابند. چه‌بسا چیزی که امروز فقط در حافظهٔ ما جای گرفته است، فردا به بخشی از جهان‌بینی و منش ما تبدیل شود.
از این منظر، یکی از خطاهای آموزش شتاب‌زدهٔ امروز آن است که گاه همه‌چیز را با معیار فهم فوری، کاربرد مستقیم و نتیجهٔ قابل‌اندازه‌گیری می‌سنجد. حال آنکه همهٔ یادگیری‌ها بلافاصله به مهارت یا دانایی آشکار تبدیل نمی‌شوند. برخی آموخته‌ها به زمان نیاز دارند تا در جان انسان بنشینند. شعر، موسیقی، قصه، نیایش و متون ادبی از همین جنس‌اند. ارزش آن‌ها فقط در اطلاعاتی نیست که منتقل می‌کنند؛ در پرورش ذوق، حساسیت، تخیل، حافظه و افق معنایی انسان نیز هست.

از همین رو، نباید به بهانهٔ دشواری آثار کلاسیک، کودکان را از آشنایی با فردوسی و سعدی و حافظ محروم کنیم. شعرهای ساده و آهنگین کودکانه جای خود را دارند و در پرورش زبان و تخیل مؤثرند؛ اما نمی‌توانند جانشین آشنایی تدریجی با میراث بزرگ ادبی شوند. کودک باید هم با جهان بازی و ترانه آشنا باشد و هم با جهان گسترده‌تر زبان فارسی؛ جهانی که در آن واژه‌ها، تصویرها و اندیشه‌ها افق‌های تازه‌ای از تجربهٔ انسانی را پیش روی او می‌گشایند.

✍️ ایرج رضایی
۱۴ آبان ۱۴۰۵

🔗 منبع اصلی یادداشت

#ایرج_رضایی #عباس_زریاب_خویی #حافظ #سعدی #ادبیات_فارسی #آموزش_و_پرورش #تربیت_کودک #فرهنگ_ایرانی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤5👍5
💠 مجتهد شبستری و معناگرایی دینی | ۳
❓ آیا شما یک پروژه تعقیب می‌کنید؟
🔆 محمد مجتهد شبستری:

دقیقاً چیزی که من با آن مخالف هستم این است که این‌گونه زیستن را پروژه بنامند. چه پروژه‌ای؟
برخی دوستان چندتا اسم را ردیف می‌کنند و اسم من را هم در آن ردیف می‌گذارند و می‌گویند این‌ها یک پروژه تعقیب می‌کنند و اسم این پروژه هم روشنفکری دینی است.
من سال‌هاست که خود را نه روشنفکر دینی در مصطلح امروز جامعه می‌دانم و نه نواندیش دینی و نه پروژه‌ای را تعقیب می‌کنم.
من دغدغه‌هایی دارم که آن‌ها را تعقیب می‌کنم و در همین گفت‌وگو شمه‌ای از آن‌ها را برای شما بیان کردم.
این دغدغه‌ها از موضع روشنفکری یا نواندیشی سر برنیاورده است. این‌ها دغدغه‌های وجودی یک انسان حساس است که در جست‌وجوی معناست. ممکن است این انسان روشنفکر هم باشد.
دغدغه‌های من فلسفی و الهیاتی است، چون کار من جست‌وجوی «معنای معناها»ست که برای من «خداوند» است.
درواقع دغدغه من فهمیدن مسئله «خدا» است.
شاید من یک الهیات تفهمی را دنبال می‌کنم.
من خود این سیرم را «معناگرایی دینی» می‌دانم و به قول حافظ:
«من چنینم که نمودم، دگر ایشان دانند»

💎 منبع:
«شرح یک زندگی فکری و عملی در گفت‌وگو با محمد مجتهد شبستری»

گفت‌وگو: جلال توکلیان و رضا خجسته رحیمی

ماهنامه اندیشه پویا، اسفند ۱۳۹۲
📖 مطالعه متن کامل گفت‌وگو در نیلوفر

#محمد_مجتهد_شبستری #معناگرایی_دینی #الهیات_تفهمی #روشنفکری_دینی #فلسفه_دین #اندیشه_دینی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8
فرهیختگان
متین منتظر ظهور شاهرود. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
ثارالله فرخی
یاسوج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢22❤2👎2🔥2😱1
💠 بایزید بسطامی؛ بنیان‌گذار عرفان ایرانی

🎙 سخنرانی بر مزار بایزید بسطامی

☀️ دکتر عبدالحمید ضیایی
◽️ مؤسسه مهر شمس رویان

🔹 بایزید بسطامی، از برجسته‌ترین چهره‌های عرفان ایرانی و اسلامی، با نام خود فصلی مهم در تاریخ تصوف و تجربه‌های معنوی گشوده است.
مفهوم فنا، شور و جذبه عرفانی و زبان جسورانه شطحیات، از مهم‌ترین موضوعاتی هستند که در شناخت میراث فکری و معنوی بایزید مورد توجه قرار می‌گیرند.

🔹 سخنرانی عبدالحمید ضیایی بر مزار این عارف نامدار در بسطام، فرصتی است برای بازگشت به یکی از سرچشمه‌های مهم سنت عرفانی ایران و تأمل در جایگاه بایزید در تاریخ اندیشه و فرهنگ ایرانی.

🎥 تماشای سخنرانی در یوتیوب

🎧 شنیدن نسخه صوتی در کست‌باکس

#بایزید_بسطامی #عبدالحمید_ضیایی #عرفان_ایرانی #تصوف #تاریخ_اندیشه #فرهنگ_ایران #مهر_شمس_رویان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
🔴 فرصت دیپلماسی با امریکای چهل‌تکه
▪️ شکست انتخاباتی ترامپ؛ فرصتی برای توافق یا خطری برای تشدید تنش؟
✍️ محمود صدری و علیرضا قندریز
📰 روزنامه اعتماد | ۱۷ آبان ۱۴۰۵
🔹 آیا تغییر موازنه قدرت در کنگره آمریکا می‌تواند فرصتی برای کاهش خطر جنگ و دستیابی به توافقی پایدار میان تهران و واشنگتن فراهم کند؟
محمود صدری و علیرضا قندریز در مقاله‌ای مشترک، با بهره‌گیری از نظریه «بازی‌های دوسطحی» رابرت پاتنام، به بررسی فرصت‌ها و مخاطرات دیپلماسی ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پرداخته‌اند.
به باور نویسندگان، شکست انتخاباتی حزب رئیس‌جمهور آمریکا به معنای از دست رفتن اختیارات قانونی و عملی او نیست. بنابراین، تلقی شکست ترامپ به‌عنوان «هزیمت مطلق» می‌تواند به خطای محاسباتی در تهران بینجامد.
🔹 درس تاریخی انتخابات ۲۰۰۶ آمریکا
نویسندگان یادآوری می‌کنند که جورج بوش، با وجود شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۰۶، اندکی بعد راهبرد افزایش نیروهای نظامی در عراق را اعلام کرد.
از این منظر، شکست انتخاباتی الزاماً به عقب‌نشینی در سیاست خارجی منجر نمی‌شود؛ حتی ممکن است رئیس‌جمهور برای جبران شکست داخلی، به تشدید اقدامات خارجی روی آورد.
🔹 چگونه می‌توان از فرصت دیپلماسی استفاده کرد؟
نویسندگان سه مسیر را پیشنهاد می‌کنند:
۱. توافق‌های محدود و گام‌به‌گام: آغاز همکاری در موضوعاتی مانند اقدامات انسان‌دوستانه، جلوگیری از برخورد ناخواسته و تأمین امنیت کشتیرانی، با تعهدات روشن و قابل راستی‌آزمایی.
۲. گسترش ارتباطات مدنی و علمی: تقویت همکاری‌های دانشگاهی، پزشکی و اجتماعی میان دو ملت، بدون تبدیل این ارتباطات به ابزارهای امنیتی.
۳. ایجاد منافع اقتصادی مشترک: فراهم‌کردن فرصت‌های قانونی برای همکاری شرکت‌ها و بخش خصوصی، بدون انحصار قراردادها در دست واسطه‌ها و صاحبان امتیاز ویژه.
🔹 هشدار درباره ادبیات پیروزی و شکست
نویسندگان تأکید می‌کنند که معرفی توافق احتمالی به‌عنوان تسلیم آمریکا و تحقیر علنی سیاستمداران طرف مقابل، می‌تواند هزینه سیاسی مصالحه را در واشنگتن افزایش دهد و به مخالفان توافق فرصت بیشتری بدهد.
🔻 جمع‌بندی نویسندگان:
«مطلوبیت راهبردی این انتخابات برای ایران، در کاهش خطر جنگ، دستیابی به تعهدات معتبر و گشودن راه توسعه و رفاه ایرانیان است.»
📖 مطالعه مقاله کامل در روزنامه اعتماد
#محمود_صدری #علیرضا_قندریز #دیپلماسی #روابط_ایران_و_آمریکا #انتخابات_آمریکا #منافع_ملی #سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3👎3❤2