فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.3K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
مصاحبه‌ی مجله‌ی « شبکه آفتاب »
با سعید مدنی و محمد مالجو ، شماره ۷۴

نه یاس ، نه امید ،  نه استیصال
امنیت ، آزادی و کنشگری اجتماعی
 

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤8
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ناصر هادیان، استاد برجسته روابط بین‌الملل:

اینکه می‌گویند اگر سر ذخایر اورانیوم توافق کنیم، به ما حمله می‌کنند، داستان است

مگر ما ذخایر را که داشتیم، به ما حمله نکردند؟

سلاح اتمی هم نمی تواند جلوی جنگ را بگیرد

سلاح اتمی برای جلوگیری از جنگ نیست، برای بقاست

سبک سنگین کنید ببینید می‌ارزد این اورانیوم‌ها را نگه داریم وقتی می‌توانیم امتیازات گسترده‌تری بگیریم؟

ویدیوی کامل مصاحبه در لینک زیر
https://youtu.be/1XEhlT5WDXQ?is=n7EvoIDcf2lcQUiX


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍11❤3👎1
جورکش غول بیابان شود...
محمدامین نجفیان


1️⃣ "کمک[برای رژیم چنج] در راه است."

"دهها هزار نیروی نظامی استعفا داده و به پهلوی پیوسته اند!" "با یک جنگ برق آسا مدل ونزوئلا در ایران هم پیاده می‌شود!" "اینا آخر دی ماه(۱۴۰۴) را نخواهند دید."

همه کسانی که مخاطب فضای مدیا و رسانه ای ایران و فارسی زبان هستند، طی ماههای اخیر به کرات با این جملات و جملات مشابه آن مواجه شده و به گوششان خورده است. اما باید دید چه نیروها و جریاناتی بر آتش این توهم دمیدند و حتی خود را آماده تحویل گرفتن قدرت و همکاری با متجاوزین خارجی کردند. واقعیت امر چه بود؟ و بنا به تجربیات قبل چه بر سر این نیروها خواهد آمد؟! مساله مرکزی این نوشته واکاوی این روند و این نیروها با رجوع به تاریخ معاصر ایران است.

2️⃣ برای درک بهتر وقایع روز که گرفتار حجاب معاصرت است و همه ابعادش طبیعتا برای ما مکشوف نیست، باید به تاریخ پناه برد و گزاره ها و فکت هایی را از دل تاریخ استخراج کرد. قطعا این کمکی خواهد بود برای درک بهتر و عمیق تر وقایع جاری و ساری. در مورد مساله مطروحه این یادداشت، به زعم بنده دو فکت تاریخی بهتر یاری رسان مطلب خواهد بود:

3️⃣ کودتای ۲۸مرداد و سرنگونی دولت ملی دکتر مصدق از وقایع غمبار و در عین حال سرنوشت ساز تاریخ معاصر ایران است.واقعه ای که ریل تاریخ را در این سرزمین تغییر داد و برخی آثارش تا امروز هم بر سرنوشت ما تاثیرگذار بوده است. عوامل و نیروهای مختلفی در وقوع این کوتا نقش داشته و با عامل خارجی همکاری داشتند.

قطعا از عوامل بی هویتی چون برادران رشیدیان و امثالهم که هویت و شرف خود را به کانون های قدرت و ثروت فروخته بودند انتظار زیادی نمی‌رفت ولی یک جریان در این واقعه شوم نقش آفرین بود که شاید در بادی امر حضورش برای خیلی ها تعجب برانگیز بود. جریانی که دکتر مصدق از آن با عنوان "علمای ۹ اسفند" نام‌می‌برد، با محوریت سید محمد بهبهانی و همراهی پیدا و پنهان آیه الله کاشانی!  اصطلاح «دلارهای بهبهانی» را اولین بار یک مأمور سابق سازمان سیا بنام ریچارد کاتم در کتاب خود آورد. کاتم نویسنده کتاب «ناسیونالیسم در ایران» است. او چند سال بعد از ترک سیا و آغاز کار دانشگاهی در کتاب خود به اختصار نوشت که در جریان کودتا "دلارهای بهبهانی" بود که بین روحانیون طرفدار کودتا و اوباشان جنوب شهر تهران تقسیم می‌شد.

بنا بر اسناد سری دولت آمریکا که پس از مدتها منتشر شدند، با نام سند "مرور بحران اخیر"، منبع دست‌کم بخشی از این دلارها سفارت آمریکا در تهران بوده است. در این سند آمده:
«بنا بر گزارش‌های موثق که در روز ۱۹ مرداد دریافت شد، سفارت آمریکا به‌طور پنهانی به اشخاص بانفوذ از جمله آیت‌الله بهبهانی، روحانی معروف، مبالغ کلانی پول پرداخت کرده بود.»
بنا براین سند محمد بهبهانی همچنین یکی از دست‌اندرکاران اصلی عملیات نهایی سرنگونی مصدق در صبح روز ۲۸ مرداد بود.
سند همچنین می‌گوید که بهبهانی یکی از معدود افرادی بود که از طرح کودتا ۲۸ مرداد با خبر بوده است، موضوعی که اعتماد کامل سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا به محمد بهبهانی را نشان می‌دهد.

بنا بر این سند، فقط چند نفر از نقشه کودتا خبر داشتند: فرماندهان چند یگان نظامی، رئیس شهربانی و بهبهانی که مسئول سازماندهی تظاهرات بود. بعد از کودتا با اعمال نفوذ وی پسرش جعفر بهبهانی سناتور شد ولی خیلی زود ورق برگشت! منقول است که شاه به آیه الله بهبهانی پیغام داده بود: می‌دهم تا ریشت را خشک خشک بتراشند. بهبهانی هم در جواب شاه گفته بود: بعد از ۲۸ مرداد (به علت تلاش برای بازگرداندن تو و به استقبال تو آمدن) آن قدر مردم به صورتم آب دهان انداخته‌اند که نمی‌شود ریش مرا خشک تراشید! بهبهانی منزوی شد و‌ پسرش هم از مدار اصلی قدرت کنار گذاشته شد. بهبهانی مغبون اصلی بود، هم از قدرت کنار گذاشته شد هم آبرو و وجاهتش نزد مردم بر باد رفت.(نقش کاشانی پوشیده تر و پیچیده تر از بهبهانی بود که در جای خود پرداخته شده و جا دارد باز هم پرداخته شود‌.)....
 
 متن کامل:
https://cutt.ly/5yeaOOrC
 


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤7👍3😱1
‏هدف ترامپ بازگرداندن ایران به وضعیت ۲۸ اسفند ۱۳۲۹ است؛ یک روز پیش از ملی‌شدن صنعت نفت.

‏بازگشت به دورانی که منابع ایران غارت می‌شد، این‌بار بدون نقاب «نظم جهانی لیبرال».

‏اشتباهات سال ۱۳۳۲ را تکرار نکنیم.هر کس برای ایران دلش می‌تپد باید در جبهه ملت ایران روبروی دشمن بایستد.

حسین قتیب


#فرهیختگان راهی به رهایی
👎9👍6❤2
روزنامه اطلاعات: اگر آتش‌بس فعلی بطور کامل فرو بریزد، بازگشت به میز مذاکره به مراتب سنگین‌تر از امتیازاتی خواهد بود که امروز برای رسیدن به صلح می‌پردازیم


▫️خطر بزرگ نه یک «جنگ عامدانه و برنامه‌ریزی‌شده»، بلکه وقوع یک «جنگ تصادفی» ناشی از سوءمحاسبه است.

▫️اگر دیپلماسی نتواند به سرعت تحولات میدانی حرکت کند و سازوکاری برای مدیریت تنش ارائه دهد، احتمال ازسرگیری درگیری‌ها به طور روزافزونی افزایش می‌یابد.


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍7🕊1
🔴از رنجِ نوشتن تا غارتِ کتاب


📌برخی دوستان عزیز خبر دادند که نسخه‌ی pdf کتاب "حدیث خداوندی و بندگی" را کسی در همین تلگرام به رایگان در اختیار همگان نهاده است. تازه نام مؤلف را هم "محمد غلامی" نوشته‌اند، یعنی تنها هنرشان این بوده است که مرا از جایگاه دهقانی به مرتبه‌ی غلامی فرو آرند. همین جا اعلام می‌کنم که این کار به معنی دزدی در روز روشن است. پیش از این، چنین بلایی را بر سر کتاب‌های دیگرم هم آورده بودند و نه من توانستم مانع کار این دزدان پنهان بشوم و نه ناشران کتاب‌ها. چاره‌ای ندارم جز این که از مردمی که هنوز ارزش و شرافتی برای قلم و صاحب قلم قائل‌اند و کتابی را که حاصل سال‌ها کار و خون دل خوردن است کالایی فاسد و دورریختنی قلمداد نمی‌کنند بخواهم که کتاب‌های مرا از کتاب‌فروشی‌ها یا ناشران آنها بخرند و از نسخه‌های بی‌بها یا کم‌بهای مجازی استفاده نکنند و راه تنفس امثال مرا در این روزگار شوم نبندند.
ز رقیب دیوسیرت به خدای خود پناهم
مگر آن شهاب ثاقب مددی دهد خدا را!





https://telegram.me/dmdehghani
😢12❤9👍1
مرگ ناگهانی لینزی گراهام آنهم یکروز پس از بازگشت از اوکراین، منو یاد کشته شدن استپان باندرا انداخت

استپان باندرا یکی از جنجالی‌ترین شخصیت‌های تاریخ اوکراین در قرن بیستم بود. او برای بسیاری از ملی‌گرایان اوکراینی نماد مبارزه برای استقلال از اتحاد شوروی است، اما به دلیل همکاری بخشی از سازمانش با آلمان نازی در ابتدای جنگ جهانی دوم و نقش اعضای OUN و UPA در خشونت‌های قومی علیه لهستانی‌ها و یهودیان، شخصیتی بسیار بحث‌برانگیز محسوب می‌شود.

چرا شوروی قصد کشتن او را داشت؟

پس از پایان جنگ جهانی دوم، باندرا در مونیخ آلمان غربی زندگی می‌کرد و رهبری شاخه تبعیدی سازمان ملی‌گرایان اوکراین را بر عهده داشت. از دید دولت شوروی، او همچنان الهام‌بخش مقاومت ضدشوروی در اوکراین بود. به همین دلیل، سازمان امنیت شوروی (ابتدا MGB و سپس KGB) چندین بار تلاش کرد او را برباید یا ترور کند.

روز ترور (۱۵ اکتبر ۱۹۵۹)

در روز ۱۵ اکتبر ۱۹۵۹، باندرا پس از خرید روزانه به ساختمان محل سکونتش در خیابان Kreittmayrstraße در مونیخ بازگشت. هنگامی که وارد راهروی ساختمان شد، مأمور KGB به نام بوهدان استاشینسکی که مدت‌ها او را زیر نظر داشت، به او نزدیک شد.

سلاح ترور

این ترور با اسلحه گرم معمولی انجام نشد. ک.گ.ب سلاح ویژه‌ای طراحی کرده بود که ظاهری شبیه یک لوله یا تپانچه کوچک داشت و با فشردن ماشه، کپسول‌های سیانید را خرد می‌کرد و گاز یا ذرات بسیار ریز سیانید را به سمت صورت قربانی می‌پاشید. اگر قربانی آن را تنفس می‌کرد، ظرف چند دقیقه دچار ایست قلبی می‌شد و در ظاهر ممکن بود مرگ طبیعی به نظر برسد.

طبق اعترافات بعدی استاشینسکی، او این وسیله را از فاصله بسیار نزدیک به سمت صورت باندرا شلیک کرد.

مرگ باندرا

باندرا چند قدم بیشتر نتوانست حرکت کند. همسایه‌ها او را روی زمین در ورودی ساختمان پیدا کردند؛ او هنوز زنده بود اما به سرعت حالش وخیم شد و اندکی بعد در مسیر انتقال به بیمارستان جان باخت. کالبدشکافی برخلاف انتظار KGB، آثار مسمومیت با سیانید را آشکار کرد. برخی پژوهشگران معتقدند استاشینسکی به دلیل اضطراب، بیش از مقدار برنامه‌ریزی‌شده از سیانید استفاده کرد و همین باعث شد آثار سم قابل تشخیص باشد.

چگونه راز ترور فاش شد؟

دو سال بعد، در سال ۱۹۶۱، استاشینسکی به آلمان غربی گریخت و خود را تسلیم کرد. او نه‌تنها قتل باندرا، بلکه به ترور لو ربت نیز اعتراف کرد و جزئیات سلاح و نحوه اجرای عملیات را شرح داد.

محاکمه

دادگاه آلمان غربی در سال ۱۹۶۲ استاشینسکی را به جرم قتل محکوم کرد. با این حال، دادگاه تأکید کرد که او مجری دستور بوده و مسئولیت اصلی متوجه مقامات شوروی است که دستور ترور را صادر کرده بودند. استاشینسکی به ۸ سال زندان محکوم شد و پس از گذراندن بخشی از محکومیت، با هویتی جدید از انظار عمومی ناپدید شد.

این پرونده یکی از مشهورترین نمونه‌های ترورهای برون‌مرزی KGB به شمار می‌رود، زیرا برای نخستین بار یک مأمور شوروی از غرب پناهندگی گرفت و جزئیات روش‌های ترور مخفیانه این سازمان را به‌طور علنی فاش کرد.

کافه اندیشه


#فرهیختگان راهی به رهایی
❤6
پایگاه اجتماعی نظام جمهوری اسلامی

اصلی‌ترین پایگاه اجتماعی نظام جمهوری اسلامی ایران در کدام طبقات اجتماعی قرار دارد؟ آیا نظام سیاسی مستقر بر یک بلوک اجتماعی منسجم و وفادار تکیه دارد یا با اشکال متنوع و ناهمگونی از حمایت اجتماعی روبه‌روست؟
 
برای پاسخ به این پرسش از یافته‌های پژوهش «نقشۀ نگرشی طبقات اجتماعی در جامعۀ شهری ایران در سال ۱۴۰۲» استفاه می‌کنم که بر تلفیق سه پایگاه داده استوار است: «داده‌های خام پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان»، «نتایج تفصیلی طرح آمارگیری نیروی کار» و «نتایج طرح آمارگیری از هزینه و درآمد خانوارهای شهری کشور».
 
این یافته‌ها دو محدودیت دارند. اولاً فقط به سال ۱۴۰۲ مربوط‌اند که ایران هنوز فاجعۀ دی‌ماه و دو جنگ دوازده‌روزه و چهل‌روزۀ سال ۱۴۰۴ را پشت سر نگذاشته بود. ثانیاً صرفاً جامعۀ شهری ایران را پوشش می‌دهند و چیزی دربارۀ الگوهای نگرشی جامعۀ روستایی به ما نمی‌گویند.
 
یافته‌ها نشان می‌دهند که تهی‌دستان شهری، در مقایسه با سایر طبقات، بیش‌ترین نزدیکی را به مؤلفه‌های رسمی نظم سیاسی دارند. مشارکت انتخاباتی بالاتر، حمایت بیش‌تر از محور مقاومت، نگرش مثبت‌تر به نقش ولی فقیه و حمایت بیش‌تر از انتقال آرمان‌های انقلاب به نسل بعد در این طبقه مشاهده می‌شود. اما حتی در میان تهی‌دستان نیز نمی‌توان از یک پایگاه اجتماعی یکپارچه و منسجم سخن گفت. همین طبقه نیز اعتماد اجتماعی پایینی دارد، نسبت به آینده بدبین است، و از وضع موجود رضایت ندارد. بنابراین، گرچه تهی‌دستان نزدیک‌ترین طبقه به نظم سیاسی موجود به شمار می‌روند اما نمی‌توان اکثریت‌شان را به‌سادگی در زمرۀ یک پایگاه اجتماعی بسیج‌شده و رضایت‌مند برای جمهوری اسلامی قرار داد.
 
طبقۀ کارگر نیز در بسیاری از شاخص‌ها به تهی‌دستان نزدیک است و، در مقایسه با طبقات میانی و بالاتر، حمایت بیش‌تری از مؤلفه‌های رسمی نظم سیاسی نشان می‌دهد. اما در این‌جا نیز وضعیت بس پیچیده‌تر از آن است که از وجود یک پایگاه اجتماعی منسجم سخن بگوییم. طبقۀ کارگر نیز مانند تهی‌دستان از بی‌اعتمادی اجتماعی و نگرانی نسبت به آینده و نارضایتی گسترده از وضعیت موجود رنج می‌برد. ازاین‌رو حتی اگر بتوان گفت احتمال حمایت از نظم سیاسی در میان کارگران بیش از سایر طبقاتِ فرادست‌تر است، باز هم اکثریت این طبقه را نمی‌توان بی‌قیدوشرط جزو پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی دانست.
 
طبقۀ متوسط سنتی در موقعیتی میانی قرار دارد. این طبقه در بسیاری از موضوع‌های سیاسی به فرودستان نزدیک‌تر است اما شدت حمایتش از نظم سیاسی کم‌تر از آنان است. درعین‌حال، مثل سایر طبقات، از آینده نگران است و سطح بالایی از بی‌اعتمادی اجتماعی را تجربه می‌کند. ازاین‌رو نمی‌توان بخشی از یک پایگاه اجتماعی سخت و منسجم به شمارش آورد.
 
طبقۀ متوسط مدرن در مجموع انتقادی‌ترین نگرش را نسبت به نظم سیاسی دارد. مشارکت انتخاباتی کم‌تر، ارزیابی منفی‌تر از رابطۀ حکومت و مردم و تمایل بیش‌تر به مهاجرت در این طبقه مشاهده می‌شود. بااین‌حال، حتی در این طبقه نیز اقلیتی معنادار از حامیان نظم سیاسی حضور دارند. بنابراین طبقۀ متوسط مدرن را نیز نمی‌توان یکپارچه در اردوگاه مخالفان قرار داد.
 
سرمایه‌داران بیش‌ترین فاصله را از نظم سیاسی موجود نشان می‌دهند. آنان کم‌ترین تمایل را به مشارکت سیاسی رسمی و بیش‌ترین تمایل به مهاجرت را دارند. باوجود‌این، در این طبقه نیز حمایت از جمهوری اسلامی به صفر نمی‌رسد و اقلیت‌هایی کماکان به مؤلفه‌های رسمی نظم سیاسی نزدیک‌اند.
 
شاید شگفت‌انگیزترین یافته به گروه مقام‌ها و مدیران حکومتی مربوط باشد. انتظار اولیه آن است که این گروه نزدیک‌ترین پایگاه اجتماعی نظام باشند، اما داده‌ها چنین تصویری را تأیید نمی‌کنند. این گروه در برخی زمینه‌ها به تهی‌دستان و کارگران نزدیک‌اند و در برخی دیگر به طبقۀ متوسط مدرن و سرمایه‌داران. بر این مبنا، حتی نزدیک‌ترین گروه‌های ساختاری به حکومت نیز تصویری سراسر رضایت‌مند از نظم موجود ندارند.
 
پس پاسخِ پرسش آغازین چنین است: نظام جمهوری اسلامی طی سال ۱۴۰۲ در جامعۀ شهری فاقد یک پایگاه اجتماعی یکپارچه و بسیج‌شده و رضایت‌مند بود اما بی‌بهره از هر گونه لنگر اجتماعی نیز نبود. نزدیک‌ترین لنگر اجتماعی نظام در میان تهی‌دستان و تا حدی طبقۀ کارگر قرار داشت، اما این نزدیکی بر بستری از بی‌اعتمادی و بدبینی و نارضایتی شکل گرفته بود. در مقابل، طبقات میانی و بالاتر فاصله و انتقاد بیش‌تری از نظم سیاسی نشان می‌دادند، بی‌آن‌که کاملاً از نظام گسسته بوده باشند. از این منظر، سرشت طبقاتی پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی را باید نه در وجود یک بلوک وفادار و منسجم بلکه در نوعی حمایت ناهمگون و میان‌طبقاتی و درعین‌حال فرسوده جست‌وجو کرد، حمایتی که حتی نزدیک‌ترین حاملانش نیز از بحران اعتماد و امید و رضایت مصون نمانده بودند.

محمد مالجو


#فرهیختگان
👍3
واشنگتن؛ نخستین آزمون دولت الزیدی

هم‌زمانی آغاز نخست‌وزیری «علی الزیدی» با اولین سفر خارجی او به واشنگتن را نباید یک اتفاق دیپلماتیک ساده دانست؛ این رویداد، تلاشی هماهنگ برای بازتعریف جایگاه منطقه ‌ای عراق و تنظیم دوبارهٔ مناسبات بغداد با قدرت‌های جهانی است. دولت جدید عراق در میان رگباری از بحران‌ها متولد شده است: از یک سو اقتصاد کشور به دلیل توقف صادرات نفت در جریان تنش‌های اخیر خاورمیانه آسیب دیده و نیاز مبرمی به سرمایه‌گذاری خارجی در زیرساخت‌های فرسودهٔ انرژی دارد؛ از سوی دیگر، بغداد با فشار فزایندهٔ کاخ سفید برای خلع سلاح۸ گروه‌های شبه‌نظامی مواجه است. در چنین اتمسفری، سفر الزیدی به آمریکا فراتر از یک پروتکل تشریفاتی، حاوی سیگنال‌های مهم سیاسی است.

از منظر داخلی، این سفر نشان‌دهندهٔ ارادهٔ دولت جدید برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی ایالات متحده است. طرح پیشنهادی «صندوق مشترک نفت-برق»—که بر اساس آن عراق روزانه نیم‌میلیون بشکه نفت را جهت تامین مالی پروژهٔ بازسازی شبکه برق خود توسط شرکت‌های آمریکایی اختصاص می‌دهد—نمونه‌ای عینی از این عمل‌گرایی است. با این حال، الزیدی باید این چرخش به غرب را به‌گونه‌ای مدیریت کند که در تهران به معنای پشت‌کردن به هم‌پیمان دیرینه تفسیر نشود. ائتلاف حاکم بر بغداد (چارچوب هماهنگی) ساختاری ناهمگون دارد؛ بخش‌هایی از حشدالشعبی و چهره‌های سیاسی نزدیک به ایران، از هم‌اکنون با دیدهٔ تردید و حتی مخالفت علنی به این سفر می‌نگرند. این یعنی نخست‌وزیر جدید روی بند باریکی راه می‌رود و باید هم‌زمان رضایت دو جبههٔ متعارض داخلی و خارجی را جلب کند.
از زاویهٔ دید کاخ سفید، تعامل با دولت الزیدی فرصتی مغتنم برای تثبیت نفوذ سیاسی-اقتصادی در میان‌رودان، تداوم همکاری‌های امنیتی و پیشبرد کلان‌پروژهٔ انحصار سلاح در دست دولت است. با این حال، واشنگتن نیز واقعیت‌های ژئوپلیتیک بغداد را درک می‌کند و می‌داند که عراق نمی‌تواند تمام تخم‌مرغ‌های خود را در سبد آمریکا بگذارد؛ چرا که الزیدی پیش از این اعلام کرده پس از واشنگتن، مسافر تهران، آنکارا و ریاض خواهد بود؛ راهبردی متوازن که آمریکا نیز چاره‌ای جز پذیرش آن ندارد.

عیار واقعی موفقیت این سفر نه با تفاهم‌نامه‌های نمادین، بلکه با دستاوردهای ملموس سنجیده خواهد شد. اگر این مذاکرات به قراردادهای اجرایی در حوزه انرژی، جذب سرمایه‌گذاران غربی و پیشرفت واقعی در پروندهٔ حساس خلع سلاح (بدون ایجاد بحران داخلی) منجر شود، جایگاه الزیدی در داخل تثبیت می‌شود. در مقابل، دستاورد کم یا مانور تبلیغاتی مخالفان مبنی بر «امتیازدهی یک‌طرفه به واشنگتن»، می‌تواند این سفر را به پاشنهٔ آشیل دولت او تبدیل کند؛ به‌ویژه آنکه جریان‌های تندرو از هم‌اکنون ساز مخالفت را کوک کرده‌اند.

در نهایت، سفر به واشنگتن پیش‌درآمد آزمونی بزرگ‌تر برای دیپلماسی عراق است: آیا الزیدی می‌تواند بدون تبدیل کردن بغداد به میدان جنگ نیابتی، توازن سختی میان تهران و واشنگتن برقرار کند؟ پاسخ این پرسش را نه در بیانیه‌های مشترک مطبوعاتی، بلکه باید در پویایی‌های سیاسی و اقتصادی ماه‌های آینده جست‌وجو کرد.

محمدعلی سوره


#فرهیختگان راهی به رهایی
👍5❤2
پاسخ به نوشته آقای مالجو در ارتباط با پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی
فتانه هویدا

تحلیل آقای مالجو از پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی، با وجود اتکا بر داده‌های پیمایشی، به نظر می‌رسد با یک محدودیت روش‌شناختی مواجه باشد. ایشان پایگاه اجتماعی نظام را عمدتاً بر اساس نگرش طبقات اجتماعی جامعه شهری تحلیل کرده‌اند، در حالی که پایگاه اجتماعی یک نظام سیاسی تنها از موقعیت طبقاتی یا نگرش‌های اظهارشده در پیمایش‌ها شکل نمی‌گیرد، بلکه شبکه‌های سازمانی، نهادهای واسط، سیاست‌های حمایتی، پیوندهای مذهبی و تجربه‌های زیسته مردم نیز در شکل‌گیری و تداوم آن نقش دارند.
نخست، مساجد را باید یکی از مهم‌ترین شبکه‌های اجتماعی جمهوری اسلامی دانست. این نهاد از ابتدای انقلاب تاکنون صرفاً محل برگزاری مناسک دینی نبوده، بلکه در بسیاری از مناطق از طریق فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی، مذهبی و خیریه، در فرایند جامعه‌پذیری، انتقال ارزش‌های رسمی و ایجاد پیوند میان حکومت و بخشی از جامعه نقش ایفا کرده است. به‌ویژه در شهرهای کوچک و محله‌های کم‌برخوردار، مسجد همچنان یکی از مهم‌ترین نهادهای اجتماعی محسوب می‌شود. این واقعیت لزوماً به معنای حمایت کامل همه مخاطبان آن از حکومت نیست، اما نشان می‌دهد که تحلیل پایگاه اجتماعی بدون در نظر گرفتن چنین شبکه‌هایی، تصویری ناقص ارائه می‌دهد.
دوم، شبکه بسیج نیز یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های سازمانی جمهوری اسلامی است. این شبکه تنها به پایگاه‌های محلی محدود نیست، بلکه در محله‌ها، ادارات، مدارس، دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها و بسیاری از نهادهای عمومی حضور سازمان‌یافته دارد. همین گستردگی موجب شده است که اعضا و نیروهای آن از طبقات اجتماعی مختلف باشند و ارتباط آن با جامعه به یک قشر خاص محدود نشود. افزون بر فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و خدماتی، بسیج در مقاطع بحرانی و اعتراضات نیز در کنار سایر نهادهای حکومتی برای کنترل و حتی سرکوب معترضان  نقش فعالی ایفا کرده و از ظرفیت قابل توجهی برای سازمان‌دهی و بسیج نیروها برخوردار بوده است. این امر الزاماً به معنای رضایت یا حمایت بی‌قیدوشرط همه اعضای این شبکه از حکومت نیست، اما نشان می‌دهد که تحلیل پایگاه اجتماعی نظام، بدون توجه به چنین ساختار سازمان‌یافته‌ای، همه ابعاد واقعیت را منعکس نمی‌کند.
سوم، هرچند پژوهش آقای مالجو به جامعه شهری محدود است، اما در ایران مرز میان شهر و روستا کاملاً گسسته نیست. بخش قابل توجهی از شهرنشینان، متشکل از روستاییان که به شهر مهاجرت کرده اند و همچنان با روستاهای محل تولد خود ارتباط خانوادگی، اقتصادی و فرهنگی دارند. از این رو، تجربه توسعه روستایی پس از انقلاب، مانند گسترش آب لوله‌کشی، برق، گاز، راه، مدرسه، خانه‌های بهداشت و سایر خدمات عمومی، برای آنان نیز ملموس بوده است. همچنین سیاست‌های حمایتی نهادهایی مانند کمیته امداد و پرداخت یارانه به اقشار کم‌درآمد، به‌ویژه در مناطق محروم، برای بخشی از جامعه منافع عینی ایجاد کرده است. بسیاری از این خدمات در مقایسه با وضعیت بخش بزرگی از روستاهای ایران پیش از انقلاب، تغییرات قابل توجهی به شمار می‌رود و این تجربه می‌تواند در ارزیابی بخشی از جامعه از عملکرد نظام سیاسی اثرگذار باشد. البته این عوامل را نمی‌توان به‌طور خودکار معادل حمایت سیاسی یا رضایت کامل از حکومت دانست، اما نمی‌توان نقش آن‌ها را در شکل‌گیری یا تداوم بخشی از پایگاه اجتماعی نظام نیز نادیده گرفت.
بنابراین، به نظر می‌رسد تحلیل پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی، اگر صرفاً بر نگرش طبقات اجتماعی جامعه شهری استوار باشد، تصویری کامل از این پدیده ارائه نمی‌دهد. برای دستیابی به تحلیلی جامع‌تر، لازم است در کنار داده‌های پیمایشی و تحلیل طبقاتی، نقش شبکه‌های نهادی و سازمانی، سیاست‌های حمایتی، پیوندهای میان شهر و روستا و سایر سازوکارهای بسیج اجتماعی نیز در نظر گرفته شود. تنها با ترکیب این متغیرها می‌توان ارزیابی دقیق‌تر و واقع‌بینانه‌تری از پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی ارائه کرد.
"مانا باشید"

یادداشت محمد مالجو:
https://telegram.me/IRANINtellectuals/74227

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8❤3
فرهیختگان
دفتر احمدی‌نژاد گزارش نیویورک‌تایمز درباره ارتباط با موساد را «سراسر کذب» خواند دفتر محمود احمدی‌نژاد روز سه‌شنبه ۲۳ تیرماه با انتشار اطلاعیه‌ای، گزارش روزنامه نیویورک‌تایمز درباره ارتباط رئیس‌جمهور پیشین ایران با موساد و ادعای قرار داشتن او در حصر خانگی…
جزییات تلاش اسراییل برای حاکم کردن احمدی نژاد در نیویورک تایمز:

‏۱–کنفرانس ساختگی در بوداپست به درخواست اسراییل و دعوت احمدی نژاد ،
‏۲-دیدار ریس موساد با احمدی نژاد در بوداپست،
‏۳-پرداخت هزینه های سفرش،
‏۴-انتقال او به خانه امن در تهران پس از حمله به نگهبانی جلوی خانه‌اش.


#فرهیختگان روزن آگاهی
🤔5👎2
استادان دانشگاه در فهرست نسیه بگیران!
محمدباقر تاج الدین

در این روزهای بس دشوار اقتصادی که آه از نهاد همگان برآمده است استادان دانشگاه نیز مستثی نبوده و به شدت تحت فشارهای اقتصادی قرار گرفته‌اند. یکی از همکاران دانشگاهی در این زمینه گفت که برای خرید برنج به صورت نسیه به خواربار فروشی محل رفتم و خواهش کردم که یک گونی برنج به من بدهد و تا آخر ماه صبر کند که پولش را پرداخت کنم. مغازه دار که مرا می شناخت گفت فکر نمی‌کردم که روزی برسد استادان دانشگاه هم به صورت نسیه‌ای کالا بخرند و اکنون نام استادان دانشگاه در کنار کارگران و کارمندان و معلمان را در دفتر فروش‌های نسیه‌ای باید ثبت کنم و این پدیده‌ای به نسبت جدید است. همکار ما به صاحب خواربار فروشی گفت بله دیگه ما رو هم در این فهرست قرار بده چون حقوقی که به ما می‌دهند دیگر به هیچ وجه کفاف زندگی ما را نمی‌دهد!

این تازه خرید نیازهای روزمره و معمولی و پیش پا افتاده است و اگر کار به درمان و تعمیر لوازم خانگی و خودرو و اجاره خانه و خرید خانه برسد که دیگر فریادها به آسمان خواهد رسید! امروزه فراوان می‌شنویم که بسیاری از شهروندان اعم از کارگران، معلمان، کارمندان، استادان، حتی برخی پزشکان امکان تعمیر لوازم خانگی یا واحد آپارتمانی خود را ندارند. دندانپزشکی رفتن دیگر جزیی از آرزوهای بسیاری از شهروندان شده است چون هزینه‌های آن سر به فلک ساییده است! اینها نیست مگر نوعی فروپاشی اقتصادی خانواده‌ها که بسیاری از نیازهای خود را نادیده می‌گیرند! فراوان دیده و شنیده می‌شود که خانواده‌ها توان فرستادن فرزندان خود در این تابستان گرم به باشگاه و استخر و سایر مکان‌های ورزشی را ندارند! اگر در این میانه ناگهان بیماری‌ای از راه برسد با این وضع اقتصادی خانواده‌ها چگونه از پس مخارج آن بر خواهند آمد؟! در چنین شرایطی دیگر اثری از منزلت اجتماعی و هویت و شخصیت باقی می‌ماند؟ ببخشید دیگر کسی در این جامعه برای معلمان و استادان و نویسندگانی که در این وضعیت ترسناک اقتصادی گرفتار آمده‌اند تره خُرد می‌کند؟!


#فرهیختگان راهی به رهایی
😢13❤2
پرتابه یا موشک؟ وقتی واژه‌ها جای واقعیت را می‌گیرند!

چه کسی گفته است به‌جای «بمب» و «موشک» از واژه «پرتابه» استفاده شود؟ چند روز است که خوزستان، بوشهر و بندرعباس شبانه‌روز درگیر حملات و انفجارها هستند، اما صداوسیما چنان از «برخورد پرتابه» سخن می‌گوید که انگار آمریکا با تیر و کمان به جنوب کشور حمله کرده است.

چند روز است که زندگی مردم بندرعباس، بوشهر و خوزستان مختل شده است. صبح و شب، صدای انفجار، نگرانی و لرزش خانه‌ها، روزهایی تلخ و پراضطراب را برای مردم جنوب ایران رقم زده است. با این حال، برخی رسانه‌ها همچنان از عبارت «برخورد پرتابه» استفاده می‌کنند.

وقتی شدت انفجار در اهواز خانه‌ها را می‌لرزاند و صدای حملات در بندر ماهشهر، امیدیه، بهبهان، بوشهر، قشم، کنگان، عسلویه، بندرعباس و دیگر شهرهای جنوبی، مردم را نیمه‌شب هراسان از خواب بیدار می‌کند، گفتن اینکه «پرتابه‌ای به شهر برخورد کرد» چه چیزی را تغییر می‌دهد؟

خطاب به کسانی که از پشت تریبون‌ها و ....در امنیت کامل شعار جنگ می‌دهند: پیش از آنکه دیگران را به جنگ دعوت کنید، چند روز در خوزستان، بوشهر و دیگر شهرهای جنوبی زندگی کنید؛ ببینید مردم زیر صدای انفجار، با قطعی برق، اختلال در زندگی روزمره، نگرانی برای خانواده و آینده، چگونه روز و شب خود را می‌گذرانند. شاید آن‌وقت معنای واقعی هزینه جنگ را نه در شعار، بلکه در زندگی مردم ببینید.

صدای تهران

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍15🔥5❤1
کمپین انتقام علیه ایران
مجتبی نجفی

" الی کوهن" های وطنی مشغول کارند. الی کوهن ابرجاسوس اسراییلی بود که آنچنان کاسه داغ تر از رهبران سوریه شد که سوری های ساده اندیش همگی در او اخلاص می‌دیدند. اگر تجهیزات ضدجاسوسی روسها نبود، مشخص نبود الی کوهن تا کجا پیش می‌رفت. او در کنار سخنان و کنشهای پورشور خود مشغول گرا دادن نقاط حساس نظامی برای شکست فضاحت بار سوریه در جنگ شش روزه بود. نام " الی کوهن" نه یک فرد که یک روایت، یک نگاه است: وقتی جاهل باشی در عمق دستگاه نفوذ می‌کنند و بر بستر " شور بی شعور" فاجعه رخ می‌دهد.
در طول دو جنگ اخیر در یک سال گذشته عالی ترین مقام سیاسی، نظامی و امنیتی ترور شده اند. بدون نفوذ این ترورها ممکن بوده اند؟ خیر. نفوذ در کنار بی لیاقتی و نادانی صف به صف از فرماندهان و مسئولان عالی رتبه جمهوری اسلامی را به کام مرگ کشاند و اکنون خط جدید " الی کوهن" های وطنی، تشدید گفتمان کور " انتقام" است و این خط خطرناک و مشکوک بعد از مراسم تشییع، تشدید شده و هدف، انزوای طرفداران مذاکره و مفاهمه در ساختار است و نتیجه؟ وای بر ما اگر " ایران ویران شود، کنام پلنگان و شیران شود".
خط رسانه ای انتقام، نفسها را گرفته و صحبت از مذاکره و تفاهم معقول را پرهزینه کرده. عادی شدن بمباران، آتش سوزی های فله ای، تشدید انشقاق داخلی، فقیر شدن یک جامعه ثروتمند، و سرزمین سوخته ای که آرمانهای زیبای جامعه رو به پیشرفت در آن پژمرده می‌شوند، هدف اصلی پیش برندگان خط انتقام است.

" انتقام" باید متناسب با امکانات باشد، وقتی شما مدام کشته می‌دهید و حتی یک معادل از فلان سردار یا فرمانده را نتوانستید جبران کنید از چه انتقامی حرف می‌زنید؟ وقتی هابرماس می‌گفت از زمان به کارآمدن ترامپ، این فرد است که سیستم را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد یعنی توجه به ویژگیهای فردی رییس جمهور آمریکا ضرورت دارد. هدف از این همه تحریک رییس جمهور نامتعارف یک ابرقدرت چیست؟ شما شعار پوچ می‌دهید هزینه اش را مردم ایران می‌دهند. فرض کنید ترامپ را کشتید بعدش چی؟ ایران با بمبارانهای گسترده آمریکا ویران می‌شود. و ویرانی ایران چه شیفتگانی که ندارد، از درون و بیرون سیستم در لباس میش و گرگ تشنه نابودی ایران اند:" دشمنانم موذیانه خنده های فتحشان بر لب".
" انتقام گیران" غلاف کنید. هنوز هم تاوان توهمات شما را می‌دهيم. وقتی می‌گفتید صحنه نبرد ما نه تهران که تل آویو و حیفا خواهد بود، ریشه این کشور را می‌زدید. صحنه نبرد به اندرونی های بیت هم رسید و زمانی که آن موشک نابکار قلب ماکان مینابی را شکافت و آن جسم نازنین را پودر کرد کجا بودید؟
نبرد نه در تل آویو و حیفا که به قلب ماکان زد. می‌گفتید آنچنان ارتش هایی در منطقه ساخته ایم که تهران از حمله مصون است اما هواپیماهای متجاوز بر بامهای مردم سرزمین ام پرواز کردند، پلها نابود شدند، هزاران شهروند بی گناه کشته و هنوز داغ " لامرد" و " رسالت" سنگینی می‌کند و شما تا مدتها می‌گفتید دشمن جرات حمله ندارد. بیچاره ایران که تصمیم گیرانش لشکری از متوهمین ناآشنا به علم سیاست اند.

خط انتقام در تلاش برای انسداد مذاکرات است. چرا که نان بانیان و طراحان این گفتمان در تداوم وضعیت جنگی یا شبه جنگی است. اینکه می‌گویید طرف مقابل ناوفا به عهد است یعنی بیش از حد ساده اید. در هیچ توافقی هیچ طرفی قابل اعتماد نیست، این شما هستید که باید برای مجبور کردن طرف مقابل قوی باشید. اما شما جامعه ایران را چند شقه کرده و تبعیض را نهادینه و یکی از منابع تولید قدرت، یعنی همبستگی ملی را مخدوش کرده اید. امروز هم هدف بانیان کمپین انتقام مشخص است: خاموشی جنبش های شهروندی اعتراضی، تحمیل ایران قبرستانی به جای ایران جنبشی و معترض.

اگر توافق شود با انبوه اعتراض ایرانیانی مواجه می‌شوند که رفاه، احترام، آزادی در سبک زندگی، حق اعتراض می‌خواهند و چه وضعیتی بهتر از وضعیت جنگی و شبه جنگی برای کشتن شوق زندگی و راضی کردن سوژه معترض به حفظ بقا؟ در  وضعیت جنگی و شبه جنگی، جنبش اعاده زندگی جان ندارد؛ ویرانی عادی و انزوا جای شکلهای نوین همبستگی شهروندی را می‌گیرد. و چه کسی از این وضعیت سود می‌برد؟ اهالی انتقام. پیش برندگان کمپین انتقام بیشتر از هر دشمن خارجی، از شهروند محق، از بسط گفتمان ایران شهروندمدار، از توسعه فرهنگ مطالبه محور، از گفتمان مقاومت مدنی متنفرند.
آن جناحی که در جمهوری اسلامی دنبال توافق است، سخنی با شما. اگر امروز در برابر خط انتقام نایستید و برای یک توافق عادلانه هزینه ندهید، شما خود از نخستین قربانیان خط انتقام خواهید بود. در خانه اگر کس است، یک حرف بس است.

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤14👍11
سیدمحمد خاتمی:
تعرض به مذاکره و مذاکره‌کنندگان هیچ نسبتی با اسلام محمدی (ص) ندارد / بعید می‌دانم که اسرائیل به آسانی بگذارد در منطقه ما صلح پایدار برقرار بشود / از تدبیر شجاعانه و فداکارانه رئیس جمهور در اداره کشور با وجود کمبودهای شدید از صمیم قلب قدردانی کنیم

سیدمحمد خاتمی در جمع مشاوران خود تصریح کرد:

صلح را خیانت دانستن و صلح جوئی را خلاف مرام حسین بن علی(ع) معرفی کردن و نام حسین(ع) و حماسه جاودان او را بهانه قرار دادن برای توجیه و تحمیل خواسته های متوهمانه و تعرض به مذاکره و مذاکره کنندگان، به هیچ وجه با جوهراسلام محمدی (ص) نسبتی ندارد و خدمت به ایران، کمک به خروج از بحران و پاسداشت خون شهیدان نیست.

ایران عزیز امروز با پیکر زخم‌دیده، نگران، اما همچنان سربلند برپا ایستاده است و نیازمند فکر گریز از تنگناهای سختی است

تدوین تفاهم نامه ١۴ ماده ای برای رفع مخاصمه و نیل به توافق پایدار و تأیید آن از سوی رهبری و امضای نهایی آن توسط رئیس جمهور، فرصت و آغاز راهی است که با همه دشواری‌ها می‌تواند سند راه‌گشای یک افق جدید ملی و بین‌المللی برای عبور از بحران باشد.

جا دارد از تدبیر شجاعانه و فداکارانه رئیس جمهور محترم در اداره کشور با وجود کمبودهای شدید و سوق دادن جامعه به سوی آرامش و امنیت و رفع خطرات برای موجودیت ایران و حرکت به سوی آینده بهتر ملت از صمیم قلب قدردانی کنیم

اکثریت مردم با گرایش های مختلف از دخالت و به خصوص تجاوز خارجی خشمگین و در عین‌حال نگران از آینده و خواستار رفع مخاصمات برای رهانیدن کشور از مشکلات عدیده هستند. اینک بیش و پیش از هر چیز مردم و بخصوص نظام حکمرانی باید به صلاح ایران و ملت با همه تفاوت ها و تنوع‌هایش بیندیشند و مراقب باشند که فرصت های ارزنده توافق از دست نرود و خدای ناخواسته به تهدید مبدل نشود.

خشم شدید دلبستگان به انقلاب و حتی بخش‌هائی از جامعه که ایران عزیز را سربلند می‌خواهند، از شهادت رهبر فقید کشور و نیروهای فداکار نظامی و امنیتی و سیاسی و انبوهی از شهروندان بی پناه و کودکان مظلوم، مشهود بود

اگر محوریت توافق و تعهدات آن در این میان مخدوش گردد، می تواند خود به چالشی  جدید بر سر راه آرامش بعد از طوفان و استقرار امنیت در ایران و در منطقه تبدیل شود.

من به حکم انصاف و اخلاق و خرد، طرفداران جنگ و انتقام و تلاشگران سیاسی و رسانه ای را برای ناکام گذاشتن توافق و ایجاد دوگانگی در حکمرانی و قطبی کردن جامعه، همدل با اسرائیل نمی دانم، ولی می گویم اگر چه بسیاری از آنان نیت خوب دارند، در عمل همان راهی را می روند که اسرائیل می‌رود.

در آخرین نامه‌ای که پس از جنگ تجاوزکارانه دوازده روزه به رهبرفقید نوشتم یادآور شدم که عنوان کتاب ارزنده‌ای که ایشان ترجمه کرده‌اند "پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه تاریخ" درباره صلح حضرت امام حسن مجتبی(ع) است و عرض کردم که برای حفظ حکومت (و نه واگذاری آن) و حفظ اقتدار کشور گام به سوی صلح برداشته شود.

امروز از پدرکشتگی مردم ایران با آمریکا سخن می‌رود که سخن درستی است. رهبر فقید پدر همه کسانی بود که به انقلاب و جمهوری اسلامی وفادار بودند. ولی آنچه اکنون باید مهم و مبنا باشد عبور از بحران‌ها و تنگناهاست.

اکنون با صراحت می‌گویم با همه وجود طرفدار صلح شرافتمندانه هستم و بعید می‌دانم که اسرائیل نیز به آسانی بگذارد در منطقه ما صلح پایدار برقرار بشود، ولی هر گامی که در جهت رفع سایه شوم جنگ از کشور و پرهیز از تلخ تر و پررنج تر شدن زندگی مردم برداشته شود عین صواب و مصلحت برای ایران است.

کار بزرگ رئیس جمهور و شورای عالی امنیت ملی را می‌ستایم وبر ضرورت حمایت همه جانبه از توافق و پیشبرد الزامات و تعهدات آن، پشتیبانی ازمذاکره و مذاکره‌کنندگان تأکید می‌کنم.

من به عنوان شهروندی کوچک اما دغدغه‌مند و نگران ایران و اسلام، انتظار دارم در این شرایط خطیر همه شخصیت‌ها و اندیشمندان و جریان‌ها و نهادهای مدنی و سیاسی ورسانه ها و نهادهای تبلیغی در تبیین و ترویج اندیشه صلح و عقلانیت و گفتگو و تحذیر از افراط و خشونت وجنگ افروزی به میدان آیند و به پیشبرد توافق پایدار و تأمین زندگی بی دغدغه مردم و توسعه همه جانبه یاری رسانند.

#فرهیختگان راهی به رهایی
❤16👍5👎4
برخلاف انتظار آمریکا، احتمال تصاعد بحران بسیار بالاست
حسین قتیب

منطقه در آستانه مرحله‌ای قرار گرفته است که احتمال تصاعد سریع و غیرقابل‌کنترل بحران در آن بسیار بالاست. برخلاف انتظار ترامپ، افزایش فشار نظامی، وارد کردن ضربات سنگین و تلاش برای تضعیف بیشتر ایران الزاماً به عقب‌نشینی تهران منجر نخواهد شد. چنین سیاستی می‌تواند نتیجه‌ای کاملاً معکوس ایجاد کند و منازعه را از یک تقابل محدود به جنگی گسترده و چندجبهه‌ای تبدیل سازد.
به نظر می‌رسد محاسبه اصلی واشنگتن بر این فرض استوار است که ایران در جنوب کشور، در سواحل خلیج فارس و در برخی از حلقه‌های دفاعی و پشتیبانی خود تضعیف شده است. بر پایه این ارزیابی، آمریکا احتمالاً تصور می‌کند که اکنون فرصت مناسبی برای افزایش فشار، حمله به زیرساخت‌های بیشتر، تصرف جزایر
و منابع نفتی، محدود کردن قدرت ایران در تنگه هرمز و حتی هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای باقی‌مانده فراهم شده است.

اما این محاسبه، چند واقعیت اساسی را نادیده می‌گیرد.

نخست آنکه تضعیف بخشی از ظرفیت‌های ایران الزاماً به معنای کاهش اراده پاسخ‌گویی آن نیست. در بسیاری از بحران‌های امنیتی، هرچه یک دولت احساس کند ابزارهای بازدارندگی آن در معرض نابودی قرار گرفته‌اند، انگیزه بیشتری برای استفاده سریع‌تر، گسترده‌تر و پرهزینه‌تر از ظرفیت‌های باقی‌مانده پیدا می‌کند. بنابراین، فشار بیشتر ممکن است نه به مهار ایران، بلکه به تغییر الگوی پاسخ آن منجر شود.

دوم آنکه ایران می‌تواند در برابر فشار مستقیم، دامنه تقابل را از سطح ملی به سطح منطقه‌ای انتقال دهد. در چنین شرایطی، پاسخ لزوماً در همان جغرافیا و با همان ابزار صورت نخواهد گرفت. عراق، لبنان، یمن، خلیج فارس، دریای سرخ و حتی زیرساخت‌های مرتبط با حضور نظامی آمریکا در منطقه می‌توانند به بخش‌هایی از یک میدان گسترده‌تر تبدیل شوند.
از این منظر، خطر اصلی نه فقط در شدت یک حمله، بلکه در منطق تصاعد نهفته است. هر حمله جدید می‌تواند پاسخ شدیدتری ایجاد کند و هر پاسخ نیز زمینه سیاسی و نظامی حمله بعدی را فراهم آورد. هنگامی که چنین چرخه‌ای آغاز شود، کنترل بحران به‌تدریج دشوارتر خواهد شد و تصمیم‌گیری از سطح سیاسی به سطح ضرورت‌های نظامی و حفظ اعتبار بازدارندگی انتقال می‌یابد.

خطای محاسباتی آمریکا

واشنگتن ظاهراً بر این باور است که می‌تواند میان «فشار شدید» و «جنگ حگسترده» فاصله ایجاد کند. بر اساس این تصور، آمریکا می‌تواند ضربات سنگین وارد کند، توان ایران را فرسوده سازد و در عین حال مانع از گسترش درگیری شود.

اما این فرض بسیار شکننده است.
در محیطی که چندین دولت، گروه مسلح، شبکه منطقه‌ای و مرکز تصمیم‌گیری فعال وجود دارد، هیچ تضمینی وجود ندارد که تصاعد بحران صرفاً تحت کنترل دو بازیگر اصلی باقی بماند. حتی یک عملیات محدود در عراق، حمله به یک پایگاه، هدف قرار گرفتن یک کشتی، تلفات سنگین نظامی یا آسیب به یک تأسیسات حیاتی در عربستان یا امارات می‌تواند روند بحران را تغییر دهد.

در چنین وضعیتی، آمریکا ممکن است آغازگر سطح جدیدی از فشار باشد، اما الزاماً تعیین‌کننده دامنه و پایان آن نخواهد بود. این همان نقطه‌ای است که محاسبه واشنگتن می‌تواند از واقعیت فاصله بگیرد: آغاز تصاعد ممکن است اختیاری باشد، اما ادامه و مهار آن الزاماً اختیاری نخواهد ماند.

تنگه هرمز و خطر عبور از آستانه راهبردی

تنگه هرمز در این معادله صرفاً یک مسیر کشتیرانی نیست، بلکه بخشی از ساختار بازدارندگی ایران است. هرگونه تلاش برای تغییر ترتیبات امنیتی این منطقه، محدود کردن حضور ایران، حمله به زیرساخت‌های ساحلی یا ایجاد سازوکارهای جدید برای کنترل کشتیرانی می‌تواند در تهران به‌عنوان تلاشی برای خلع ایران از یکی از مهم‌ترین ابزارهای راهبردی آن تلقی شود.
از همین رو، جنوب ایران یکی از حساس‌ترین کانون‌های تصاعد است. حمله به بنادر، سامانه‌های موشکی، مراکز فرماندهی، تأسیسات ساحلی یا زیرساخت‌های نظارتی می‌تواند پاسخ‌هایی ایجاد کند که مستقیماً امنیت انرژی، تجارت دریایی و حضور نظامی آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد.
در این شرایط، حتی اگر آمریکا عملیات خود را «محدود» تعریف کند، ایران ممکن است آن را بخشی از یک راهبرد گسترده برای تغییر موازنه و سلب قدرت بازدارندگی خود ارزیابی کند. تفاوت میان تعریف دو طرف از یک اقدام، خود یکی از مهم‌ترین عوامل تشدید بحران است.

شکست فرض مهار جبهه‌های منطقه‌ای

یکی دیگر از محاسبات آمریکا این است که می‌تواند با فشار بر دولت‌های منطقه، به‌ویژه عراق، از فعال شدن جبهه‌های دیگر جلوگیری کند. دعوت نخست‌وزیر عراق به واشنگتن و افزایش فشار بر بغداد را می‌توان در چارچوب تلاش برای کنترل گروه‌های مسلح و جلوگیری از حمله به منافع آمریکا تحلیل کرد.
اما ظرفیت دولت عراق برای مهار کامل همه بازیگران محدود است.

👇👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍3
👆👆👆
اگر حملات علیه ایران گسترش یابد یا خسارت‌های راهبردی ایجاد کند، احتمال فعال شدن گروه‌های مسلح در عراق افزایش خواهد یافت. در این حالت، پایگاه‌ها، مسیرهای لجستیکی و مراکز دیپلماتیک آمریکا می‌توانند به اهداف مستقیم تبدیل شوند.
هم‌زمان، امکان تشدید در لبنان و یمن نیز وجود دارد. حملات به کشتیرانی در دریای سرخ، فشار بر منافع غربی، گسترش حملات موشکی و پهپادی و فعال شدن هم‌زمان چند جبهه می‌تواند منازعه را به جنگی شبکه‌ای تبدیل کند.
ویژگی چنین جنگی این است که دیگر هیچ بازیگری به‌تنهایی قادر به کنترل کامل روند آن نخواهد بود. یک حمله مستقل از سوی هر بازیگر می‌تواند محاسبات سایر طرف‌ها را تغییر دهد و آنان را به واکنش وادارد.

نقش کشورهای عربی و گسترش دامنه تهدید

برخلاف دوره‌های پیشین، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و برخی دیگر از دولت‌های عربی ممکن است همراهی بیشتری با آمریکا در سیاست مهار ایران نشان دهند. این همراهی می‌تواند اطلاعاتی، لجستیکی، سیاسی یا عملیاتی باشد.
اما این همکاری به‌طور هم‌زمان خطر درگیر شدن مستقیم آنان را افزایش می‌دهد. هرچه نقش زیرساخت‌های این کشورها در عملیات آمریکا بیشتر شود، احتمال آنکه ایران آنان را بخشی از میدان تقابل تلقی کند نیز افزایش خواهد یافت.
در نتیجه، ممکن است تأسیسات نفتی، بنادر، فرودگاه‌ها، مسیرهای کشتیرانی و مراکز اقتصادی آنان را در معرض تهدید قرار دهد.

محدودیت میانجی‌گری در شرایط برتری منطق نظامی

ایران در مقاطع مختلف، سازوکارهای میانجی‌گری قطر، عمان و پاکستان را پذیرفته و آمادگی خود را برای راه‌حل سیاسی نشان داده است. این امر نشان می‌دهد که مسیر دیپلماسی به‌طور کامل بسته نبوده است.
اما هرگاه آمریکا تصور کند از طریق فشار نظامی می‌تواند امتیازات بیشتری به دست آورد، انگیزه آن برای پذیرش مصالحه کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، میانجی‌گری از ابزار حل بحران به کانال انتقال تهدید و هشدار تنزل پیدا می‌کند.
مسئله اصلی این است که تداوم نقض توافق‌ها یا فاصله گرفتن از تفاهمات قبلی، اعتماد ایران به کارآمدی مذاکره را کاهش می‌دهد. اگر تهران به این نتیجه برسد که پذیرش میانجی‌گری مانع از افزایش فشار نمی‌شود، منطق نظامی بر منطق سیاسی غلبه خواهد کرد.
از این منظر، شکست روند اسلام‌آباد را نمی‌توان صرفاً نتیجه اختلافات داخلی ایران دانست. مسئله اصلی، برداشت نادرست آمریکا از موقعیت ایران و تمایل واشنگتن به استفاده از فشار بیشتر برای تغییر ترتیباتی بود که قرار بود از گسترش بحران جلوگیری کند.

جنگ روانی به‌عنوان مکمل تصاعد نظامی

در کنار فشار نظامی، عملیات روانی و شناختی نیز نقش مهمی در راهبرد آمریکا و اسرائیل دارد. هدف این عملیات‌ها ایجاد شکاف اجتماعی، تحریک نارضایتی‌ها، تضعیف اعتماد عمومی و القای این تصور است که ساختار دفاعی و سیاسی ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد.

تشدید فشار خارجی معمولاً با افزایش تلاش برای ایجاد بحران داخلی همراه می‌شود. انتشار اخبار تأییدنشده، بزرگ‌نمایی خسارات، ایجاد دوگانه‌های اجتماعی و دعوت به اعتراضات خیابانی می‌تواند بخشی از یک الگوی هماهنگ برای فرسایش هم‌زمان ظرفیت نظامی و انسجام داخلی باشد.

اما این ابزار نیز تضمین‌شده نیست. تهدید مستقیم خارجی می‌تواند در برخی شرایط به انسجام بیشتر اجتماعی منجر شود. بنابراین، اتکای بیش‌ازحد به عملیات روانی ممکن است همانند فشار نظامی با پیامدهای پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو شود.

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍5❤2