فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
عاشورا، مقاومت در برابر تحقیر

عاشورا و آن واقعه ی دردناک، اینک چه نسبتی با زندگی ما برقرار می کند؟ این رویداد حزین، می خواهد چه درسی به ما بدهد؟ و ما در مواجهه ی با آن، چه باید بکنیم؟
کسانی که بر پیام های عاشورا انگشت تاکید نهاده اند، می خواسته اند بگویند که عاشورا، به منزله ی درسی است که می توانیم از آن بیاموزیم. اما چه چیزی می توانیم و باید بیاموزیم؟ عاشورا چه درس فراتاریخی و پیام فرافرهنگی دارد که پس از قرن ها می توانیم و باید در باره اش تامل کنیم؟ کسانی پیام ها و درس های عاشورا از منظرهای مختلف بیان کرده اند، اما از نظر نگارنده، عاشورا، یک پیام دارد. پیامی به ارزش همه ی تاریخ و انسانیت. پیام عاشورا این است: زندگی، شریف است. زیستن، زیباست. اما ارزش زندگی به خوب زیستن آن است. و رکن و پایه اصلی خوب زیستن و شرط اصلی خوب زیستن آن است که آدمی بتواند در کمال آزادگی بزیید.

خوب زیستن، در وقتی که حاکمیت و قدرت مستقر، آدمی را به تحقیر می کشاند، ممکن نیست. از این رو امام حسین، برای خوب زیستنش، لاجرم باید در برابر تحقیر دستگاه حکومت، مقاومت می کرد. او زندگی اش را بر سر آن نهاد تا تحقیر نشود، او در برابر تحقیر مقاومت کرد. ایستادگی کرد و گردن فراز و آزاده، مرگ را به زندگی تحقیرشده برگزید. برای حسین، آزادگی، فضیلت بی بدیل بود. او حتی از دشمنانش می خواهد آزاده باشند. "آزادگی"، در برابر تحقیر و زندگی حقیرانه و سرکوب شده، تاب تحمل ندارد. زندگی شیرین را با شیرینی آزادگی در آمیخت.
زبان نهان و پیام پنهانش به همه ی ما این است: زندگی تحقیر شده، ارزش زیستن ندارد.

امام حسین قیام نکرد. قصد جنگ و جدال هم نداشت. این را می شود از رفتارشان در همراهی خانواده و تعداد اندک همراهان فهمید. او مردی کارآزموده و جنگاوری بود و می دانست قیام و جنگ، قانون خودش را دارد. کسی که می خواهد وارد جنگ شود، به جای زنان و فرزندان، ساز و برگ نظامی تمهید می کند. از این رو نمی توان عاشورا را قیام معرفی کرد. تاریخ عاشورا هم این را تایید می کند. به ویژه آن جایی که امام حسین با پیشنهادهای متعدد به اردوگاه مقابلش، می خواهد از بروز جنگ جلوگیری کند. و البته اردوگاه مقابلش، آمده بود تا با جنگ، کار را یکسره کند.
اما امام حسین آمده تا بگوید: زندگی بدون عزت، زندگی لگدمال شده، ارزش زیستن ندارد.

تحقیر و به خفت کشاندن، چنان کشنده است که از میان دو اتهام بزرگی که خداوند بر فرعون می زند، یکی از آن ها، این است که تو ملت را به استضعاف کشانده ای و تحقیرشان کرده ای و به خفت شان کشانده ای. حکومت یزیدی هم همان حکومت فرعونی بود زیرا همین روش را در پیش گرفته بود.

تحقیر را دست کم می توان در دو ناحیه صورتبندی کرد:
۱. تحقیر زبانی.
فروکوفتن و دشنام دادن و کسی را از شان انسانی به زیر کشاندن
۲. به رسمیت نشناختن و نادیده گرفتن دیگری و اساسا او را مادون خود قرار دادن.

نادیده گرفتن و به رسمیت نشناختن دیگران، از دو مولفه ی بسیار اساسی و بنیادین تشکیل می شود:

۱. ابزاری دیدن دیگران. (ابزار انگاری انسان)
دیگران را از مرتبت انسانی به پایین کشاندن و آنها را به منزله ی ابزار و وسایل خویش تلقی کردن.
۲. نادیدن گرفتن حق انتخاب و اختیار دیگران

دستگاه و قدرت مستقر می خواست کسی رادر هم شکند که نه اختیار و نه انتخابش را که همانا عزت انسانی اش بود، واگذار نمی کرد. می خواست نخبه ی زمانه ی خود را بر خاک مذلت بنشاند. درخواست بیعت از سوی قدرت مستقر، برای امام حسین چیزی نبود جز این که از او می خواستند خود را نادیده بگیرد و در برابر حاکم، کرنش کند و زانوی عزتش را در پای میز قدرت، پی نماید. حسین اما آزادگی را فضیلتی برتر و برترین فضیلت می دانست. شکسته شدن در برابر قدرت را برنمی تافت، بیعت را که به معنای فرومایگی می دانست، رد کرد و برپای استوار عزت و آزادگی اش ایستاد.
انسان بی اختیار و مجبور که زبونانه در پای قدرت فرو می افتد و قامت زندگی را در مزبله ی عفن روزمرگی آلوده می کند و می شکند، چه می داند که فریاد آخرین حسین چیست، وقتی گفت:

اگر دین ندارید، آزاده باشید

علی زمانیان


#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👎1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
کوروش احمدی: ایران و آمریکا برای توافق باید از تله اعتبار بیرون بیایند

ویدیوی کامل مصاحبه در لینک زیر
https://youtu.be/KlgQ1bXmr-M?is=FjRzOwOHtbA9bNgD


#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2🤬1
روسفیدی هایِ یزید روسیاه
رضا بابایی

تاریخ عاشورا، بی‌تردید نمایش زشت‌کاری وسنگدلی گروهی از مسلمانان علیه گروهی دیگر از اهل اسلام است. بیش از هزار سال است که دربارۀ نامردمی‌ها و ستمگری‌های سپاه شام و کوفه گفته‌اند و می‌گویند و هنوز گفتنی است. به قول عطار نیشابوری در خسرونامه:
هر آن خونی که بر روی زمانه است
برفت از چشم و اين خون جاودانه است

با وجود این، همین سپاه سنگدل و بی‌عاطفه، رفتارهایی نیز داشت که خالی از مُروّت عربی یا نوعی اصولگرایی در جنگ نیست. اشاره به برخی از این رفتارها در داخل پرانتز، خالی از فایده نیست؛ به‌‌ویژه از آن رو که قرآن دو بار مسلمانان را به عدالت و انصاف دربارۀ دشمنانشان فراخوانده است(و لایجرمنّکم شنئان قوم علی ان لاتعدلوا اعدلوا هو اقرب للتّقوی). نیز از آن رو که در برخی جنگ‌ها و منازعات دیروز و امروزِ مسلمانان با یک‌دیگر، همین مقدار مروت و آداب انسانی در جنگ‌ها مراعات نشده است و گویا اوضاع چنان است که از یزید هم باید درس آموخت!
در زیر به شماری از سفیدی‌ها در کارنامۀ سیاه یزید اشاره می‌کنم:

۱. سپاه کوفه به‌رغم همۀ سخت‌گیری و سنگدلی علیه امام(ع) و خاندان و یارانش، به روی زنان و کودکان و بیماران شمشیر نکشید و حتی ابن زیاد، شفاعت زینب(س) را در حق امام سجاد(ع) پذیرفت و او را نکشت.

۲. اکثر فرماندهان جنگ، هیچ‌گاه به کشتن امام حسین(ع) افتخار نکردند و ابن زیاد و ابن سعد و یزید، خیلی زود پشیمانی را جایگزین افتخار کردند و گناه جنگ را بر گردن دیگری انداختند. حتی وقتی از شمر پرسیدند که چرا حسین(ع) را کشتی، گفت: من سرباز بودم و آیا سرباز را از امر خلیفه گزیری است؟ وقتی کاروان اسیران به شام رسید، پس از دیدار با یزید، ورق برگشت، و یزید پس از چند روز، سخن از پرداخت خسارت به کاروان اسیران گفت و سپس آنان را با موکب شاهانه به کاروان‌سالاری بشیر(از محبان اهل بیت) روانۀ مدینه کرد. می‌گویند: فشار افکار و عواطف عمومی موجب شد که یزید در شام تغییر روش بدهد و رفتاری مهربانانه با امام سجاد و اسیران در پیش گیرد و در ماجرای کشتار بی‌رحمانۀ مردم مدینه(واقعۀ حره)، به امام سجاد(ع) و همۀ نان‌خواران ایشان امان دهد. آری؛ ممکن است همین‌گونه باشد. اما مگر ما قدرت‌هایی را نمی‌شناسیم که هرگز تسلیم افکار عمومی نمی‌شوند و سرانجام آن می‌کنند که دوست دارند؟

۳. سپاه کوفه، هیچ کوششی برای اختفای قبرها نکرد. اکنون ما می‌دانیم که حسین(ع) و مسلم بن عقیل و حر بن یزید و حبیب بن مظاهر و... در کدام نقطه دفن شده‌اند. کوفیان می‌توانستند جنازۀ شهدا را در زمین‌های دوردست و مخفیانه دفن کنند تا کسی بر سر قبر آنان حاضر نشود؛ اما آنچنان که از ابن زیاد نقل شده است: ما پس از کشتن، مردگان را رها می‌کنیم تا بازماندگانشان هر جا خواستند دفن کنند.

۴. به‌رغم جنگ طولانی معاویه با رومیان و تصمیم یزید برای ادامۀ جنگ با آنان، حکومت اموی امام حسین(ع) را به همراهی با کشور بیگانه و کمک به دشمن متهم نکرد. 

۵. یزید به حضرت زینب و زنان هاشمی اجازه داد که در مدینه برای امام حسین(ع) عزاداری کنند و مجلس ترحیم و ختم بگیرند. اما آنگاه که خواست این عزاداری‌ها در مدینه خاتمه یابد، محترمانه از امام سجاد(ع) گلایه کرد که عمۀ شما مدینه را آمادۀ شورش می‌کند. اسیران کربلا حتی اجازه یافتند که در کاخ ابن زیاد و خانۀ یزید برای شهیدان عاشورا عزاداری کنند.

۶. ابن سعد و ابن زیاد حاضر شدند با اسیران گفت‌‌وگو کنند و یزید نیز سخنان زینب و امام سجاد را شنید. در همین گفت‌وگوها بود که یزید به اشتباه خود پی برد و ابن مرجانه را لعنت کرد.

۷. از یاران امام حسین(ع)، هر کس که از معرکۀ جنگ گریخت، در امان بود و تعقیب نمی‌شد.
۸. یزید، اگرچه هیچ مخالفی را برنمی‌تافت و برای حفظ خلافت خویش والی خونخواری همچون ابن زیاد را به کوفه فرستاد تا کاروان امام(ع) را بشدت قلع و قمع کند، اما بر مردم عادی سخت نمی‌گرفت. بخشش یک‌سوم مالیات‌ها در زمان خلافت او رخ داد و جانشین‌های او همین شیوه را پی گرفتند.  

۹. یزید با وجود اینکه می‌دانست فرزندش معاویة بن یزید، محبت خاندان پیامبر(ص) را در دل دارد، مانع خلافت او نشد، بلکه برای او بیعت گرفت.

۱۰. پس از بازگشت امام سجاد(ع) به مدینه، همۀ میراث خاندان پیامبر(ص) که پیشتر در اختیار امام حسین(ع) بود، بدون هیچ مزاحمت و مانعی به تصرف ایشان درآمد.

آنچه در بالا گفتم، اولا بر پایۀ گزارش‌ها و دانسته‌های مشهور دربارۀ تاریخ عاشورا است؛ وگرنه امور قطعی و مستند در داستان کربلا انگشت‌شمار است. ثانیا کارنامۀ یزید و به‌ویژه ابن زیاد چندان سیاه است که این سفیدی‌ها تغییری در رنگ آن نمی‌دهد؛ اما دریغا که برخی حکومت‌ها و حاکمان همین مقدار را هم دریغ کرده‌اند.

پ‌ن:هر خواننده ای دروجدان خودش قضاوت کند که یزید با تمام روسیاهی که دارد خشن تر عمل کرد یا آن دیگری؟

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤13
تعارض خلافت و سنت در بسترسازی کربلا ، دکتر داود فیرحی
شرح آرزومندی
تعرض خلافت و سنت
در بسترسازی واقعه کربلا

سخنرانی مرحوم داود فیرحی
١٨ شهریور ١٣٩٨

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3
کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا
مهدی محمودیان

هر روز عاشوراست و هر سرزمینی کربلا.
این جمله فقط یک شعار مذهبی نیست؛ یک هشدار تاریخی است. هشداری که به ما می‌گوید نباید عاشورا را در سال ۶۱ هجری زندانی کنیم و کربلا را فقط قطعه‌ای از خاک عراق بدانیم. اگر چنین کنیم، عاشورا را به یک خاطره تبدیل کرده‌ایم، نه یک پیام.

پیام عاشورا این است که ظلم، هر زمان و در هر لباسی که ظاهر شود، ظلم است؛ و انسان نیز در برابر آن مسئولیت دارد.

حسین بن علی در برابر حکومتی قیام کرد که خود را دینی می‌نامید. مشکل او صرفاً فساد اقتصادی یا ناکارآمدی سیاسی نبود. مسئله اصلی این بود که قدرت سیاسی به نام دین سخن می‌گفت اما کرامت انسان را نادیده می‌گرفت.

حکومت یزید از مردم فقط اطاعت نمی‌خواست؛ سکوت هم می‌خواست. می‌خواست مردم چشم خود را بر حقیقت ببندند و میان وجدان و امنیت، امنیت را انتخاب کنند.

امروز وقتی به جامعه خود نگاه می‌کنیم، پرسش مهمی پیش روی ما قرار می‌گیرد: آیا عاشورا فقط برای گریستن است یا برای اندیشیدن نیز هست؟
اگر برای اندیشیدن است، باید از خود بپرسیم که در سال‌های گذشته چه بر مردم ایران گذشته است؟
چرا هزاران نفر به دلیل بیان عقیده، فعالیت مدنی، روزنامه‌نگاری یا اعتراض مسالمت‌آمیز با زندان روبه‌رو شده‌اند؟
چرا خانواده‌هایی داغدار شده‌اند؟
چرا بسیاری از جوانان امید خود را به آینده از دست داده‌اند؟
چرا فساد، تبعیض و رانت به بخشی از ساختار حکمرانی تبدیل شده است؟
چرا فاصله میان حاکمان و مردم هر روز بیشتر شده است؟

این پرسش‌ها سیاسی نیستند؛ اخلاقی‌اند.
همان‌گونه که پرسش حسین در کربلا نیز پیش از آنکه سیاسی باشد، اخلاقی بود.
حسین پرسید: آیا می‌توان به نام دین حکومت کرد اما عدالت را کنار گذاشت؟
آیا می‌توان از خدا سخن گفت اما صدای مردم را نشنید؟
آیا می‌توان نماز خواند اما حقوق انسان‌ها را پایمال کرد؟ پاسخ او منفی بود.

امام حسین به ما آموخت که مشروعیت فقط از قدرت نمی‌آید. مشروعیت از عدالت می‌آید.
ممکن است حکومتی همه ابزارهای قدرت را در اختیار داشته باشد؛ رسانه، ثروت، نیروهای امنیتی و نظامی. اما اگر عدالت را از دست بدهد، از نظر اخلاقی شکست خورده است.

عاشورا دقیقاً روایت چنین شکستی است.
شکست اخلاقی قدرت در برابر وجدان.
از همین روست که پس از چهارده قرن، کسی نام فرماندهان سپاه یزید را با احترام بر زبان نمی‌آورد، اما نام حسین همچنان زنده است.
زیرا قدرت ماندگار نیست، اما حقیقت ماندگار است.

وقتی می‌گوییم "کل یوم العاشورا"، یعنی هر نسل عاشورای خود را دارد.
عاشورای نسل ما فقط در کتاب‌های تاریخ نیست.
عاشورای نسل ما می‌تواند در سلول انفرادی یک زندانی عقیدتی باشد.
می‌تواند در اشک مادری باشد که فرزندش را از دست داده است.
می‌تواند در رنج خانواده‌ای باشد که برای ساده‌ترین حقوق خود سال‌ها مبارزه کرده‌اند.
می‌تواند در سکوت اجباری روزنامه‌نگاری باشد که حقیقت را دیده اما اجازه بیان آن را ندارد.
می‌تواند در زندگی شهروندی باشد که احساس می‌کند در سرنوشت کشورش سهمی ندارد.

اگر عاشورا را بشناسیم، نمی‌توانیم نسبت به این رنج‌ها بی‌تفاوت باشیم.
عاشورا ما را به مسئولیت فرا می‌خواند.
اما مسئولیت چیست؟
آیا مسئولیت یعنی نفرت؟
خیر.
آیا مسئولیت یعنی انتقام؟
خیر.
آیا مسئولیت یعنی خشونت؟
باز هم خیر.

مسئولیت یعنی ایستادن در کنار حقیقت.
مسئولیت یعنی دفاع از کرامت انسان.
مسئولیت یعنی مخالفت با ظلم، حتی زمانی که ظلم به نام دین، امنیت یا مصلحت توجیه می‌شود.
مسئولیت یعنی نپذیرفتن دروغ، حتی اگر گفتن حقیقت هزینه داشته باشد.
مسئولیت یعنی حفظ وجدان.

امروز جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به همین وجدان نیاز دارد.
نیاز دارد انسان‌هایی باشند که حقیقت را فدای منفعت نکنند.
نیاز دارد کسانی باشند که از حقوق مخالفان خود نیز دفاع کنند.
نیاز دارد شهروندانی داشته باشد که عدالت را فقط برای خود نخواهند، بلکه برای همه بخواهند.

پیام عاشورا همین است.
حسین برای یک قبیله نجنگید.
برای یک گروه نجنگید.
برای یک ایدئولوژی نجنگید.
او برای حفظ شأن انسان ایستاد.
و به همین دلیل است که عاشورا متعلق به همه آزادگان جهان است.

امروز نیز اگر بخواهیم به حسین وفادار بمانیم، باید بدانیم وفاداری در عزاداری خلاصه نمی‌شود.
وفاداری یعنی دفاع از آزادی.
وفاداری یعنی دفاع از عدالت.
وفاداری یعنی دفاع از حق مردم برای زندگی شرافتمندانه.
وفاداری یعنی آنکه هیچ قدرتی را فراتر از نقد ندانیم.
وفاداری یعنی آنکه در برابر رنج انسان‌ها سکوت نکنیم.

در پایان، شاید بتوان پیام عاشورا را در یک جمله خلاصه کرد:
هرگاه قدرت در برابر حقیقت قرار گرفت، وظیفه انسان ایستادن در کنار حقیقت است؛ حتی اگر هزینه داشته باشد.

این همان معنای "کُلُّ یَوْمٍ عَاشُورَا و کُلُّ أَرْضٍ کَرْبَلاء"
است.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8👎2
نرمالیزه کردن صلح در دنیای نرمالیزه‌شدۀ جنگ و خشونت
سعید مدنی
 
 مدتی پیش وقتی در حیاط بزرگ زندان قدم می‌زدم، زندانی میان‌سالی که کنار دیوار زیر آفتاب نشسته‌بود نزدیکم آمد و پس از سلام کردن گفت مشکلی دارد و از من خواست تا به او کمک کنم. مثل همیشه تصور کردم چون اغلب زندانیان من را «دکتر» صدا می‌زنند، تصور کرده‌است که پزشک‌ام. بنابراین تفاوت این دو را توضیح دادم و توصیه کردم به بهداری زندان مراجعه کند. او نیز بلافاصله توضیح داد می‌دادند پزشک نیستم؛ اما چون به درمان بهداری امید ندارد سراغ من آمده‌است. بالاخره راضی شدم تا مشکلش را توضیح دهد: گفت که مدت‌هاست شب‌ها نمی‌تواند بخوابد، و بلافاصله پس از آن که دراز می‌کشد، همسرش حاضر می‌شود و با او گفت‌وگو می‌کند و این وضع تا صبح طول می‌کشد و در نهایت هر صبح او خسته‌تر از شب قبل ناچار است برخیزد. او همۀ این‌ها را در کمال آرامش و حتی با کمی طنز و لبخند توصیح داد.
 
وقتی آنچه به نظرم آمد گفتم، تازه پرسیدم اصلا جرمش چیست و چرا در زندان است. باز هم در کمال آرامش -و البته مثل بسیاری زندانیان غیرسیاسی- پاسخ داد: «هیچی». وقتی از او خواستم که «هیچی» را توضیح بدهد، در حالی که لبخندی به لب داشت گفت همسرش را کشته و سپس سوزانده. با شنیدن پاسخ یکه خوردم، نه به خاطر اینکه مدتی هم‌کلام یک قاتل شده بودم، بلکه به سبب لحن آرام او و فقدان نمودی از احساس شرم و گناه یا پشیمانی در او. در ادامه از او خواستم نحوۀ قتل و سوزاندن جسد را توضیح بدهد و او با کمال میل، بدون کمترین اکراه، گویی دربارۀ یک سفر تقریحی یا تماشای فیلم یا خاطره‌ای خوش با رفیقی صحبت کند، جزئیات یک شبانه‌روز از گفت‌وگوی اولیه تا سوزاندن همسرش در گودالی در انتهای حیاط خانه را توضیح داد و دریغ از کمترین نشانه‌ای از انجام عملی زشت، غیرانسانی و حتی غیرمتعارف. گویی از دید آن مرد میان‌سال، همۀ مردان بالاخره روزی همسرشان را به قتل می‌رسانند، درست همان‌طور که همۀ مردان بالاخره روزی ازدواج می‌کنند، روزی فرزندی خواهند داشت، و روزی خواهند مرد. برای او، آنچه انجام داده‌بود امری متعارف و بهنجار به نظر می‌آمد.
 
مشکل امروز صلح‌طلبان و جنبش صلح نیز گویی نرمالیزه‌شدن خشونت، جنگ، و مرگ در بسیاری نقاط دنیاست. در سرزمین من، ایران، سالهاست تورم حدود ۷۰درصدی و بیشتر امری عادی محسوب می‌شود. برخی روشنفکران و اقتصاددانان ارگانیک نیز مقالاتی مبنی بر وجود تورم در همۀ دنیا از جمله ایران نوشته‌اند و گویی قرار گرفتن نیمی از جمعیت زیر خط فقر و نیمی دیگر در حال ریزش به زیر خط فقر نیز در همۀ دنیا امری عادی و متعارف است و این خشونت شرم‌آور بهنجار و حتی معمول است که احیاناً می‌توان برای آن راه حلی متعارف در درون ساختار سیاسی-اقتصادی کنونی یافت. به همین ترتیب، هر روز اخباری دربارۀ خشونت حاصل از بحران‌های کنونی ایران می‌شنویم بی‌آنکه هیچ‌یک از آنها غیرمعمول محسوب شود. مدتی پیش یکی از مسئولان بهداشت کشور چنان به کمبود واکسن‌های پنتاوالان (صد دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، هپاتیت بی و هموفیلوس آنفولانزای نوع بی) و روتاویروس (ضد التهاب شدید) اشاره کرد، گویی دربارۀ هوای نیمه‌بارانی روز بعد سخن می‌گوید و نه احتمال مرگ و بیماری هزاران کودک. در کشور من، ایران، مجازات اعدام روزانه جوانان بدون رعایت قوانین و مقررات جاری امری متعارف است، محکومیت چندین‌سالۀ مردان و زنان اعم از دانشجو، معلم، کارگر، نویسنده و مترجم به جرم بیان نظر و اندیشه، دین و مذهب ،دفاع از موازین حقوق بشر و اعتراض به وضع موجود و خشونت حاکم بر زندگی روزمره نه تنها استثنا نیست، بلکه بخشی از جریان عادی هر روز است. در این کشور، تشکیل ۹۰هزار پروندۀ قضایی برای دختران و پسران جوانی که معترض حجاب اجباری بودند و اعمال خشونت علیه آنها بدیهی، معمول، و متعارف محسوب می‌شود، گویی چهره‌ای بی‌بدیل از وضعیتی کاملا نرمال باشد.
 
در سطح جهانی نیز هر روز شاهد عادی‌سازی خشونت در مناطق مختلف جهان هستیم. اخبار روزانۀ رسانه‌ها حاکی از مرگ روزانۀ ده‌ها فلسطینی ساکن غزه، به‌ویژه کودکان و زنان، در اثر بمباران اسرائیل یا گرسنگی و بیماری حاصل از محاصرۀ این منطقه است. لذا آنچه در غزه عادی شده‌است، مرگ جماعتی فقط به سبب بودن و سکونت در آنجاست. آیا تا کنون خبری دربارۀ حیات، زندگی، رفاه و بهزیستی در غزه شنیده‌ایم؟....
 
 
متن کامل
 

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤13👎1
مسئله‌ی اصلی؛ مبارزه‌ی مدنی با حکومتِ دروغ
✍: عبدالله ناصری

هنوز اکثر ایرانیانِ مخالفِ مطلق جمهوری اسلامی و نیز حداقلِ همراه آن، در تب‌وتاب توافق‌نامه‌ی آمریکا و حکومت ایران هستند. نمی‌دانیم همان اراده‌ی آغازین تفاهم تا پایان شصت روز دوام خواهد داشت یا خناسانِ فاسقِ حکومتی، بازیِ معقولِ تعامل را بر هم خواهند زد. گمانِ قوی‌تر، به درستی، این است اگر حکومت محتاج پول نمی‌بود، این توافقِ قابلِ دفاع و سودمند برای مردم ایران امضا نمی‌شد. هر نیتی باشد، دور شدنِ جنگ از ایران نعمت بزرگی است. اکنون باید هدفِ اصلیِ مبارزانِ مدنی را تعقیب کرد: «تلاشِ مدنی و ملی برای گذر از جمهوری اسلامیِ ولی‌فقیه» که برای بقا حتی فقهِ خود را زیر پا می‌گذارد.

این حکومت چند دهه است بر ایران «شَتَک» زده و برای این ناپاکی، مردم و وطن هزینه کرده‌اند؛ اما به قولِ رندی سیاسی، «سلیمان برجاست، ولی موریانه کارِ خود می‌کند». اکنون که روزگارانِ حسین‌بن‌علی و عاشورای اوست، بار دیگر جنگِ «مذهب علیه مذهب» در ایران پا گرفته و به قولِ دوستِ آزادی‌خواهِ عزیزم، علی طهماسبی: «یکی مذهبِ حاکمان، اسلامِ سلطه و زور، مذهبِ گنج‌های فراهم آمده از غارتِ محرومان، همان مذهبی که به تهدید و ارعاب و تزویر و تطمیع از همگان بیعت می‌گیرد؛ و دیگری مذهبی که خلق‌های محروم و ستم‌کشیده، سوگوارِ پدید آمدنش بودند و هیچ‌گاه تحقق پیدا نکرد.»

علی‌الاصول، هیچ پلیتیکی، چه داخلی یا خارجی، مقصودِ اولِ مردم را تغییر نخواهد داد. با قداستِ هر چیزی جز ذاتِ باری‌تعالی و کلامِ تأویل‌پذیرِ او، یعنی قرآن، مخالفم؛ ولی به علتِ شهیدانِ پرتعداد و خون‌های جاری در راهِ تغییر، مقصودِ مذکور را مقدس می‌دانم و برای تحققِ آن باید با خردمندی خرج کرد.


#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥6👍4👎1
حدیث عاشورا
علی طهماسبی


ما مردمانِ محو و بی‌هویت، تا كشته‌هامان به هزاران نمی‌رسيد تاریخ به یادمان نمی‌آورد. چاره‌ای نبود جز آنكه مظلومی و شهيدی شناخته شده و نام آور جستجو كنيم و او را نماینده و نمادِ مظلوميت خویش قرار دهيم وقایع نگار نمی‌توانست بنویسد كه مظلوم كه بود و ظالم كدام، چرا كه خود در خدمت حاكمانی بود كه از نگاه مردم، ستمكار بودند، و هميشه اسناد جنگها و كشتارها را آن گونه كه خود می‌خواستند تدوین می‌كردند .

اما روح ملی ما، كه مدام سوگوار بوده است، بی‌آنكه به اسناد تاریخی اعتباری بدهد، می‌توانست از همه‌ی استعدادهای عاطفی و هنری خود بهره گيرد، و همه‌ی پدیده‌های طبيعت و ماورای طبيعت را با خود همراه و هم آوا گرداند و در سوگ حقيقتی كه در زیر پای واقعيت لگد كوب می‌شود نمادها پدید آورد و مرثيه‌ها بسراید. اگر هم وقایع نگار صادق باشد و هرآنچه را واقعا بوده و اتفاق افتاده به عنوان واقعيت، ثبت و ضبط نماید، بازهم از تصویر آرزوهای بر باد رفته و آرمانهای شهيد و به ثمر نرسيده‌ی ما ناتوان می‌ماند، و هيچ سندی از قتل آرزوهای انسانی ما در بایگانيی تاریخ نمی‌گذارد.

واقعيت، همان است كه باليده و مدام تكرار مي شود. مانند خصومت آدم با خویش و بيگانه، نيرنگ و جنگ، بي عدالتي و تجاوز، سلطه گری و دروغ. اما آرزوهای انسانی ما چيزهایی است مثل عدالت، مثل آزادی، مثل شفافيت و صداقت كه قرنها، بلكه هزاره‌ها در هوایش سوگوار بوده و هستيم. چيزهایی كه باید می‌بود، باید پدید می‌آمد، اما واقعيتِ زور، واقعيتِ جاه طلبی و سلطه گری، واقعيتِ فزون خواهی و تجاوز، واقعيت تزویر و دروغ نگذاشته تا پایی به عرصه‌ی وجود بگذارند. آنهمه آرزوها و آرمانها، سد راهش شده و آنهمه را به خاک افكنده. "واقعيت" می‌خواسته پدید آید ولی پيش از آنكه ایرانيان به بوی عدالت و آزادی و در سودای رهایی از نظام سلطه، دروازه‌ها را به روی سپاهيان اسلام بگشایند، مظلوميت ما در قصّه‌ی سوگ سياوش به نمایش در می‌آمد.

سياوش اگرچه خود شاهزاده بود و فرزند كاوس شاه، ولی در آینه‌ی فرهنگ ملی ما چندان زلال و پاک تصویر شده بود كه آتشِ جادوي سودابه هم نتوانست كمترین گزندی به او برساند، اما عاقبت در توطئه‌ی خویش و بيگانه، كه جز به فرمانروایی و سلطه نمی‌اندیشيدند از پای درمی‌آید و همچون یحیی تعميد دهنده، سر بریده‌اش در طشت زرین قرار می‌گيرد ۱

شاید این همه افسانه باشد، اما برای ما مردمانِ محو و بی‌هویت، كه تا كشته‌هامان به هزاران نمی‌رسيد تاریخ به یادمان نمی‌آورد، چاره‌ی دیگری نبود جز آنكه مظلومی و شهيدی شناخته شده و نام‌آور جستجو كنيم و او را نماینده و نمادِ مظلوميت خویش قرار دهيم. شاید به همين گونه‌ها بوده باشد كه در آن روزگارانِ پيش از اسلام، سوگ سياوش، برترین تعزیه در ميان ما ایرانيان بوده است.

پس از فروپاشی ساسانيان، و رونق اسلام در ایران، روح مادرانه‌ی ما تازه می‌خواست آزادی و رهایی را به جشن و شكرانه خوش آمد گوید كه شمشيرها پيام آور قلدريها و تجاوزها شد و مقر خليفه‌ی اسلام دربارِ کسری گردید، و هزار و یكشبِ بغداد سرمست از خون هزاران محرومِ بی‌نام و نشان.

این بود كه بازهم ما مردمان این مرز و بوم خود را سوگوار حقيقت دیدیم. اما كدام شهيد را باید به یاد می‌آوردیم تا خویش و بيگانه او را به عنوان شهيدی در راه حقيقت بشناسد؟ سياوش در غبار ایام محو و بيرنگ شده بود، فاتحان عرب نيز او نمی‌شناختند، و از نگاه آنان واگویه كردن اسطوره‌های پيشين تعبيری جز ارتداد و زندقه نداشت. این گونه بود كه یک چند، مای مظلوم و یی‌هویت و محو، مانده بودیم تا با كدام نماد و به نام كدام شهيد سوگواری خویش را آغاز كنيم.

از معجزه‌های ادیان یکی هم این است كه هميشه شهيدانِ نام آوری از متن خود ارائه می‌دهند كه درست رویاروی متوليان رسمی دین قرار می‌گيرند. و به این گونه، شهيدی دیگر پدید آمد. این شهيد را فاتحان عرب و متوليانِ رسميی دین بسی دقيق‌تر از ایرانيان می‌شناختند، زیرا از فرزندان همان رسولی بود كه به نامش قدرت یافته بودند، و از متن همان دینی برخاسته بود كه فاتحانِ عرب به بهانه‌اش غارتها كرده بودند و می‌كردند. با پدید آمدنِ حدیث عاشورا و حسين، دیگرچه نيازی به اسطوره‌ی سياوش؟

شهيدی دیگر آمد، خون تازه‌ای جوشيدن گرفت، تا بگوید: مذهب بر دو گونه است، یكی مذهب حاكمان، اسلام سلطه و زور، مذهبِ گنج‌های فراهم آمده از غارتِ محرومان، همان مذهبی كه به تهدید و ارعاب و تزویر و تطميع از همگان بيعت می‌گيرد. و دیگری مذهبی كه خلق‌های محروم و ستم كشيده، سوگوار پدید آمدنش بودند و هيچگاه تحقق عينی پيدا نكرد....

متن کامل:
https://cutt.ly/lwanGPhv


#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥3👍2👎1
شیشکی برای شِمر!


عبدالله مستوفی شرح مفید و مفصّلی دربارهٔ آداب و رسوم تعزیه و سوکواری مردم در ماه محرّم در عصر مشروطه و روزگار پهلوی اول نوشته‌است.
یکی از مجالس تعزیه‌خوانی مشهور در آن سال‌ها، مجلس تعزیه‌خوانی شاهزاده حسام‌السّلطنه مُراد بوده‌است. خانه‌های حسام‌السّلطنه در اول محلّهٔ بازار و یکی از محلّه‌های داش‌خیز تهران بود و داش‌مشدی‌ها از خدمتکاران مخلص این تعزیه بودند.
در دستهٔ تعزیه‌خوانیِ معین‌البکاء، مخالف‌خوانی بود مشهور به بُرزو که نقش شمر را خوب بازی می‌کرد. در بخشی از این شبیه‌خوانی، برزو می‌بایست در نقش شمر و خطاب به امام حسین و لشکرش با صدایی در نهایت کلفتی و ناهنجاری مصرعی را ادا می‌کرد:
شاهکار این حماسه در مصرعی بود که باید شمر در خواندن آن منتهای تشدّد و غلظت را ظاهر و در حینی که این مصرع را با صدای جَهوری خود ادا می‌کند پایی هم به زمین بکوبد. برزو به این مصرع رسیده گفت:
“امروز عرش را به تزلزل درآورم”
و پاشنهٔ چکمهٔ خود را چنان بر زمینِ تخت کوبید که صدای طراق تختِ زیر پای او‌ به اعماق اطاق‌های تکیه رسید.
یکی از داش‌ها که این‌قدر حماسه‌خوانی و تشدّد را از دهن شمر اصلی هم زیاد می‌دانست تا چه رسد به برزوی پِنطی*، در جواب این صدای پا، یک شیشکی به ناف او بست که صدای آن هم تا اعماق و زوایای تکیه رسیده، شلیک خنده از مردم بلند و برزو کلّه خورده سبیلش آویزان شد.
مردم که دیدند این شمرِ با این هیاهو از یک شیشکی این‌طور جاخورد، صدا را به هو... هو... هو... بلند کردند. معین‌البکاء عبث چشم‌غرّه می‌رفت و بیهوده موزیک و نقاره و کرنا را به صدا درمی‌آورد. شیرینکاری داش به‌ قدری به‌موقع بود که اگر توپ هم شلیک می‌کردند نمی‌توانستند جلو خنده و ‌هو و متلک‌پرانی‌های جمعیت را به شبیه شمر بگیرند.
تا شمر روی تخت ایستاده‌بود این وضع ادامه داشت. عاقبت برزو محبور شد جا خالی کند و فرار شمر از میدان آن هم از یک شیشکی، کار خنده و هو را به‌جایی رساند که همه حتّی رجال سنگین و شاهزادگان موقّر هم نتوانستند جلو‌ خود را بگیرند. مردم با خنده و هو تکیه را ترک گفته و تعزیه برهم خورد.
*پِنطی کسی است که نزد لوطی‌ها به بی‌غیرتی و بی‌کفایتی معرّفی شده، صفات لوطی‌گری در او‌ نباشد.

شرح زندگانی من، عبدالله مستوفی، انتشارات زوّار، تهران، ۱۳۹۹، جلد۱، صص ۳۱۰-۳۰۸ و ۳۰۳
از نقش بر آب

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤7🕊2
حسین جان!
مرا ببخش
رحیم قمیشی

حسین!
من از وقتی خودم را شناختم، برای تو رخت سیاه می‌پوشیدم، سینه می‌زدم، زنجیر می‌زدم، عزادار تو بودم.
در روضه‌های ساده، برای تنهایی و بی‌کسی‌ات می‌گریستم.
حتما یادت هست، از همه‌ی آنها که می‌گفتند؛ الکی هم برای حسین گریه کنید، ثواب دارد، چقدر بدم می‌آمد. آخر چرا الکی!؟
چرا ادای گریه کردن را بیاورم!
تو همه چیزت را داده بودی تا از عقیده‌ات دست نکشی، وقتی می‌دانستی ممکن است جانت را هم، از دست بدهی، زنده ماندن را التماس نکردی! با حاکمان ظلم بیعت نکردی.

حسین! تو با چشم خودت کشته شدن فرزندانت را دیدی، برادرانت را، یاران باوفایت را، دوستان همراه و همدلت را، تو حتی آب را هم برای خودت التماس نکردی، آن وقت من ادای گریه در بیاورم؟
تو می‌دانستی دختران کوچکت، را شبانه بر زمین‌های آکنده از خارهای مغیلان می‌کِشند، و به اسیری می‌برند. و هیچ نگفتی
و من، که می‌دانستم اسیری چیست!
مثل برخی که از روضه خوانی برای تو، پول در می‌آورند، مثل آنها که دنبال میکروفون برای تمرین صدایشان هستند، دنبال نشان دادن بزرگی‌ پوشالی‌شان، الکی هق‌هق کنم؟!
حاشا و کلٌا

حسین!
تو حتما یادت هست؛
وقتی شلاق خوردیم، گفتیم مگر خون ما از خون فرزندان حسین رنگین‌تر است. تیر خوردیم گفتیم ما کجا و آن یاران حسین کجا، از آسمان بلا بارید، گفتیم مثل خاندان حسین.
حسین، تو قهرمان کودکی‌هایم، نوجوانی‌ام، تو عشق جوانی‌ام، میانسالی‌ام، تو پناهی برای خلوت ماندنم با ظالمانی بودی که نه خدا را می‌شناختند، نه دردهای خلق خدا را، و ادای دیندارها را درمی‌آوردند، می‌زدند و می‌گفتند برای خدا می‌زنیم... برای خدا!
مگر نه وقتی تو را کشتند، جشن گرفتند که دین خدا را، به دستور یزید، امیر مؤمنان، از دست فتنه‌گران و منحرفان، نجات دادیم.
آنها چه می‌دانستند تاریخ یک‌سال و دو سال، و ده سال و پنجاه سال که نیست...

حسین!
من برای عزاداری که از تو پول نخواسته بودم، حتی سلامتی و بهشت و اینجور چیزهای کوچک را نخواستم، من که نخواستم با تو عکس یادگاری بگیرم، پیراهن سیاهم را نمایش دهم، نه من خود تو را دوست داشتم، دیده بودم مادرم بی‌هیچ منتی دوستت داشت، پدرم برایت احترام قائل بود، دوستانم نامت را زمزمه می‌کردند و آرام جان می‌دادند. تا دردشان فراموش‌شان شود.
ولی حالا
ببخش مرا
که دیگر نیستم...

از وقتی که عزاداری تو را عده‌ای مصادره کردند، پس و پیش از عزاداری‌ات برای حاکمان دعا کردند، گفتند حسین تنها برای ماست، خواستند با نام تو هر ظلمی را توجیه کنند. از وقتی احساس کردم یزید هم برایت سینه می‌زند، به بهانه تو، خون به‌ناحق ریخته شده هزاران جوان را توجیه می‌کنند، می‌زنند و یاحسین می‌گویند...
دلم شکسته، همه آن آمال کودکی‌هایم فروریخته، آرزوهایم دزدیده شده
و نتوانستم تو را از دست دشمنانت در بیاورم، عزادارای‌های نمایشی‌ات را رها کردم... گریه کردن‌های بازیگری را گذاشتم
و مات و مبهوت ماندم
آنها که به حسین رحم نکنند
به چه رحم می‌کنند!؟

حسین جان! مرا ببخش که نتوانستم همان مجلس کوچک ساده و بی‌ریای عزای تو را حفظ کنم.
صدای بلندگو هایشان بلند بود، بودجه داشتند، محافظ داشتند، زندان داشتند، شلاق داشتند، صدا داشتند و سیما.
و من ترسیدم کشته شوم، ترسیدم پس از مرگم بگویند فتنه‌گری دیگر را کشتیم، بگویند اسلام را نجات دادیم!
حسین!
من و بسیاری، این روزها تنها شده‌ایم
می‌دانم اگر هزار و پانصد سال از خدا عمر می‌گرفتی
و امروز زنده بودی
تو هم تنها بودی
به دیوار تکیه می‌زدی
اینها که دیوانه‌وار حسین حسین می‌گویند
چرا مرام حسین
چرا اندیشه حسین
چرا راه حسین را نمی‌جویند...
و تو باز شهید می‌شدی
باز سرت را بر نیزه‌ها کرده
می‌چرخاندند؛
یک خروج کرده از دین خدا
به دستور خدا
کشته شد...

حسین جان ما را ببخش
که گذاشتیم تاریخ تکرار شود
و باز تو تنها بمانی
با همان عده اندک
که دستان‌شان
بسته است
و باز تو شورشی شده‌ای
و دین خدا را آن‌ها تعریف می‌کنند
که هم زندان دارند، هم شلاق
و هم چوبه‌های دار...
و کاخ‌هایی
که در آن
برایت عزاداری می‌کنند!

#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥17❤5👍4👎2
فرهیختگان
آنیلا  ابوطالبیان اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ ۳۰ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
سروش اسحاقی
اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴
۳۱
#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢25❤8🤬1
پزشکیان: نمی‌شود برای امام حسین (ع) اشک بریزیم اما در جامعه شاهد ظلم، بی‌عدالتی، فقر و گرسنگی باشیم و نسبت به این مسائل بی‌تفاوت بمانیم

ما شیعیان باید مایه عزت و سربلندی امام حسین(ع) باشیم، نه آنکه با عملکرد خود موجب شرمندگی در برابر آرمان‌های آن حضرت شویم.

▫️رهروان امام حسین(ع) آزادگان و از جان‌ گذشتگانی هستند که در مسیر حق حرکت می‌کنند و در این راه همواره می‌توان جلوه‌ های علم، خلاقیت، توانمندی و عشق را مشاهده کرد.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍22🤬7❤3🔥3
تقابل حق و تکلیف از منظری دیگر
علی رضا معینی

کتاب «وکالت و دولت» را باید روایت یک نزاع دیرپا در تاریخ اندیشه سیاسی شیعه دانست؛ نزاعی که هنوز پایان نیافته و چه بسا سرنوشت آینده ما نیز به نحوه حل‌وفصل آن وابسته باشد.
مسئله از اینجا آغاز می‌شود که قدرت سیاسی در جامعه دینی از کجا برمی‌خیزد؟ آیا حاکم، صاحب ولایتی است که از بیرون اراده مردمان بر آنان جاری می‌شود، یا وکیل و نماینده‌ای است که از سوی مردم مأمور تدبیر امور عمومی می‌گردد؟ این پرسش، اگرچه امروز با زبان جمهوریت و مردم‌سالاری بیان می‌شود، اما ریشه‌های آن را باید در ژرفای فقه و کلام سیاسی شیعه جست.
آیت الله استاد محمد سروش‌ محلاتی در این اثر ارزشمند، خواننده را به تماشای یکی از مهم‌ترین منازعات فکری یکصد و اندی سال اخیر می‌برد؛ منازعه‌ای که از روزگار مشروطه آغاز شد و در آن، میرزا حسین نائینی و شیخ اسماعیل محلاتی از یک سو، و مخالفان مشروطه از سوی دیگر، درباره حدود قدرت سیاسی و جایگاه مردم به گفتگو و جدال برخاستند. سپس این بحث در روزگار ما در آرای امام خمینی، شهید مطهری، شهید بهشتی، نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی و مهدی حائری یزدی ادامه یافت و هر یک کوشیدند نسبت دین و دولت، فقه و سیاست، و مردم و حکومت را از منظری تازه باز اندیشی کنند.
اگر بخواهیم حاصل این گفتگوهای دراز آهنگ را در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت که تاریخ معاصر ایران، تاریخ گذار تدریجی از «ولایت بر مردم» به «وکالت از مردم» بوده است؛ گذاری که هنوز به فرجام نرسیده است.
در این میان، مرحوم مهدی حائری یزدی حکومت را اساساً نوعی وکالت و نمایندگی می‌دانست؛ صالحی نجف‌آبادی نیز نقش مردم را در مشروعیت سیاسی برجسته می‌کرد؛ نائینی قدرت را مقید به قانون و رضایت عمومی می‌خواست. در سوی دیگر، امام خمینی نظریه ولایت فقیه را صورت‌بندی کرد و شهید مطهری و شهید بهشتی کوشیدند میان مشروعیت دینی و مقبولیت مردمی جمع کنند. از همین رو، کتاب حاضر صرفاً گزارشی از چند رأی فقهی نیست، بلکه آینه‌ای است که یکی از مهم‌ترین کشاکش‌های فکری روزگار ما را باز می‌تاباند.
به گمان نگارنده، جهان جدید بیش از آنکه با مفهوم ولایت سازگار باشد، با مفهوم وکالت تناسب دارد. انسان جدید خود را صغیر نمی‌شمارد تا محتاج قیّم باشد؛ شهروندی می‌داند صاحب حق که حکومت را برای تدبیر امور خویش برمی‌گزیند. در منطق وکالت، قدرت امانتی است که باید پاسخگو باشد؛ اما در منطق ولایت، همواره این خطر وجود دارد که قدرت خود را فراتر از پرسش و نقد بنشاند. از این رو، هرچه بر عنصر وکالت و نمایندگی افزوده شود، راه برای مسئولیت‌ پذیری، نظارت عمومی و آزادی شهروندان گشوده‌ تر خواهد شد.
«وکالت و دولت» از این حیث تنها کتابی درباره گذشته نیست؛ کتابی است درباره اکنون ما و شاید درباره آینده ما. هر کس بخواهد راز کشاکش جمهوریت و اسلامیت را دریابد و نسبت دین و دموکراسی را بهتر بفهمد، در این اثر نکته‌های بسیار برای اندیشیدن خواهد یافت.
◼️ وکالت یا ولایت؟ تأملی بر یک نزاع دیرپای در فقه سیاسی شیعه
برخی کتاب‌ها پاسخ نمی‌دهند؛ پرسش می‌آفرینند. و برخی دیگر، پرسش‌های فراموش‌شده را از غبار زمان بیرون می‌کشند و بار دیگر در برابر وجدان تاریخی یک ملت می‌نهند. کتاب «وکالت و دولت» از این سنخ است.
در پسِ این عنوانِ آرام و بی‌ادعا، یکی از مهم‌ترین منازعات فکری صد و پنجاه سال اخیر ایران نهفته است؛ منازعه‌ای که از روزگار مشروطه آغاز شد و هنوز نیز پایان نیافته است. پرسش ساده است، اما پاسخ آن سرنوشت یک نظام سیاسی را رقم می‌زند: حاکم، وکیل مردم است یا ولیّ آنان؟
فقه سنتی ما بیشتر با زبان ولایت سخن گفته است. در این زبان، فقیه یا حاکم، صاحب نوعی حقِ سرپرستی و تدبیر است. اما با طلوع دوران جدید و ورود اندیشه مشروطه، واژه دیگری به میدان آمد: «وکالت». از آن پس، مردم نه رعیت که صاحب حق تلقی شدند و حکومت نه قیم جامعه، بلکه نماینده و کارگزار آن.
نزاع بزرگ میان میرزای نائینی و شیخ فضل‌الله نوری، در ژرف‌ترین لایه خود، نزاع میان همین دو تلقی بود. نائینی می‌کوشید قدرت را مقید و محدود کند و برای اراده عمومی جایگاهی در سامان سیاسی بگشاید. در مقابل، شیخ فضل‌الله از سنت دیرپای ولایت دفاع می‌کرد. آن نزاع هرگز خاتمه نیافت؛ تنها صورت‌های تازه‌ای پیدا کرد و در دهه‌های بعد در قالب بحث نسبت اسلامیت و جمهوریت، دوباره سر برآورد.
آیت الله استاد محمد سروش محلاتی در این کتاب، با دقتی فقیهانه و انصاف پژوهشگرانه، آرای هفت تن از اندیشمندان برجسته معاصر را کنار یکدیگر نهاده است: میرزا حسین نائینی، شیخ اسماعیل محلاتی، امام خمینی، شهید مطهری، شهید بهشتی، آیت‌الله صالحی نجف‌آبادی و دکتر مهدی حائری یزدی. حاصل کار، تنها گزارشی از دیدگاه‌ها نیست؛ بلکه تصویری روشن از مسیر تحول اندیشه سیاسی شیعه در روزگار ماست.👇👇👇

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5🔥1
👆👆👆
در میان این آراء، دو صدا بیش از همه به گوش می‌رسد: صدای ولایت و صدای وکالت. یکی مشروعیت را از بالا می‌جوید و دیگری از پایین. یکی بر حق فرمانروایی تکیه می‌کند و دیگری بر حق انتخاب. یکی مردم را موضوع حکومت می‌بیند و دیگری آنان را منشأ قدرت می‌شمارد.
جهان جدید، خواه ناخواه، با مفهوم وکالت سازگارتر است. انسان جدید، خود را صغیر نمی‌داند تا نیازمند قیم باشد. او می‌خواهد در سرنوشت خویش شریک باشد و زمامداران را پاسخگو ببیند. تجربه تاریخی نیز نشان داده است که هر جا قدرت خود را وکیل مردم دانسته، امکان نقد، اصلاح و تغییر فراهم آمده و هر جا خود را صاحب ولایتی فراتر از پرسش و پاسخ پنداشته، راه بر آزادی و مسئولیت بسته‌تر شده است.
من نیز، همچون بسیاری از نواندیشان دینی روزگار ما، بر این باورم که در عصر جدید، مفهوم وکالت نه تنها با عقلانیت سیاسی و کرامت انسانی سازگارتر است، بلکه با روح اخلاق دینی نیز تناسب بیشتری دارد. دین، آنگاه که در کنار آزادی انسان بنشیند، شکوفا تر می‌شود؛ و آنگاه که بر مسند قدرت غیر پاسخگو تکیه زند، بیش از آنکه مایه هدایت باشد، در معرض فرسایش قرار می‌گیرد.
«وکالت و دولت» کتابی درباره گذشته نیست؛ کتابی درباره اکنون و آینده ماست. هر صفحه آن یادآور این حقیقت است که مسئله اصلی سیاست در ایران امروز، نه صرفاً چگونگی حکومت کردن، بلکه تعیین منشأ حق حکومت است. و تا زمانی که این پرسش بی‌پاسخ بماند، گفت‌وگو میان ولایت و وکالت نیز ادامه خواهد یافت.
این کتاب را باید خواند؛ نه برای آنکه به پاسخ نهایی برسیم، بلکه برای آنکه پرسش‌های بزرگ زمانه خویش را بهتر بفهمیم.


تلفن مرکز پخش: ۰۹۳۷۰۷۷۰۳۰۳
امکان سفارش از طریق بله و ایتا
.

👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍2
در ایام جنگ ایران و عراق ۳۶۴ روز رادیو عربی ایران و رادیو عراق در حال سب ولعن و دشنام دادن به همدیگر بودند. تنها صبح تا ظهر عاشورا پخش مشترک داشتند.
شیخ عبدالزهرا کعبی مقتل امام‌حسین می‌خواند و هردو رادیو همزمان پخش می‌کردند.
محمدعلی ابطحی

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6
درسی از نیویورک: وقتی سازمان‌دهی از پایین، ماشین قدرت را شکست می‌دهد

پیروزی زهران ممدانی در انتخابات شهرداری نیویورک در نوامبر ۲۰۲۵، و به‌تازگی موفقیت کامل نامزدهای مورد حمایت او در انتخابات مقدماتی کنگره، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر موازنه قدرت در درون حزب دموکرات آمریکا به شمار می‌رود. به گزارش ان‌بی‌سی نیوز و ان‌پی‌آر، در این دور از مقدماتی هر سه نامزدی که ممدانی شخصاً برایشان میدان‌داری کرد — برد لندر در حوزه دهم در برابر نماینده فعلی دن گلدمن، کلر والدز در حوزه هفتم در برابر رئیس شهرداری بروکلین آنتونیو رینوسو، و داریالیزا آویلا شوالیه در حوزه سیزدهم پس از رقابتی نزدیک در برابر نماینده باسابقه آدریانو اسپایات — پیروز شدند. این نتیجه ثابت کرد جریان مترقی و سوسیالیست دموکرات دیگر یک حاشیه نیست، بلکه بازیگری است که می‌تواند مسیر آینده حزب را شکل دهد.

این پیروزی فشار مشخصی بر رهبران میانه‌رو حزب وارد کرده است. به نوشته سی‌بی‌اس نیوز، در همین دور انتخابات، فرماندار کاتی هوکول و هاکیم جفریز، رهبر اقلیت دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، علناً از رقبای ممدانی حمایت کرده بودند — و هر دو شکست خوردند. این شکست نشان می‌دهد رهبری سنتی حزب اکنون باید میان نزدیک شدن به مطالبات جناح مترقی یا تأکید بر سیاست‌های میانه‌رو انتخاب کند؛ ادامه این کشمکش می‌تواند شکاف ایدئولوژیک میان دو طیف حزب را عمیق‌تر کند و رقابت‌های مقدماتی آینده را به میدان تعیین هویت تازه دموکرات‌ها بدل سازد.

از منظر انتخاباتی، تجربه ممدانی و تیمش نشان داد سازماندهی مردمی، فعالیت در شبکه‌های اجتماعی، و بسیج نسل جوان می‌تواند در برابر ماشین‌های مالی و حزبی سنتی نیز به نتیجه برسد. به نوشته پی‌آی‌اکس۱۱، ممدانی در روزهای پایانی این رقابت‌ها شخصاً در کنار هر سه نامزد ظاهر شد و حتی با حضور برنی سندرز در یک گردهمایی بزرگ در بروکلین، رأی‌دهندگان را برای «تیم خود» بسیج کرد. این الگو احتمالاً نامزدهای مترقی بیشتری را در ایالت‌های دیگر به رقابت با چهره‌های باسابقه حزب ترغیب خواهد کرد.

در نقطه مقابل، حزب جمهوری‌خواه از این تحول بهره‌برداری سیاسی خود را آغاز کرده است. جمهوری‌خواهان ممدانی را نماد کل حزب دموکرات معرفی می‌کنند تا رأی‌دهندگان مستقل و محافظه‌کار را نسبت به آینده دموکرات‌ها نگران سازند؛ هرچه نفوذ جریان مترقی در حزب افزایش یابد، این حملات تبلیغاتی نیز شدت بیشتری خواهد گرفت.

بازتعریف اولویت‌های حزب دموکرات یکی دیگر از پیامدهای این پیروزی‌هاست. مسائلی مانند هزینه‌های زندگی، مسکن، خدمات درمانی، حقوق مهاجران و عدالت اجتماعی جای پررنگ‌تری در برنامه‌های انتخاباتی آینده خواهند یافت. اما اختلاف دیدگاه جریان مترقی درباره سیاست خارجی، به‌ویژه در قبال غزه و خاورمیانه — موضوعی که به گزارش د هیل محور اصلی هر سه رقابت اخیر بود — می‌تواند به منبع تازه‌ای از اختلاف داخلی در حزب بدل شود.

اما آنچه این تجربه را برای مخاطب ایرانی هم خواندنی می‌کند، چیزی فراتر از سیاست داخلی آمریکاست. سه نامزدی که هیچ‌کدامشان پول و ماشین حزبی سنتی پشت سرشان نبود، تنها با تکیه بر سازمان‌دهی مردمی، شبکه‌های محلی و اعتماد نسلی که خود را در صحنه رسمی سیاست بی‌صدا می‌دید، توانستند سدهای به‌ظاهر تسخیرناپذیر را کنار بزنند. این درسی است که فارغ از مرز و زبان معتبر است: قدرت متمرکز همیشه شکست‌ناپذیر نیست، و وقتی صدای نسل جوان و محرومان از حاشیه به سازمان‌دهی واقعی برسد، می‌تواند معادله را تغییر دهد.

محمدعلی سوره


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5
«یزید» کیست؟ «حسین» کیست؟: دو «آیین» و دو «میراث»
 
«یزید بن معاویه» و «حسین بن علی» را چه چیزی یا چه کسی «آن کسی» کرد که «شدند»؟ یا اصلاً آنها «نشدند» بلکه همانی شدند که «بودند»؟ چون از ازل مقدّر بود که هریک همانی باشد که بود! آیا در این «کمدی الهی» هرکس نقش خود را دارد، بی‌آنکه خود خواسته باشد؟ آیا «در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود، کاین شاهد بازاری و آن پرده‌نشین باشد»؟ اگر از قسمت و تقدیر و مشیّت الهی چشم بپوشیم و به آنچه می‌دانیم بسنده کنیم، در مرتبهٔ نخست، «یزید بودن» یا «حسین بودن» امری واقع‌بوده یا مربوط به «گذشتهٔ» افراد است، و چیزی بیرون از اختیار و انتخاب آن دو فردی است که هریک از اتفاق یا بنا به مشیت الهی کسی متمایز از دیگری بود و بعدها «نمودگار» حادثه‌ای تاریخی شد. «از بد حادثه» یا «از خوبی حادثه» بود که یکی «آن» زاده شد و دیگری «این». دو کودک به این جهان «پرتاب» شدند، چشم به این جهان گشودند، و خود را در «این جهان» دیدند، یکی پدرش را در اینجا «معاویة بن ابی‌سفیان» یافت و دیگری پدرش را «علی بن ابی‌طالب». در خانوادهٔ هریک از این دو فرد، در «تاریخ» و «سنّت» تفاوت‌هایی بود، دشمنی‌ها و خُرده‌حساب‌هایی، رقابت‌هایی برای کسب منزلت و جایگاه اجتماعی، اگر نه تنها قدرت و ثروت، و در جایگاه خانوادگی و اجتماعی‌شان چیزهایی بود که زندگی و مرگ هریک را به گونه‌ای متفاوت رقم زد.
 
نزاع دو «آیین» و دو «میراث» یا دو «میراث‌خوار»!؟
 
آیا نزاع «یزید بن معاویه» و «حسین بن علی» نزاع دو «آیین» و دو «میراث» بود یا نزاع دو «میراث‌خوار»؟ حسین بن علی در مرتبهٔ نخست «وارث آیین» پدربزرگش بود و از او «نشان» داشت، چون در خانواده‌ای زاده شده بود که نیایش بنیانگذار «دین» و پدرش نخستین «مسلمان» آن بود. اما او میراث دیگری نیز داشت، میراثی از پدرش. پدرش، در مقام خلیفهٔ چهارم، خلافتی برآمده از خواست مردم و بیعتی با عموم مردم (نه به وصایت یا سفارش یا زد و بند با این و آن، همچون سه خلیفهٔ نخست)، در جنگی با معاویه، والی معزول اما یاغی شام، به خواست سپاهیانش با حکمیتی ناعادلانه و خدعه رو به رو شد، و سپس به دست کسانی از پیروان خود که او را به پذیرش همان حکمیت واداشته بودند کشته شد که چرا حکمیت را پذیرفته و فریب خورده است!
 
«حسین بن علی» دو میراث داشت: ۱) «آیین» و ۲) «امارت» (یا «ولایت»؟)، اگر «امارت» را چیزی بدانیم که به «ارث» می‌رسد، و جنگی ناتمام که باید با معاویه ادامه می‌یافت، اگر پشتیبانانی داشت که از او پیروی می‌کردند. اما برادرش، حسن بن علی، با معاویه صلح کرد تا کار به بعد از مرگ معاویه برسد، با این فرض که بنا به سنت چهارخلیفهٔ نخست «امارت» یا «خلافت» نمی‌توانست در خاندان کسی «موروثی» باشد و برگزیدن «خلیفه» به دست «امت» بود. (در اینجا به مدعیات شیعیان در خصوص «وصایت» و «ولایت» و تأویل و تفسیر آنان از «وصایت» و «ولایت» به «امارت» و «خلافت» کاری نداریم! اکنون به آنچه در عمل اتفاق افتاد توجه می‌کنیم.)
 
«حسین بن علی»، پس از مرگ معاویه، به‌طور طبیعی می‌توانست مدعی دو چیز باشد: ۱) ادعای میراث و پاسداری از «آیین» پدربزرگش بنا بر «میراث»، ۲) ادعای ادامهٔ «امارت» پدرش، اگر او و پیروانش بر این باور بودند که این «امارت» با خدعه «غصب» شده است و امت حق دارد بار دیگر «امیر» و «خلیفه» را خود برگزیند، یا اگر او و پیروانش بر این باور بودند که «آیین» و «امارت» یا حکومت «میراث» اوست و «غصب» شده است و نه وظیفه‌ای که مردم به کسی می‌دهند یا از کسی می‌گیرند. بدین سان است که در «حسین بن علی» دو چیز به هم می‌رسند: «آیین» و «امارت» یا «خلافت»، اگرنه «ولایت» و «امامت». اما پرسش این است آیا او در مخالفت با «یزید» مدعی پاسداری از «آیین» پدربزرگ بود یا مدعی «میراث‌خواری» پدربزرگ، و در نسبت با پدر آیا او «پاسدار امارت به انتخاب امت» بود، یا تنها مدعی «میراث‌خواری از امارت ناتمام پدر» و بازپس‌گیری آن.
 
👇👇👇


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤7🤔1