جنگ نمی‌خواهیم

بیانیه ۲۶۸ تن از فعالان سیاسی، مدنی، اساتید دانشگاه و نمایندگان سابق مجلس و …

هم‌میهنان و هم‌نوعان در سراسر جهان

ما، امضاکنندگان این بیانیه و همه شهروندان ایرانی، حق داریم در صلح و امنیت، زندگی شرافتمندانه‌ای داشته باشیم.

صلح، موهبتی الهی و حقی بشری است. کمینهِ بهره‌مندی از صلح، خاتمه کامل و قطعی جنگ و پایان دادن به هرگونه تهدید، نفرت‌پراکنی و جنگ‌افروزی است.

ما بر این باوریم که اکثریت قاطع مردم ایران خواهان صلح و برخورداری از حق زندگی شایسته‌اند. بنابراین، از آنجا که هیچ تصمیمی نباید برخلاف اراده ملت بر کشور حاکم شود ـ و این اراده همواره از طریق مراجعه به آرای عمومی قابل احراز است ـ مؤکداً به همه دولت‌ها و گروه‌های نظامی درگیر در مخاصماتِ ادامه‌دار اخیر در خاورمیانه و نیز تمامی کنشگران جامعه جهانی یادآور می‌شویم که نقض این حق مسلم ایرانیان، جنایتی بزرگ در حق ملتی است که جنگ نمی‌خواهد و طرفدار صلح است.

ما، علی‌رغم همه تفاوت‌هایمان، ندای “نه به جنگ”  را سر می‌دهیم و تمامی هم‌وطنان خود را، فارغ از جنسیت، گرایش سیاسی و فکری، مذهب، قومیت و هرگونه تفاوت دیگر، صمیمانه فرامی‌خوانیم تا با تأیید این ندا، بر پژواک آن بیفزایند.

اگر پیل زوری وگر شیر چنگ
به نزدیک من صلح بهتر که جنگ (سعدی)

اسامی امضاکنندگان



#فرهیختگان راهی به رهایی

سامان ابراهیم‌پور
و مادری که از غم او جان داد
رشت. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

مولانا عبدالحمید: هیچ آینده روشنی برای جنگ وجود ندارد؛ کاسه صبر مردم لبریز شده است

مولانا عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در خطبه‌های نماز جمعه ۲۶ تیر ۱۴۰۵ با ابراز نگرانی از تداوم جنگ ایران و آمریکا، گفت هیچ چشم‌انداز روشنی برای ادامه این جنگ وجود ندارد و فشارهای اقتصادی، گرانی و تورم زندگی مردم را به مرز تحمل رسانده است.

او با اشاره به کاهش ارزش پول ملی، گرانی‌های گسترده و رکود بازار، تأکید کرد بسیاری از مردم در تأمین نیازهای اولیه، هزینه‌های آموزشی، درمانی و اجاره مسکن با مشکلات جدی روبه‌رو هستند.

مولانا عبدالحمید با اشاره به امید مردم به مذاکرات و توافق، خواستار پاسخگویی مسئولان درباره عوامل شکست تفاهم‌ها شد و افزود مردم حق دارند بدانند چه کسانی روند مذاکرات را به بن‌بست کشانده‌اند. وی همچنین از عملکرد رسانه‌های رسمی در پوشش واقعیت‌های جنگ انتقاد کرد.

امام جمعه زاهدان هشدار داد که ادامه جنگ به تخریب زیرساخت‌ها، بنادر، جاده‌ها و سرمایه‌های ملی منجر شده و هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل کرده است. او تأکید کرد مسئولان باید مانع اقدامات تندروها شوند و برای جلوگیری از خسارت‌های بیشتر، راه‌حل‌های عاقلانه و دوراندیشانه در پیش بگیرند.

مولانا عبدالحمید همچنین با استناد به سیره امام حسن، امام حسین و حضرت علی، آنان را «امامان صلح» توصیف کرد و گفت مذاکره و صلح نه‌تنها یک ضرورت سیاسی بلکه دستور صریح قرآن است.

وی در پایان از مسئولان خواست منافع سیاسی و اقتصادی ایران را به منافع هیچ کشور دیگری گره نزنند و تنها منافع ملت ایران را ملاک تصمیم‌گیری قرار دهند.


#فرهیختگان روزن آگاهی

نابودی تدریجی شاید در زمین سوخته
مرضیه حاجی هاشمی

جمله مشهوری از یک شاعر طتزپرداز رومی در قرن اول و دوم میلادی وجود دارد که اشاره دارد به وضعیتی که مردی برای اطمینان از وفاداری همسرش برای او نگهبان می گذارد. «جووِنال» تاکید می کند «چه کسی خودِ نگهبانان را نگهبانی خواهد کرد؟» این جمله بارها در کاربردهای مختلف به کار رفته است، به ویژه جایی که نظارت بر قوای قهریه و نظامی و پاسخگو کردن آنها در مقابل قانون و جامعه مطرح است. در اغلب نظام‌های دموکراتیک، در هر رویدادی که منجر به آسیب جدی به جامعه، منافع ملی یا مقام های سیاسی شود؛ حتی اگر عالی‌ترین مقام هم کشته نشود، صرف شکست در حفاظت یا غافلگیری راهبردی برای بازخواست و پاسخگو کردن نهادی که مسئول شناخته می شود، کافی است. اگر عالی‌ترین مقام کشته شود، انتظار پاسخگویی بسیار شدیدتر است.

حال به یک سال گذشته باز می گردیم، دو غافلگیری جدی نظامی در اولین دقایق آغاز حملات نظامی علیه حفاظت شده ترین نهادهای کشور و یک غافلگیری امنیتی (به روایت رسمی حکومتی) که تعدادی ترورسیم با انواع سلاح های گرم و سرد در کوچه و خیابان های شهرهای کشور  مردم را قتل عام کردند،  بارها همگان را  با این پرسش روبه‌رو کرد که چگونه ممکن است در حساس‌ترین لحظات امنیتی و نظامی، خطاهایی در بالاترین سطوح رخ دهد و هیچ نهاد نظارتی برای پاسخگو کردن و هیچ پاسخگویی وجود نداشته باشد؟

با این مقدمه و در شرایطی که زمزمه های بسیاری است، نهاد نظامی با تصمیمات نهاد سیاسی هماهنگ نیست و با شلیک به کشتی ها تفاهم نامه را که حاصل تلاش بسیار تیم مذاکره کننده طی هفته ها و با پشتوانه اجماع شورای امنیت ملیِ منهای یک نفر، بوده، عملا هرزنامه ساخته و جنگی دوباره را به کشور تحمیل کرده، پرسشی که باید پاسخ گفت این است که اگر قدرتمندترین نهاد دارای ابزار قهریه دچار خطای راهبردی شود، چه کسی باید آن را بازخواست کند؟ اینجاست که مفهوم «پاسخگویی» پررنگ می شود. پاسخگویی پیش از آنکه یک فضیلت دموکراتیک باشد، سازوکاری برای حفظ کارآمدی دولت است. هیچ سازمان پیچیده‌ای بدون امکان ارزیابی عملکرد خود دوام نمی‌آورد. چرا باید تصور کنیم تنها نهادی که از این قاعده مستثناست، نهادی باشد که بیشترین ابزار قدرت را در اختیار دارد؟

«پیتر فیور»، نظریه‌پرداز برجسته «روابط مدنی–نظامی»، مسئله را دقیقاً از همین زاویه می‌بیند. او می‌گوید پرسش اصلی فقط این نیست که ارتش چقدر قدرتمند یا حرفه‌ای است؛ بلکه این است که چگونه می‌توان اطمینان یافت نهادی که مأمور اجرای تصمیمات سیاسی است، در همان چارچوب عمل می‌کند و اگر خطا یا تخطی رخ داد، چه سازوکاری برای بررسی و اصلاح آن وجود دارد. از نگاه او، پاسخگویی، بخشی از معماری دولت مدرن است، نه امتیازی که گاه به نهادهای مدنی داده شود.

«کارل دویچ»، نظریه‌پرداز سیاست، دولت را به دستگاه عصبی بدن انسان تشبیه می‌کند. بدن زمانی سالم می‌ماند که پیام درد را دریافت کند و بر اساس آن واکنش نشان دهد. اگر اعصاب بدن از کار بیفتد، ممکن است انسان همچنان راه برود؛ اما دیگر متوجه آسیب‌های خود نخواهد شد. دولت نیز بدون سازوکار بازخورد، به تدریج توانایی تشخیص و اصلاح خطاهایش را از دست می‌دهد. پاسخگویی همان حلقه‌ای است که تجربه شکست را به دانش و اصلاح تبدیل می‌کند.

مفهومی وجود دارد به نام «زنجیره پاسخگویی»، زنجیره‌ای که در آن هیچ نهادی، صرف‌نظر از میزان قدرتش، خارج از ارزیابی نیست. فرمانده نظامی به مقام سیاسی (به طور مثال وزیر دفاع) پاسخگوست، مقام سیاسی در برابر دولت و دولت در مقابل نهادهای نظارتی مثل پارلمان و نهاد قانون‌گذاری مسئول است و در نهایت همه در پیشگاه  قانون و جامعه قرار دارند. هدف این زنجیره، جلوگیری از انباشت خطاهایی است که گاه از خطا هم فراتر می رود و در حاشیه ای امن، به خودسری منجر می شود.

به همین دلیل، در بسیاری از کشورها پس از هر بحران بزرگ نظامی یا امنیتی، کمیسیون‌های حقیقت‌یاب تشکیل می‌شود، عملکرد فرماندهان بررسی می‌شود، گزارش‌های رسمی منتشر می‌شود و در بسیاری موارد، عالی‌ترین مقامات نظامی یا سیاسی مسئولیت می‌پذیرند و کنار می‌روند. شاید بزرگ‌ترین سوءتفاهم درباره پاسخگویی همین باشد که عده‌ای آن را نشانه ضعف اقتدار می‌دانند. حال آنکه تجربه تاریخی دولت‌ها چیز دیگری می‌گوید؛ چرا که اگر خطاها اصلاح نشوند؛ انباشته می‌شوند و هر بحران جدید، هزینه‌ای سنگین‌تر از بحران پیشین بر جای می‌گذارد که ایستگاه آخر به ویژه در مورد نهادهای قهری و نظامی، زمین سوخته است.

حکومت ها بیش از آنکه از دشمنان بیرونی فرو بریزند، از زمانی شروع به فروپاشی می کنند که سازوکارهای یادگیری درونی خود را از دست می‌دهند. ساخت قدرتی که ظرفیت خوداصلاحی تدریجی خود را نابود کند، محکوم به نابودی تدریجی، شاید در زمینی سوخته است.


#فرهیختگان راهی به رهایی

جهانبگلو، برنده جایزه اسپینوزا ۲۰۲۷ شد

رامین جهانبگلو؛ پژوهشگر نامدار ایرانی، برنده جایزه بین‌المللی اسپینوزا ۲۰۲۷ شد؛ جایزه‌ای که از آن به‌عنوان «نوبل هلند» نیز یاد می‌شود و هر دو سال یک‌بار به متفکرانی اهدا می‌شود که در بنیان‌های هنجاری جامعه نقش اثرگذاری داشته‌اند.

موضوع جایزه امسال «آزاداندیشی» بود. هیات داوران در بیانیه خود تأکید کرده است که جهانبگلو با آثار و زندگیش نشان داده آزاداندیشی فقط حق اندیشیدن و سخن گفتن نیست، بلکه «هنر همرنگ جماعت نشدن و تن ندادن به همنوایی» است.

جهانبگلو که در سال ۱۳۸۵ با اتهام کوشش برای «انقلاب مخملی» بازداشت شد، پس از خروج از ایران فعالیت علمی خود را در دانشگاه‌های کانادا و هند ادامه داد و امروز از پرکارترین متفکران ایرانی در عرصه بین‌المللی به‌شمار می‌رود.
جمهور

پ.ن ضروری: مواضع نامناسب و سست جهانبگلو در جریان تجاوز یکسال اخیر دشمن به ایران هم از چشم مردم هوشیار ما دور نیست!

#فرهیختگان روزن آگاهی

کی انتقام خونی‌ مردم را میگیرد؟
حسین رزاق


امروز دوستی که برای زیارت مزار یکی از بچه‌های ۴۰۱ رفته بود با من هم تماس گرفت تا در این مهمانی شریک باشم. خیره به چهره زیبای مهرشاد بودم که حتی حکاکی تصویرش روی سنگ سیاه هم از زیبائی‌اش کم نکرده بود، که با صدای پیرمرد رهگذری دلم لرزید: «خدا لعنتشان کند. ما که نتوانستیم انتقام خون بچه‌هایمان را بگیریم، اما آمریکا دارد یکی‌یکی این‌ها را می‌کشد و انتقام خون بچه‌های ما را می‌گیرد.

حس عجیبی بود؛ اینکه بخشی از مردم یک کشور به جایی برسند که در آرزوی انتقام خون عزیزانشان از بیگانه باشند شاید از عجایب تاریخ باشد! زهرتر از هر تلخی و سخت‌تر از هر تأمل و تألمی. راستی کی انتقام خون‌های مردم را میگیرد؟

تألم برای اینکه دست‌کم می‌دانیم در ۴۰۱ چند نفر کشته یا اعدام شدند. نام تک‌تکشان را به یاد داریم و مزارهایشان را می‌شناسیم. اما وای بر کشتگان ۴۰۴! هنوز حتی تعدادشان هم روشن نیست. نام‌هایشان آن‌قدر فراوان است که در حافظهٔ جمعی ما نیز به شماره نیایند. آنچه ثبت شده، فرمان یک نفر است برای قتل‌عام و ایستادگی تمام قدِ کل نظام و ساختارش در برابر مردمی جان به‌لب رسیده تا از کشته پشته بسازند.

و تأمل برای اینکه این شب‌ها بانگ خون‌خواهی برای همان دیکتاتوری که قاتل هزاران جوان رعنای این سرزمین است گوش فلک‌ را کر کرده! پس انتقام خونی‌های مردم را که میگیرد؟ تا کی قرار است یک اقلیت پر سر و صدای پر مدعایی که چه به همدستی چه به همراهی، در قتل‌عام انسان‌های بی‌شماره‌ای شریکند، ندای یالثارات سیدعلی سر دهند و یک مملکت را فدای انتقام خون کسی کنند که دستش تا مفرق به خون این مردم آلوده بود و فکرش یک‌لحظه از به قهقرا بردن این مملکت برای ایده‌های ویرانگرش، بیکار نشد؟! این همان تناقض تلخ ماجراست که بخشی از مردم را در انتظار اجنبی برای اسقاط نظام و انتقام‌ از سرانش نگه داشته و ما مدام آنها را شماتت میکنیم.

تا ماجرای قتل هزاران ایرانی با اسلحه‌هایی که از پول ملت پر شده بود، بی‌سرانجام بماند، نمیشود بخش بزرگی از جامعه را با زور بوق و باتوم، نادیده گرفت و باز مصیبتی برایشان ساخت بنام انتقام خون کسی که مسئول اصلی رنجوری مردم و مصائب ایام بوده. نمیشود به بخشی‌از مردم خرده‌ گرفت که چرا این جنگ را جنگ با جمهوری‌اسلامی میدانند و از زوزه‌ی جت‌های اجنبی شادمانند.

پیش از هر رگ گردنی که متورم میکنید بنام ایران اما بکام نظامی که خون‌خواهِ خودکامه‌‌ای ایران‌سوز و مردم‌کش است، اول تکلیف خون‌هایی که هنوز خیابان‌های این مملکت از آن‌ سرخ است را روشن کنید، بعد از هر که خواستید انتقام بکشید، بکشید.


#فرهیختگان راهی به رهایی

ترامپ به دنبال تضعیف ایران برای همیشه است، نه فقط یک پیروزی میدانی

ابراهیم متقی
استاد دانشگاه

مرحله دوم جنگ رمضان در روزهای گذشته بازتولید شده و نشانه‌هایی از تخریب و ستیزش پردامنه علیه تاسیسات و نهادهای تاکتیکی ایران مشاهده می‌شود.

سنتکام با بهره‌گیری از نسل جدید جنگ‌افزارهای هوشمند، هرگونه موازنه قدرت با ایران را به حداقل ممکن کاهش خواهد داد.

الگوی کنش تاکتیکی سنتکام مبتنی بر «کنش تهاجمی دفاعی» برای تخریب زیرساخت‌های اقتصادی و راهبردی ایران طراحی شده و گام نخست آن محاصره دریایی هوشمند و گام دوم تخریب سامانه پدافند هوایی، رادارهای ساحلی و سایت‌های موشکی کروز است.

سنتکام با ۲ ناو هواپیمابر، ۲۰ ناو جنگی، ۱۰ هزار نیرو و بیش از ۱۰۰ فروند جنگنده، بسیاری از تاسیسات خشکی و دریایی ایران را تخریب کرده است.

آمریکا صرفاً درصدد پیروزی میدانی نیست، بلکه به دنبال تغییر دایمی معادله قدرت و تبدیل ایران به کشوری فاقد توان واکنش سریع و متوازن است.

ایران برای عبور از این چالش‌ها نیازمند تغییر پارادایم تاکتیکی و هدف‌گذاری روی مراکز فرماندهی و اطلاعات دشمن است تا بتواند شوک راهبردی به منابع و تاسیسات آمریکا وارد کند.

مقاومت ماهیت تاکتیکی دارد و نمی‌تواند تمامی اهداف راهبردی کشور را تحقق بخشد، بنابراین ایران باید به موازات مقاومت، از انعطاف‌پذیری دیپلماتیک نیز استفاده کند تا زمینه تحقق اهدافی مانند انسجام ملی، تمامیت ارضی و همبستگی ساختاری فراهم شود.
روزنامه اعتماد


#فرهیختگان راهی به رهایی

نشست سوم از سلسله‌نشست‌های تخصصی توسعه و امنیت آبی

آیا طرح‌های انتقال آب از دریا به فلات مرکزی می‌تواند راهکاری پایدار برای بحران آب ایران باشد یا به افزایش تقاضای آب و تشدید چالش‌های آینده منجر خواهد شد؟

در این نشست، مهندس نصرت خوش‌نیاز، مدیرعامل شرکت توسعه آب آسیا، با موضوع «طرح‌های انتقال آب از دریا و تقاضای القایی» به بررسی ابعاد این طرح‌ها و نقش بخش خصوصی در تأمین آب، حفظ تولید و امنیت صنعتی می‌پردازد.

دکتر سید اویس ترابی، رئیس اندیشکده زیست‌پذیری شهری و دکتر مهشید طالبی صومعه‌سرایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات، دیگر سخنرانان این نشست هستند.

دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵
ساعت ۱۷ تا ۱۹

اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

امکان حضور به‌صورت حضوری و برخط

ثبت‌نام:
https://digiform.ir/w9f0c92a39

ورود به نشست آنلاین:
https://skyroom.online/ch/shahrdad1405/waterthinktank

این نشست سومین برنامه از سلسله‌نشست‌های تخصصی «توسعه و امنیت آبی» است و به یکی از مهم‌ترین چالش‌های آینده ایران، یعنی نسبت میان انتقال آب، تقاضای فزاینده و توسعه پایدار می‌پردازد.


#فرهیختگان راهی به رهایی

مقام‌های ایرانی درباره احتمال حمله زمینی آمریکا هشدار می‌دهند

همزمان با ادامه حملات آمریکا به اهدافی در سواحل و جزایر جنوبی ایران، شماری از مقام‌های سیاسی و نظامی ایران نسبت به احتمال گسترش جنگ به یک عملیات زمینی هشدار داده‌اند؛ هرچند هیچ مقام آمریکایی تاکنون از تصمیم برای اجرای چنین عملیاتی خبر نداده است.
در تازه‌ترین موضع‌گیری، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه پیشین ایران، در پیامی خطاب به دونالد ترامپ نوشت: «تاریخ را بخوان و از تجاوز شکست‌خورده صدام درس بگیر.» او با اشاره به جنگ ایران و عراق، هشدار داد که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران با سرنوشتی مشابه روبه‌رو خواهد شد.
همزمان، حشمت‌الله مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو با ایلنا گفت که «سناریوی حمله زمینی آمریکا آزموده شده و شکست خورده است.» او افزود جمهوری اسلامی هنوز «از عملیات فراگیر خود با مخرب‌ترین سلاح‌ها رونمایی نکرده» و در صورت گسترش جنگ، گزینه‌های دیگری در اختیار دارد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که حملات آمریکا طی یک هفته گذشته بیش از گذشته بر بنادر، سواحل، جزایر و زیرساخت‌های حمل‌ونقل در جنوب ایران متمرکز بوده است؛ حملاتی که به گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال اجرای یک عملیات زمینی محدود، به‌ویژه در منطقه تنگه هرمز، دامن زده است.
پیش از این نیز حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس، هشدار داده بود که تمرکز حملات بر جنوب ایران می‌تواند با هدف فراهم کردن زمینه برای تصرف یا کنترل موقت برخی مناطق راهبردی، از جمله جزایر یا مسیرهای دریایی، باشد. او تأکید کرده بود که چنین سناریویی نیازمند آمادگی کامل نیروهای ایرانی است.
احمد بخشایش اردستانی، عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز با اشاره به احتمال گسترش دامنه جنگ، گفته بود که نباید هیچ سناریویی، از جمله حمله زمینی محدود، را از نظر دور دانست.
همزمان، رسانه‌های منطقه‌ای نیز این احتمال را مطرح کرده‌اند. شبکه الجزیره در تحلیلی درباره تحولات هفت روز گذشته جنگ نوشت که حملات آمریکا به سواحل و جزایر جنوبی ایران می‌تواند مقدمه‌ای برای یک عملیات زمینی محدود در منطقه تنگه هرمز باشد. به نوشته این شبکه، تهران برای مقابله با چنین سناریویی گزینه‌هایی از جمله گسترش دامنه جنگ و هدف قرار دادن منافع اقتصادی آمریکا در منطقه را مدنظر دارد.
با این حال، تاکنون هیچ مقام آمریکایی به‌طور رسمی از برنامه‌ریزی برای حمله زمینی به ایران سخن نگفته و ارزیابی‌های مطرح‌شده عمدتاً بر پایه تحلیل الگوی حملات اخیر و اظهارات مقام‌های ایرانی است.


#فرهیختگان راهی به رهایی

ناصر هادیان، استاد برجسته روابط بین‌الملل :

«آقای قالیباف! برو جلو، جامعه پشت شماست؛ نگران یک اقلیت محض نباش

امیدوارم قالیباف، ایران را از این گردنه سخت عبور دهد؛ این مستلزم آن است که ریسک به‌خرج دهد و آنچه را که مصلحت است انجام دهد..»

#فرهیختگان راهی به رهایی

پشیمانی، سودی ندارد

اکنون که دشمن جنوب کشور را زیر آتش گرفته و شهرها، روستاها، زیرساخت‌ها و خانه‌های مردم را ویران می‌کند، بخشی از همان اپوزیسیونی که در شبکه‌های اجتماعی از ترامپ و نتانیاهو برای حمله به ایران استقبال یا حتی دعوت می‌کردند، امروز می‌گویند: «این تصمیم را دولت‌های آمریکا و اسرائیل گرفته‌اند و نوشته‌ها و مواضع ما هیچ تأثیری نداشته است.»
این ادعا بیش از آنکه واقع‌بینانه باشد، تلاشی برای شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت اخلاقی کارشان است.

در دنیای امروز، دولت‌ها و سازمان‌های اطلاعاتی تصمیم‌های خود را صرفاً بر پایه‌ی گزارش‌های میدانی اتخاذ نمی‌کنند. تحلیل کلان‌داده‌ها، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی به یکی از منابع مهم شناخت افکار عمومی تبدیل شده‌اند. میلیون‌ها پیام، نظر، هشتگ و واکنش کاربران به‌طور پیوسته گردآوری و تحلیل می‌شوند تا تصویری از فضای روانی و اجتماعی هر کشور به دست آید. این داده‌ها تنها عامل تصمیم‌گیری نیستند، اما بی‌گمان می‌توانند در ارزیابی‌ها، پیش‌بینی‌ها و محاسبات سیاسی و امنیتی نقش داشته باشند.

از همین رو، نمی‌توان با اطمینان گفت که دعوت به حمله، تشویق به تحریم یا القای فروپاشی داخلی هیچ نقشی در شکل‌گیری این برآوردها نداشته است. شاید سهم هر فرد ناچیز باشد، اما مجموع هزاران و میلیون‌ها پیام در این شبکه‌ها، تصویری از یک جامعه می‌سازد که می‌تواند بر ذهن تحلیلگران و تصمیم‌گیران اثر بگذارد.

نمونه‌ای از این خطاهای برآورد را می‌توان در واکنش دونالد ترامپ پس از مشاهده‌ی مراسم گسترده‌ی تشییع آیت‌الله خامنه‌ای دید. اگر گزارش‌های منتشرشده درباره‌ی ابراز شگفتی او را ملاک قرار دهیم، به نظر می‌رسد ابعاد این حضور مردمی با بخشی از برآوردهایی که پیش‌تر درباره‌ی وضعیت داخلی ایران به او ارائه شده بود، همخوانی نداشته است. این موضوع نشان می‌دهد که هرگاه تحلیل‌های اطلاعاتی بیش از اندازه بر فضای شبکه‌های اجتماعی یا روایت‌های یک‌سویه تکیه کنند، احتمال خطای محاسباتی افزایش می‌یابد. شاید به همین دلیل نیز برخی تصور می‌کردند که با آغاز حمله، ساختار داخلی ایران به‌سرعت فرو خواهد پاشید؛ تصوری که دست‌کم با واقعیت‌های میدانی انطباق کامل نداشت.

به باور بسیاری از تحلیلگران، رویارویی مستقیم و پرهزینه با ایران، دست‌کم تا پیش از تحولات اخیر، در اولویت راهبردی بلندمدت ایالات متحده قرار نداشت. با این حال، فضاسازی‌های رسانه‌ای، القای شکاف عمیق میان مردم و حاکمیت و ارائه‌ی تصویری اغراق‌آمیز از آمادگی جامعه برای فروپاشی، می‌توانست در تغییر برخی محاسبات سیاسی و امنیتی بی‌تأثیر نباشد. اگر چنین فضایی در شکل‌گیری این محاسبات سهمی داشته باشد، کسانی که آگاهانه یا ناآگاهانه به تولید و تقویت آن کمک کرده‌اند، نمی‌توانند مسئولیت اخلاقی خود را به‌طور کامل انکار کنند.

در عصر هوش مصنوعی، هیچ نوشته، توییت، پست یا موج رسانه‌ای را نباید کاملاً بی‌اثر تصور کرد. هر پیام می‌تواند به داده‌ای در جنگ شناختی تبدیل شود و در کنار میلیون‌ها داده‌ی دیگر، بر تحلیل‌ها و تصمیم‌های کلان اثر بگذارد. به همین دلیل، مسئولیت قلم و سخن در این عصر، بیش از هر زمان دیگری است؛ زیرا گاهی یک روایت، اگرچه به‌ظاهر کوچک و بی‌اهمیت به نظر برسد، می‌تواند جزئی از پازلی باشد که سرنوشت یک ملت را تحت تأثیر قرار دهد.

پشیمانی، اگر به پذیرش مسئولیت و تغییر رفتار بینجامد، فضیلتی اخلاقی است؛ اما خسارت‌هایی که بر اثر جنگ بر جان انسان‌ها، شهرها و زیرساخت‌های یک کشور وارد شده، دیگر به آسانی جبران‌پذیر نیست. تیر از چله‌ی کمان رها شده است و خدا می‌داند چه فرجامی خواهد یافت.

محمدحسین غیاثی
۲۷ تیر ۱۴۰۵


#فرهیختگان راهی به رهایی

نقش رستم و کعبه زرتشت در محاصره فرونشست/ نبرد بی‌صدای زمین با سه هزار سال تاریخ ایران

سال‌هاست جبهه فرونشست در دشت مرودشت، آرام‌آرام به سوی این مجموعه تاریخی پیش می‌آید. شکاف‌ها تا اعماق زمین رسیده‌اند و ترک‌ها تا حدود ۱۰ متری پای کوه نقش رستم پیشروی کرده‌اند.
امتداد

#فرهیختگان راهی به رهایی

حقوق زنان از دیدگاه قرآن
ژیلا موحد شریعت‌پناهی

https://youtu.be/eKBBZs1Qv2Y?is=VDedYVLMkWgJty7F

#فرهیختگان راهی به رهایی

درگذشت اسماعیل یغمایی؛ فقدان بزرگ دنیای باستان‌شناسی ایران

جامعه علمی و باستان‌شناسی ایران در سوگ درگذشت اسماعیل یغمایی، از برجسته‌ترین پژوهشگران و مدافعان میراث فرهنگی کشور نشست. یغمایی که نیم قرن عمر خود را وقف کاوش در لایه‌های تمدنی ایران کرد، پس از یک دوره بستری، چشم از جهان فروبست./نور نیوز


#فرهیختگان روزن آگاهی

اسماعیل یغمایی درگذشت

اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس پیشکسوت ایرانی در ۸۵ سالگی درگذشت.

سمیرا ایمنی، ناشر آثار اسماعیل یغمایی،‌ درگذشت این باستان‌شناس را تایید کرد و گفت: اسماعیل یغمایی که از دوشنبه ۱۵ تیرماه در بیمارستان در اثر سکته مغزی بستری شده بود و در کما به سر می‌برد، صبح امروز (یکشنبه ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵) درگذشت.

یغمایی متولد ۲۷ شهریور ۱۳۲۰ در تهران بود. او نزدیک به ۶ دهه از عمر خود را وقف پژوهش، کاوش و پاسداری از میراث فرهنگی این کشور کرد.

او از آخرین بازمانده‌های نسل باستان‌شناسان ایرانی بود که دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ خورشیدی پا به عرصه کاوش‌های میدانی گذاشتند و با سال‌ها تلاش، بخش ارزشمندی از تاریخ و تمدن کهن ایران را از دل خاک بیرون کشیدند. او دلباخته و شیفته تمدن و فرهنگ ایرانی بود و عمر خود را در راه شناخت، حفاظت و معرفی میراث تاریخی ایران سپری کرد.
عبدی مدیا


#فرهیختگان روزن آگاهی

نباید مسائل خصوصی افراد را فاش و یا به آن‌ها ورود کرد!

حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسنی‌اژه‌ای: ضرورتی ندارد تلفن‌همراه فرد را در اتهامی متفاوت و غیرضرور ضبط و همه محتوای داخل آن را مشاهده کنیم.

ضرورتی ندارد تمام وسایل الکترونیکی افراد مورد واکاوی قرار گیرد.

فرهیختگان:
آیا اتفاقی درحال وقوع است ؟
آیا به مواضع عجیب و بی‌سابقه قاضی‌القضات کشور می‌توان اعتماد کرد؟
آیا نظام حاضر است بالاخره حقوق ابتدایی مردم را محترم شمرده و پاس دارد؟
آنچه مسلم و واقعی است دیوار ضخیم بی‌اعتمادی میان مردم و حاکمیت است، ایا رهبری سوم قدرت حذف این فاصله عمیق را دارد؟

#فرهیختگان روزن آگاهی

اصرار بر ادامه تصمیمات غیرکارشناسی تا کِی؟
پرویز محمدی

همه تصمیم‌های مدیریتی الزاماً درست از آب درنمی‌آیند؛ اما آنچه بیش از اصل یک تصمیم، مردم را آزار می‌دهد، اصرار بر ادامه آن، حتی پس از آشکار شدن پیامدهایش است.

نمونه روشن آن، محدودیت میزان سوخت‌گیری در جایگاه‌های عرضه بنزین است. اگر هدف، مدیریت مصرف یا جلوگیری از سوءاستفاده است، این پرسش مطرح می‌شود که چرا باید هزینه آن را مردم عادی بپردازند؟

هر خودرو ظرفیت مشخصی برای باک خود دارد و منطقی است که بتواند در یک مراجعه، باک خود را کامل پر کند. محدود کردن میزان سوخت‌گیری، مصرف واقعی خودرو را کاهش نمی‌دهد؛ فقط شهروندان را مجبور می‌کند برای دریافت همان میزان سوخت، چند بار به جایگاه مراجعه کنند؛ نتیجه آن نیز صف‌های طولانی‌تر، اتلاف وقت، افزایش ترددهای غیرضروری و نارضایتی عمومی است.

اگر هدف، مقابله با قاچاق یا تخلف است، باید منشأ تخلف کنترل شود، نه اینکه میلیون‌ها شهروند قانون‌مند، هزینه ضعف نظارت را بپردازند.

همین منطق را می‌توان در ماجرای محدودیت سرعت در بلوار بعثت همدان نیز مشاهده کرد. حفظ جان مردم، تردیدی ندارد؛ اما آیا کاهش سرعت، حاصل یک مطالعه جامع کارشناسی بوده یا ساده‌ترین راه برای مواجهه با یک مسئله پیچیده؟

آیا پیش از اعمال این محدودیت و جریمه های غیر قانونی، وضعیت تقاطع‌ها، روشنایی، خط‌کشی، علائم هشداردهنده و سایر عوامل مؤثر بر ایمنی بررسی و اصلاح شده است؟ اگر پاسخ مثبت است، چرا نتایج این مطالعات برای افکار عمومی منتشر نمی‌شود؟

مشکل اصلی، نه یک باک بنزین است و نه یک تابلو سرعت و نصب دوربین ثبت تخلف؛ مشکل، نوع مدیریتی است که به جای ریشه‌یابی مسائل، آسان‌ترین راه را انتخاب می‌کند و هزینه آن را به مردم تحمیل می‌کند.

استاندار محترم همدان؛ انتظار مردم این نیست که همه تصمیم‌ها مطابق میل آنان باشد. انتظار این است که تصمیم‌ها بر پایه کار کارشناسی اتخاذ شوند و اگر در عمل ناکارآمدی آن‌ها آشکار شد، شجاعت بازنگری نیز وجود داشته باشد.

اصرار بر یک تصمیم نادرست، هیچ‌گاه آن را به تصمیمی درست تبدیل نمی‌کند.


#فرهیختگان راهی به رهایی

حسین علایی: اگر قرار باشد بعد از جنگ تفاهم شود، بهتر است قبل از جنگ با خسارات کمتر انجام شود
متن گفت‌وگوی محمدحسن نجمی اینجاست:
khabaronline.ir/xq5QF

#فرهیختگان راهی به رهایی

خسارت ملی در پرونده کرسنت !
جعفر بخشی بی نیاز

خبر کوتاه است اما پر از تاسف.‌ زنگنه در پرونده کرسنت تبرئه شد. پرونده ای با یک زخم عمیق بر پیکره اقتصاد ملی که حالا با تبرئه بیژن زنگنه ؛ پرده‌ای دیگر از نمایشِ تراژیک خسارت محض‌ در آن کنار رفته است. ماجرا تنها یک قرارداد گازی نبود ؛ ماجرای یک نفوذِ خود خواسته در ارکان تصمیم‌ گیری کشور بود که با سوار شدن بر موجِ احساسات و شعارهای تند ؛ چوب حراج به منافع ملی زد. سؤال اینجاست که هزینه‌ی این تندرویِ هدفمند را چه کسی می‌دهد؟ وقتی سعید جلیلی به عنوان دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی با کارشکنی‌های سیستماتیک و به بهانه‌ی مبارزه با فساد ؛ مانع از اجرای این قرارداد شد ؛ آیا به این فکر می‌کرد که چه میراثی برای نسل‌های آینده به جا می‌گذارد؟ آن روزها که در راهروهای قدرت ؛ ژستِ قهرمانانِ ضد فساد را گرفته بودند نمی‌دانستند یا نمی‌خواستند بدانند که هزینه این کارشکنی ده‌ها میلیارد دلار دود شدنِ گاز در مشعل‌های پارس جنوبی است؟

آمارها بی‌ رحمانه‌تر از هر نقدِ ادبی یا سیاسی هستند. سی و پنج میلیارد دلار خسارت عدم‌ النفع ؛ در کنارِ بیست میلیارد دلار جریمه‌ احتمالی در دادگاه‌های بین‌المللی. این یعنی رقمی معادل بودجه یک سالِ کل کشور. یعنی میلیاردها دلار که می‌توانست صرفِ نوسازی زیر ساخت‌های فرسوده ؛ کاهش فقر در مناطق محروم و ارتقای امنیت انرژی شود امروز به خاطرِ سلیقه سیاسی و لجاجتِ جناحی عده‌ای بر باد رفته است. جناب آقای جلیلی و همفکرانشان که همواره خود را مالکِ مطلقِ گفتمانِ انقلابی می‌دانند باید پاسخگو باشند که بر چه مبنای قانونی و کارشناسی مسیرِ اجرای یک قراردادِ بین‌المللی را مسدود کردند؟ آیا این دغدغه‌ مندی بود یا یک تسویه‌ حساب سیاسیِ تمام‌ عیار که قربانی‌اش سفره‌های مردم و اعتبارِ حاکمیتی ایران در جهان بود؟ امروز که غبارِ این بازیِ پر هزینه کنار رفته و حکم تبرئه صادر شده ؛ جامعه دیگر به پاسخ‌های کلیشه‌ای و فرافکنی‌ های همیشگی رضایت نمی‌دهد.

نمی‌توان با فراموشی سپردن و پنهان شدن پشتِ واژه‌های دهان‌ پر کن از مسئولیتِ تاریخیِ این خسارتِ سنگین فرار کرد. آیا نباید نسبت به چراییِ قدرت گرفتنِ تصمیماتی که تیشه به ریشه‌ی منافع ملی می‌زنند نگران بود؟ پرونده کرسنت ؛ نمادِ یک بیماریِ مزمن در ساختار تصمیم‌ گیری ماست. جایی که اراده شخصی بر عقلانیتِ دیپلماتیک ناآگاهانه و حتی ناشیانه می‌چربد. آقای جلیلی باید توضیح دهد که با چه ابزاری ؛ مسئولیتِ تحمیلِ این خسارتِ ملی را می‌پذیرد؟ تاریخِ این سرزمین قاضیِ سخت‌ گیری ست که در دفترِ خود نام تمامِ کسانی که به بهانه‌ی انقلابی‌ گری کشور را به کامِ بحران‌های اقتصادی و امنیتی کشاندند ؛ ثبت خواهد کرد. کرسنت فراموش نمی‌شود چرا که بهای آن را تمامِ مردمِ ایران از جیبِ خود پرداخته‌اند. زمانِ پاسخگویی نه در دادگاه‌هایِ معمول بلکه در محکمه‌ی افکار عمومی به زودی آغاز خواهد شد.

#فرهیختگان راهی به رهایی