ظهور یک نابرابری جدید
— بگو چقدر پول داری تا بگویم چقدر می‌توانی سواد داشته باشی

آنقدر تحقیقات در این زمینه پرشمارند که حالا دیگر می‌توان با اطمینان گفت، «متوسط سواد انسان‌ها رو به کاهش است». مثلاً در بیشتر کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی، نمرات سوادآموزی بزرگسالان طی دههٔ گذشته ثابت مانده یا افت کرده است. تواناییِ خواندن و نوشتن در مدارس ابتدایی رو به کاهش است و اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی در میان دانش‌آموزان به‌شکلی بی‌سابقه افزایش پیدا کرده. اما یک چیز کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد: بیشترین نشانه‌های کاهش سواد و توانایی‌های ذهنی در میان فقیرترین گروه‌ها دیده می‌شود.

آنچه جان‌برن-مرداک، روزنامه‌نگار فایننشال‌تایمز، «فرهنگ پسامتنی» می‌خواند، یعنی جایگزینی خواندن با مصرفِ تصاویر و ویدئوهای کوتاه در شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند نوعی نابرابری جدید ایجاد کند.

اتفاقی که شباهت بسیاری با مصرف خوراکی‌های ناسالم دارد. هرچه تنقلاتِ ‌فرآوری‌شده دسترس‌پذیرتر و اعتیادآورتر شده‌اند، فاصله میان کسانی که امکانات لازم را برای سبک زندگی سالم دارند و کسانی که در برابر فرهنگ غذاییِ چاق‌کننده آسیب‌پذیرند بیشتر شده است. این شکاف آشکارا رنگ‌وبوی طبقاتی دارد؛ در سراسر غرب، چاقی با فقر پیوندی قوی دارد. بعید نیست در سال‌های آینده اختلال تمرکز، عملکرد نامناسب در مدرسه و کم‌سوادی هم پیوندی قدرتمند با سطح فقر پیدا کند.

ماریان وُلف، پژوهشگر و نویسندۀ کتاب «آهسته بشتاب» نشان داده است که پرورش توانایی خواندنِ متن‌های بلند واقعاً ذهن را دگرگون می‌کند: دایرۀ واژگان را بیشتر و فعالیت ذهنی را به نیمکرهٔ چپ که تحلیلی‌تر است می‌برد و توان تمرکز، استدلال و تفکر عمیق را بیشتر می‌کند.

اما توانایی خواندنِ متن‌های بلند، مهارتی ذاتی نیست و باید آموخته شود. در تاریخ مدرن، آموزشِ این مهارتِ بنیادین یکی از وظایف اصلی مدرسه بوده، اما محیط دیجیتال چنانکه کال نیوپورت در کتاب خود، کار عمیق، نشان می‌دهد، اساساً برای حواس‌پرتی ساخته شده: اعلان‌ها برای جلب توجه رقابت می‌کنند، شبکه‌های اجتماعی عمداً اعتیادآور طراحی شده‌اند و انبوه محتوا ما را به جابه‌جا شدنِ سریع کانونِ توجه عادت می‌دهد. این الگوریتم ذهن را به سرسری‌خوانی، یافتن الگوهای تکراری و پریدن بی‌وقفه از متنی به متن دیگر خو می‌دهند.

صریح باشیم: انتخاب شناختیِ سالم آسان نیست. در فرهنگی سرشار از سرگرمی‌های فوری، توانایی خواندن متن‌های بلند شاید به‌زودی به قلمرو خرده‌فرهنگ‌های نخبگان محدود شود.

اگر چنین اتفاقی بیفتد، چه می‌شود؟ نوجوانانی که توان اندیشیدن بلندمدت را از دست داده‌اند قبیله‌ای‌تر و غیرعقلانی‌تر می‌شوند؛ به واقعیت‌ها و حتی رویدادهای تاریخی بی‌اعتنایی می‌کنند، به «وایب» اهمیت می‌دهند تا استدلال و آمادهٔ پذیرش نظریه‌های توطئه‌اند. اگر این توصیف آشناست، شاید نشانه‌ای است از آنکه تا چه اندازه در این مسیر پیش رفته‌ایم. این وضعیت فرصت تازه‌ای برای فساد در سیاست می‌سازد، چون مردم را مستعد فریب‌خوردن و ساده‌بینی می‌کند و همیشه سیاست‌مدارانی پیدا می‌شوند که از چنین مردمی سوءاستفاده کنند.


از گزارش «تفکر دارد به کالایی لوکس بدل می‌شود»، نوشتۀ مری هرینگتون
شمارۀ ۳۶ مجلۀ ترجمان


#فرهیختگان روزن آگاهی

۱۴ مرداد سالروز درگذشت قمرالملوک وزیری؛قمرِ آواز ایران

قمرالملوک وزیری (زاده ۱۲۸۴ در تاکستان درگذشته ۱۴ مرداد ۱۳۳۸ در تهران) خواننده آوازهای سنتی ایرانی بود که در دورهٔ خود بسیار شهرت یافت.
وی نخستین زنی بود که در ایران بدون حجاب روی صحنه رفت.
مهم‌ترین عامل موفقیت شتابنده او نیاز زمانه به نو شدن و دگرگونی بود. وی در نوع‌دوستی و بخشش زیاده روی داشت، چنان‌که اواخر عمر خود را به تنگ‌دستی گذراند

قمرالملوک وزیری که نام شناسنامه‌اش پیش‌تر «قمرخانم سید حسین‌خان» بود، نخستین زن در دوران تاریخ معاصر ایران بود که بی‌حجاب به خوانندگی در حضور مردان پرداخت. از وی به عنوان پرآوازه‌ترین خواننده زن آوازهای سنتی ایران یاد می‌شود.

در جلد نخست کتاب سیمای هنرمندان ایران که بیش از یکصد و سی صفحه از قمرالملوک نوشته‌است، به "نقل از جهان‌شاه صارمی در آدینه شمارهٔ ۳۷" آمده‌است: «قمر در ۱۲۸۴ خورشیدی در تاکستان چشم به جهان گشود. پدرش سید حسن چهار ماه پیش از تولد او درگذشته بود. از دامان مادرش که طوبی نام داشت بیش از هشت ماه بهره‌مند نشد و از هشت ماهگی تحت تکفل و سرپرستی مادربزرگش خیرالنساء ملقب به افتخارالذاکرین قرار گرفت».در هجده ماهگی مادرش به دلیل ابتلا به بیماری حصبه درگذشت و از این زمان تحت سرپرستی مادربزرگش که روضه‌خوان زنانه حرم ناصرالدین شاه بود قرار گرفت. او در جایی گفته‌است: «من مدیون تربیت اولیهٔ خودم هستم، چراکه همان پامنبری کردن‌ها به من جرئت خوانندگی داد.»

در جوانی پس از آشنایی با مرتضی نی‌داوود با ردیف موسیقی ملی آشنا شد و راهش را برای کسب تجربیات از استادان دیگر هموار ساخت. کار پیش‌رفت قمر در مدتی کوتاه به آن‌جا رسید که کمپانی هیزمسترزویس به‌خاطر ضبط صدای او دستگاه صفحه‌پُرکُنی به تهران آورد. بعد از آن کمپانی پولیفون هم آمد. به گفته ساسان سپنتا و امیرجاهد ۲۰۰ صفحه از قمر ضبط شده‌است.

قمر نخستین کنسرت خود را در سال ۱۳۰۳ در گراند هتل برگزار کرد. روز بعد نظمیه از او تعهد گرفت که بی‌حجاب کنسرت ندهد، زیرا در آن زمان، زنان بی‌چادر را در خیابان‌ها دست‌گیر می‌کردند و به کلانتری‌ها و بازداشت‌گاه‌ها می‌بردند.
اما این اتفاق باعث ریختن ترس زنان از خوانندگی و ورود خوانندگان دیگری چون ملوک ضرابی و روح‌انگیز شد.
قمر عواید کنسرت را به امور خیریه اختصاص می‌داد. وی در سفر خراسان در مشهد کنسرت داد و عواید آن را صرف آرامگاه فردوسی کرد. در همدان در سال ۱۳۱۰ کنسرت داد و ترانه‌هایی از عارف خواند. وقتی نیرالدوله والی خراسان چند گلدان نقره به او هدیه کرد، آن را به عارف پیشکش نمود، با این‌که عارف مورد غضب والی و دستگاه رضاشاه بود. در سال ۱۳۰۸ به نفع شیر و خورشید سرخ کنسرت داد و عواید آن به بچه‌های یتیم اختصاص داده شد.

گشایش رادیو ایران در سال ۱۳۱۹ صدای قمر را به عموم مردم رساند.

قمرالملوک وزیری در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۳۸ در شمیران، بر اثر سکته مغزی درگذشت.

#فرهیختگان روزن آگاهی

شریعتی خوانی با فیزیکدانان

اگر در صحبتم ادعا کنم پنج بار قله دماوند را صعود کرده‌ام و بعد بفهمید من فقط یک بار موفق به صعود شده‌ام، اسم این کار را چی می‌گذارید؟ اگر متوجه شوید که همان یک بار را هم در کارنامه ندارم، اسم‌ش را چی می‌گذارید؟ حالا اگر بفهمید من اصلا تو عمرم تا دامنه‌ی کوه دماوند هم نرفته‌ام و اصلا اهل کوه و کوه نوردی نیستم و با این حالی چنین ادعایی دارم اسمش را چی می‌گذارید؟ اگر در صحبت‌هایم به دفعات و در موارد گوناگون چنین لاف‌هایی بزنم و آنها را با جرات مکتوب هم بکنم و حتی به خودم زحمت ندهم آنها را با یکدیگر مقایسه کنم که مشمول مشکل فراموشکاری دروغگویان نشوم، آنوقت چی؟

اگر کسی که تا حالا در عمرش حتی یکبار هم کوه نرفته، برای جوانان از تجربه‌های شخصی خود در جذابیت قدم زدن در کوهستان و لذت شنیدن صدای رود و نغمه پرندگان بگوید، برای آنها از لذت نوشیدن آب خنک چشمه‌های گوار یا چای داغ در زمستان کوهستان و از خاطرات خیالی جذابش در کوهنوردی‌های فراوان بگوید. به این هم اکتفا نکند و برای تشویق و ترغیب مخاطبان به کوه‌نوردی نقل قولهای انگیزشی از زبان فاتحان قله اورست که در کوه‌نوردی‌های خود با آنها ملاقات کرده است بیاورد، آنوقت چی؟

شاید خیلی ها فکر کنند که چه اشکالی دارد. تبلیغ کوه رفتن کرده، به فساد که تشویق نکرده است، دستش هم درد نکند. شاید شما اسمش را دروغگویی نگذارید و مثلاً عبارت خالی‌بندی را بکار ببرید، شاید هم بگید طرف اهل لاف و گزافه یا خیالپردازی است، ولی نیتش پاک بوده. از نظر من در بهترین حالت، او یک دروغگوی عوام فریب، ولی شاید نیک خواه است.

در روزهای اخیر بحثی در محافل روشنفکری و بخصوص میان روشنفکران میان سال و سالخورده در نقد شخصیت دکتر علی شریعتی در گرفته است. در این بحث‌ها جوانها حضور چندانی ندارند. جالب است که در میان جوان‌ها علی شریعتی اسمی است که وقتی کسی می‌خواهد مخاطبی را ساکت کند که دیگر از صحت و درستی مطلبی نپرسد به شوخی مطلب را به او ارجاع می‌دهد. ولی خیلی از هم سن های من کتابهای شریعتی را در جوانی خوانده اند و عموما تحت تاثیر کلام و گفتارش قرار گرفته‌اند. ولی امروز شریعتی به دروغگویی و عوام‌فریبی متهم است. شاید از نوع نیک‌خواهش.

دوست و همکلاسی قدیمی و استاد فیزیک اندیشمند، آقای دکتر احمد شریعتی که ما او را با نام شهرام می‌شناسیم، در طی سالهای فراوان همراه با خواندن کتابهای دکتر علی شریعتی یادداشت برداری کرده است و مجموعه ای را فراهم کرده با تمام دقت‌هایی که از یک پژوهشگر حرفه‌ای انتظار می‌رود. مجموعه به شکل کتابی در آمده است که البته به نظر خودش هنوز نسخه‌ی نهایی نیست و به زبان دانشگاهی‌ها preprint محسوب می‌شود، ولی با توجه به بحث‌ها‌ی روز اجازه به اشتراک گذاری این نسخه‌ی غیر نهایی را داده است.

در این کتاب با جنبه های مختلف علی شریعتی آشنا می‌شویم. مطمئن هستم اگر از بخش دوم کتاب شروع کنید، نمیتوانید آنرا زمین بگذارید. حتما بر خواهید گشت و از ابتدا، کتاب را با دقت خواهید خواند.

رضا اجتهادی


#فرهیختگان روزن آگاهی

«نیما و انقلابِ مشروطه»*

نیما هنگامِ امضای فرمانِ مشروطه (۱۲۸۵ ه‍. ش) حدوداً ده‌ساله بود. اما ازآن‌جاکه پژواکِ صداهایی که از تهران، تبریز، مشهد و رشت برخاسته‌بود به مازندران و حتی دهکدهٔ یوش‌ نیز رسیده‌بود، او احتمالاً از همان کودکی با مفاهیمی هم‌چون انقلاب و شورش، آشناییِ اجمالی داشت. مطابق‌با برخی منابع، یوش نیز در همان سال‌ها موردِ تاخت‌و‌تازِ نیروهای حکومتی قرارگرفت. بنابراین نیما دورانِ نوجوانی‌اش را در حال‌و‌هوایی مشروطه‌اش گذراند. او حتی در یکی از یادداشت‌های روزانه‌اش، اشاره‌می‌کند حدودِ سال‌های ۱۲۹۰_۱۲۸۸ ه‍. ق، مردی «مرموز» با عبایی بوشهری، پس‌ازآن‌که از‌جانبِ امیرمؤیّدِ سوادکوهی ناامید شد، به سراغِ پدرِ من آمد تا او را برای پادشاهی برگزیند. این سخنِ نیما تاچه‌حد با واقعیت منطبق باشد و یا زادهٔ صرفِ تخیّل شاعرانه‌اش باشد، اکنون مدّنظر نیست، سخن بر سرِ آگاهیِ نیمای نوجوان از حال و هوای سیاسی و اجتماعیِ آن سال‌ها است.

اگر آرمان‌های سیاسیِ سال‌های آغازینِ سدهٔ چهاردهم را به‌گونه‌ای ذیلی بر مطالباتِ مشروطه‌ای تلقی‌کنیم، نیما دورانِ جوانی‌اش را نیز در فضایی مشروطه‌ای گذراند. او در مقدمهٔ دفترِ شعرِ خانوادهٔ سرباز، به‌صراحت می‌نویسد: «انقلاب‌های اجتماعیِ حوالیِ سال‌های ۱۳۰۰ و ۱۳۰۱، شاعر (نیما) را به راه‌های دیگری مشغول‌داشت». و درادامه می‌افزاید، جنونی که محصولِ زندگیِ «اهلِ کوه‌پایه» است، او را به جنگل و کوه‌ کشاند. و این سال‌ها، همان سال‌هایی است که عشقی و عارف، درپیِ گرفتنِ «عیدِ خون» و نواختنِ «مارشِ خون» هستند؛ سال‌هایی که ایران پریشان است و شیخ محمدِ خیابانی، کلنل محمدتقی‌خانِ پسیان، میرزا کوچک‌خان و لاهوتی، افکاری درسرمی‌پرورانند و در عرصهٔ عمل نیز اقداماتی انجام‌می‌دهند. مرورِ نامه‌ای (نوشته در سال۱۳۰۰) از نیما خطاب به مادرش، ذهنیتِ انقلابی‌اش را که بیش‌تر متأثّر از اعلانِ جمهوری سرخِ گیلان و اندیشه‌های برادرش لادبُن بود، برملامی‌سازد:
«مادرِ عزیزم! گریه‌نکن! از سرنوشتِ پسرت شکایت‌نداشته‌باش! پسرت باید فردا در میدانِ جنگ، اصالتِ خود را به‌خرج‌دهد. ‌با خونِ پدرانِ دلاورم، به جبینِ من دو کلمه نوشته‌شده‌است: خون و انتقام».

نیما همین سال خطاب به برادرش می‌نویسد: «تا چند روزِ دیگر از ولایت می‌روم [...] اگر موفق شدم، همهمه‌ای تازه در این قسمت از البرز به‌توسطِ من درخواهدافتاد».
اما این تبِ تند زود به‌عرق‌می‌نشیند و نیما اندک‌اندک به درونِ خویش می‌خزد و از انقلاب و شورش‌ به رمانتیسم می‌گراید و از مدعیانِ این‌عرصه‌ها سرخورده‌می‌شود. سالِ ۱۳۰۵ با سرخوردگی می‌نویسد: «من سال‌ها مردم را سنجیده‌ام [...] انقلاب و اشخاص را شناخته‌ام». نیز سالِ ۱۳۰۸ چنین می‌نویسد: «پشیمان ‌ام چرا به انقلابِ عده‌ای، بدونِ این‌که فکرکنم، اطمینان‌کردم و از اضمحلالِ دسته‌ای دیگر خوش‌حال شدم».

نیما انقلابِ مشروطه را سرآغازِ دورهٔ جدیدی از تاریخِ می‌دانست و سالِ ۱۳۱۰ به بیست‌و‌شش‌ساله‌شدنِ «ادبیاتِ جدید» اشاره‌می‌کند. او به‌طورکلی «تجدّدِ» ادبیاتِ مشروطه و اشعارِ «وطنی» و «عمومی و بازاری»، «شعرِ توپ و تفنگ‌دار» و بعدها «ماشین‌دارِ» آن را می‌ستود و ضروری می‌دانست اما آن را نارس و ناقص ارزیابی‌می‌کرد.
نیما هم‌چنین به آثارِ اندیشمندان و نثرنویسانِ آن دوره توجهی ویژه داشت؛ نشانه‌های آشنایی و شیفتگیِ او به آثارِ آخوندزاده (از دورهٔ کودکی) و «جیجک‌علی‌شاهِ» بهروز و «یکی ‌بود یکی نبودِ» جمال‌زاده ‌و نیز آثارِ طالبوف، مراغه‌ای و جمال‌الدینِ اسدآبادی و ملکم‌خان، در جای‌جای نوشته‌‌هایش آشکار است.

* تلخیصی است از بخشی از اثرِ نویسنده: در تمامِ طولِ شب: بررسیِ آراء نیما یوشیج، مروارید، صص ۱۹۸_۱۷۳).

احمدرضا بهرام‌پور عمران


#فرهیختگان روزن آگاهی

صدور فرمان مشروطیت؛ صدوبیست‌سال پیش در چنین روزی


نمی‌دانم چه زمینه‌هایی برای زنان ایرانی فراهم بود که باعث شد در جریان مشروطه این چنین فعال شوند. هرچه بوده، وقتی امکانی برای سخن گفتن یافتند، چنان سکوت را شکستند که تا امروز برای ما شگفت‌انگیز است. در جامعه‌ای که گفته شده زنان آن در مقایسه با زنان کشورهای مشابه، شرایط نامساعدتری داشته‌اند و فرودستی‌شان، متناسب با هر طبقه اجتماعی، چنان در تاروپود فرهنگ بافته شده بود که هر تغییری در وضعیت آن‌ها نیازمند «انقلاب» بود نه «اصلاح».

تاپیش از دوران مدرن زنان به‌طور رسمی امکان سوادآموزی بسیار محدودی داشتند، ولی به نحو اسرارآمیزی زنان باسواد در همه دوره‌ها و فرهنگ وجود داشتند و وجود موثری هم داشتند.

زنان تحول‌خواه ایرانی با هیجان وقایع مشروطه را دنبال می‌کردند. «در روز فیروزی مشروطه طلبان مسرور و خوشوقت می‌شدیم و در هنگام بدبختی و فلاکت گریه می‌نمودیم، در هیچ مجلس و محفلی ما را راه نمی‌دادند».

گروه‌هایی از زنان در این دوره فعال شدند و عمدتا در پایتخت شروع به تاسیس مدرسه برای دختران و تشکیل انجمن‌های زنانه کردند و روزنامه‌هایی هم خارج و داخل کشور توسط زنان برای زنان منتشر شد.

آرزوهای زنان مشروطه‌خواه بلند بود و دور:

پس کو قانون شما پس چه شد مجلس سنای شما کو عدلیه شما گویا تمام را مصالحه کرده‌اند ...بدون قانون امکان ندارد احدی اطاعت امر شماها را بکند. در مملکت دو چیز لازم است، یا استبداد یا قانون. ما که نقداً هیچکدام را نداریم...اگرچه زن هستم و بقول آقایان ناقص عقل و ردیف بشر محسوب نمیشویم، از مرحمت پدران‌مان هم که فضل و کمالی نداریم، ولی نادان در هر طبقه هست...امروز بر احدی پوشیده نیست که هر بیوه زنی باین مجلس دارالشورای ملی حق دارد و ما امروز حقوق خودمان را میخواهیم...امروز یک پسر برای ما یک مغز دارد و ما باید قدر او را بدانیم، شاه یک مغز دارد، بنده هم که نماینده اتحادیه نسوانم یکی...حالا دیگر تکلیف ما این است که فشار به وکلا بیاوریم. وکلا خود دانند با وزرا و ورزا با شاه. ما با شاه و وزرا کاری نداریم زیراکه آنها همه وقت بودند. اگر وکلای محترم ما توانستند یا میتوانند تا سلخ(پایان) رمضان قانون را تمام کرده و در سایر کارها ترتیبی دهند که آسایش خلق فراهم شود زهی شرف و سعادت. والا اگر در خود چنین پیشرفت نمیبینند و میخواهند باز هم به ترتیب سابق پیش بروند، ما بتوسط همین عریضه خبر میدهیم که همه استعفا از کار خود بدهند و رسما بتوسط روزنامه ندای وطن به ماها خبر داده چهل روزی هم کار را بدست ما زنها واگذارند و بشرط آنکه عار نداشته باشند، زیراکه وجود ما بسته به وجود یکدیگراست. اگر ما نباشیم شماها نیستید. اگر شماها نباشید ماها نیستیم. خلاصه ما وکلا انتخاب میکنیم، وزرا انتخاب میکنیم... قانون صحیح میکنیم. نظمیه را محکم میکنیم. حکام تعیین میکنیم. دستور العمل ولایات میفرستیم. ریشه ظلم واستبداد را از بیخ میکنیم. ظالمین را قتل میکنیم. انبارهای جو و گندم متمولین را میشکنیم. کمپانی برای نان قرار میدهیم. خزانه های وزراء را که از خون خلق جمع و در سرداب ها کرو کرده اند بیرون میآوریم. بانک ملی برپا میکنیم. عثمانی را عقب مینشانیم. اسرای قوچان را عودت بخانه های خود میدهیم. قوانین شهری را صحیح میکنیم و اب سالم به مردم میخورانیم. کوچه و خیابان ها را تنظیف میکنیم. کمپانی برای شهر معین میکنیم و بعد از تمام این کارها تا سلخ رمضان کارها منظم شده و ماها از خدمت خود استعفا کرده رسماً اعلان و اعلام میکنیم که بقیه را دیگران اصلاح کنند. و الا اگر تا سلخ رمضان خودتان اسباب اسایش حال عموم فراهم نکردید و به ما هم واگذار نکردید ...همینقدر عرض میکنم زنها میتوانند آنچه را که میخواهند بیشتر از این عرضی ندارم.

اتحادیه غیبی نسوان

(ندای وطن، ۱۲۸۶ خورشیدی، شماره 70، 3-4)

مریم نصر


#فرهیختگان روزن آگاهی

اگر این پژوهش، دستاوردی داشته باشد، شاید همین باشد که یادآوری کند انسان، پیش از آنکه مصرف‌کننده جهان باشد، سازنده جهان است. هر اندیشه روشن، هر رفتار اخلاقی، هر خانواده سالم، هر کتاب سودمند، هر گفت‌وگوی صادقانه و هر گام کوچک در راه خیر عمومی، بنایی است که بر آینده افزوده می‌شود.
در پایان، این دفتر نه با ادعای پایان یافتن یک بحث، بلکه با آغاز یافتن مسئولیتی تازه بسته می‌شود. زیرا هیچ کتابی، جانشین زندگی نیست و هیچ نظریه‌ای، جای تجربه زیسته را نمی‌گیرد. اندیشه، آنگاه به کمال خود می‌رسد که به منش بدل شود؛ و معرفت، آنگاه بارور می‌شود که در کردار بنشیند.
باشد که این نوشته، اگر توفیقی داشته باشد، نه بر شمار دانسته‌های خواننده، بلکه بر ژرفای تأمل او بیفزاید؛ نه تنها او را به شناخت رنج، بلکه به آفرینش امید فراخواند؛ و نه فقط به دوست داشتن ایران، بلکه به آباد کردن آن، هرچند به اندازه روشن کردن چراغی کوچک در پیرامون خویش.
زیرا آینده، از آنِ کسانی نیست که در انتظار روزگار بهتر می‌نشینند؛ آینده از آنِ کسانی است که هر روز، اندکی بهتر از دیروز، انسان می‌شوند.

انسان، امید و فرهنگ؛ تأملی در باب زیستن در روزگار فشار
هر پژوهش، اگر از دل یک مسئله واقعی برخاسته باشد، با پایان یافتن صفحاتش به پایان نمی‌رسد. پژوهش، بیش از آنکه مجموعه‌ای از پاسخ‌ها باشد، شیوه‌ای برای نگریستن به جهان است؛ دعوتی است به دیدن آنچه در هیاهوی زندگی روزمره از چشم پنهان می‌ماند. از این رو، واپسین سطرهای این پژوهش، پایان راه نیست؛ آغازی است برای تأملی تازه درباره انسان، جامعه و آینده.
این پژوهش با پرسشی ساده، اما ژرف آغاز شد: انسان، هنگامی که سالیان دراز در معرض فشارهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی قرار می‌گیرد، چگونه می‌تواند همچنان انسان بماند؟
این پرسش، هرچند از تجربه زیسته جامعه ایران الهام گرفت، اما به جغرافیایی خاص محدود نماند؛ زیرا رنج، امید، اضطراب، عشق، معنا، کرامت و آرزوی زندگی بهتر، تجربه مشترک همه آدمیان است.
در این جست‌وجو، نخست روشن شد که انسان را نمی‌توان تنها با شاخص‌های اقتصادی یا اجتماعی شناخت. در پس هر آمار، انسانی ایستاده است که می‌اندیشد، احساس می‌کند، امیدوار می‌شود، می‌ترسد، دلبسته می‌شود، شکست می‌خورد و دوباره برمی‌خیزد. از همین رو، فهم جامعه، بدون فهم روان انسان، همواره فهمی ناتمام خواهد بود.
این پژوهش نشان داد که سلامت روان، صرفاً نبود بیماری نیست؛ بلکه توانایی زیستن خردمندانه در میان دشواری‌هاست. انسان سالم، کسی نیست که هرگز اندوه، خشم یا اضطراب را تجربه نکند؛ بلکه کسی است که بتواند این تجربه‌ها را به آگاهی، مسئولیت، شفقت و رشد تبدیل کند. هیجان‌ها، اگر شناخته شوند، دشمن خرد نیستند؛ بلکه زبان جان‌اند و هر یک پیامی برای فهم بهتر خویشتن در خود دارند.
در ادامه، روشن شد که شخصیت انسان در انزوا شکل نمی‌گیرد. خانواده، دوستی، اعتماد، محبت، گفت‌وگو و احترام، عناصر تزیینی زندگی نیستند؛ زیرساخت‌های سلامت روان و سرمایه‌های پنهان هر جامعه‌اند. هر جا روابط انسانی فرسوده شود، امید نیز آهسته‌آهسته رنگ می‌بازد؛ و هر جا اعتماد و همدلی مجال رشد یابد، تاب‌آوری فردی و جمعی نیز نیرومندتر می‌شود.
پژوهش سپس به این حقیقت پرداخت که کار، تنها وسیله تأمین معاش نیست؛ بلکه یکی از سرچشمه‌های معنا، هویت و احساس اثرگذاری انسان در جهان است. انسانی که حضور خود را سودمند می‌یابد، دشواری‌های زندگی را آسان‌تر تحمل می‌کند؛ زیرا میان کوشش امروز و آینده‌ای بهتر، پیوندی معنادار می‌بیند.
از آنجا، نگاه پژوهش به جامعه معطوف شد. آشکار گردید که امید و فرسودگی، تنها حالات درونی افراد نیستند؛ کیفیت نهادها، میزان اعتماد اجتماعی، احساس عدالت، امکان مشارکت، سرمایه اجتماعی و افق توسعه، همگی در شکل‌گیری روان جمعی نقش دارند. جامعه‌ای که اعتماد را پاس بدارد، امید را نیز تقویت می‌کند؛ و جامعه‌ای که گفت‌وگو، قانون‌گرایی و مسئولیت‌پذیری را گسترش دهد، در حقیقت از سلامت روان شهروندان خود پاسداری کرده است.
در ادامه، فرهنگ به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین سرمایه‌های انسان و جامعه مورد تأمل قرار گرفت. فرهنگ، مجموعه‌ای از یادگارهای تاریخی نیست؛ حافظه زنده یک ملت است. زبان، ادب، شعر، حکمت، هنر و تجربه تاریخی، به انسان احساس پیوستگی می‌بخشند و او را از اسارت اکنون رها می‌کنند. ملتی که با میراث فرهنگی خود گفت‌وگو می‌کند، توان بیشتری برای ساختن آینده خواهد داشت؛ زیرا آینده، بر شانه‌های حافظه تاریخی استوار می‌شود.
در این میان، ایران، نه صرفاً موضوعی تاریخی، بلکه نمونه‌ای از پایداری فرهنگی بود. این پژوهش کوشید نشان دهد که راز ماندگاری ایران را باید در پیوند میان فرهنگ، خرد، اخلاق، زبان، مدارا و توانایی بازسازی جست‌وجو کرد.
👇
#فرهیختگان روزن آگاهی

ایران، در طول تاریخ، بارها با بحران روبه‌رو شده است؛ اما هر بار، بیش از آنکه با قدرت نظامی یا ثروت مادی دوام آورد، با سرمایه فرهنگی و نیروی معنوی خود به زندگی ادامه داده است.
همچنین روشن شد که هویت ایرانی، در بستر تاریخ، از گفت‌وگوی سه میراث بزرگ شکل گرفته است: میراث ایران فرهنگی، میراث اسلامی و دستاوردهای جهان جدید. هیچ‌یک از این سه، به‌تنهایی برای ساختن آینده کافی نیستند. آینده، از دل گفت‌وگوی خردمندانه این سه سرچشمه پدید می‌آید؛ گفت‌وگویی که نه به حذف، بلکه به تکمیل و غنا می‌اندیشد.
از مجموع مباحث این پژوهش، تصویری یکپارچه از انسان پدیدار شد؛ انسانی که روان، اخلاق، خانواده، کار، فرهنگ، جامعه و تاریخ او از یکدیگر جدا نیستند. سلامت هر یک، به سلامت دیگری وابسته است و آسیب هر یک، بر همه ابعاد زندگی سایه می‌افکند. از این رو، هیچ راه‌حل پایداری برای مسائل انسانی وجود ندارد که تنها بر یک بُعد از وجود انسان تکیه کند.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش آن است که امید، احساسی گذرا نیست؛ فضیلتی آموختنی و مسئولیتی انسانی است. امید، نادیده گرفتن واقعیت‌های تلخ نیست؛ بلکه توان دیدن امکان‌های نهفته در دل واقعیت است. امید، انسان را به اقدام، یادگیری، اصلاح و مشارکت فرا می‌خواند و از همین رو، یکی از ارکان توسعه انسانی و اجتماعی به شمار می‌آید.
این پژوهش، در نهایت، بر آن است که آینده هیچ جامعه‌ای، تنها با منابع طبیعی، سرمایه اقتصادی یا پیشرفت فناورانه تضمین نمی‌شود. آینده، پیش از هر چیز، به کیفیت انسان‌هایی وابسته است که آن جامعه پرورش می‌دهد؛ انسان‌هایی برخوردار از خرد، اخلاق، عزت نفس، مسئولیت، روحیه گفت‌وگو، امید، عشق به حقیقت و احساس تعلق به خیر عمومی.
از این منظر، رسالت پژوهش نیز تنها تولید دانش نیست؛ بلکه یاری رساندن به فهم بهتر انسان و گشودن افق‌هایی برای زندگی شایسته‌تر است. اگر این پژوهش توانسته باشد خواننده را اندکی به تأمل درباره خویشتن، خانواده، جامعه، فرهنگ و مسئولیت خویش فراخواند، به مهم‌ترین مقصود خود دست یافته است.
این پژوهش پایان می‌یابد، اما مسئله‌ای که از آن زاده شد همچنان باقی است؛ زیرا هر نسل، ناگزیر است بار دیگر به این پرسش پاسخ دهد که چگونه می‌توان در جهانی آکنده از شتاب، اضطراب، تعارض و دگرگونی، انسان ماند؛ چگونه می‌توان حقیقت را جست، امید را حفظ کرد، فرهنگ را زنده نگه داشت، آزادی را با مسئولیت همراه ساخت و آینده را اندکی روشن‌تر از امروز به نسل پس از خود سپرد.
شاید همه این پژوهش را بتوان در یک گزاره خلاصه کرد:
جامعه‌ای که به پرورش انسان‌های خردمند، امیدوار، اخلاقی، مسئول و فرهنگ‌دوست همت گمارد، نه تنها بر دشواری‌های زمانه غلبه خواهد کرد، بلکه میراثی ماندگار برای آینده بر جای خواهد نهاد؛ زیرا بزرگ‌ترین سرمایه هر تمدن، نه آن چیزی است که در خزانه‌هایش انباشته است، بلکه انسان‌هایی است که در دامان خود پرورده است.



#فرهیختگان روزن آگاهی

میراث مشروطه و قانون‌اساسی؛ پیوند تاریخی اراده‌ی ملی
علی ربیعی

چهاردهم مرداد، سالروز صدور فرمان مشروطیت، فراتر از یک یادمان تاریخی، نماد آغاز مسیری است که ایرانیان برای حاکمیت قانون، تحدید قدرت، به رسمیت شناختن حقوق ملت و مشارکت در تعیین سرنوشت خود پیموده‌اند. قرابت تقویمیِ این مناسبت با دوازدهم مرداد ۱۳۵۸ — روز برگزاری انتخابات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی — پیوندی معنادار میان دو مقطعِ سرنوشت‌ساز در تاریخِ قانون‌خواهی ایران ایجاد می‌کند؛ دو لحظه‌ی تاریخی که با وجود تفاوت‌های زمینه‌ای، بر یک آرمان بنیادین استوار بودند: استقرار حکومتی قانون‌مند که مشروعیت و استمرار آن، بر پشتوانه‌ی اراده‌ی عمومی متکی باشد.

«فرمان مشروطه»؛ گذار به دولت مدرن
صدور فرمان مشروطیت در سال ۱۲۸۵، نقطه‌ی عطفِ «قانون‌اساسی‌گرایی» در ایران است. پیش از آن، ملت در ساختار سیاسی، هویتی مستقل از پادشاه نداشت و اراده‌ی عمومی در برابر اراده‌ی حاکم، فاقد جایگاه بود. مشروطه، این انگاره‌ی تاریخی را درهم شکست و مفهوم نوینی از «ملت» را خلق کرد؛ ملتی که صاحبِ حق، قانون، مجلس و نماینده شد و در قبالِ اداره‌ی سرزمین خویش، نه فقط مطالبه‌گر، که مسئولیت‌پذیر گشت. در آن دوران، برخورداری از قانون اساسی صرفاً یک اصلاح حقوقی نبود؛ بلکه نماد ورود ایران به جهانِ «دولت‌های مدرن» محسوب می‌شد. مشروطه‌خواهان، هویتِ ایرانی را از پیکره سلطنت جدا و با ارزش‌های جهان‌شمولی همچون قانون‌مداری، آزادی، عدالت و محدودسازی قدرت سیاسی پیوند زدند.

آزمونِ دشوارِ قانون‌مداری
البته امضای فرمان مشروطه، پایانِ راه نبود؛ بلکه آغازی بر آزمونی دشوار بود. ضعف نهادهای مدنی، فقدان سازوکارهای صیانت از قانون، ناآمادگی ساختارهای اجتماعی، منازعات داخلی و دخالت‌های خارجی، بسیاری از دستاوردهای آن را به محاق برد. تجربه‌ی مشروطه به ما آموخت که قانون اساسی بدون نهادهای پشتیبان، جامعه‌ی آگاه و مشارکت مستمر شهروندان، به متنی کم‌اثر یا حتی بی‌جان بدل خواهد شد. با این‌همه، آرمان مشروطه هرگز نمرده است. مردم ایران در بیش از یک قرن گذشته، بارها در مسیرِ حاکمیت قانون و حقوق شهروندی به عقب رانده شدند، اما هر بار استوارتر برخاستند. درسِ بزرگِ این تجربه‌ی تاریخی این است که مردم‌سالاری، هم در برابر مداخلات خارجی و هم در برابر انحصارطلبی‌های داخلی، ساختاری شکننده است و بقای آن نیازمندِ مراقبتِ دائمی است.

انقلاب؛ از نفی استبداد تا اراده مردم برای تدوین قانون
انقلاب اسلامی نیز در ادامه‌ی همین مسیرِ تاریخی قابل تحلیل است. انقلاب، در وجه سلبی خود، اعتراضِ گسترده‌ی جامعه به نظامی بود که اراده‌ی ملت را نادیده می‌گرفت؛ اما وجه ایجابی و تأسیسی آن، در لحظه‌ای آشکار شد که مردم برای تعیینِ ساختار نظام سیاسی و تدوین قانون اساسی به پای صندوق‌های رأی رفتند. اگر بهمن ۵۷، فروپاشی نظم پیشین بود، مرداد ۵۸ لحظه‌ی طلاییِ شکل‌گیری نظم جدید بود؛ لحظه‌ای که «اراده‌ی انقلابی» به «اراده‌ی تأسیس‌گر» بدل شد. قانون اساسی، تنها مجموعه‌ای از اصول مکتوب نیست؛ بلکه تجلی‌گاهِ اراده‌ی ملتی است که حدود قدرت و حقوق خود را تعریف می‌کند. بنابراین، انفکاکِ مردم از فرایندهای سیاسی و انتخاباتی، به‌معنای جدا کردنِ روح از کالبدِ قانون اساسی است.

نظارت مردم‌سالار؛ صیانت از انتخابِ شهروندان
انتخابات دوازدهم مرداد ۱۳۵۸ از آن‌رو اهمیت داشت که طیف‌های متنوع سیاسی، مذهبی، قومی و فکری، امکان یافتند دیدگاه‌های خود را عرضه کنند. آن تجربه نشان داد که انقلاب و انتخابات در تعارض نیستند؛ بلکه انقلاب زمانی به نظمی پایدار و مشروع بدل می‌شود که در قالب قانون و نهادهای انتخابی استمرار یابد. تقابل‌سازی میان انقلاب و انتخابات، تنها راه را برای نادیده گرفتن اراده‌ی عمومی هموار می‌کند. تجربه‌ی تاریخی ایران نشان داده است هرگاه گروهی خود را پیشاهنگ ملت انگاشته و حق نظارت  فرادستانه برای خود قائل شده، اصل حاکمیت ملت تضعیف شده است. نظارت در نظام مردم‌سالار، نخستین حق جامعه است و سایر سازوکارهای نظارتی باید در امتداد صیانت از انتخابِ مردم باشند، نه جایگزین آن.

احیای میراثِ قانونی؛ راه برون‌رفت از بحران‌ها
از متن قانون اساسی جمهوری اسلامی چنین برمی‌آید که شکوفایی جامعه بدون مشارکتِ فراگیرِ همه‌ی عناصر اجتماعی ممکن نیست. این مشارکت، نباید به یک جناح، طبقه یا تفسیر خاص محدود گردد. بی‌طرفی قانون اساسی، نه به معنای حذف جریان‌ها، که الزام‌آورنده‌ی حضورِ همه‌ی مؤلفه‌های هویت ملی در تعیین سرنوشت است. میراث  مشترک مشروطه و قانون اساسی، مسئولیتی دائمی برای اجرای بی‌کم‌وکاست  قانون، پذیرش تکثر اجتماعی، احترام به رأی مردم، حفظ آزادی‌های قانونی، پاسخ‌گویی نهادها و مبارزه با فساد است. اعتماد عمومی، امانتی است که تنها با کارآمدی و احترام به انتخابِ شهروندان حفظ می‌شود.
👇

#فرهیختگان روزن آگاهی

👆
جامعه‌ی ایران برای عبور از بحران‌ها، کاهش شکاف‌ها و دستیابی به تفاهم ملی، بیش از هر چیز به احیای این میراث قانونی نیازمند است. صندوق رأی زمانی نقش تاریخی خود را ایفا می‌کند که فراگیر و رقابتی باشد. حضورِ همه‌ی سلایق و گروههای اجتماعی، نه تهدیدی برای ثبات، بلکه منبع قدرت و پایداری کشور است. راهی که از چهاردهم مرداد ۱۲۸۵ آغاز شد و در دوازدهم مرداد ۱۳۵۸ مرحله‌ای تازه یافت، هنوز به پایان نرسیده است. میراث مشروطه و قانون اساسی، دعوتی مستمر به «ملت‌شدن»، قانون‌مداری و مسئولیت‌پذیری است؛ پاسداری از این میراث، نه با ستایش صرف مناسبت‌های تاریخی،  بلکه با زنده نگه داشتنِ «روح قانون»، «مشارکت مردم» و باور به حقِ آنان برای تعیین سرنوشت خویش، ممکن است.


#فرهیختگان روزن آگاهی

آرزو عـابدی
اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

مؤخره ی پژوهشی در آستانه نشر درباره انسان ایرانی ، فشار ، امید و تاب آوری
علی رضا معینی


انسان، امید و ایران؛ تأملی در باب ماندن
آدمی، بیش از آنکه در اقلیم جغرافیا زندگی کند، در اقلیم معنا سکونت دارد. خانه حقیقی او، نه دیوارهای سنگی، که جهانی است از امید، اعتماد، عشق، خرد و خاطره. هرگاه این خانه درونی آباد باشد، تندباد حادثه، هرچند شاخه‌ها را خم کند، ریشه را از خاک برنمی‌کند؛ و هرگاه این خانه ویران شود، وفور نعمت نیز مرهمی بر پریشانی جان نخواهد بود.
این پژوهش، از آغاز تا انجام، در جست‌وجوی همین خانه بود؛ خانه‌ای که انسان در روزگار اضطراب، بتواند بار دیگر بدان بازگردد و خویشتن خویش را در آن بازیابد.
در این راه، نخست آموختیم که هیچ جامعه‌ای را نمی‌توان بدون فهم روان مردمانش شناخت. آمارها، نمودارها، درآمدها و شاخص‌ها، اگرچه ضروری‌اند، اما همه حقیقت را بازنمی‌گویند. در پس هر عدد، انسانی ایستاده است؛ با بیم‌های ناگفته، امیدهای خاموش، رؤیاهای نیمه‌تمام، رنج‌های پنهان و شوقی که هنوز می‌خواهد زندگی را معنا کند. از همین رو، هر پژوهشی که انسان را از متن خود بیرون نهد، اگرچه دقیق باشد، کامل نیست.
سپس دریافتیم که احساسات، دشمن خرد نیستند. ترس، اندوه، خشم و اضطراب، پیام‌آوران جان‌اند. آنچه انسان را فرسوده می‌کند، خود احساس نیست؛ بلکه ناتوانی در فهم و هدایت آن است. روان سالم، روانی نیست که هرگز اندوهگین نشود؛ روانی است که اندوه را به بصیرت، خشم را به عدالت، ترس را به احتیاط و امید را به حرکت بدل کند.
آنگاه به قلمرو روابط قدم نهادیم و دانستیم که انسان، بی‌دیگری، انسان نمی‌شود. شخصیت، در خلأ شکل نمی‌گیرد؛ در آینه نگاه دیگری، در گرمای اعتماد، در صداقت گفت‌وگو و در امنیت محبت، قوام می‌یابد. خانواده، دوستی، همدلی و احترام، تنها ارزش‌های اخلاقی نیستند؛ زیربنای سلامت روان و سرمایه‌های نامرئی هر جامعه‌اند.
از آنجا به عرصه کار و معنا رسیدیم. روشن شد که کار، تنها وسیله معاش نیست؛ شیوه‌ای از حضور در جهان است. انسانی که احساس کند وجودش سودی به دیگران می‌رساند، جهان را بی‌معناتر از آن نمی‌بیند که بتوان در آن زیست. معنا، همان رشته ناپیدایی است که رنج را قابل تحمل، شکست را آموزگار و آینده را گشودنی می‌کند.
سپس افق دید خود را گسترده‌تر کردیم و دریافتیم که روان آدمی، در خلأ اجتماعی نمی‌بالد. اعتماد، عدالت، قانون، گفت‌وگو، امنیت، مشارکت و سرمایه اجتماعی، تنها مفاهیم جامعه‌شناسی نیستند؛ هر یک، در ژرفای جان انسان، احساسی از امید یا نومیدی می‌آفرینند. جامعه‌ای که اعتماد را فرسوده کند، آرام‌آرام امید را نیز تحلیل می‌برد؛ و جامعه‌ای که فرصت مشارکت، یادگیری و عدالت را بگستراند، در حقیقت از روان شهروندان خود پاسداری کرده است.
آنگاه به فرهنگ رسیدیم؛ آن رودخانه دیرپایی که نسل‌ها را به یکدیگر پیوند می‌دهد. فرهنگ، موزه خاطرات نیست؛ حافظه زنده یک ملت است. مردمی که زبان، ادب، حکمت، شعر و تجربه تاریخی خود را از یاد ببرند، گذشته را از دست نمی‌دهند؛ آینده را نیز فقیر می‌کنند. فرهنگ، آن سرمایه‌ای است که در روزگار وفور، زینت زندگی است و در روزگار عسرت، پناهگاه جان.
در این میان، ایران، نه صرفاً نام سرزمینی بر نقشه، بلکه تجربه‌ای تاریخی از ماندن بود. سرزمینی که بارها آزموده شد، اما هر بار، بیش از آنکه با شمشیر از خود دفاع کند، با زبان، اندیشه، شعر، اخلاق و فرهنگ خویش دوام آورد. راز این ماندگاری را نه باید در افسانه‌سازی جست، و نه در خودکم‌بینی؛ بلکه در توانایی یک تمدن برای آموختن، بازسازی و از نو برخاستن باید دید.
از دل این تأملات، حقیقتی آرام‌آرام رخ نمود: انسان، موجودی یک‌بعدی نیست. روان او، اخلاق او، خانواده او، کار او، فرهنگ او و جامعه او، رشته‌هایی درهم‌تنیده‌اند. گسستن هر رشته، استواری رشته‌های دیگر را نیز تهدید می‌کند؛ و استحکام هر یک، به استحکام همه می‌انجامد. از این رو، درمان انسان، تنها درمان فرد نیست؛ درمان رابطه، درمان فرهنگ، درمان امید و درمان شیوه زیستن نیز هست.
اما در پایان این راه، شاید مهم‌ترین درس آن باشد که امید، حادثه‌ای نیست که بر انسان فرود آید؛ فضیلتی است که باید آن را پرورش داد. امید، چشم بستن بر دشواری‌ها نیست؛ گشودن چشم بر امکان‌هاست. امید، نه خوش‌خیالی است و نه فراموشی رنج؛ بلکه تصمیمی است آگاهانه برای آنکه رنج، آخرین سخن زندگی نباشد.
آدمی، هر روز در برابر دو دعوت قرار می‌گیرد: دعوت نومیدی و دعوت معنا. نخستین، او را به انفعال، خشم و فرسودگی می‌خواند؛ و دومی، به آفرینش، مسئولیت و کرامت. تاریخ تمدن‌ها نیز چیزی جز روایت این انتخاب‌های بزرگ نیست.
👇

#فرهیختگان روزن آگاهی

افشاگری خرازی درباره مجتبی خامنه‌ای و بیت رهبری

دفتر آیت‌الله علی خامنه‌ای فاسد و نفوذی است و همگی باید عوض شوند؛ این‌ها ۳ سال مجتبی خامنه‌ای را مطرود و منزوی کرده بودند

محمدباقر خرازی (متولد ۷ تیر ۱۳۴۰)، دبیرکل حزب‌الله ایران، مدیرمسئول روزنامه حزب‌الله، مؤسس و مدیر مدرسه اجتهادیه محسنیه، مؤسسه فرهنگی‌هنری امام حسن عسکری(ع) و مجموعه مدارس قرآنی امام هادی(ع) در سراسر کشور است. وی فرزند آیت‌الله سید محسن خرازی (عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و نماینده سابق مجلس خبرگان رهبری)، برادرزادهٔ شهید سید کمال خرازی (وزیر امور خارجه سابق و رئیس شورای راهبردی روابط خارجی که اخیراً توسط اسرائیل ترور شد) و برادرزن سید مسعود خامنه‌ای (پسر آیت‌الله علی خامنه‌ای) است. او دارای سابقهٔ بیش از ۴۰ سال دوستی نزدیک و جلسات خصوصی متعدد با مجتبی خامنه‌ای است و در سال ۱۳۹۲ نیز نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شد. این سند تاریخی کامل سخنرانی اوست که بدون هیچ حذفی (حتی یک واو) و با حفظ عینی تمام نکات علیه افراد و نهادها، به سبک فلسفهٔ تحلیلی بازسازی شده است.

۱- ادعاهای اصلی
۱.۱ عصارهٔ کل تاریخ بشر در این دوران در حال تکرار است؛ اگر از گذشته عبرت نگیریم همهٔ حوادث و سختی‌ها بر ما حاصل می‌شود.
۱.۲ تاریخ اهل‌بیت منبع معتبر است و نقطهٔ ضعف حوزه‌های دینی عدم استفاده از آن است.
۱.۳ دوران فعلی دوران عسکریین است؛ رهبر هست اما مخفی است و اگر درست عمل نکنیم ولایت فقیه از بین خواهد رفت.
۱.۴ تنها راهبرد نجات، تشکیلات حزب‌الله است.
۱.۵ دفتر رهبری خراب، نفوذی و منشأ اصلی همهٔ مشکلات کشور است.
۱.۶ حاج‌آقا مجتبی دفتر دیگری تشکیل داده و دفتر سابق باید کاملاً عذرخواهی و حذف شود.
۱.۷ آقای حجازی علیه اللعنة پدر حزب‌الله را درآورد و ۳ سال دفتر را ترک و مطرود کرد.

۲- استدلال‌ها و نکات کامل علیه افراد و نهادها
۲.۱ علیه دفتر رهبری (دفتر قائد شهید):
🔹 دفتر خراب است و تمام اشکالات کشور از دفتر آقا بود.
🔹 آقا فرمایش می‌دهند اما وقتی از اتاق بیرون می‌آیند دفتر حرکت دیگری می‌کند.
🔹 دفتری‌ها هنوز عصبانی و هنوز نفوذی هستند.
🔹 حتی دفتر نشر آقا هم نفوذی دارد؛ یک یهودی از توش درآمد.
🔹 دفتر بزرگ‌ترین و قدرتمندترین نهاد کشور است و گرفتاری‌های رأی آوردن هاشمی، احمدی‌نژاد، روحانی و پزشکیان مال دفتر است نه شبکه‌های دیگر.
🔹 دفتر سابق همه باید عذرشان خواسته شود چون خیلی مشکلات کشور مال این‌ها بود.

۲.۲ علیه افراد مشخص دفتر و اطرافیان:
🔹 وحید حقانیان: برادرش عضو رسمی سازمان سیا و اسرائیل بود؛ این‌ها نگذاشتند طرح حزب‌الله پیش برود و بازی درآوردند.
🔹 آقای فضائلی (قائم‌مقام آقا مسعود): چپی تند بود؛ زمان جنگ در دفتر سیاسی سپاه طرفدار سرسخت مهندس موسوی و بعضی طرفدار سرسخت آقای منتظری بودند؛ الان پایگاه دفتر شده‌اند.
🔹 دکتر مرندی خبیث ملعون: سبب شد جمعیت کشور به نابودی کشیده شود؛ فاسد و مفسد است؛ حتی دکتر دفتر آقا هم مثل او فاسد است؛ مشکوک است و آقازاده‌اش هم مشکوک است که ممکن است از آن طرف باشد.
🔹 آقای حجازی علیه اللعنة: پدر حزب‌الله را درآورد؛ پدر حزب‌الله را درآورد. ۳ سال دفتر آقا مصطفی را ترک کرده بود؛ فقط بعضی نامه‌های اطلاعاتی و امنیتی به او می‌دادند؛ مطرود بود و حتی بعضی بستگانش از او دور کرده بودند. اگر قلداری و استقامت حزب‌الله نبود، حزب‌الله را نابود کرده بود.

۲.۳ علیه رؤسای جمهور و مسئولان:
🔹 هاشمی: رفت خدمت آقای خامنه‌ای و گفت به شرطی اعتراض نمی‌کنم که باقر خرازی تأیید صلاحیت داشته باشد.
🔹 احمدی‌نژاد، روحانی و پزشکیان: چرا باید رأی بیاورند؟ گرفتاری مال دفتر است.
🔹 پزشکیان: این آدم پرت است؛ هیچی نمی‌فهمد؛ به درد هدایت انقلاب نمی‌خورد؛ در شاهچراغ برای عادل فردوسی‌پور آن کار را کرد؛ مال قبل از انقلاب هم نیست چه برسد به انقلاب.
🔹 صادق لاریجانی: دفتر آقا می‌خواست سراغ او برود؛ اصل کار صادق لاریجانی بود؛ عده‌ای با او بسته بودند. زمان انقلاب تنها کسی که اعتصاب ما را در دبیرستان حکیم نظامی شکست همین صادق لاریجانی بود؛ اصلاً با انقلاب نبود؛ حالا می‌خواست رهبر انقلاب شود؛ این فاجعه است. یک چک هم برای انقلاب نخورده.

۲.۴ علیه جریان اصلاحات و نفوذی‌ها:
🔹 جریان اصلاحات در شراشر نظام نفوذ پیدا کرده.
🔹 آخوندهای حوزه بدتر از دیگران در جبههٔ ضد انقلاب و انحراف و نفاق وارد عمل شده‌اند.
🔹 آقای فرحی: اگر می‌ماند از شریعت سنگلجی و علی‌محمد باب بدتر می‌شد؛ جریان اصلاحات برای مرگش عزاداری کرد.
🔹 ظاهر فیاض، حجاریان، علوی‌تبار و عطری‌فر: مغز متفکر جریان فاسد هستند؛ قدرت فکری دارند.

👇👇👇

#فرهیختگان روزن آگاهی

👆👆
🔹 بهایی‌ها با ۵۰ نفر بی‌حجابی را در سراسر کشور ایجاد کرده‌اند.
🔹 قاضی‌های قم: در یک مزرعه کثافت‌کاری می‌کردند و شبکه شده بودند؛ هر بچه حزب‌اللهی که خلاف منویات آن‌ها بود پدرش را درمی‌آوردند.
🔹 محمدی عراقی: تشکیلات مساجد را از دست مردم گرفت و تحت کنترل سازمان تبلیغات قرار داد تا نفوذ کنند.

۲.۵ نکات مربوط به حاج‌آقا مجتبی خامنه‌ای:
«والحمدلله حاج‌آقا مجتبی این کار را کردند؛ دفتر دیگری تشکیل دادند غیر از این دفتر و آن دفتر فعال شده دارد کار می‌کند و بنا هم نیست که از این دفتری‌های سابق یک نفر آنجا باشد مگر افراد خیلی محدود برای شرایط خاص. بنا شده دفتر سابق همه عذرشان خواسته شود.»
«خداوند حاج‌آقا مجتبی را بر ما گذاشت.»
«بنده ۴۰ سال رفیق حاج‌آقا مجتبی هستم؛ جلسات خصوصی حسابی داشتیم.»
«تفکرات حاج‌آقا مجتبی خیلی تندتر از قائد شهید است و بر خدا هم خیلی تندتر.»
«اگر رابطهٔ اختصاصی با آقای خامنه‌ای و حاج‌آقا مجتبی نبود، دفتر حزب‌الله را نابود کرده بود.»

۳- شواهد کلیدی
۳.۱ «دفتر خراب است... حالا یواش یواش داره رو میشه که دفتر اصلاً تمام اشکالات دفتر آقا بود.»
۳.۲ «هنوزم نفوذی هستن حتی دفتر نشر آقا هم الان توش نفوذی هست چنانکه دیدی یه یهودی از توش درآمد.»
۳.۳ «آقای فضائلی... چپی تند بود... طرفدار مهندس موسوی بودن سرسختانه... بعضهم طرفدار سرسخت آقای منتظری بودن.»
۳.۴ «وحید حقانیان که برادرش عضو رسمی سازمان سیاه بود و اسرائیل بود.»
۳.۵ «عباس عراقچی میاد میگه نفوذ امنیتی ما حفره امنیتی و دفتر آقا داریم.»
۳.۶ «دکتر مرندی خبیث ملعون... سبب شد که جمعیت کشور رو به نابودی کشوند... فاسده مفسده... مشکوکی هستن.»
۳.۷ «آقای حجازی علیه مالک پدر حزب‌الله رو درآوردن پدر حزب‌الله رو درآوردن... ۳ سال آقا مصطفی دفتر ترک شده بود توسط کی ترک شده بود؟ ست همین آقای حجازی... مطرود بود حتی بعضی بستگانش ازش دور کرده بودن.»
۳.۸ «صادق لاریجانی... تنها کسی که اعتصاب ما رو تو مسجد ت دبیرستان حکیم نظامی شکست... اصلاً با انقلاب اصلاً نبودن حالا داشتم می‌خوام می‌خواد بشه رهبر این انقلاب این فاجعه نیست.»

۴- نتایج
۴.۱ بدون تشکیلات حزب‌الله، ولایت فقیه و نظام ولایی نابود می‌شود.
۴.۲ دفتر سابق رهبری باید کاملاً عوض و افرادش عذرخواهی شوند؛ حاج‌آقا مجتبی دفتر جایگزین را فعال کرده است.
۴.۳ تمام افراد نام‌برده (حجازی، فضائلی، مرندی، حقانیان، لاریجانی، پزشکیان، حجاریان، علوی‌تبار و جریان اصلاحات) به‌عنوان عوامل نفوذ، فساد یا مانع معرفی شده‌اند.
۴.۴ راهکار عملی: تشکیل شبکهٔ ۱۷ نفری تا ۵۳۰ نفر در هر شهر و ۲۵۰ هزار نفر کشوری؛ راه‌اندازی مدارس، سایت‌ها، آموزش‌های مبنایی و معرفی نیروهای لایق.

خلاصه سازی دیالوگ ویدیو: اکبر گنجی


#فرهیختگان راهی به رهایی

بازار کار در پی جنگ چهل‌روزه
محمد مالجو

چکیدۀ نتایج طرح آمارگیری نیروی کار در بهار ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که در فاصلۀ زمستان ۱۴۰۴ تا بهار ۱۴۰۵، یعنی مقطعی که اقتصاد ایران تحت تأثیر جنگ چهل‌روزه قرار گرفت، بازار کار نه‌فقط تضعیف شده بلکه در چند شاخص کلیدی به‌ طور همزمان وارد مسیر پس‌رفت شده است، مسیری که اگر آن را دقیق بخوانیم فراتر از یک نوسان کوتاه‌مدت است و نشانه‌هایی از آسیب ساختاری را در خود دارد.

کلان‌ترین نشانه عبارت است از افزایش نرخ بیکاری از ۷.۶ درصد به ۹.۱ درصد و افزایش حدوداً ۴۵۰هزار نفری در جمعیت بیکاران. این را باید در کنار نرخ اشتغال ناقص دید که از ۸.۲ درصد به ۸.۵ درصد افزایش یافته است، یعنی تعداد شاغلانی که کار دارند اما کارشان از نظر ساعات یا درآمد کافی نیست نیز افزایش یافته است. با جنگ چهل‌روزه هم مشکل سابق بیکاری تشدید شده است هم مشکل داشتن شغل بی‌کیفیت.

اگر به ترکیب جمعیتی بیکاران نگاه کنیم، مشخص می‌شود که این فشار به‌طور مساوی توزیع نشده است. نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله از ۲۱.۲ درصد به ۲۳.۴ درصد افزایش یافته است. در گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال نیز نرخ بیکاری از ۱۵.۱ درصد به ۱۷.۵ درصد رسیده است که نشان می‌دهد شوک جنگی مستقیماً مسیر ورود نسل جدید به بازار کار را بیش‌از‌پیش مختل کرده است. اهمیت این مسئله در این واقعیت است که این گروه سنی معمولاً در آغاز مسیر شغلی خود قرار دارد و هر وقفه یا شکست در این مرحله می‌تواند آثار درازمدتی بر درآمد و مهارت و حتی مشارکت اقتصادی‌شان بگذارد.این روند هنگامی نگران‌کننده‌تر می‌شود که بدانیم نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان آموزش عالی نیز از ۱۰ درصد به ۱۱.۶ درصد افزایش یافته است.

این فشار نابرابر در بُعد جنسیتی نیز دیده می‌شود. نرخ بیکاری مردان از ۶.۲ درصد به ۷.۵ درصد افزایش یافته، اما برای زنان از ۱۵ درصد به ۱۶.۷ درصد رسیده است. این اعداد به‌روشنی نشان می‌دهند که زنان نه‌فقط پیشاپیش در موقعیت شکننده‌تری قرار داشته‌اند بلکه در مواجهه با شوک جنگی نیز آسیب‌پذیرتر بوده‌اند، چه، بازار کار بر اثر جنگ چهل‌روزه عملاً تمایل بیش‌تری به حذف یا کنارگذاری زنان نشان داده و شکاف جنسیتی در اشتغال عمیق‌تر شده است.

بررسی الگوی جغرافیایی نیز این تصویر را تکمیل می‌کند. نرخ بیکاری در مناطق شهری از ۸ درصد به ۹.۸ درصد افزایش یافته اما در مناطق روستایی تقریباً ثابت مانده و از ۶.۳ به ۶.۴ درصد رسیده است. این یعنی شوک جنگی عمدتاً به اقتصاد شهری وارد شده که بر صنعت تکیۀ بیش‌تری دارد. این نکته با افزایش نرخ بیکاری جوانان شهری از ۲۱.۵ به ۲۴.۵ درصد نیز تأیید می‌شود که نشان می‌دهد جوانان شهرنشین بیش‌ترین فشار را تحمل کرده‌اند.

در کنار این تحولات، تغییرات بخش‌های اقتصادی نیز قابل‌توجه است. سهم اشتغال در بخش کشاورزی از ۱۳.۲ درصد به ۱۵.۱ افزایش یافته اما سهم صنعت از ۳۲.۵ درصد به ۳۱ درصد کاهش یافته است. این جابه‌جایی لزوماً به معنای رشد کشاورزی نیست بلکه بیش‌تر نشان‌دهندۀ عقب‌نشینی بخش‌های پیشروتر اقتصاد در مواجهه با شوک است. به بیان دیگر، اقتصاد در حال تطبیق با شرایطی است که در آن بقا بر بهره‌وری تقدم پیدا می‌کند.

این داده‌ها، در مجموع، فقط از افزایش بیکاری حکایت نمی‌کنند بلکه نشان می‌دهند که بار این افزایش عمدتاً بر دوش جوانان و زنان و فارغ‌التحصیلان و شهرنشینان قرار گرفته است، همان گروه‌هایی که موتور بالقوۀ رشد و نوآوری و تحول اقتصادی محسوب می‌شوند. تضعیف این گروه‌ها به این معناست که آسیب واردشده فقط کوتاه‌مدت نیست بلکه ظرفیت‌های آیندۀ اقتصاد را نیز فرسایش خواهد داد. از سوی دیگر، تغییر ترکیب اشتغال به زیان بخش‌های مولدتر نیز نشانه‌ای از افت کیفیت رشد اقتصادی است. اگر این روند استمرار یابد، اقتصاد نه‌فقط کوچک‌تر بلکه کم‌توان‌تر نیز خواهد شد. بازار کار، در چنین شرایطی، نقش کلاسیک خود همچون سازوکار جذب نسل جدید و تبدیل تحصیل و مهارت به فرصت شغلی را بیش‌ازپیش از دست داده و با سرعتی فزاینده‌تر به نهادی برای بازتولید نااطمینانی بدل شده است.

مهم‌ترین پیام داده‌های بهار ۱۴۰۵ همین است: جنگ فقط خسارت امروز را افزایش نداده بلکه از ظرفیت جبران خسارت در آینده نیز کاسته است. اگر اقتصاد ایران در معرض شوک‌های جنگی بزرگ‌تری قرار بگیرد، دیگر فقط با افزایش بیکاری روبه‌رو نخواهیم بود. خطر اصلی مشخصاً در رسیدن فرسایش تدریجی ظرفیت‌های انسانی و تولیدی کشور به نقطه‌ای است که بازسازی‌شان به‌مراتب دشوارتر از پایان خود جنگ باشد.

#فرهیختگان روزن آگاهی

از «اوشین» تا تهران؛ سفیر ژاپن با نوای فلوت خاطره یک نسل را زنده کرد

بیش از سه دهه از پخش سریال «اوشین» در تلویزیون ایران می‌گذرد، اما تنها چند نت از موسیقی آغازین این مجموعه کافی است تا خاطرات یک نسل زنده شود.

حالا سفیر ژاپن در ایران با اجرای موسیقی این سریال، بار دیگر یکی از ماندگارترین پیوندهای فرهنگی میان دو کشور را یادآوری کرده است.


#فرهیختگان روزن آگاهی

همچنان تخریب ظریف؛ حتی دو سال پس از انتخابات

با گذشت دو سال از انتخابات ریاست‌جمهوری، به نظر می‌رسد رقابت‌های آن انتخابات هنوز در صفحات روزنامه چارسوق ادامه دارد. محمدجواد ظریف، که در جریان انتخابات از چهره‌های اثرگذار در حمایت از مسعود پزشکیان بود، همچنان یکی از اصلی‌ترین سوژه‌های این روزنامه است و تازه‌ترین اظهارات او نیز بهانه‌ای برای حمله‌ای دیگر شده است.

صفحه نخست امروز چارسوق، بیش از آنکه به نقد دیدگاه‌های ظریف بپردازد، تصویری کاملاً تقابلی و تخریبی از او ارائه می‌کند؛ رویکردی که نشان می‌دهد این روزنامه همچنان نسبت به نقش ظریف در انتخابات سال ۱۴۰۳ موضعی فعال و انتقادی دارد.

یادآوری این موضوع خالی از لطف نیست که بدانیم صاحب‌امتیاز چارسوق، کمیل نقی‌پور است که پیش‌تر سردبیر روزنامه ایران در دولت مرحوم سیدابراهیم رئیسی بود و مدیرمسئول روزنامه نیز مهدی مهرپور است که وی نیز در همان دوره مدیریت مؤسسه ایبنا، وابسته به بانک مرکزی، را بر عهده داشت.
باشگاه خبرنگاران ایران


#فرهیختگان روزن آگاهی

سعید مدنی در نقدِ خودشیفتگیِ روشنفکران سخن می‌گوید
جرعه


#فرهیختگان روزن آگاهی

قانون برای همین نویدها نوشته شده است
مهدی محمودیان

یک پسربچه المانی یازده‌ساله به نام یاکوب، از مدرسه که برمی‌گشت ناپدید شد. ربوده بودندش. رباینده یک دانشجوی حقوق بود، بیست‌ و هفت‌ ساله.
گفگن؛ همان روز بچه را کشت و جسدش را کنار یک دریاچه بیرون شهر قایم کرد. بعد نشست نامه نوشت، وانمود کرد بچه زنده است، و یک میلیون یورو باج خواست.

پلیس سر قرار پول گرفتش. اما گفگن نمی‌گفت بچه کجاست. دروغ پشت دروغ. مأمورها را این‌طرف و آن‌طرف می‌فرستاد. و پلیس هنوز نمی‌دانست که بچه از همان روز اول مرده؛ فکر می‌کردند یاکوب همین حالا شاید جایی افتاده، گرسنه، توی سرما، و هر دقیقه‌ای که می‌گذرد دارد جانش در خطر است.

معاون رئیس پلیس فرانکفورت طاقتش تمام می‌شود. دستور داد بروند به گفگن بگویند اگر نگوید بچه کجاست، بلایی سرش می‌آورند که تا حالا نکشیده. فقط تهدید. حتی دستشان هم بهش نخورد. اما همین کافی بود؛ گفگن ترسید و محل را لو داد. رفتند سر آن دریاچه. اما به‌جای یک بچه زنده، جنازه‌اش را از آب درآوردند.
گفگن را به‌خاطر آدم‌ربایی و قتل به حبس ابد محکوم کردند.

اما ماجرا اینجا تمام نشد. چون بعدش، خود معاون پلیس را کشیدند پای میز محاکمه. همان پلیسی که می‌خواست جان یک بچه را نجات بدهد. جرمش این بود که یک متهم را آن هم قاتل یک کودک را تهدید به خشونت کرده بود. دادگاه نشست و گفت می‌فهمیم چرا این کار را کردی، می‌دانیم دنبال نجات آن بچه بودی، اما این کار تو خلاف قانون بود و قصد خوب، آن را درست نمی‌کند. و محکومش کردند.

بعدها همین پرونده را بردند دیوان اروپایی حقوق بشر، و آنجا هم همین را گفتند: تهدید به شکنجه، حتی وقتی اجرا نشود، حتی وقتی پای جان یک کودک وسط باشد، حتی وقتی طرفت یک قاتل باشد ممنوع است. تمام. بی استثنا.

حالا در این روزها اسم نوید همه‌جا هست؛ همان بلاگری که زن‌ها را جلوی دوربین می‌زد و لایوش را پخش می‌کرد. پلیس می‌گوید ده سابقه دارد، از مزاحمت تا تهدید به قتل. پلیس بازداشتش کرد. تا اینجا درست است؛ باید هم بازداشت می‌شد.

فرمانده عملیات جلوی دوربین آمده و با لحن یک ابر قهرمان می‌گوید متهم مقاومت کرد و ما با شلیک به هر دو پا و دست چپش زمین‌گیرش کردیم. بر فرض اینکه این دروغ راست باشد و او مقاومت کرده باشد سه گلوله برای متوقف کردن یک آدم؟ بعد هم فیلم بازجویی‌اش را پخش کردند تا همه تماشا کنند.

در آلمان پلیس فقط تهدید کرده بود که به قاتل یک بچه درد می‌رساند. تهدید و نه حتی یک سیلی. و همین کافی بود که معاون رئیس پلیس را بکشانند پای میز محاکمه و محکومش کنند. دادگاه گفت انگیزه‌ات هرچه بوده، حق نداشتی قانون را زیر پا بگذاری.

فرق را می‌بینید؟ فرق در خوب‌تر و یا بدتر بودن نوید و آن قاتل نیست. آن آلمانی یک کودک یازده‌ساله را کشته بود؛ فرق در نسبت حکومت‌ها با قانون است.

یک رژیم وقتی با بدترین آدم روبه‌رو می‌شود، محکم‌تر به قانونش می‌چسبد؛ حکومت و نظام دیگر برای نمایش دروغین اقتدار و سوار شدن بر احساسات برانگیخته مردم قانون را با افتخار زیر پا می‌گذارد. نه فقط محاکمه‌ای در کار  نخواهد بود بلکه برای این رفتار غیرانسانی مورد تشویق حکومت هم قرار خواهد گرفت.

بلایی که امروز توسط نهادی که می بایست حافظ قانون باشد بر سر قانون آورده است درست به مانند دیگر قانون شکنی‌های حکومت هرگز سر جایش برنمی‌گردد.  

چون او رذل است امروز که سه گلوله خورده است صدایمان درنمی‌آید، اما یادمان باشد این سکوت به همان پلیسی که امروز برخی‌مان برایش کف و سوت زدیم مجوز می‌دهد فردا شهروندان معترض را رذل تصور کند و در خیابان آنها را گلوله باران کند.

این را از جای دوری نمی‌گویم. کهریزک برای من یک اسم نیست. همین رادان فرمانده فعلی نیروی انتظامی با اجازه مرتضوی دادستان وقت، کسانی را به اسم اراذل و اوباش به کهریزک برد و مورد شکنجه قرارداد و برخی برایش کف و سوت زدند چون آنها که حقشان پایمال شده بود اراذل و اوباش خوانده می‌شدند و دقیقا دو سال بعد داشنجویان و معترضینی را که غالبا دانشجویان و جوانان بودند را به همان محل برده و همان کار را با معترضین جوان کرد. قاعده همیشه از همین‌جا شروع می‌شود: از جایی که همه با هم توافق می‌کنیم فلانی حقش است.

قانون برای آدم‌های خوب و دوست‌داشتنی نوشته نشده و دقیقا برای امثال همین نویدها نوشته شده است. اگر قانون برای همین نویدها درست اجرا نشود، برای هیچ‌کس اجرا نخواهد شد.


#فرهیختگان روزن آگاهی

ایران ارث پدران ما نیست، بلکه امانت فرزندان ماست؛
هیچ‌کس در هیچ جایگاهی حق ندارد این امانت را در آتش جنگ بسوزاند

آذر منصوری

به نام خدا
جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان
رئیس‌جمهور محترم ایران

این نامه را در میانه روزهایی می نویسم که آتش جنگ، امنیت، اقتصاد، امید و آینده این سرزمین را نشانه گرفته است، در چنین شرایطی هر اقدامی که بتواند راه را بر گسترش ویرانی ببندد و افقی برای صلحی عزتمندانه بگشاید، یک ضرورت ملی و تاریخی است.

از همین رو، بر خود فرض می‌دانم از تلاش‌های جنابعالی و دولت در اداره کشور در دشوارترین شرایط و نیز از ایستادگی شما در دفاع از منافع ملی و پیگیری توافقی جامع بر پایه یادداشت تفاهم، که بتواند سایه جنگ را از سر ایران دور سازد، قدردانی کنم.

شجاعت آن نیست که ملتی را به سوی جنگی بی‌پایان سوق دهیم؛ شجاعت آن است که در اوج هیاهوی افراط‌گرایی، راه عقل، منافع ملی و آینده مردم را برگزینیم.

در مقابل، با کمال تأسف باید گفت هنوز جریان‌ها و نهادهایی وجود دارند که استمرار بحران، تنش و جنگ را ضامن بقای خود می‌دانند. گویی حیات سیاسی و اقتصادی آنان، نه در آرامش و پیشرفت ایران، بلکه در تداوم اضطراب، انسداد و دشمنی تعریف شده است.
این نگاه، صرف‌نظر از هر نام و عنوانی که بر خود بگذارد، در نهایت در همان مسیری حرکت می‌کند که سال‌ها آرزوی دشمنان ایران بوده است؛ ایرانی ضعیف، فرسوده، منزوی و گرفتار فرسایش مداوم.

ایران، ملک مشاع هیچ جناح، نهاد یا گروهی نیست. این سرزمین میراث هزاران سال تاریخ و امانتی در دست همه ماست. هیچ‌کس حق ندارد بقای خود را بر ویرانی وطن بنا کند یا منافع ملت را قربانی محاسبات کوتاه‌مدت سیاسی و ایدئولوژیک سازد.
آنان که بر طبل جنگ می‌نوازند، باید بدانند که آخرین بازمانده جنگ، سرزمینی سوخته و نسلی زخمی خواهد بود.

تاریخ گواهی می‌دهد که حکومت‌ها می‌آیند و می‌روند؛ دولت‌ها تغییر می‌کنند؛ رجال سیاسی از صحنه کنار می‌روند و نسل‌ها جای خود را به نسل‌های دیگر می‌دهند. اما آنچه باید پایدار بماند، ایران است. اگر ایران آسیب ببیند، هیچ پیروزی سیاسی معنا نخواهد داشت و اگر ایران بماند، همه اختلاف‌ها را می‌توان در چارچوب قانون، گفت‌وگو و اراده ملت حل کرد.

امروز، دفاع از ایران، دفاع از جان مردم، حفظ تمامیت ارضی، صیانت از استقلال کشور و جلوگیری از سقوط در چرخه‌ای پایان‌ناپذیر از خشونت و ویرانی است.
راهبردی که بتواند با حفظ عزت و اقتدار ملی، کشور را از جنگ دور کند، نه تنها عقب‌نشینی نیست، بلکه عالی‌ترین جلوه میهن‌دوستی و مسئولیت‌پذیری است.

شما با توجه به مسئولیتی که دارید باید در این بزنگاه حساس کاری کنید که فقط و فقط منافع ملی است که باید فصل‌الخطاب همه تصمیمات باشد. لذا از همه ارکان حاکمیت، نیروهای سیاسی، نهادهای اثرگذار و صاحبان تریبون انتظار می‌رود که در این برهه تاریخی، از هر اقدامی که به تضعیف فرصت صلح، تشدید جنگ و افزایش رنج مردم بینجامد، پرهیز کنند. همه باید پاسدار ایران باشند.

فردا روزی خواهد رسید و درباره نتیجه تصمیم‌های امروز ما قضاوت خواهد شد. آیندگان از ما نخواهند پرسید که به کدام جناح تعلق داشتیم؛ خواهند پرسید هنگامی که ایران در معرض خطر بود، در کنار جنگ ایستادیم یا در کنار وطن.

ایران ارث پدران ما نیست، بلکه امانت فرزندان ماست؛ هیچ‌کس در هیچ جایگاهی حق ندارد این امانت را در آتش جنگ بسوزاند.

با احترام و آرزوی توفیق
مرداد ماه ۱۴۰۵


#فرهیختگان روزن آگاهی